Technikos terminijos norminimo mažmožiai

Kazimierz GAIVENIS TECHNICZNEJ TERMINOLOGII NORMALIZACJI DROBIAZGI Ką Czy słowo technika nazywa? Rozwój techniki rozpoczął się od wynalezienia łodzi, ir strzały i łuku. Było to mniej więcej przed 30 000 lat p. m. e. Tymczasem najnowsze i najbardziej ir imponujące osiągnięcia techniki należałoby chyba wiązać z konstruowanisu em statków kosmicznych, aparatury i ir komputerów. Greckie słowo techne, od którego wywodzi się iš nasz współczesny termin technika, w czasach starożytnych oznaczało rzemiosło, sztukę. ir ir Obecnie słowo to oznacza jedynie ogół ne środków pracy, lecz stało się tak popularne i nieokreślone znaczeniowo, że zaczyna być używane ir nawet niepoprawnie. Na przykład można mówić o technice skrzypka, technice jazdy na łyżwach, technice rymowania itd. ir Jednak nie jest dla nas zwyczajne nazywanie słowem technika pojedynczej ar maszyny lub mechanizmu (traktora, motocykla, maszynki do mięsa itp.). Dlatego, mówiąc poprawnie, nie powiedzielibyśmy: jedzie technika, technika się zepsuła itd. ir Termin technika obejmuje obecnie wielki zbiór maszyn, mechanizmów, urządzeń, instalacji, przyrządów, przyborów i narzędzi. ir Jednym z najważniejszych pojęć techniki jest chyba „maszyna”. Niegdyś Hamlet pisał w liście do Ofelii: „Twój na zawsze, najdroższa pani, póki jego machina” is to him” („Na zawsze twój, moja najdroższa, dopóki żywe jest moje “... ciało” — dosłownie: dopóki moja maszyna su jest mną). ' A więc W XVI–XVII a. wieku słowo maszyna miało już ne tylko znaczenie dosłowne, ale ir znaczenia pochodne i przenośne, np. : „ciało”, „fortel” (por. mechanizator „oszust”) ir itd. Jednakże te ostatnie znaczenia mimo wszystko nie obaliły podstawowego znaczenia tego słowa. Ji ir pozostała su powiązana technika. Ir Obecnie nadal zachowały się dość dziwne znaczenia tego słowa. Na przykład Anglicy nazywają karabin maszynowy terminem machine-gun, o a Suwalczanie słowem mašina nazywają nawet kuchenkę. W niektórych miejscach Wschodu Na Litwie słowem „mašina” nazywano również pociąg. ir Ką nasi przodkowie nazywali słowem „mašina- ”, jak widać także ir iš czasownika „mašin(u)oti”. Oznacza ono jedynie młócić ne zboże maszyną, ale także su oddzielać mleko separatorem, ir mielić mięso maszynką itp. ir Nawet ir termin frazeologiczny '"byaaros P. Heropua ios B ucropum oGmecrsa. M., 1971. C. 82. 32 „Maszyna piekielna” (urządzenie wybuchowe z su mechanizmem ar podobnym do zegarowego) nadal pozostaje nazwą z dziedziny techniki. Definicja terminu maszyna („urządzenie do transformowania energii, materiałów i informacji”) wiąże się z pojęciem „ruchu mechanicznego- ”, dlatego elektroniczna maszyna licząca, ściśle rzecz biorąc, nie jest prawdziwą maszyną. Maszyny najczęściej dzieli się na maszyny robocze, energetyczne i informacyjne. Zresztą wszelkiego rodzaju maszyn i maszynek jest teraz setki. Ich litewskie nazwy najczęściej tworzy się na trzy sposoby: 1) tworząc złożone terminy typu „rzeczownik + czasownik”, np.: kelmų rovimo mašina —kelmarovė, žemės kasimo mašina —žemkasė, polių kalimo mašina —poliakalė, tinklų mezgimo mašina—tinklamezgė, šeivų trynimo mašina —šeivatrynė; 2) tworząc derywaty z przyrostkami -tuvas lub -tuvė, np.: vaškavimo mašina —vaškuotuvas, skraidymo (lėkimo) mašina —lėktuvas, šukavimo maSina —šukuotuvė, verpimo mašina —verptuvas, kedenimo mašina —kedentuvė i 3) leksykalizując człony terminów złożonych, np.: kuliamoji (kūlimo) mašina —kuliamoji, siuvamoji (siuvimo) mašina —siuvamoji, klojimo mašina —klojamoji itd. Z terminem maszyna bardzo blisko spokrewniony jest termin mechanizm. On również wiąże się z pojęciem „ruchu mechanicznego- ”. Jednak specjaliści w dziedzinie techniki nie są skłonni utożsamiać tych pojęć. Najczęściej wskazuje się dwie różnice: 1) maszyny składają się nie tylko z mechanizmów, lecz także z urządzeń uruchamiających lub zatrzymujących, kontrolnych i innych oraz 2) w niektórych maszynach technologicznych w ogóle nie ma mechanizmów. Zarówno maszyny, jak i mechanizmy są również blisko spokrewnione z pojęciami „aparat”, „przyrząd”, „urządzenie”, „narzędzie” i in. Wszystkie te pojęcia dotychczas nie zostały usystematyzowane ani znormalizowane i nie mają ścisłych definicji. Jednak pewne tendencje słowotwórcze istnieją ir jų i należy ich przestrzegać. Na przykład derywaty z przyrostkiem -tuvas częściej nazywają przyrządy o niż narzędzia, derywaty z przyrostkiem -iklis — odwrotnie. Terminy złożone — o strukturze rzeczownikowej i czasownikowej su są najczęściej ir nazwami urządzeń i maszyn (np. betonmaišė), natomiast o ir strukturze odwrotnej o (ze składnikami ir czasownikowym i rzeczownikowym) terminy niemal zawsze nazywają tylko części i detale maszyn oraz urządzeń ar ar (np. siurbvamzdis). Przy tłumaczeniu tekstów į naukowych z języka ir angielskiego odwrotnie, angielskie terminy machine, ir apparatus technic oraz technigue mogą czasami zmylić niedoświadczonego ir tłumacza. Na przykład my używamy terminu aparat o rentgeno- — wski, Anglicy roentgen machine (obok X-ray unit); my mamy termin urządzenie rozruchowe, Anglicy launching o machine; — mówimy terminy techniczne, Anglicy 3—880 33 mogą powiedzieć o tylko technics; angielskie wyrażenie the radiological technique oznacza “metody badań rentgenologicznych", o ne “technika radiologiczna". Tą to samo można powiedzieć ir o terminologii niemieckiej: używamy terminu aparat do dojenia, o niemiecki termin nadrzędny — Maschine; nasze dziewiarki dziergają na O maszynach, — Niemcy na aparatach (Apparat). Dziewięć razy zmierz... Jedną z dość licznych grup terminologii technicznej stanowią — nazwy jednostek ir miary i przyrządów pomiarowych. Przyrządy pomiarowe można by nazywać jednym ir słowem: mierniki. — Większość uniwersalnych mierników technicznych ma nazwy złożone, np.: wyormatis, widmatis, tarpumatis, suwakmatis, głębokościomierz, kątomierz. Czasami różni się tylko forma, np. pisze się: vidmatis vidumatis jų ir (używana była jeszcze ir forma vidmastis), gylmatis giliamatis ir itd. ir Formy normatywne są krótkie. Nie mają odrębnego terminu jedynie płytki pomiarowe. Są produkowane od do 0,1 mm. 2000 Przedziały — wymiarów co 0,001; 0,01; 0,1; 0,5; 1; 10; 25; 100 ir 1000 mm. I$ jy komplety są tworzo7 ne od do 116 sztuk. Można by je nazwać terminem plytmatės. Suwmiarki, podstawowe — przyrządy pomiarowe tokarzy, mo mają — noniusz — pomocniczą — skalę umożliwiającą dokładne obliczenie części działek skali głównej. Termin noniusz jest eponimiczny, tj. powstał iš od nazwiska portugalskiego wynalazcy P. w łacińskiej formie Nonius, Nunjo. Iš z tego terminu również tworzy się ir przymiotnik nonijinis (np. nonijny głębokościomierz). Mikrometryczne średnicówki najczęściej występują w dwóch rodzajach: szczękowe i ir osiowe. Części osiowej mikrometrycznej średnicówki są następujące: głowica, śruba mikrometryczna, przedłużacz, bęben, ir trzpień, końcówki pomiarowe, hamulec. W niektórych litewskich książkach technicznych (np. w A. „Podręczniku tokarza” ir Stasiūnasa itp.) ši ta część jest nieściśle nazywana słowem hamulec. Ir normatyir wnym terminem tej i innych podobnych części jest hamulec. Mierzy się również za pomocą rysików traserskich, poziomic, kalibrów, mikroskopów pomiarowych, liniałów sinusowych, autokolimatorów, mikrometrów i innych przyrządów. Zapożyczony odpowiednik Ir litewskiego terminu brėžtuvas — reismusas — nie jest już używany we współczesnej terminologii. Be to, że niektóre złożone nazwy przyrządów pomiarowych mają czasami zbędne człony, np.: mikrometr typu ustawianego MB na stole (= mikrometr stołowy MB). 34 Podczas korzystania z ne przyrządów pomiarowych niektóre ir inne słowa są używane całkowicie poprawnie. Na przykład słowo nuokrypis jest w terminologii technicznej bardziej zalecane niż nuokrypa, słowo išmatavimai należy wszędzie zastępować słowem matmenys, słowo padalijimas jest nazwą czynności, 0 na skalach przyrządów pomiarowych występują tylko działki ir itd. Międzynarodowy układ jednostek (SI) składają się z 7 podstawowych jednostek, a mianowicie: metr długości, — kilogram masy, sekunda czasu, — amper natężenia — prądu elektrycznego, kelwin temperatury, — mol ilości substancji, — kandela światłości. — ir — Jednostek pochodnych jest znacznie więcej. Nazwy jų litewskie nieco się różnią. Ściśle są one normowmi ane „W słowniku terminów fizyki" (Wilno, 1979). Jednak niektórzy językoznawcy byli niezadowoleni, że w tym słowniku nazwy jednostek liniowej ir prędkości kątowej są nadmiernie oddalone od żywego języka, np.: metr na sekundę ( ne metr przez sekundę) ir radian na sekundę (nie radian przez sekundę). Šį Zaostrzenie można byłoby naprawić. Jednak konstrukcja z celownikiem dobrze nadaje się do nazywania jednostek pochodnych. Na * przykład jednostkę naprężenia mechanicznego lepiej ne nazywać niuton iš podzielony przez metr kwadratowy, ale niuton na metr kwadratowy itd. Poza tym wszystkie eponimiczne jednostki miary powinny być pisane małą literą, np.: niutonosekunda, paskalosekunda, grej na sekundę; niuton na metr sześcienny itd. ir Przy stosowaniu członów międzynarodoir wych do tworzenia jednostek wielokrotnych i ułamkowych również zdarzają się różne niekonsekwencje terminologiczne. System tych przedrostków jest (10'5), następujący: eksa-(10'*), (10°), petatera-(10"- (10°), %), (10°), gigamegakiloh- (10%), ektodekadecy- (10), ( 107"), centy- (10 2), milimikrona- (10%), nopikofemt- (10-*), o-(10~") ato- (10~%), (10-7), ir (10-'%). Te same międzynarodowe człony są stosowane w terminologii technicznej do tworzenia ir innych terminów. Dlatego znaczenia tych członów w terminologii technicznej są - dwojakie: zwykłe i specjalistyczne. Znaczenia ir zwykłe najczęściej nie są dokładnie określone. Na przykład człon mikrooznacza ir „bardzo mały, drobny, krótki” (w porównaniu z innymi przedmiotami tego samego rodzaju), na su przykład mikroautobus, mikrodetał, mikrofale, „związany z badaniem i pomiarami małych rozmiarów albo z wykorzystaniem małej ilości energii”, ir na przykład su mikromanipulator, mikronapęd itp. ir Ten sam człon mikro-, stosowany do SI tworzenia jednostek, ma ściśle jednoznaczne i określone ir znaczenie — 107*. Zatem przeciwieństwem (antonimem) członu 35 mikromającego zwykłe znaczenie w terminologii jest człon makro- (mikrofizyka makrofizyka, — mikrostruktura makrostruktura), — wyspecjalizowano ego znaczenia członu makroprzeciwstawny człon mega- — (mikro wskazuje, że jednostka jest milion razy mniejsza už od jednost0 ki systemowej, mega oznacza, że jednostka jest milion už razy większa od jednostki systemowej). Rzeczy te wskazują, że w języku nauk technicznych mogą powstawać swoiste pary antonimów.” Międzynarodowe człony aero-, auto-, avia-, foto-, hidro-, makro-, pseudo-, termooraz międzynarodowe przedrostki anti-, hiper-, infra-, ir kontra-, super-, ultranie są używane w języku litewskim samodzielnie. Jednak nowe terminy su tworzy się za ich ne pomocą zupełnie tak samo su jak za pomocą przedrostków su litewskich. Tworząc wyrazy za pomocą przedrostków litewskich, zmienia się końcówkę wyrazu podstawowego (często ir rodzaj), o su za pomocą -- międzynarodowych się jej nie zmienia, -- np.: srovė antsrovis, lecz palydovas antipalydovas -- (nieksatelita), lekki podlekki, ale superlekki. -- Dlatego obecnie popularny złożony termin techniczny kuchenka mikrofalowa jest niepoprawny. Iš Trudno utworzyć od słowa mikrobanga przymiotnik mikrobangis, -ė. Lepiej już używać terminu kuchenka mikrofalowa. Tokarki, które nie tkają Tokarki są najróżniejsze, ale najpopularniejsze z nich to prawdopodobnie 3 grupy: tokarki, wiertarki i frezarki. Grupy te również są zdecydowanie niejednorodne. Na przykład tokarki dzielą się na 10 typów: 0 — specjalizowane automaty tokarskie i półautomaty; 1 —jednowrzecionowe automaty tokarskie i półautomaty; 2 — automaty tokarskie wielowrzecionowe i półautomaty; 3 — tokarki rewolwerowe; 4 — wiertarko-przecinarki; 5 — tokarki karuzelowe; 6 — tokarki i strugarki wzdłużne; 7 — tokarki wielonożowe; 8 — tokarki do detali kształtowych i 9 — różne tokarki (według prof. A. Stasiūnasa). Na 10 typów dzielą się również frezarki, a mianowicie: 0 — stożkowe, | — pionowe konsolowe, 2 — do frezowania nieprzerwanego, 3 — * Gaivenis K. Terminy techniczne z niektórymi członami międzynarodowymi- //Mokslas ir technika. 1991. Nr 7. P. II 36 frezarki wzdłużne jednosłupo4 — we, kopiujące, grawerskie, 5 — pionowe bezkonsolowe, 6 —frezarki wzdłużne dwusłupowe, 7 —frezarki konsolowe o szerokim zastosowaniu, 8 —frezarki poziome konsolowe i 9 —różne frezarki (według prof. L. Kumpika). Ponadto wszystkie obrabiarki mają jeszcze oznaczenia cyfrowe i literowe, którymi wskazuje się ich dodatkowe właściwości. Do oznaczania podrodzajów frezarek nie należy używać terminów złożonych: frezarki uniwersalne, poziome i pionowe. Zamiast nich należy używać terminów: frezarki uniwersalne, poziome i pionowe. Ponieważ w terminologii technicznej neologizm suklys (zamiast zapożyczenia špindelis) już zaczyna się utrwalać, nie należy również używać terminów frezarki jednošpindelinės (=jednowrzecionowe) i daugiašpindelinės (=wielowrzecionowe). Nie należy używać klasyfikacyjnego terminu obrabiarki o podwyższonej dokładności (=obrabiarki o większej dokładności). Obrabiarki do usuwania kory lepiej byłoby nazywać korowarkami, a bezkonsolowe szlifierki — szlifierkami bezkonsolowymi. Prof. A. Nowodworskis, dobrze znający wymagania dotyczące porządkowania terminologii technicznej, w swojej książce „Technologia metali” (Wilno, 1954) -- zaproponował neologizm tekintuvės na określenie tokarek (s. 270). Niestety, nie przyjął się. Obecnie taka korekta jest nieaktualna. W terminologii technicznej są setki ważniejszych rzeczy wymagających doprecyzowania. Omówimy kilka bardziej charakterystycznych przykładów. Do tej pory forma obcych terminów wywierała na nas zbyt silny wpływ. Na przykład w terminologii obrabiarek mieliśmy termin kreipiančioji. Zobaczyliśmy, że Jest on zbyt wyraźną kalką rosyjskiego imiesłowu strony czynnej; zastąpiliśmy go innym, ir podobnym terminem — kreipiamoji. Zmiana mogła być bardziej zdecydowana: do tego celu doskonale mógł się nadawać na przykład wyraz kreiplé. Albo jeszcze inny przykład. Do nazwania stopu su miedzi z ir cynkiem i niklem przez pewien czas używaliśmy germanizmu noizilberis. Następnie został on zastąpiony litewską kalką naujasidabris. Dlaczego potrzebne było tu tłumaczenie? Do nazwania stopu o pięknej srebrzystej barwie lepiej nadawałby się litewski neologizm sufiksalny sidabrainis. W terminologii technicznej należy wykorzystać wszystkie możliwe środki precyzowania terminów. Na przykład do obliczenia prędkości ruchu obrotowego stosuje się v - następujący wzór: n ntk, w którym rzekomo podana jest liczba obrotów śruby na minutę. Tutaj trafniej byłoby użyć określenia obroty śruby na minutę, ponieważ nasz język pozwala wyrazić to precyzyjniej. Zapożyczenia z innych języków można zastępować, ir wyszukując rzadsze wyrazy litewskie. Na przykład termin gitara w terminologii technicznej 37 jest najprawdopodobniej rusycyzmem, ponieważ po angielsku przekładnie wymienne tokarek nazywa się change-gear train, a tokarki —swing bracker. Sądzilibyśmy, że zapożyczenie gitara można by zastąpić litewskim słowem gwarowym kėmuras. Inaczej należałoby oceniać obcojęzyczny termin pičas (używana była również jego forma pitčas). Prof. A. W „Politechnicznym słowniku angielsko-litewskim” Nowodworskiego (V., 1958) angielskiego terminu pirch podaje się 8 co najmniej następujące litewskie odpowiedniki: 1) żywica, smoła, terpentyna; 2) 4) terpentyna; 3) spadać, rzucać; krok (gwintu); linia 5) środków; ukośność; 6) dachu 7) Mit; rdzeń 8) drewna. Leksykograficznie takie ujęcie jest całkiem dokładne, ne ponieważ pod jednym słowem mieszane są į homonimy: pitch 2 “smoła" (por. łac. pix, picis) angielskir ie słowo pitch o innym pochodzeniu. Może jednak powstać pytanie: czy anglicyzm pičas jest w ogóle potrzebny naszej terminologii technicznej, iš czy wystarczy słowo žiūgsnis? Ponieważ pomiar w calach jest obecnie, można powiedzieć, rzeczą przestarzałą, termin „pitch” jest więc słowem ginącym. ir Dlatego nie jo ma już potrzeby szukać dla ir niego litewskiego odpowiednika. Inaczej jest z terminem „špyžius” (lub często spotykanym wariantem jo „špižius”). Wielu specjalistów techniki nadal nie chce zrezygnować z tego słowiańskiego zapożyczenia. Jį należy zastąpić terminem „ketus”. Chociaż ani prof. K. Būga, ani inni nasi etymolodzy nie ustalili, skąd iš pochodzi to słowo (jego kuzyna można by uznać co najwyżej za słowo kerai „zdrewniała chropowata kora brzozy”), lecz dla terminologii technicznej jest on mimo wszystko zalecany. Nawiasem mówiąc, surówkę żelazną używaną do produkcji odlewów ne należałoby nazywać odlewniczą, ale surówką odlewniczą. Tworząc nowe terminy techniczne, zawsze ne trzeba przestrzegać nie tylko zasad słowotwóir rstwa, lecz także tendencji. Na ir przykład w krosnach tkackich, przędzalniczych i innych znajduje się pewien element nazywany siūlvedžiu. Jaka powinna być forma mianownika: siūlvedis ar czy siūlvedys? Przecież mamy tylko ne słowa skylmušys, garvežys, ale ketvežis, ir laikrodis. Tendencja jest taka: ludzi nazywa się słowami złożonymi zakończonymi na su -ys, 0 maszyny, przyrządy, różne ir urządzenia — słowami su z końcówką -is. Zatem bardziej systematyczne byłoby ne używanie wyłącznie terminu siūlvedis, ale ir także siūlgaudis, siūlkreipis. Metafory tam, gdzie jų nikt ich nie oczekuje Niektórym może się wydawać, że metafory są właściwe tylko literaturze pięknej, że w języku nauk technicznyjų ch efekt jest į podobny do wystrzału z pistoletu podczas koncertu. Niestety, taki pogląd byłby błędny. Metafory są wszędzie. Metaforyczne było tylko ne starożytne pojmowanie świata w średniowieczu, natomiast ir naukowe pojmowanie świata XVI — XVII a. (wszechświat — to maszyna, człowiek to maszyna)*irn- — et 38 XVIII — XIX w. (J. Teoria fal Šmita, teoria A. genealogicznego drzewa języków Schleichera ir itp. ). Metafora zmarłego prof. J. Mówiąc słowami Pikčilingisa, jest to skok z iš jednej sfery idei do innej. į Metafory w języku naukowym najczęściej pojawiają się wtedy, gdy korzysta się z intraterminologicznego sposobu tworzenia terminów, tj. wtedy, gdy specjaliści jednej dziedziny zapożyczają terminy od iš specjalistów innej dziedziny. Tak więc w terminologii przeważają metafory nominatywne (nazwowe). Jednakże występują również pewne ir metafory predykatywne. Ich natura jų jest zawsze dwoista, składają się one z iš tego, co jest porównywane (tematu), ir oraz z su tego, za pomocą czego się porównuje (rematu). W języku nauk technicznych wiele metafor stanowią kalki międzynarodowe. Na przykład cylindryczna część kineskopu lub lampy elektronowej, w której wtopiony jest reflektor elektronowy, ne tylko w języku litewskim nazywa się ma kaklelis, natomiast ir jej angielska nazwa brzmi neck, niemiecka ir Kolbenhals, francuska ir col tube. du Albo jeszcze inny przykład. Nie wiadomo, w jakim języku mówił inżynier obdarzony bujną ir wyobraźnią, który 2 odległość między wierzchołkami lub podstawami sąsiednich zwojów gwintu nazwał terminem odpowiadającym naszemu słowu žingsnis. Jednak obecnie skoki mają ne tylko gwinty, śruby, zęby kół zębatych, ale także ślimaki (nie te, które ryją w glebie, lecz śruby z gwintem trapezowsu ym lub podobnym do į trapezowego). A zatem w języku nauk technicznych jedna metafora może zderzyć ir su się z inną metaforą. Metafory techniczne mają swoją logikę. Najczęściej opierają się na podobieństwie wyglądu, formy, ar położenia i funkcji ir tematu oraz rematu. Jednak bynajmniej nie wszystkie ne są uzasadnione. Nieostrożne stosowanie metafor predykatywnych często prowadzi do powstawania banałów stylistycznych, natomiast 0 metafory nominatywne zwiększają liczbę kalk językowych, chcąc nie ir chcąc balansując na granicy poprawności ma terminów. Dlatego w terminologii technicznej często słusznie unika się terminów nadmiernie obrazowych. Na przykład dawniej (przed r.) 20—30 używano terminu punkt śmierci (por. ang. dead center, niem. Totpunkt, fr. point mort, ros. meprsas Touxa ją o obecnie w terminologii mechanicznej został już zastąpiony terminem punkt spoczynku. Prof. A. W „Słowniku technicznym” Nowodworski- (1949) ego wielki piec był jeszcze nazywany złożonym terminem krosnis aukstuolé. Obecnie termin ten jest już zapomniany. 3 Huxnrnna C. Cewaxrnaecknū anann3 sauxa nayku. M., 1987. C. 37 39 Jednak nadal nie ma zgody co do tego, jak należy nazywać otwór załadunkowy pieca do topienia — kieszenią czy jakoś inaczej. W „Rosyjsko-litewskim słowniku politechnicznym” litewskim odpowiednikiem rosyjskiego terminu pyamuū kapman jest bunkier rudy. Specjaliści przemysłu szklarskiego używali jeszcze terminu gardziel pieca do topienia. Słowniki języka litewskiego nie podają takiego znaczenia słowa kieszeń, widocznie uznając je za całkowicie obce językowi litewskiemu. Nie należy dopuszczać tej metafory do terminologii technicznej, choć niektórzy specjaliści samowolnie ją nachalnie forsują. * Unikając terminów nadmiernie obrazowych, lecz nie potrafiąc ich uniknąć, specjaliści ją techniczni często wyróżniają metafory terminologiczne w tekście cudzysłowem, próbując w ten sposób pokazać, że są to terminy nieprawdziwe. Nie należy tego robić, tym bardziej że również frazeologizmów nie wyróżniamy cudzysłowem. ** * Gratulujemy oddanemu oraczowi litewskiej terminologii Kazimierasowi Gaivenisowi, który doczekał się dojrzałego sześćdziesięciolecia. Sto lat! * * * * Tak pojawiła się ona na przykład w wydanym przez Uniwersytet Wileński ir pięciojęzycznym słowniczku terminów produkcji kineskopów, wydanym przez fabrykę „Ekranas” w Poniewieżu (V., 1990). 40