Terminologija ir vertimų technologija daugiakalbėje informacinėje visuomenėje
Full text
ISZSIENIO TERMINOLOGIJOS TERMINOLOGUA IR TERTIMU
TECHNOLOGUA DAUGTAKALn In NFoRMAc Nu suoMENn u
1992 me l ugpj dio I7- 9 días en el municipio u ís ico de
Lawija,Te -
J maloje i ió minología:
biikle y pe spec i as",
pa a 10O-osios
E. D ezeno nacido (1892-1937)
gime me indms. E nes as
D ezenas
Liepojoje, o i io e udii abajó Moscú oje. Él ue
gue a inZinie ius, pladios cijos Zmogus, uZsidmd
nologija, ypad e minq es ánda zacia. Te minologías y
emas de es anda ización E. D ezenas en sus lib os
ac i idades, domejosi e mii ai ia cien í icine muy
nag ineó (Cmngap' u3a Jp s
Ha) Ho-TexHl{ ecK[x
nou nli,
o6ogna. eHui u epuuHon, 1934;
I,lu epnaq oH ul ,I3all g
Hay Ho Texnl, qe
-
cKol
1936)
epunnoJ o u , y
a ículos. Sio
cien í icosq i5 con e encia
pa icipóie o en
13 Saliq:
Aus ia, Dinama ca,
Es ijas, nados,
Unidosiniq Es ados Unidos Vals ijq, Ka-
La ijas, Olandías,
F anclzías, Rusia,
Polonia, Li uania,
S edías, Uk ainos.
2002me 4 oc ub e
Los 2I-25 días se lle ó a cabo en Riga la segunda
con e encia in e nacional de
e minología,Te minología y e imq
ecnología en mul iakalbeje in o macindje
sociedad,
1lO-osioms E. D ezeno nacido ani e sindms. Kon e encij4
o ganizó La ijos mokslq akademija, Lawiq ins i u o
kalbos, Vals ybines kalbos cen as, Th p au inis
e minologijos y imq ins i u as
(IITF), Th in e nacional
cen o de in o mación de
e minología
(INFOTERM), Asociación Eu opea de Te minología (EAFT). El comi é
o ganizacónico encabezó la Academia de Ciencias de Le onia na d eal,
Academia de Ciencias de Le onia Comisión de Te minología Valen iqa
Skujiqa y P esiden e de la Academia de Ciencias de Le onia6 miemb o
eal de la Academia de Ciencias de Le onia, icep esiden e de la
Academia de Ciencias de Le onia
Ju is Ekmanis.
En Sec ojoje con e encia in e nacional de
e minología comunicSimus angli5kai o
la i5kai cua e Aus ia, Dinama ca, Es onia,
Unidosiniq
Ame ik Vals ijq, de China, La ijas, Li uania,
Rusia, Suomijos, Veng ijos, de Alemania
cien í icos.
Kon e enci-
saludinip adejo
j4 y
122
zod moi a e
P esiden e de la Academia de
Cienciaq de La ia
Janis S adinis
(S adi45). La Comisión conside a que la ayuda es a al en cues ión no cons i uye ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado.
P o . He ibe as
Pich as i5 Copenhague
epo 5ime
,,Teo ías de
Te minología
- c i ine jq
pos iniq
de5im mediq
apZ alga"
p ime o
b e emen e
aba d los
obje i os, su o mulados e minologías
p incipales
D ezeno, Wiis e io y usq escuelas
cien í icq.
Él nag ineó Midu io Eu opa, Siau ds 5aliq, Canados,
F anclzijos e i España minologías pokydius y nue a
di ección. H. Pich as c i ica5kai ap uelge p incipales los
e minologías hacia eo ía, y ap a e Siq obje i oq
cuales pone nue os enan es obje i os, judejimai, nue a
coinc i im4 con Wiis e io laikq y ypad po ius e inio
pe iodo i inejimais.
lie u iq e minologij4 amLil sand oje, sus
log os p oblemas Lie u iq kalbos ins i u o
i
e minologai S asys Keikalbejo nys,
Labanauskiene Jie abou akcen a o is
Sol i a y Albina
Aukso i[16.
di ección del
abajo ac ual
- 1) e minq Zodynq, enciklopedijq i
es ánda q engim4 y publyb4,2)
elec óniniq e minq bankq
(duomenq bazi $ k i im4 y 3) eó icos
e minologías y inejimus. P ane5ime
pab dL a, que e minq p epa ada ypad
después 1990 m. pa y ejo Zodynq iSleis a
bei Zodyndliq. uni e sal ls Ku iami y
sob e 150 olumen de i ai ios y des ino
es ánda zuo q e minq bankai. Los
ai5kinam jq y e diamqjq e minq Zodynq
-
abajos eó icos publican en
publicación en o as Li uania y uZ-
Lie ume iniame iq ins i u o jezika
,,Te minologija", sienio
publicaciones, i5leis a
monog a ía.
Mokslininkas i5
Moscú p o .
Se giejus Selo as
su p anesime
ap a d Él
e minologías
eo ía
pe spec i ay as.
i5skynaujas XXI a.
d dos p incipales
aspec os de su
e minología: ple ojamos
eo ía de
L) el é mino
(gen ojo) ZodZio compuinio ka, que4 odos5kai ela i os, ligijis zymi;
se dis ingue
2) Sis é mino b uoZas es á nan con s4 ocos comunesis, cuya
de a ZodZiq s4 o-
i5 ei5kiamos gene in6s lengua ZodZiais o ZodZiq S. Selo as kad
e minolojunginiais.
ab elc, gijos
publicaciónciones y imq
cons an emen e c eciendo
susidomdjim4 indica didZiuli
analizds p oblema.
é mino apib eZ ies
La iq idioma ins i u o
p o . Valen ina Skuji4a
skai e p ane5im4
,,E nes as
D ezenas y ac ualine eo ía y p ác ica de e minología". Ji
i5kele in e nacionalizacij4 como ien4 i5 nea idelio inq
e minologías p oblemq i nu ode, como lib oje j4 sp ende
E. D ezenas su 23
,,La
in e nacionalización
de e minías de la
ciencia y écnica".
V. Skujiqa accen a o
E. D ezeno min i, que in e nacionalmen e poZi l iu eike q
su ienodin i e minq s4 okq ni elmeni, adiau e minq
ai5kos ni el depende de cada una au inds lengua ad
ensayo susa i umo, ienodin i isq e minq aiSk4 b[ q
nena alus kalbq p essionimas au iniq kalbq sis emoms.
P aneeja paZymejo que E.
D ezeno kel os men os son
ac ualias e minologías
solucionZian nea idelio inas
ni elenu, además, didZiuli nau in6s
p oblemas in e nacionalmen e
e jos pa odo minijas olidmeni
buscando sekmingo una eik5mio
in e nacional del
comunicamien o.
An is Th as as i5 Es ijos
e minologijos d augijos
ap a 6 si lom4
desc ip i enes
(ap a5omosios) in aes uc u a del manejo e minio4.
P o . Valen ina
No od ano a
i5 Moscú os
me
,,Sudd iniq minq semán ica" nag inejo sude iniq medicina
e p ane5i-
e minq seman ikq, y suedias i5 chines Qing Liu hable
sob e e minq simboliq p oblemas de es anda ización.
Te minologos de Li uania
Angele Kaulakiene y Jolan a Gai eny d
leiai e p ane5im4 é mino
,,La undamen ación eó ico y
p ak ine a osena", en el que
analiza o pa eik ies desiguodumus
isicos y g e imq s idiq e minq
Zodynuose, s a s e, kodel i ai iq
mokslo s idiq e minologijos komisijq
acep a e mininai no siemp e
specialis q son consumidos. Thi lemia
ex aling is iniai ei5kiniai: specialis q
au o i e as, neno as consumi ,
specialis q o ganizacijq ac i idades
neda numas i k . O o uno p ane5ejas
i5 Li uania
- Kas y is Bei as habló sob e
e minq sis emas y
sis emi5kum4.
Suomijos y iausybds
e minologijos a nybos empleada
Glle o Hy inen apZ elge
e minologijos da bq Suomijos
y iausybds adminis acijoje.
Suomijoje los
idiomas
nacionales
s a us4 iene no
sólo suomiq, sino
y S edq habla,
ad odos los
documen os
o iciales son
p esen ados y
suomi5kai, y S ediSkai.
P aneieja papasacojo que
Los Gobie nos e minologías
se icioba e minologías
da bq abaja ya d ide5im
me q.
5i se icio amko ak q y i ai iq o icialiq
documen oq e imus, p opo cionan
consul acijq se icios ele ónico, pa icipa
en gobie nos p oyec os de a monización
e minija adminis ació. Todo el abajo de
e minología es abajado en coope ación
con expe os del ema de conside ación.
Se icio de e minología del gobie no de
Finlandia leidZia plu iakalbius dynus, en los
cuales e minus, y co espondimenis
Zo-
L24
keliopa eikia jq apib eZ is mis idiomas. lbkiq
Zodynq po de5im .
ella ya i5leido
P o . Ina D u ie d (Ryga) skai d in o me5im4 sob e
biling ismo y biling is ino S ie imo e minologij4.
D ikalbys ds concep a Le i joje paZis ama ya
muchos de deim mediq, pe o el é mino biling izma
pladiai gene olio solo en el úl imo de deim me ie y lig
Siolei n6 a uningas opiniones del su o ma y
a osenes, ad au o e del Siq pa eqike kele 4
pasi lymq.
Koki4 i ak4 ling is iniai p o esijq pa adinimq da ybai hace y
Ji paZymdjo, que ypad mucho di icul umq apa ece de inan i ai iq
Salig p o esijq clasi icaciones y o mando e minq Zodynus, nes
eks aling is iniai eiksniai, s a s d la iq e minologe I e a Pii ele.
bu ina segui su lengua e minq da ybos p incipq, ambién ambién
cada lengua e minq k[ imo adicijq.
La iq
Oja as
ilólogo Bu5as
p ane5ime
,,D61 ik iniq daik a a dZiq e imo" e e a o, que bas an e
daLnai audima y li e a l oje encon ama nuomond del ik iniq
daik a a dZiq e imo ne eque ingumo.
Sa o uZ u, ano
p ie5 a auja
pa a am
p ane5ejo, ales
ejemZias: se b.
Cma Go a - ns. Vepnoeopu
- i . - Mon eneg o
alb. Mali i Zi - k.
Ka adag
- llu. Juodkalnija
- la .
Melnknlne. Thdiau bu ina co espondien e
eo ind kalbinio p oceso analiz6, que bu q
uZ ik in as okiq e imq p ecisión.
Ne e ai que habboje pasi ico, o iginalalo
e imo.
e dade o daik a a dZio seman ind
s uk l a es u ingesnd ni e en ualaus
Jlnis
Rozenbe gas su
algunas aún aún
i5kele algunas
ak up ane5ime
e minologías
alias p oblemas,
elacionadas con
ciencia aida.
Él acen uó que: L) nuo5aly dejada
e minología á eas, elacionadas
su
Zmogumi, mondiu,
es Lmojo esybe,
2) e mininai i5
espi i uiniu
esm6s nijos
in en o izuo ojai, alcanimq
esolimq,
3) e minología ija
Zmogaus y ci ilizaciones
p e is o.
aidos bu im4 o lo, que de ida
Janosas i5
Pusz ayus p is a e kalbq miq, ma iq, mo d iq y k .)
Veng ijos
e minologías y inejimus.
de Rusia
inoug y (ko-
Keloches
in o mes
analizadas
e imq p oblemos.
nue as le a
Zaube ga
(Ryga) habbejo in luiki, da om4 e minijos i i inimui y ple ai. P o .
And ejis Veisbe gas i5 Rygos nag inejo kompiu e iq u ilizandoim4
sob e
e ec uando e imus o Jui p epa ando aducdjus, is Baldundikas
i5 Ven spilio habló sob e p oblemas de e minía de negocio, con las
e 6jq
cuales con on aba p epa ando Sios s ius e ejus. P o . La isa
125
Aleksiej-
(Pe me) p ane5ime
e a su
poa skleide cogni y ini
i:in i i cien ini e im4.
Th di ec o io del cen o
Ch isin o mación ianas Galinskis
in e nacional de e minologías
i5 Viena's skai e ekonop ane5im4
,,Te minologías mika
muchosakalbes in o macinds
pab eZ6, que m sq mode niai
amZiuje". Él uni e somends
sociedad in luyen hace la
ciencia y écnica, ku iq pld a
echno-
Siandien spa eja del in o mación y ySiq ypad logijq. Según
Ellos omen a pe djim4 i isuo ing in o macing isuoneng, en la
él, Sios ecnologías da d in e ne 4 y espa ina globalización,.
lengua mu uo comuñón
(con e sos) pe manece á más
impo an e Zmoniq p iemond
(p iemones). Tadiau de la
in o mación y ySiq ple a
an o bend inds lengua, an o y
echnologijq ambién iene i acos
especiales de lengua p igimdiai y
a ojimui.
Zaiga Ike d, P o eso de la Uni e sidad Daugpilio hablejo6, sob e
sociomendje.
au iniq y in e nacionaliniq e minq iloso ijas elaciones Siq laikq
Ji paZymejo que uno Siq
iloso ías i5 laikq
p asmds suk i imas y naujq
es o puede mEs an de cada
undamen iniq uZda iniq es
aki adiq e elaimas. Todo
nue a Z nogaus mundo
bl i ealizándose gim qja
lengua. s4 okq y naujq
e minq
Thiq nauj paai5kina
habla.
apa eadim4 gim qja
He meneu iniais
Z homb e p o o p ocesos es una i5
p ieZasdiq, paaiSkinandiq gim osios
idiomas y in e nacionaliniq e minq
sinonimi5k4 a ojim4.
Mai e Raadik i5 Es ijos
pa eike es q
bankininkys es
e minijos aidos de
deLim me yje
i5leis us p aei ame
apL- algq, ap a d
Sios s i ies
Zodynus. accen a o,
1990-qjq me q es q
P ane5eja que desde
bankininkys ds
e minijai didZiuli hace
e ec os
p adejo
anglq lengua.
Kon e encijoje ue keli
en los nag ind a a ski q s idiq
la i5ki pe scai y i p ane5imai,
e minija. Vik o ija Kuzina
habla-
(Ryga), ma sob e ugniagesybos e minus, que
se i a e minologías pab dZ6, p oblema es
nusakymas. UldZio S inko depo e spenuomone,
cien í icines y p o esinds e minijos ibq
depo e e minija paleng ina cialis q mokym4,
leidZia susis emin i ene iq, eisdjq,
spo ininkq i ai iapusg eiklE, in en o iaus
nomb inimus.
depo e
La ijos
au i 26
niq maZumq escuelas desde 1996
m. la iq lengua u ilizada k lno
kul [ os lecciones y
eni uo 6se. La i5ka depo e
leksika publicaLia no solo pa a
especialis as eque ingq Ziniq,
iscome ci la iq kalb4.
sino ayuda isigy i y sdkmingai
Velga
Laugald
cui e
p ane5im4
,,Pedagogikos ojimas", en el cual
e mininai e jq a -
compa ino e minq pedagogikos
a osenos specialiojoje li e a l oje y
e min4 iodyne esul ados del es udio.
2000 m. Aiikinamajame pedagogikos
Ju is Guna as Pomme as
analizó mo o iniq aZia imo
p iemoniq e minos
in e nacionales.
MaZ 30
el ámbi o
Siodaugje en
p oc.
a ojamq
in e nau ini-
e minq
ZodZiai. Ellos, como e mininos,
p ipaZis ami da, si son consumidos
ai son a-
maZiausiai ijose i5 4 o 5 kalbq, cuales
en la co espondien e á ea se
conside an dediaman es.
Ma is Bal inis
(Bal i45) la iq e minías médicas endencias en
nag inejo esmines
los úl imos me q. La ijas medicide5im nos en
luga usq del idioma y aujan i se con i ió
anglq lengua. Ka u e minijoje con ciencia
e minijos médicos p oblemq: nepag is as
médica desde 1988 m. daugejo log os y la iq
enunciamien o anks esnds a o os
su umpinimq consumoimu, anglybiq pe dmimas y
e minijos, susiZa ejimas nenuosekliu
k .
And ejis Banka as ap a e lexicog a ía e minq kl im4. Él hablaba
de eo ing kylandi4 lexicog a ij4. Kadmingiau bl q su okiama ka 4
la iq e minog a ijoje ijos e minija, pi m4 apa ece ode kalbis
en compone ue on u ilizados p anc lzq y la iq kalbq
( anc izq-la iq-anglq kalbq) leksikog a ías e minq Zodynas, que
monog a iniai pe iodiniq y o a medZiaga.
in es iginejim-
ai, publiciniq da os
En dos in o mes5 se compa a on
la iq y lie u iq é minos. Regina
K a5y e La i4-lie u i 4 kalb4 iodyne y
Lie u i4-Ia i 4 palygino kalb4lodyne
inansq, buhal e ijos y de echos
ekonom, pa eik q la iq y lie u iq
e minq kilmg, sanda 4 y consumo
s i is.
Li uologq S asio Keinio y Sol i os Labanauskiends
p ane5ime,,La iq augalq a d ai Lie u iikame
bo anikos iodyne kalbe a sob e la iq idioma
e minus, que son pa ekg
! padius p immuosius
lie u iSkus e minq
Zodynus, eng us J. A.
Pab eZos.
XIX a. p adZioje
No e bd a que!
nue osus lie u iq augalq
nela i5ki bepa enka.
a dynus a dai
27
Bajiamajame con e encias leído ku iuoposedyje p ane5imai, se
nag ind i e minijos duomenq bazh4, compu ado ijas y in o maciniq
cien í icines zds k l imo. Inguna Skadi4a echnolo e e ao sob e
echnolog j.l e minijos dalykai. Se giejus Selo as habló sob e
compu ado inds gijos y p epa ando Zodynus,llz€Yancane
ejimq desde e minq banko baki imo has a e minologías
u ilizadoim4 en aducciones y Vale ijis K ugle skis aiSkino
samplaikiniq e minq sanda 4 y compu ado izuo 4 paie5k4 en ex os.
Valen ina Dagiene habló sob e in o má ica li e a u a i 4 y
e minij4, us ojam4 Li uanas escuelas. Una día de con e encia
ue dedicada al semina io y coloc iumui.
Semina 4,,Kompu u e izada e minija p oblemas in e ne
amZiuje: y soluciones" ed6 p o . Sue Ellena W igh i5 JAV y p o .
Klaus
Di kas Schmi zas
discu en los p incipios
básicos de a amien o,
e minijos i5 Alemania. Ellos
con da osq y supaZindino
e minías bas6mis
bazdms i, apL, elge y
compu ado inemis
pademons a on o as
suda yp og ams,
compu ado ines
des inadas a da osq
a5yp og amas: bos
p epa imo y k .
e i icimo, Zodynq
Colok ium4
,,Bende ación en e Ry q y Vidu io Eu opeo Saliq ac i inamas
e minologías e s i yje" o ganizó Th p au inis minologijos y imq
cen as, Th p au inis e minologijos in o macijos cen as y La ijos
ap a e
als ybine o ede kalbos komisija, p o . He ibe as Pich as. da b4
La ijas, Li uania y Es onia e minologías
p o . Valen ina Skuji4a. Di ec o de
INFOTERM
Ch is ianas Galinskis habló sob e Medio Eu opa e minologías
o ganizaciones y jq a liekam4 da b4, y p o . Sue Ellen W igh
ep is a e discu ido giono di ecciónis. pladi4 e minologías
Ghana e eo ías Ry q Cen o de minologías de Eu opa
ap ualg4 Sob e pa eike p o . Se giejus
Selo as.
aplicada e minología y e minog a ía aid4
En Medio Eu opa habló K. D. Schmi zas, y Bal ies
Salyse
- A. Vasilie .
Los pa icipan es de la con e encia deba ie on como sua iza y
hace más es eudes
Ry q e Occiden q Eu opea
e minologq coope ación im4.
AIbiNA AUKSORIUTE SOIViIA
IABAUSKIENE GAUTA 2OO2-TI-22
Lie u iq kalbos ins i u as Lie u iq
kalbos ins i u as
P. Vilei5io g. 5,
Vilnius P. VileiSio
g. 5, UI-2055
[JI-2055 Vilnius
E. pa5 as [email
p o ec ed] E.
pa5 as [email
p o ec ed] 28