Aparato dixestivo

Ciencias da Saúde
SERVIZO DE NORMALIZACIÓN
LINGÜÍSTICA
MATERIA
Ana omía, His oloxía e Ci oloxía
TITULACIÓN
G ao en Fa macia
unidade
didác ica
7
Apa a o dixes i o
Ana Isabel Rod íguez Pé ez
CC. Mo olóxicas
Facul ade de Medicina
© Uni e sidade de San iago de Compos ela, 2013
Es a ob a a ópase baixo unha licenza C ea i e Commons BY-NC-SA 3.0.
Calque a o ma de ep odución, dis ibución, comunicación pública ou ans o mación des a
ob a non incluída na licenza C ea i e Commons BY-NC-SA 3.0 só pode se ealizada coa
au o ización exp esa dos i ula es, sal o excepción p e is a pola lei. Pode accede Vde. ao
ex o comple o da licenza nes a ligazón:
h p://c ea i ecommons.o g/licenses/by-nc-sa/3.0/es/legalcode.gl
Deseño e maque ación
J. M. Gai í
Edi a
Vice ei o ía de Es udan es,
Cul u a e Fo mación Con inua
da Uni e sidade de San iago de Compos ela
Se izo de Publicacións
da Uni e sidade de San iago de Compos ela
ISBN
978-84-9887-494-5
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
2
ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
3
UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o‐3

MATERIA:Ana omía,His oloxíaeCi oloxía
TITULACIÓN:g aoenFa macia
PROGRAMAXERALDOCURSO
Localizacióndap esen eunidadedidác ica


MóduloI.Ci oloxía
Unidadedidác icaI.Ci oloxía
Tema 1. Visión celula  da o ganización dos se es i os: A célula
euca ió ica.Memb anaplasmá icaI:Es u u a
Tema 2. Memb ana plasmá ica II: Función. T anspo e a a és de
memb ana
Tema3.HialoplasmaeCi oesquele o
Tema 4. Compa imen ación celula  I: Re ículo endoplasmá ico e
ComplexodeGolgi
Tema 5. Compa imen ación celula  II: Endosomas, Lisosomas,
Pe oxisomaseMi ocond ias
Tema6.NúcleoeRibosomas
Tema 7. Ciclo celula  e Di isión celula . Mo e celula : Apop ose e
Nec ose

MóduloII.His oloxía
UnidadedidácicaII.Tecidos
Tema 9. ‐ Tecido epi elial. Ca ac e ís icas. Clasi icación. Epi elios de
e es imen o.Glándulasexóc inaseendóc inas
Tema 10. ‐ Tecido conxun i o. Ca ac e ís icas e Tipos. Tecido
conxun i olaxo,denso, e icula eelás ico.Tecidoóseo.Ca ilaxe.Óso
Tema 11. ‐ Tecido muscula . Ca ac e ís icas. Tecido muscula  liso.
Músculoesquelé ico.Músculoca díaco
Tema 12. ‐ Sis ema ne ioso cen al e pe i é ico. Tecido ne ioso.
Células: Neu onas e células da glía (as oci os, oligodend oci os,
mic oglía,célulasependima ias).Gangliosne iosos.Ne iope i é ico
Tema13.‐Apa a oci cula o io.Es u u axe aldoapa a oci cula o io
en 3 capas: ín ima, media e ad en icia. Co azón (endoca dio,
mioca dio, pe ica dio; sis ema ca dionec o ; ál ulas ca díacas).
A e ias: a e ias elás icas e muscula es, a e íolas. Capila es
sanguíneos:con inuos,discon inuosesinuosidais.Veas:p opulsi ase
dedis ibución.Vasoslin á icos

ModuloIII.Ana omía
Unidadedidác icaIII.In oducióná e minoloxíaana ómica
Tema 14‐ In odución. Concep o de ana omía. Nómina ana ómica
Posición ana ómica. Planos e eixos. O ganización xe al do co po
humano
ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
4
4‐UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o
Unidadedidác icaIV.Apa a olocomo o 
Tema 15‐ Apa a o locomo o : sis ema esquelé ico. Esquele o axial e
apendicula 
Tema16‐Apa a olocomo o :sis emaa icula 
Tema17‐Apa a olocomo o :sis emamuscula 
Unidadedidác icaVI.Apa a oCi cula o io
Tema 18‐ Apa a o ci cula o io: xene alidades. Co azón. Ca idades
ca díacas.Sis emaca dionec o .Vascula izacióneinne ación
Tema19‐Apa a oci cula o io:a e ias.Veas.Lin á icos
Unidadedidác icaVII.Apa a oDixes i o
Tema20‐Apa a odixes i o:o ganizaciónxe al.Boca.Fa inxe.Esó ago.
Es ómago
Tema21‐Apa a odixes i o:in es inodelgado.In es inog oso.Rec o.
Fígadoe íasbilia es.Pánc eas.Bazo
Unidadedidác icaVIII.Apa a oU ina io
Tema22‐Apa a ou ina io.Rile íasu ina ias
Unidadedidác icaIX.Sis emane ioso
Tema 23‐ Sis ema ne ioso: o ganización xe al. Sis ema ne ioso
cen al. Sis ema ne ioso pe i é ico. Sis ema ne ioso exe a i o.
Meninxes
Tema24‐Sis emane ioso:medulaespinal.O ganizaciónxe al.
Tema25‐T oncodoencé alo.Núcleosp incipais.Fo mación e icula .
Pa esc aniais.Cua o en ículo
Tema 26‐ Sis ema ne ioso: diencé alo e elencé alo. Te cei o,
segundoep imei o en ículo
Tema 27‐ Sis ema ne ioso exe a i o, simpá ico e pa asimpá ico.
O ganización uncional
Tema 28‐ Sis ema ne ioso. Ana omía uncional da mo icidade e a
sensibilidade

ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
5
ÍNDICE
PRESENTACIÓN
OS OBXECTIVOS
PRINCIPIOS METODOLÓXICOS
1 Clasesexposi i as
2 Clasesp ác icas
3 Semina ios
4 Ti o ías
OS CONTIDOS BÁSICOS
1 In odución
2 Tubodixes i o
2.1 A boca
2.1.1 O Padal
2.1.2 A lingua
2.1.3 Os den es
  2.1.4 Asglándulassali ais
2.2 Fa inxe
2.3 Esó ago
Abdome
 Pe i oneoeCa idadePe i oneal
Dob as pe i oneais
Mesos
Epiplóns ou Omen os
2.4 Es ómago
 2.5 In es inodelgado
2.5.1 Duodeno
2.5.2 Xaxún-íleo
 2.6 In es inog oso
3 Glándulas Anexas
3.1 Fígado
3.1.1 Mo oloxía ex e na
3.1.2 Vías Bilia es: Vesícula Bilia
3.2 Pánc eas

Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
6
4 Vascula izacióneInne acióndoapa a odixes i o(ampliadanunsemina io)
4.1 Vascula ización a e ial
 4.2 Vascula ización enosa
 4.3 Lin á icos
 4.4 Inne ación
5 Semina io
5.1 In odución
  5.2.1 Ci culaciónpo alhepá ica
5.2.2 Vascula ización A e ial
5.2.3 D enaxe Venosa
5.2.4 Impo ancia na adminis ación de á macos
Recomendacións de ca a á a aliación
Recomendacións de ca a á ecupe ación
Bibliog a ía
A las de ana omía
Lib os de ex o
Vídeos
Recu sos na in e ne
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
7
8‐UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o
PRESENTACIÓN
Oapa a odixes i oéoenca gadode ans o ma osalimen osqueinxe imosen
sus anciasmáissinxelase acilmen easimilablespoloo ganismo.Éung ande ubo
que p esen a dila acións ó longo dasúa ex ensión e que dispón ademais dunha
se iedeglándulasanexasqueposibili anasúa unción.
O es udo des e apa a o é moi impo an e pa a o u u o a macéu ico xa que
cons i úeabaseana ómicadaadminis acióno aldemedicamen os.Es a íade
adminis acióné,sendúbida,amáisemp egadaadíadehoxedebidoásmúl iples
an axesquep esen a: íasinxela,segu aecómoda.
Po én, p esen a amén algúns incon enien esque é p eciso coñece  pa a pode 
deseña adecuadamen eno as o masdedosi icaciónadecuadasá íao al.En e
es esincon enien escabesubliña oe ec odop imei opasohepá icoquepode
ace pe de g andepa edomedicamen oadminis adoan esdequees ealcance
aci culacióncen al.Aexplicaciónaes e enómeno,que adicanad enaxe enosa
do in es ino,  es uda émola no semina io que complemen a as dúas clases
exposi i as que cons i úenes a unidade emá ica.Du an e as clases exposi i as
expoñe aseamo oloxíaees u u amac oscópicadoapa a odixes i o.Pa ais o
desc ibi anse as p incipais es u u as, cunha dob e ap oximación, in eg ando
mo oloxíae uncióneasen andoasbasespa ama e iasdecu sossupe io es ales
como Fisioloxía Humana, Fisiopa oloxía, Fa macoloxía e Bio a macia e
Fa macociné ica.

OSOBXECTIVOS

Ao ema a aunidadedidác icaoes udan adose ácapazde:
Coñece ecomp ende amo oloxía,es u u aeosaspec os uncionaisdoapa a o
dixes i o como base pa a ma e iasde cu sos supe io es do ipo de Fisioloxía
Humana,Fisiopa oloxíaeFa macoloxía.
Nume a edesc ibi oscompoñen esdoapa a odixes i o.
Coñece eaplica asimplicaciónsqueaci culaciónpo al e ánaadminis aciónde
á macos.
Coñece  e manexa  a e minoloxía ana ómica con p ecisión como base da
comunicaciónin e p o esionalencienciasdasaúde.
Manexa bibliog a íae e amen asadecuadaspa abusca in o maciónnecesa ia
pa ap epa a ama e ia.
PRINCIPIOSMETODOLÓXICOS

1Clasesexposi i as
Nas clases exposi i asp e éndese ensina  aoes udan ado os coñecemen os
básicosda ma e ia, baseándose p incipalmen e na p esen ación o al do con ido
emá icopo pa edop o eso .Des a o ma,selecciona aseain o maciónsob e
cada emaeexpoñe anseosconcep osbásicosconcla idadea a ésdalección
maxis alpa icipa i a.Es ablece anse elaciónsdeasociaciónoucompa acióndos
ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
8
UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o‐9
con idos de cada ema con espec o a ou os emas da ma e ia e a ase unha
sín ese inal dos concep os máis ele an es, es ablecéndose a aplicación ou
u ilizaciónp ác icadosde andi osconcep os.Emp ega anseosmé odosac i o‐
pa icipa i os,in en andoquedu an eaexposicióno aldop o eso oalumnonon
sexame amen eunelemen opasi o,ep e ende ase omen a acomunicacióne
pa icipación a a és da ealización de p egun as elacionadas cosconcep os
expos os.Po encia ase aménamo i aciónin ínsecaeaau onomíadosalumnos,
a asimilación c í ica, ap ende  a ap ende e a adquisición  de  coñecemen os
baseadaenp oblemas.
Como ecu sosdidác icosemp ega anse:
P oxeccióndos emasendiaposi i asPowe Poin ,p esen adasenclasemedian e
o p oxec o  dixi al conec ado ao o denado . Encon a anse á disposición do
es udan enaUSC i ualoubenen o ma opapelna o ocopiado ada acul ade
conan e io idadeásúaexposición.Encada emaexpoñe aseunesquemaxe alda
ma e iaobxec odees udoeencadadiaposi i a a ase e e enciaáepíg a equese
es áaexplica nesemomen o,demanei aquese acili eoseguimen odaclasepo 
pa e do es udan e. Cada ema ilus a ase con imaxes cuxana u eza a ia á en
unción da ma e ia de  es udo. Todo iso acili a á a asimilación dos concep os
expos os,asícomoa ixacióndoscoñecemen osa a ésdape cepción isualdos
con idos da ma e ia. Ao inal da p oxección p opo ciona ase a bibliog a ía
elacionada ecomendada como ins umen o básico pa a amplia  e a onda  en
cadaundos emas.P e éndeseconisoqueoalumnononselimi eunicamen eá
"leccióno al",senónquepa icipeac i amen ena"lecciónlida",e i andoouso
exclusi odosapun amen osdeclasecomoma e ialdees udo.
Esquemase/oudebuxos ealizadosno abolei o,queapoia ánasexplicaciónso ais
ese i ándeguíaaoalumno

2Clasesp ác icas

Asclasesp ác icas esul animp escindiblesdendeunhadob e e en e,xaquepo 
un lado pe mi en a ianza  os coñecemen os eó icos adqui idos e, po  ou o,
o ecen ao alumno a opo unidade dun p imei o con ac o coa sala de disección
ana ómica.Ademais,p esen annume osas an axespa aasúa o mación,xaque
po encianaac i udeac i adoalumno, omen anaau oap endizaxeeades anno
aballoenequipo,ondehandees ablece undiálogoabe oecon on a ideas
sob eosconcep os elacionadoscoama e ia.
No desen ol emen o das p ác icas a docencia se á in e ac i a buscando a
pa icipaciónac i adoalumnado.Obse a ansemaque ase aballa aseconpezas
ana ómicasdecadá e ondeoalumno e áquelocaliza ases u u asp opos asde
o maquepoidanaplica ,a ianza ea onda noscoñecemen os eó icosadqui idos
no e e en e á mo oloxía do apa a o dixes i o. Des e xei o o alumno pode á
adqui i unha isiónda epe cusióndocon idodama e ianasúa idap o esional,
po enciandoasíanecesidadedeap ende .


ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
9
10‐UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o
3Semina ios
Du an e o anscu so do semina ioda p esen e unidadedidác ica,a docencia
amén se á in e ac i a. Abo da ase o es udo das implicacións do sis ema po a‐
hepá ico na adminis ación de medicamen os.P e éndese aballa ,
undamen almen e, ascapacidadesde buscadein o maciónedasúaanálisee
sín ese.Coasupe isióndop o eso eaxudándosedabibliog a ía ecomendadae
algunhaespecí ica,quese áen egadadu an eo anscu sodosemina io,g upos
puzzlede5alumnoselabo a ánasepíg a esdo emaci ado,quepos e io men e
se á expos o nun empo máximo de 10 minu os. Se a dispoñibilidade ho a ia o
pe mi einicia íaseunpequenodeba e.Os emaselabo adoses a ánadisposición
dosalumnos, as e isiónp e ia,naUSC i ualouna o ocopiado ada acul ade.

4Ti o ías
As i o ías ep esen an unha e amen a cla e pa a que os alumnos consul en
dúbidassob e eo íae/oup ác icasou o mulenasdi icul adesquellesxu disen
con espec oáma e ia.Noseu anscu soop o eso di ixi áo aballoau ónomo
do es udan e median e un seguimen o e o ien ación na ealización de aballos
di ixidosedi e sasac i idades:exe cicios,lec u as...
OSCONTIDOSBÁSICOS
1In odución
Apalab aEsplacnoloxíade i adog egosplagkhnon,quesigni ica ísce a,elogos,
quesigni ica a ado.Éapa edeAna omíaquees udaadesc icióndas ísce as
(apa a os dixes i o, espi a o io, xeni ou ina io, e c.). O apa a o dixes i oé polo
an o, obxec o de es udo po  pa e da Esplacnoloxía. O apa a o dixes i o é o
esponsable das ans o macións isicoquímicas e biolóxicas das subs ancias
alimen icias pa a que poidan se  abso bibles e asimilables polo o ganismo.
Componsede:a)Tubodixes i o(dendeabocaa aoano)eb)Glándulasanexas
(sali ais, ígadoepánc eas).


TEMA 19. ‐ APARATO DIXESTIVO. O ganización xe al. Boca. Fa inxe. Esó ago.
Es ómago

2Tubodixes i o
2.1Aboca

Éap imei apo cióndoapa a odixes i o;es éndesedendeoslabiosaois modas
auces.Di ídeseen:

ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
16
UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o‐17

Di e enciamosaolongodoin es inog oso:
Cego:si uadona osailíacade ei a.Éapo ciónmáisdila adadoin es ino,
dasúapa edecolga o apéndice e mi o me,es u u a ubula que nos
humanos ca ece de unción dixes i a pe o que con én ecido lin oide
(posible uncióninmunolóxica).Seo e es imen omucosodoapéndicese
in lamaapa eceaapendici e.
Colonascenden e:disponseacon inuacióndocegoascendendopololado
de ei odoabdome( exióninguinalebalei ode ei o),a aohipocond io
de ei oondese elacionacoaca ain e io do ígado,aeseni elcú ase
o mandooángulohepá icodocolon.
Colon ans e so:acon inuacióndoángulohepá icooude ei o,ocolon
segue un axec o ho izon al a a o hipocond io esque do, onde se
elacióna co bazo e ol e cu a se o mando o ángulo esque do ou
esplénicodocolon.
Colon descenden e:dende o ángulo esplénico, o colon descende pola
exión la e al do abdome e a exión inguinal esque da a a a oxa
ilíacaondesecon inúacocolonsigmoide.
Colonsigmoide:éosegmen oen o madeSquealcanzaapo ciónmedia
esupe io daca idadepél icaequesecon inúano ec o.
Rec o:é o segmen o e minal do ubo dixes i o. Con inúa ao colon
sigmoidedendeapo ciónsupe io dapel e,descendepo dian edosac o
eocóccix, ema anoano.Es ádispos onapel e,nohomeen eosac oe
exigaenamulle en eosac oeoú e o.
Canal anal:Po ción e minal do ec oque ema o na abe u a ex e na
doano.
3GlándulasAnexas

3.1Fígado

O ígadoéunhaglándulaanexaao ubodixes i o.In e énnadixes ión o mando
ossalesbilia eseéunimpo an e ese o iodeglicóxeno.Ademaisé undamen al
no me abolismo de múl iples subs ancias.Es á si uado no hipocond io de ei o,
debaixodacúpulade ei adodia agma.
3.1.1Mo oloxíaex e na

Di e enciamosno ígado:
Ca asupe io oudia agmá ica:de o macon ic aadap adaaomúsculodia agma
co cal se elaciona e ao que se ixa po  unha dob a do pe i oneo, o ligamen o
ÍNDICE

Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
17
18‐UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o
alci o me.Oligamen o alci o medi ideaca asupe io hepá icaendouslóbulos,
de ei oeesque do.

Ca a in e io :Na que se dispón a esícula bilia  epola que pos e io men e
descende a ea ca a in e io . Nes a ca a amén se sesi úa o hilio hepá icoco
pedículo hepá icocons i uído polas eas e a e ias hepá icas, a ea po a e os
condu oshepá icos.Asúapa ede ei a elaciónasecoángulohepá icodocolon.
Naca ain e io ,ademaisdoslóbulosde ei oeesque do,dis ínguenseou osdous
lóbulos,olóbulocaudado,si uadopos e io men een elacióncoa eaca ain e io 
eolóbulocad adosi uadoca aadian e,en elacióncoa esículabilia .
3.1.2VíasBilia es:VesículaBilia 

A edo  das células hepá icas (hepa oci os) si úanse os condu os bilia es que
con lúenpa a o ma oscondu oshepá icos,que,ásúa ez améncon lúenpa a
o ma os condu oshepá icosesque doe de ei o.A unión docondu ohepá ico
de ei oeesque do o maocondu ohepá icocomún.
A esícula bilia  é un ese o io si uado na ca a in e io  do ígado onde se
almacenan ossales bilia es o mados no ígado a a o momen o da dixes ión. O
condu o de exc eción da esícula é o condu o cís icoque se une ao hepá ico
o mando ocondu o colédoco.Es ea a esao pánc eas e ema ana ca úncula
maio (2ªpo ciónduodenal)encompañíadocondu odeWi sungoupanc eá ico,
po mediodaampolahepa opanc eá icaouampoladeVá e ,a edo delaexis e
unes ín e ,oes ín e deOddi.

3.2Pánc eas

Éunhaglándulaanexaao ubodixes i o.Es ási uadonasúamaio pa epos e io 
aoes ómago ea ópaseenín ima elación an o uncionalcomamo olóxicaco
duodenoque o enma ca. O  bazo limí ao pola esque da.É e ope i oneal
secunda ioexcep ounapequenapo cióndacola.Ac úacomo:
Glándulaexóc ina:sec e axugopanc eá icoaoduodenoocalcon énenzimasque
con ibúen á dixes ión dos alimen os. Tamén con én bica bona o sódico que
neu alizaoácidoclo híd icodoxugogás icocandochegaaoin es ino.
Glándula endóc ina: seg ega a insulina e glicagón, p oducidas polos illo es de
Lange hans,ao o en esanguíneo.

O pánc eas es á o mado po : cabeza, colo, co po e cola. A cabeza adáp ase ao
espazoouma coduodenal.Xus ode ásdocoloas easmesen é icasupe io e
esplénicaúnensepa a o ma aVeaPo a,quees uda emos acon inuacióncon
máis de alle. O co po é alongado e es éndese desde o colo a a a cola. Acola
di íxeseca aaohipocond ioesque doondese elacionacobazo.

Oin e io dopánc easé eco idopo douscondu osque ema annasegunda
po cióndoduodeno.A a ésdelesasec eciónpanc eá icaéexc e adaaoin e io 
do ubodixes i o.Son:
ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
18
UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o‐19
Uncondu osupe io ouacceso iooudeSan o iniquepene aesaeaoduodeno
polaCa únculameno .
Uncondu o in e io ou p incipal,ou deWi sungquepene ae saeao duodeno
polaCa únculamaio .Es econdu oúneseaocolédoco.

4 Vascula ización e Inne ación do apa a o dixes i o (ampliada nun
semina io)

4.1Vascula izacióna e ial

A ascula ización a e ial dasdi e en es pa es do ubo dixes i oé achegada
undamen almen epo  amasdaao a:
A e iaseso áxicas.
T oncocelíaco: amaan e io daao aabdominalquesaexus oin e io aohia o
aó ico do dia agma. Di ídese inmedia amen e en:a e ia esplénica, a e ia
hepá ica común e a e ia co ona iaes omáquicaou gás ica esque da. Ramas
des asa e ias ascula izanoes ómago,oduodeno,obazo,opánc eas,o ígado.
Mesen é icasupe io :Fundamen almen epa aoxaxúneoíleope oalgunhasdas
súas amas amén asculizanoin es inog oso.
Mesen é icain e io :pa aoin es inog oso.
A e iashemo oidais: ascula izano ec oeson amasdaa e iailíacain e na.

4.2Vascula ización enosa

Todas as eas d enan á ea ca a in e io ,pe o a ea mesen é ica supe io , a
esplénicaeamesen é icain e io xún ansepa a o mana eapo aquesedi ixe
ao ígado onde se ami ica. Finalmen e, a a és das eas hepá icas o sangue
e o naá eaca ain e io e,a a ésdela,áau ículade ei a.

4.3Lin á icos

Os lin á icos d enan a cadeas gangliona es p óximas á o ixe dos g andes asos,
p incipalmen eaao a,asa e iasmesen é icaseo oncocelíaco.

4.4Inne ación

A inne acióndo apa a o dixes i o depende undamen almen e do sis ema
ne ioso exe a i o.

A inne aciónpa asimpá ica p ocede de amas do ne io Pneumogás ico(máis
coñecidocomo ago)e amasdoplexosac o.

Ainne aciónsimpá icaéachegadadendeosgangliossimpá icosque o mandúas
cadeassi uadasaambososdousladosdacolumna e eb al.

ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
19
20‐UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o
As ib assimpá icasepa asimpá icas o manplexosque odeanasa e ias(plexo
celíaco ou sola , plexos mesen é icos, plexos hipogás icos e c.) pa a chega  aos
ó ganos.

5Semina io

5.1In odución

O ígadoéa ísce amáis oluminosadoo ganismo.Pesaap oximadamen e1,5kg.
Asúaimpo anciapa aoindi iduoé i alxaque en uncióndixes i aein e én
no me abolismo, acendo que o ni el de glicosa e aminoácidos en sangue se
man eña case in a iable. Pa a iso almacénaos cando o seu ni el aumen a ( as
abso ción in es inal) e ainos cedendo ao sangue cando o seu ni el descende.
Tamén enunha uncióndede oxi icaciónmedian eacal,medicamen osedemais
subs anciasesóxenaspasanase p odu osinocuos.Todases as uncións ealízanas
unconxun odeunidades uncionaisque ecibenonomedelobilloshepá icos.Son
es u u as de seis lados (hexágonos) cons i uídospo : a) Hepa oci os: células
especializadas;b)Sinusoides:capila esmoipe meablesa a ésdoscalesci cula
sangue e onde es án p esen es as células e iculoendo eliais, agoci os que
des úen aos e i oci os e glóbulos b ancos ellos, bac e ias e ou os co pos
es añosdo o en e enosop o enien esdo ac ogas oin es inal.Olóbuloes á
o ganizadoenláminasi egula es ami icadasein e conec adasque odeanaunha
eacen al.

5.2Vascula izaciónHepá ica

O ígado,aoigualqueopulmón, enunhadob eachegadesangue:polaa e ia
hepá icap opiaepola eapo a.

5.2.1Ci culaciónpo alhepá ica

Aci culaciónpo alhepá icaconducesangue enosodendeosó ganosdixes i ose
obazoca aao ígado.T anspo ao70%do luxodesanguehepá ico.Unha eaque
le a sangue dende unha ede capila  a ou a chámase ea po a. A ea po a
hepá ica ecibesanguedoscapila esdosó ganosdixes i osedobazoelé aaás
sinusoidesdo ígado.Despoisdunha comida,o sangue po alhepá icoé ico en
nu ien es.O ígadoalmacenaalgúnsdelesemodi icaou osan esdoseupasoá
ci culación xe al. Po  exemplo, con e e a glicosa en glicóxeno pa a
almacenamen o,ocal educeoni eldeglicosaensanguepouco empodespoisda
comida. O ígado aménde oxi icasubs ancias dianas que o on abso bidas no
ac o gas oin es inal, como á macos, alcohol... e des úe as bac e ias po 
agoci ose.

ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
20
UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o‐21
As easmesen é icasupe io eesplénicaúnensepa a o ma a eapo ahepá ica.
A eamesen é icasupe io d enasanguedoin es inodelgadoepo ciónsdocolon,
es ómagoepánc eas.A eaesplénicad enasanguedobazo,es ómago,pánc ease
po ciónsdocolon.A eamesen é icain e io ,qued enana eaesplénica,d ena
pa edocolon.
Na pa e pos e io  do hilio, a ea po a di ídese nunha ama de ei a e ou a
esque da que se dis ibúen no in e io  do ígado con ca ác e  e minal e
segmen a io.
A obs ución da ea po a hepá ica ou dos condu os ascula es do ígado pode
cambia  as ca ac e ís icas do e o no enoso da po ción abdominal do apa a o
dixes i o.Exis enanas omosespo o‐ca a, asosqueconec anossis emaspo a
e ca a, si uadas a ni el eso áxico, hemo oidal, umbilical e e ope i oneal. Os
de andi os asosaumen a íanen óndecalib ee ol e íanse o uosos,osangue
das eas ibu a iasdapo ae i a íaopasopolo ígado,en a íanosis emaca ae
chega íaao co azón. A hipe ensión po al pode p oduci , polo an o, dila ación
dos asos que cons i úenas anas omoses po o‐ca a o cal se mani es a ía
clinicamen ecomo a iceseso áxicas,hemo oidese"acabezadeaugama ",que
consis e nun aumen o do amaño dos asos da ci culación xe al que se i adian
dendeas easpa aumbilicais, ol éndoos isiblesnapa ededoabdome.

5.2.2Vascula izaciónA e ial

Ademais de ecibi  sangue ico en nu ien es pe o desosixenada (pola po a), o
ígado ecibesangueosixenadoa a ésdaa e iahepá ica,unha amado onco
celíaco.Osangueosixenadomes ú asecoadesosixenadanassinusoides.Aa e ia
hepá icap opiale aao ígadoo30%de luxosanguíneo.Nohiliohepá icodi ídese
en hepá ica de ei a, que ascula izaa po ción de ei a do ígado e hepá ica
esque da, que i iga o es o do ó gano. As amas da hepá ica son e minais e
nu en e i o ios independen es (segmen os) median e a e ias segmen a ias
hepá icas.Ramasdaa e iahepá ica e da ea po a anspo ansangue ca a ás
sinusoides hepá icas, onde o osíxeno, a maio ía dos nu ien es e algunhas
subs ancias óxicassoncap adospoloshepa oci os.Osp odu oselabo adospolos
hepa oci oseosnu ien es equi idospo ou ascélulaslibé ansedeno oca aao
sangue,qued enaca aá eacen alelogo lúeca aá eahepá ica.
As amasda eapo a,daa e iahepá icaedocondu obilia acompáñanseunao
ou o na súa dis ibución polo ígado. En conxun o es as es u u as chámanse
íadepo al.As íadespo aislocalízansenosángulosdoslóbuloshepá icos.
5.2.3D enaxeVenosa

Osanguesaedo ígadoá eaca ain e io median eas eashepá icas.Osis ema
enosohepá icocomezana eacen olobulilla ,onded ena onassinusoides.As
eascen aisdoslóbuloscon lúennas eassublobulilla esque ancon e xendoen
eas colec o as máis oluminosas. Finalmen e, o sangue sae po  dous g upos
ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
21
22‐UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o
enosos,unsupe io eou oin e io .Ambososdousg upos ema anna eaca a
in e io .

5.2.4Impo ancianaadminis aciónde á macos

Poloxe al,os á macosadminis adospo  íao alabsó bensenamucosain es inal
ca aaosis emasanguíneo mesen é ico e anspó ansepo  ía po a ao ígado.
Unha ezqueo á macoes áno ígado,osis emaenzimá icome abolizaoepásao
áci culaciónxe al.Osis emaenzimá icodo ígadopodeda luga a:a)Me aboli os
de igual ac i idade que a molécula de pa ida; b) Me aboli os con ac i idade
a macolóxica a pa i  de moléculas inac i as. É o caso dos p o á macos ec)
Me aboli osconmeno ousenac i idade a macolóxica.

Se unha g an po cen axe de á maco seme abolizaen me aboli os inac i os no
ígado,unhameno can idadede á macoac i opasa ááci culación.O á maco
e ía un al o e ec o de p imei o paso hepá ico (po  exemplo, ni a os
o ais,lidocaína...).Aadminis acióndun á macopo calque a íadeadminis ación
cuxad enaxe enosadesemboqueen eapo aésuscep ibledesu i e ec ode
p imei opasohepá ico.

Candoos á macosque eñenung andee ec odep imei opasoseadminis an
po  ía o al, unha g an can idade de á maco pódese me aboliza an es de
alcanza  a ci culación sis émica. O mesmo á maco adminis ado po  ía
in a enosanonpasa áinicialmen epolo ígadooqueimpedi áque eñaluga o
e ec odep imei opasoe,po conseguin e,maio can idadede á macoalcanza á
aci culación.Asdosespa en e aisde á macoscunal oe ec odep imei opaso
hepá icoson moi o máis pequenas que as doses o ais aínda que p oducen a
mesma espos a a macolóxica.




 
ACTIVIDADESPROPOSTAS

Recoméndase:
A oma de apun amen os du an e o desen ol emen o da clase exposi i as e o
emp egodes escomoguíanalec u aeoes udonos ex osespecializadosquese
aconsellan.
Localizacióneiden i icaciónde odasases u u asquese andesc ibindoenclase
ena lasdeana omía,conisoconsegui ansedúascousas:po unlado, ace máis
le adei ooes udoepo ou o,se capazdeiden i ica ases u u asnasmaque as
ecadá e esdasaladedisecciónana ómica.

ÍNDICE

Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
22
UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o‐23
Busca, análise e sín ese de in o mación pa a a elabo ación e exposición dos
epíg a esdun emap opos onossemina ios.
Undosmaio esp oblemasqueen añaoes udodaana omíaéag ancan idade
de nomes que designan a mesma es u u a. Pa a palia is o, na bibliog a ía
ecoméndase un lib o de nomencla u a ana ómica ilus ada que acili a á
eno memen eadesignacióndasmesmas


AVALIACIÓNDAUNIDADEDIDÁCTICA

Oalumnononse áa aliadosenon ealizaeap obaasp ác icasdelabo a o io.A
a aliaciónconsis i áen:
Docenciaexposi i a:Oscon idosdop og amadesen ol idosnasclasesexposi i as
se án a aliados median e un exame es  de opción múl iple. A no a ob ida
supoñe áun60%dacuali icación inal.
Docenciain e ac i a:Asúaa aliaciónsupoñe áun40%dano a inal.Os aballose
ac i idades ealizados nos semina ios e nas p ác icas se án a aliados de o ma
con inuaemedian eunexame inal.

ÍNDICE
Unidade
didác ica 7Apa a o dixes i o
23
24‐UNIDADEDIDÁCTICAVII.Apa a oDixes i o
ANEXOS

Recomendaciónsdeca aáa aliación

Á ho a de p epa a  a a aliación o alumno ha de cen a se na comp ensión dos
concep os explicados e na súa posible aplicación no ámbi o a macéu ico sen
limi a seunicamen eáasimilacióndein o mación,mo i opolocalse ecomendaa
ealización de esquemas o ganizados nos que se es ablezan conexións de
coñecemen oseconcep os.

Recomendaciónsdeca aá ecupe ación

É ecomendableasis i á e isióndoexameco indede ec a os alloscome idose
supe alos xa que se a án suxes ións e da án consellos pa a pode  mello a  os
esul ados.


BIBLIOGRAFÍA

A lasdeana omía

GILROY AM, MACPHERSON BR, ROSS LM. P ome heus. A las de Ana omía.Ed.
MédicaPaname icana,Mad id.ISBN:978‐84‐7903‐600‐3.2009.
NETTER FH.A las de Ana omía Humana.(4ª ed).Ed. Else ie ‐Masson, Ba celona.
ISBN:978‐84‐4581‐759‐9.2007.

Lib osde ex o

DRAKERL,VOGLW,MITCHELL,AWM.GRAYAna omíapa aes udian es(2ªed).Ed.
Else ie Chu chillLigings one.ISBN978‐84‐8086‐671‐2.2010.
DYKES M, WATSON W.Lo esencial en ana omía.(3ª ed).Ed. Else ie  Mosby,
Ba celona.ISBN:978‐84‐8086‐686‐6.2010.
FENEIS H, DAUBER W.Nomencla u a Ana ómica Ilus ada. (5ª ed). Ed. Masson‐
Sal a ,Ba celona.ISBN:978‐84‐4581‐642‐4.2006.
ROUVIÈREH,DELMASA.Ana omía humana: desc ip i a, opog á ica y uncional.
(11ªed).Ed.Masson,Ba celona.ISBN:978‐84‐458‐1313‐3.2005.

Vídeos
ACLAND'S ATLAS OF HUMAN ANATOMY:[U.S.A.]: lippinco  Williams & Wilkins,
cop.2004.Vol.4

Recu sosnain e ne 
leona docosca elli.blogspo .com/

ÍNDICE
Unha colección o ien ada a edi a ma e iais docen es de
calidade e pensada pa a apoia o aballo do p o eso ado e do
alumnado de odas as ma e ias e i ulacións da uni e sidade
VICERREITORÍA DE ESTUDANTES,
CULTURA E FORMACIÓN CONTINUA