Terminologijos teorijos pradininkui Eugenui Wüsteriui – 100 metų

AKTUALNOŚCI ZAGRANICZNE TERMINOLOGLJOS TEORLJOS PRADININKUI EUGENUI WUSTER -100 LAT W tym roku mija lat od urodzin austriackiego terminologa, 100 jednego z twórców terminologii jako gałęzi nauki Eugen Wüster (Eugen Wüster). Eugen Wüster urodził się 3 października 1898 r. w Wieselburgu koło Erlau. 1905-1918 m. E. Wüster uczęszczał do szkoły W Hirschbergu na Śląsku kontynuował naukę w Berlinie — w wyższej szkole technicznej w Charlottenburgu, którą ukończywszy 1927 m. otrzymał dyplom inżyniera. W 1931 r. po obronie rozprawy doktorskiej „Międzynarodowa standaryzacja języka techniki, zwłaszcza elektrotechniki” E. Wüster uzyskał stopień doktora nauk technicznych. Ta obszerna praca, wydana jako osobna książka, stała się jednym z głównych filarów teorii terminologii. 1955 m. E. Wiister zaczął wykładać na Uniwersytecie Rolniczym w Wiedniu przedmioty z zakresu nauk technicznych, o 1972 m. został profesorem leksykologii, leksykografii, terminologii i normalizacji na Uniwersytecie Wiedeńskim. Zmarł 29 marca 1977 r. W 1935 r. na zlecenie Akademii Nauk Związku Radzieckiego przetłumaczono na język rosyjski E. Książka Wüstera stała się głównym podręcznikiem terminologii. Wkrótce ówczesny Komitet Normalizacyjny Rosji zaproponował Międzynarodowemu Stowarzyszeniu Normalizacyjnemu (ISA) utworzenie komitetu technicznego 37 (TK 37), którego zakresem działalności byłaby normalizacja terminologii. W 1936 r. odbyło się pierwsze posiedzenie TK 37. Chociaż sekretariat tego komitetu mieścił się w Niemieckim Instytucie Normalizacyjnym (obecnie DIN), większość prac prowadzono w Wiedniu pod kierownictwem E. Wüstera. W 1939 r. przygotowano projekty zasad tworzenia terminów technicznych, zasad opracowywania standaryzowanych słowników terminów technicznych oraz bibliografii terminologii międzynarodowej, jednak wybuch II wojny światowej przerwał tę działalność. Pod koniec wojny wszystkie dokumenty ISA TK 37 przechowywane w Berlinie zostały zniszczone, jednak ich kopie E. Wüster zachował w Wieselburgu, dzięki czemu prace nie zostały przerwane. 126 Po wojny ISA wznowiła działalność jako Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO), jednak Komitet techniki terminologicznej nie pracował ir jo działalność 1949 m. została zawieszona. E. Wüster dołożył wszelkich starań, aby międzynarodowe prace nad standaryzacją terminologii nie zostały przerwane. Zaproponował Austriackiemu Instytutowi Normalizacyjnemu zwrócenie się į do ISO o utworzenie sekretariatu w Austrii. E. Wüster ir sam podjął się pracy organizacyjnej. Warunki ku temu były naprawdę trudne, ponieważ Austria została podzielona na strefy į kontrolowane ir przez armie sojusznicze i radziecką, o E. Wüster musiał jeździć po kontrolowanym iš przez Rosjan Wieselburgu į jednym ciężarowym samochodem parowym (benzyny wówczas brakowało) i ir znosić skrupulatne kontrole żołnierzy. W dużej mierze to wysiłki i ir cierpliwość tego człowieka sprawiły, że 1950 m. latem ISO TK 37 zostało odtworzone, o 1952 m. jesienią w Kopenhadze odbyło się pierwsze posiedzenie. E. Wüster wniósł duży wkład w opracowanie różnych zbiorów terminów oraz słowników. Aktywnie uczestniczył Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej (IEC), która wydała zbiory terminów, w działalności. Wieloletnia E. Długoletnia działalność Wüstera nad opracowaniir em zasad mų tworzenia definicji terminów przyczyniła się do powstania nowej dyscypliny językoznawstwa stosowanego. Jo praca „Terminologia ogólna” („Die Allgemeine Teoria terminologii. Jeden Obszar graniczny między językoznawstwo, logika, ontologia, informatyka i Nauki szczegółowe) położyły podwaliny pod teorię terminologii. Kolejna ważna praca teoretyczna E. Terminologii Wüstera została wydana już po jo śmierci. Jo koledzy przygotowali do druku wykłady z niemieckiej ir terminografii terminologicznej, które E. Wüster czytał na Uniwersytecie Wiedeńskim, rękopis konspektu (Wüster Eugen: Einfūhrung die in allgemeine Terminologielehre und terminologische Lexikographie / Ed. Helmut Felber // Seria wydawnicza Technishen Universitit Wiedeń, t. 8 (część 1 & 2). Wiedeń: Springer, 1979, 145+70 p.)!. Później na podstawie tej książki prowadzono kurs terminologii na Uniwersytecie Wiedeńskim. Da- ‘Lang F. Eugen Wiister — his life and work until 1963 // Eugen Wiister (18981977): Życie i dzieło. Ein Austriacki Pionier społeczeństwa informacyjnego = His Życie i Praca. An Austriacki Pionier of społeczeństwa Informacja Społeczeństwo / Red. E. Oeser, C. Galinski. Wiedeń: TermNet, w 1998. P. 13-25. 127 którym co roku organizowane są seminaria terminologiczne dla naukowców z innych krajów?. Nieukończone pozostały trzy duże E. projekty Wiistera: „Systematyczny słownik objaśniający podstawowych pojęć terminologii”, który autor pisał od 1955 m. (,,Systematisches Definitionsworterbuch der Grundbegriffe der Terminologielehre“), „Międzynarodowy podręcznik terminologii” („Internationaler Terminologieschlūssel“) (pewienien zbiór elementów słów międzynarodowych, który byłby używany jako podręcznik tworzenia międzynarodowych terminów technicznych) przez samego ir E. Wüstera 1973 m. opracowany zbiór wybranycir h, niepublikowanych rękopisów („Jubilaumssammlung 1973“)*., E. Wüster był człowiekiem o bardzo szerokich zainteresowaniach. Z wykształcenia inżynier, był nie tylko jednym z najwybitniejszych twórców ne teorii terminologii oraz metod i zasad standaryzacji terminologii, lecz także leksykografem i bibliografem. ir ir Duży E. Wkład Wüstera w uproszczenie į zasad ortografii języka niemieckiego. Uczestniczył w pracach komisji ds. reformy ortografii przy Austriackiej Akademii Nauk; był autorem i współautorir em artykułów poświęconych ar ortografii 35 niemieckiej. E. Wüster wniósł znaczny wkład w doskonalenie Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej (UDC), uczestniczył w działalności Międzynarodowej Federacji Dokumentacji ir oraz Austriackiego Towarzystwa Dokumentacyjnego, którego był prezesem*. Od wczesnej młodości E. Wüster interesował się ir esperanto i innymi językami sztucznymi, które nazywał Planensprache. 1921—1931 m. opublikował kilka artykułów o języku esperanto, które do dziś uważa się za fundamentalne. E. Wüster recenzował nawet A. Mickiewicza tłumaczenie „Pana Tadeusza” na język į esperanto ((Recenzja:) Mickiewicz, A.; Grabowski, A., tłum. Pan Tadeusz au Ostatnia Armia W 2 tym roku tę tak zwaną szkołę letnią ukończyła pracownica Litewskiego Departamentu Standaryzacji Renata Dapkutė, ir autorka tego artykułu. *Būhler H. The Scientific Legacy of Eugen Wiister Ponownie: Trzy Główne Niedokończone Projekty // Eugen Wiister (1898-1977): Leben und Dzieło. Jeden Austriacki Pionier społeczeństwa informacyjnego = Jego Życie i Dzieło. An austriacki Pionier of Informacja Społeczeństwo / Red. E. Oeser, C. Galinski. Wiedeń: TermNet, 1998. P. 187-205. „Tam pat. P 13-25. 128 Posedopreno en Litvo. Varšuva: Gebethner & Wolff, 1918, 304 p. Ten pat. : Germana Esperantisto (Drezno) 15 (1918), nr 11B (1 listopada), s. 86-87.) Darbai E. Wüstera, pionieriaus daugelyje sričių ir daugiau kaip 600 straipsnių autoriaus, svarbūs ne tik vokiškai kalbančioms šalims. E. Wüsteris neabejotinai gali būti laikomas Austrijos terminologijos mokyklos kūrėju. Jolanta GAIVENYTĖ >Felber H. Eine erweiterte Wūster-- Bibliographie: 1931-1977. //Eugen Wiister (1898-1977- ): Życie i dzieło. Austriacki pionier społeczeństwa informacyjnego = His Life and Work. Austriacki pionier społeczeństwa informacyjnego /red. E. Oeser, C. Galinski. Wiedeń: TermNet, 1998. S. 299. 129