„Nulis“: anksčiau ir dabar

NULIS: ANKSCIAU IR DABAR Del nulio s4 okos kilmesl son quelques a isoniq. Exis e l'opinion, que nul p isme i5 g aikq. P olemdjus en l'absence p obablemen i5 ZodZio o 8e a5yda o skaidiaus aidg o (omik on) - - pe sonne. l, que i5 Sio Zenklo kilgs Se5iasde5im ainis nul es impossible. DaZ le plus considé ée India. Indq Zinomas depuis,,B ahmagup os" ma hikoje nunulio e yne lis (en i on 600 m). Il é ai Zymimas a5ku nul es en é i ou u uliuku. Vdliau pa a abus Eu op4. A abai nuli i5 eikida o comme as-si , ce paZodZiui ei5kia u5 um4. Kai où i5 p adZiq nulis pana5iai a é é e appelé (plg. ok. Z i4 us. À pabaig4 quQpa. ). p opos 15 a. F anclzijoje, I alijoje Siai s4 okai Veliau beaucoup kalbq Zodis. emp ino nuli i5 i alq e pasipa adin i appa ado au e od6l appelle elle main enan ze o. Te minas nulla igu a -,joks Zenklas" - appa ado ank a5 iniuose la yni5kuose da bg 12 a. andamas nulla (lo . nullus N. Te mi e imuose e a abq Suke pe di b nasimuose - joks, pas un) (N. Chuque ) an a5 yje (1,484 m) e p emiè e dans l'imp essiondin e a i me ique (1,M8 m.). En 1,5 a. nulio nelaikd skaidiumi. P obablemen A. Zi a as (A. Gi a d) le p emie nuli p ipaZino (L697 skaidiumi na u aliqjq m.). Nuli aup ès skaidiq L. Oile is (L. Eule ) son p isky e ,,IJn e saliojoje a i me ikoje" (1768 m.). Kada nul pa eko i lie u iq main enan di icile kalb4, p écisémen di e. Senuosie s Sio ma y , ne eik6jo. Pi eliginiuose aZio, majame main enan considé ées comme des Zodynais di é en s; Zodynai lie u iq kalbos Zodyne - K. Si ydo,,Dic iona ium ium lingua um" pe mission 1979 e 997 m.) nulio ne andame. G eidiausiai lie u iq (- 1620; I Sio Zodyno édi ion e elesni (III - V) édi ions son leksikog a ijoje nulis appa aodd seulemen 18 a. Ji andame P. Ruigio Zodyne. Comme a5oma,,B ockhaus Enqyklopidie" (p. 39), okiediq alboje a an 15 a. nulio eik5me a é é a o a die 1 Les ai s i5 osa son ou nis Ane cau4p- H. B. Ma eMa u. {ec } e epM Hb . Cnpano. nux Mocxna, L978. C.85-86; B ockhaus En yklophdie. Mannheim, 1991. Bd. 16. S. 38-39 92 Zi e . Mind ame amZiuje eik5md skai i5siple e e die eik5mes: 1 e . 5ahl, Rok6 ine, €s, . Suskai y ini, €s, . Z i iga o mens eik5mg. P. Ruigys ixsuoja abi die Z e, 1ia die Nulle, Nulle, As,l (Ruig a13'z) / Comme on oi , eme i5koji gimind nuli ai e selon okiediq langue analogij4. P adjus pus5imdiui me q ligiai 4pa i i5 P. Ruigio Zodyno nu a5d K. Milkus (Milk 557). Nag indjam4 LodiiLodyisa qji n4 ideda e E Ku 5ai is. Il ou ni o m4 niulis: Null die, nii lis, io. Da geh N. mi N. au , ch q wi[kas llgiei i iei . e is eine wah e N., ji c ypai pe niik4; l<nlp niikas. is das N. u. nich ig, a| wi di niilcs; od. pei ienka $. Ku S 96) Neai5ku, ou F, Ku 5aidio nulis ei5kia skaidiq nes (skai meni), pauyzdLiais ilus uojamas seulemen azeologinis ok. die Null consommimas. Si ce cas niulio eik5me b q,,nique". g eidiausiai Veliau bu a e ki okiq nulio o m 4. {domiq ac q andame uZ iksuo q Aleksand o Ku 5aidio (F yd icho Ku 5aidio b ol aikis) didZiuliame lie u iq- okiediq kalbq Zodyne. A. Ku 5ai is, comme ondamen ing ou nissan nulia o m4, da indique e ki q: apslc i ul s, n iolis, ze as (A. Ku S 1576). Apski ulys p isé i5 A. Vilima idiaus kalbamokslio:apski ulys (nulis, ze o) Null m. (Y l m 209). D'ailleu s, apsl inlio (nu io eik5me) n6 a ni LY.j,neijo ka o ekoje. Thi peu ê e seulemen A. Vilima idiaus e me. I5 M. MieZinio Zodyno ze as p isme (A. Ku 5ai is neidejo): ze as, . nulis. m. Vilima idiaus nekai ombs o mes ze o F. nulle. ze o. nynu (0) (MieZ 288) Nuolio Sal inis es J. Slapelio Zodynas. (ia nuolis es jus e comme ilius acia: iisip is i, i.isipuiiu, -piliiau - pasdym c* uiolis? Kdsy d - N iolis... n iolis?... Ce i.isipu qs dikas (Slap 212). [domu, que nekai oma o maze o nulio eik5me comme in e na ionalis Zodis enco e p ésen ée longgai é aien lie u iq langues Zodynues. Ze oie galia e con inue clai emen 2 mon e des pages. 93 ma ou e des ,,Th p au iniq chem ZodZiq Zodynues" (1936 m., sud. K. Bo u a e k ., Ka inskai d m., 1951 O. e e e k ., L969 m., e 6 O. Do eikiend e k .). 1985 m. Zodyne seulemen (a s. ed. V K ie kauskas) ze o déjà nd a. Kalin, a ze o a é é si longgai lie u iq pa oje u ilisé. I Zodynus il es en é g eidiausiai un oddl, que Sie a é é e diami. Nulio p emie ji eik5md i ai iq kalbq encyclopedijās, Zodynues indiquéoma ès pana5iai. Tipi5ku encyclopediniu déc i dZimu eikd q lailq i 5l: skaidius 0, ku l en s'addéan a ec n'impo e quel skaidium ob ien le même skaidius (LTE YLII254; 22 US1. Dans les p incipaux Li u iq de langues Zodynues nulio e klmiq pa eikimas upu eli ki o. Ch onologi5kai ce au eim appa ay q ainsi: ni lis (2) 1. numé ique ZenklaS 0", Zymin is aille ,,Zio e quan i é nebu im4; posi i amq e négamq skaidiq iba.2. p k. ien, joks quan i é (D4 506) ni lis sm. numé ique (2) T pZ 1. ma . Zenklas 0, i min is quan i é nebu imq, o p i aiy as pie lequel quoi skaii augmen iaus i"i deiinis moi ié -idinan is ji deiim i kan l. 2. sqlyginis ailleis, depuis h io commenama kns skniiiuo i: Kylan empe a i ai, skysdiq pa i 5iaus i empimas maZdja e a ein ia zoli c i ineje empé a u eje S. 3. p k. quelque chose ès mAia, ne eil<.iminga; niekns:Kaipgi aip: als ybd moke Zmogq, péago{ai a ida e lui son Si dies dalelg, e ésul a - zé o sp (LKZ VIII 892) nnlis (2) 1. numé ique Zenklas 0", Zymin is ,,Zio ou quan i é nebu im4; ap i5u é au skaidiaus i5 de5ines - augmen an ji de5im ka q; posi iamq e négamq skaidiq iba: Tb mome es nul i o, pakilo jusqu -io.2. p k. pe sonne, noks quan i é. A Absoliu inis n. ( empe a i a C) (DZz 444) -273,16' ni lis (2) 1. skaidius, Zymin is dydZio ou quan i é nebu im4; elle zymin is nomb e: k mome as nuk i o, pakilo jusqu -io. 94 2. p k. pe sonne, joks kiekil A Absoluu inis n. ( empe a a - 2J3, 6' C) (D2.439, DZ4 439) Bien i5 p emie Z ilgsnio Zodynues nulio eik1me semble i5 esmds paZi ejus peu oi ienoda, a idZiau Reik5ski umq. nous peu di ise panaS de nie es DZ., i is ipus. Aki aizdZiai e DZ, eme ciemen . Cia p incipalemen accen uée, que nul es numé ique ,,0", Zenklas .i. nul pe ce iamas comme nomb e ou g a inis uni é. Da addi e que ce es la limi e en e posi i amq e néga i amq skaidiq ou a limi e es ( iens pas di , Ki as eme ciemen skaidius). es DZ i DZo. Cia pana5u, ipas que anks esnd eik5me pasakoma, in e se so e de skaidiaus ca égo ie, eliau a i k5diai. Tou d'abo d que zé o es une - que ce skaidiaus g aphine iS ai5ka. Abiejq Siq ipq déc i dZimuose logind skaidiaus ca égo ie e ses ma é iaux i5 ai5ka (pi mqja) - g a inis Zenklas - considé ées une zé o eik1me. Kiek au e yTaLIAVIII ( edias ipas). iia la p emiè e nulli eiklmd es seulemen numé ique Zenklas, e skaidius (dydis) es sépa é e p ésen é comme la seconde eik5m6. Toks eikSmiq sépa a ion semble assez pag is as, seulemen b q peu se pasigind i del eikSmiq hié a chies. Juk logi5kai d'abo d es une ce aine aille, e non ce ailleZio g aphine i5 ai5ka a é é (no s his o iikai nulio s4 oka dliau ni appa u Zenklas 0). Siuo i5ple o a a Z ilgiu salu in inas DZ, (DZ) choix nuli p incipalemen apib eZ i comme skaidiq. O d'une ou deuxiejq eik5miq ques ion i5lieka. Ma y , ou es dans DZ skaidius e Zenklas p ésen ée comme une e_ikSme Iwa dZiq mo analogija_Dz skai e LI{2. Siuo a siZ elgian p ésen - a Z ilgiu nulio d iejg eikSmiq i5sky imas Ll(Z semble combien ned6sningas. G eidiausiai o p ieZas imi é ai nulio dydLio s4lygi5kumas. D'ailleu s, que 1936 m.,,Ta p au iniq ZodZiq p emiè e idomu, Zodlme" zé o nécessime es en géné al non ma hind: Nulis (lo .) 1. pe sonne; 2. en ma héma iques - noks quan i é; limi e en e posi i amqjq e néga i amqjq kiekiq, 0; 3. nukel ine sens - menl ys d, menkas, ien ne ei5ki4s Zmogus. (p. 386) 95 Quelle pa ie du langage es ze o3? Jus e uneip a salg, i i 5l klausim4 neleng a. Daugelio kalbq ( a p jq e lie u iq) Dans Zodyns e g amma icas nul es considé é daik a a dZiu de an daik- (apie nulio p isl<y im4 Ia a dLio ésLiZiame i5 le ai que à chi a dZiq su les n'un chi eu ? Du ku di e, ca e p op e g ammai es elle même ne ZZsimen es pas). Kodel ze o nomb e a dZio mo phologique ac a is es p oblemi5kas. LKM pasaky a, appelée nomina y ine kalkad,,skai a dliu bos pa ie, qui4 si da o LodLiai, ei5kian ys uni és quan i a i es - skaidius, daik q cla iiais kieki e jq eiles o d e4" Nupasakom4 lio desc ip dLimai apib eLime minimq quan i és une q. Ti. o plu ô , que LKG I (p.79). indiquen que ce es skaidius, c'es à di e au moins o mellemen il u d q en e en e chi es a dZio pasaky a, que skai ia dLiaiy a,,LodLiai, auxquels ei5ien abs ac us skaidius" (p. 60a). N'es -ce nulk pas abs ac us skaidius? Skai a dis limodïna skai a laikomas dZiuses pa ie de la langue, . i. quan i é Saknq kai ku iq comme deux, -i, moi ié, demian o e e c., ZodZiq, pasika oja ai a ima i ai uoja). nedidelis (no s okiq Pag is ai onone que le chi a dis es ès incomaly d pa ie de la langue - une classei ès di é en s LodLiai. a ibués g ama i5kai Si acus ac uo ume mo ologi5kai, skai a dZi 4 klasds nelik q. DLKG p ipaZis eme que seuls i5 (p z., jq a imi bld a dZiams un, une), d'au es daik a a dZiams (deiim is, plg. akis), enco e d'au es su eiksmiams (deiim , plg.daug) (p. 238). Mais pou l'ins an nous adicijq nelauZome. Donc si Zi[ dsime i nuli punai mo ologi5kai, il es obje a o dis, mais séman i5kai (o musq dialo y oje chi a dis désigné seman i5kai) il k yps a à skaiwa dZiq. K yps a enco e e od6l, que num e dis ai é ma ha i5kai chez nous gana - nous a ons agmen ai es (u ilisés en pa ole, puisqu Siaip disons chi es a dZius p esque seulemen ma héma iques moi ié, e non une seconde; e que de considé e 0,5 Zoding i5 ai5k4?). 3 Quan o eu à demande , li uanis ai (ne e scien i iques) su imka iSgi dg 5i ques ionn4. DaZ le plus imama considé e su skai a di, mais sou en i la éponse inale blna - neZinau. 96 Puisqu'Sciwa dZiai n'a pas q géné al mo ologiniq dis incamqjq c i e iijq, ca ac é ingiausiu j ;, comme pa ie de la langue, b uoZu considé ée ca égind abs akdios kielcybes eik5m6, ikslus skaidius (LKM 80; LKMA 221). Il es aussi di que del eik5mes apib eZ umo a ec skaiwa dZiais ne a ojami nusakomosios eik5mds ZodZiai - ils n'on pazyminiq (LKMA 221). Nulio, comme skaidiaus, p écision déc i dZiam - ce skaidius, ku l sudejus a ec un au e skaidiumi pazygaunamas lui ce skaidius. Kas miniq u djimas. au e Ça zé o. DZ, D4 (DZ) ma dme - absolu e Mais ou zé o Siame zé o dans compo e nous compo e deg é4 pe ce ons de la même açon que dans (plg. i é deg ni4). É idemmen qu'elle pas. Ou compa ions-nous enco e: da e eje q obuoli4 e molg ojas pa aie dideli eje q. Ce e de niè e exemplezdyje sudaik a a ddjgs chi a dis Nulio egaine pazymini. eju pou ons ei3kgs ZeniZ elg i ou i 5 inip oc- (pi miausia ess4. Nal . klq 0 - plg. palymys eje as (3) main enan dans ce ains cas son suskaiwa dejgs (p.ex., enco e nul heu es y, unglyni4 ésul a - deux: nulis [i a ii4]), Nu g skai a ddjim4 p incipalLia e nulio eik5mes a e s imas D4 (DZ4), klu nulis p incipalemen skaidius, e non Zenklas. Donc nulio mo phologinis ai a im nuo kon eksgald q dépendy i o - ienu daik a a dis, ki u skai a dis (ainsi que e un, -a chi es a dis, bld a dis ou i a dis). MaZdaug oki nulio ak a im4 peu ê e ou é okiediq langues Zodynues e g amma ices. Cia quan i és skaiwa dZiai (G undzahlen, ou Ka dinalzahlen) commence ami nomméni nu'o nulio (null) (p z., Jud 174; Mikal 1,5 .Zodynues nul (skaiwa dis) e die NuIl (daik a a dis) son p ésen és sépa és niddais, ca di è e e a5yba (VLZ 95). D'ailleu s, VDR (p. 399) Salia null paLymd a, que cela es p ie eiksmis, mais ce es déjà bu q diskusija okiediq au ni eau de la langue. F anc zq pa lan chi es a dZiai pa ois en géné al nési ien ( a punai poZil is), e à b a dZiq son discu és comme quan i imo ologinis niai de e minan s (d6 e minan s (pu ., on ou e zé i Qd o). num6 aux) PPKG 78). iia aussi LKM pasakie -,,Calcule - ela i emen peu eçue, nou eaux ZodZiais p esque passiploudan i (i5 e in a pa ie de - A. U.) mon langage" (p. 80). Ths ,,be eik" auk i aup ès donne possible- ce ains sybg cas ais zé o p i- skaiwa dZiq. 91 Nulis Snekamojoje kalbond a el Zodis, plus a5omosios langues Zodis. Comme don daZnai besoinikia je. Thi, ma y , mon en L. G umadiends e V. Zilinskienes eche ches (DDRLKZ 29), ze o pa enka i 2200 le plus dal ojamq a5omosios langues LodLi;.+ iei Sie données co esponden ik o g). 28 im yse ou e 76 zé o pa a ojimai (i5 o al i a 1200 imdiq Zodyno pa 300 000 ZodZiq pa a ojimq). Seul i5 nema i i, nul où e comme konk ed ai consommé. Tds a que skaiwa di5kas zé o u ilisa ion es bldinge nonspécialiséei Snekamaja e a5omaja langue, e dans les sclus p écissioses nul assez e minologisé, es nemaZ,ai uSiniq e minq, ce neabejo inai us ojim4. S ai, quelques mon e daik a a di5k4 exemple<Ziui, e minq, l c nul a de inam4li deiinink (MTZ) I d epazymini: je ainis AKTZ) I galinis AI2, AI<TL) lkaiinis (MIZ) I knno inis MTZ) I kompiu einis (AI2, AJ<-IZ) I ne eil<iminis (AI<2, AKTL) I no minis (AIdZ, AK-IZ) I simpleasis (MTZ) I pie1akinis (AJ<Z, K Z) I sqlyginis (MTZ) I upa usis (MTL) nul. Il es possible e deux combinables les paZyminiai: néga i compu ineux zé o (AKTZ), uig amasis compu ineux zé o (AKTZ). Kiek ediau nulis gauna nede inam4ji paZymini: onc ioncijos nulis (MTL), aiko aiies nulis (AKTL), nulis a ec moinsusu (ly' ' Z), nulis a ec plususu (M"12). Exis e e nemaZai e minq, où nulis apgs dépendomuoju e me ddmeniu. Si aweuoju il daZnais b na kilmininko o mes: ne eil<4 nuliq Salinimas (AKTZ), nullo en i onnemen (MTZ), nullo daliHis (MTL, VLM^L), nullo e une o disnis (}y' Tz), nullo poiymis (AKTZ), nuli4 beaucoupda a (YLMZ), nuli y skaiiius (YLMZ), nuli4 densis (VLi| lZ), nuli4 héo ème (MTZ). Exis e e minq , où zé o dépendan ddmeniu a e au e o me linksnie , di ision comme: ii nulio (AKTZ), uipi dymas nuliais (ATKZ). Ras a e minq sL nulis, exemple.: sans nulio dalik i4 (VLli,Z), e quelques nonipi5kq (ne daik a o mion du composé) sud6 iniq homologiikas nuli (VL} / Z), homo opiikas nuli (VLMZ). Comme oi , lie u iq kalboje nulis ja s, ge okai paZenggs i p ieki. Thi déjà nd a ien seulemen le nomb e o me elipses e s4lyginis nomb e- (ka u dius) e minologiniq eik5miq, - appa ado nou eq ma hé ique e in o ma ique. Ki a e us, skainulio, comme ip as o diaus, usageje nespecialisé e don ac ualiausios 98 Snekamojoje e aSomojoje kalboje encou age p ésen indje lie u iq kalbo y oje s4moningai ou nes4moningai es nu ilima. Gal eikd q pam4s y i e su susim4s 5 i e su son mo ologini ak a im4, ce qui d ejop4 nulio ak a im4, qui leis q dans el ce ains cas papildy i mlsq seman i5kai dis inguam4 skai a dZiq klasg. A. Ku S Ku scha AJ<72 AKL P a u DDRLI(Z G umadien€ L., DLKG D2 Daba in6s Li u iq langues Ku S Ku scha E Jud LKG I LKM P a u I a u s k i e n e A. Li u iq LKMA P a u I a u s k i e n 6 A. Li u iq YilLKZVIIJ Li u iq langues Zodynas. a ybine encyclopedia. Vilnius, 1981. Lie u iszkai-La iszkai-I nkiszkai-- T ukanai d D. Deu sche deu sch-li auisI ITZ Ma ema ikos Ab égemen s A. Wo e buch. Li auisch-deu sches Thesau us linguae Go ingen, anglq-lie u iq kalbq compu ijos e minq Li uanicae. 1970. Bd. II. Ai5kinamasis Zodynas. Kaunas. 1997. I a u s k a s K V., J a s i n e i d i u s R. Ai5kinamasis in o ma iques Zodynas. Kaunas, 1995. Somosios lie u iq langues Zilinskien6 V DaZninis ac uelin6s a- Zodynas daZnio wa ka). (maZejandio Vilnius, 1997. Daba inds lie u iq g amma ica. langues Vilnius, 1997. Zodynas: DL, - I éd., Vilnius, 1954. F. D2"- leid., ilnius, 972. D23III éd., ilnius, Lgg3. DZ4- éd. IV, Vilnius, 2000. Deu sch-li auisches Wci e buch. Halle. 1874. Bd.II. Jude W. K. Deu sche G amma ik. B aunschweig, 1966. Li u iq langues g amma ica. Vilnius, 1965. T 1. langues mo ologie. Vilnius, 1994. langues mo ologies apyb aii,a. nius, 1983. Vilnius, 1976. T 8. U E VIII Lie u i5koji T 8. MieZ M i e Z i n i s M. Rusiszkas ZoMikal Mikalauskai e A. dynas. TilZe, 1894. G amma ik. M k Mielcke Ch. G. Li auisch-deu sches und Vokiedig g ammika. des Kaunas, 1997. e minq Zodynas. Vilnius, 1994. ches Wci e -Buch <...>. Konigsbe g, L800. 99 PPKG - BalaiSiene J., Mickiend V. P ak indp anc[zqkalbos g ama ika. Vilnius, 1996. Ruig - Ruhig Ph. Li auisch-Deu schesundDeu sch-Li auischesl-exicon <...>. Kdnigsbe g, 1747. S gg - Slapelis J.Lie u iqi usqkalbqZodynas. Vilnius, 1921. TZ - Th p au iniq ZodZiq Zodynas. Vilnius, 1985. VDR - Wo e buch deu sch- ussisch on E. Daum und W. Schenk. / Wo e buch deu sch- ussisch on E. Daum und W. Schenk. Lnipzig,1990. Vilim - Vilima idius A. MaZas okiSkaskalbamokslis <...>. Heidelbe , 1919. YLM Z - Madiend VVokiediq-lie u iqkalbqma ema inisZodynas.Vilnius. 1994. VLZ - K iZinauskas J. Smagu auskas S. Vokiediq-lie u iqkalbq Zodynas. Vilnius, 1992. T. Z. Al ydas UMBRASAS Ahydas UMBRASAS Li u iq ins i u de langue An akalnio g. 6 LT-2055 Vilnius El. maS as [email p o ec ed] 100 Reçue 2000 10 20