Kalbos kultūros ir terminologijos konferencija Taline

Konferencja kultury języka i terminologii w Tallinie ALBINA Lietuvių kalbos institutas AUKSORIŪTĖ 006 W dniach 9–10 listopada 2006 roku w Tallinie odbyła się międzynarodowa konferencja kultury języka i terminologii Uldja oskuskeelekorralduse konverents 2006. Zorganizowały ją Instytut Języka Estońskiego (adres strony internetowej www.eki.ee), Estońskie Towarzystwo Terminologiczne oraz estońskie Ministerstwo Obrony (adres strony internetowej www.mod.- gov.ee). Referaty wygłaszali językoznawcy i specjaliści z różnych dziedzin z Estonii, Litwy, Finlandii i Szwecji w językach estońskim, angielskim i rosyjskim. Konferencję otworzył i powitał jej uczestników dyrektor Instytutu Języka Estońskiego Urmas Sutrop. Pierwszy dzień konferencji poświęcono problemom kultury języka; mówiono o polityce językowej i planowaniu językowym, skodyfikowanych normach językowych oraz niedawno wydanym normatywnym słowniku języka estońskiego. Pracownica Instytutu Badań Naukowych nad Językami Finlandii Inkaliisa Vihonen mówiła o trudnościach i problemach, z którymi zetknął się język fiński po przystąpieniu Finlandii do Unii Europejskiej, której jest ona członkiem już od ponad dekady. Finlandia ma dość starą tradycję kształtowania języka administracyjnego, dlatego po przystąpieniu do Unii Europejskiej obawiano się o los języka fińskiego. Wiele osób martwiło się, czy będzie kontynuowane kształtowanie fińskiego języka administracyjnego. Zdaniem prelegentki można stwierdzić, że po dziesięciu latach członkostwa język fiński poczynił postępy. Podkreśliła, że bardzo ważne jest, aby teksty Unii Europejskiej były zrozumiałe dla ludzi; jednocześnie pomagają Lietuvių kalbos instituto Kalbos kultūros skyriaus vyresnioji mokslo darone Unii Europejskiej zyskać większe zaufanie obywateli do niej. Pracownica Rita Miliūnaitė w referacie „Zmiana skodyfikowanych norm: za i przeciw” analizowała problem zmiany skodyfikowanych norm w dwóch aspektach: językowym i socjolingwistycznym. Według niej językowy aspekt zmian kodyfikacji wiąże się głównie z wariantywnością zjawiska językowego i funkcjonowaniem normy wariantywnej. Prelegentka zwróciła uwagę na osobliwości zmiany kodyfikacji, etapy x konkurencji wariantów oraz mechanizm kodyfikacji, szczegółowo wyjaśniła, jak działa on na Litwie. [1 [551 Albina Auksoriūtė | Konferencja kultury języka i terminologii.. Pierwszego dnia konferencji aż cztery referaty pracowników Instytutu Języka Estońskiego poświęcono nowemu normatywnemu wydaniu Słownika języka estońskiego. Jedna z głównych autorek tego słownika, Tiiu Erelt, mówiła o prawach i zobowiązaniach autorów słownika. Kolejna pracownica naukowa Instytutu Języka Estońskiego Tiina Leecmets w swoim referacie analizowała kwalifikatory stylistyczne tego słownika i ich zmiany, natomiast Argo Mund i Tuuli Rehemaa — nowe słowa włączone do słownika. W referacie tych ostatnich wspomniano, że słownik uzupełniono aż o 5000 nowych form wyrazów. Sirje Mūearu porównała nowe wydanie słownika języka estońskiego z 2006 roku z wydaniem z 1999 roku, omówiła skróty stosowane w słowniku. Pracownicy Centrum Językowego Wydawców (adres strony internetowej www.tea.- ee) Silva Tomingas i Ruth Magi przedstawili słownik języka angielskiego i estońskiego przeznaczony dla szkół. Ich zdaniem słownik ten jest nie tylko nowoczesnym narzędziem do nauki dla uczniów, lecz także doskonałą pomocą dla nauczycieli. Wydano płytę kompaktową ze słownikiem. Dwaj estońscy prelegenci mówili o planowaniu języka: Instytutu Języka Estońskiego Kierownicy działu gramatyki Pveteris Pallis i Peepas Nemvalts z Uniwersytetu Tallińskiego. Pracownica Lietuvių kalbos instituto Kalbos kultūros skyriaus vyresnioji mokslo darRasuolė Vladarskienė analizowała rozwój i perspektywy litewskiego języka administracyjnego. Zauważyła, że historia i rozwój litewskiego języka administracyjnego są bardzo ściśle związane z historią Litwy, i krótko omówiła wszystkie etapy jego kształtowania się. W referacie przedstawiono nowe tendencje w języku administracyjnym po przystąpieniu Litwy do Unii Europejskiej. Zwrócono uwagę, że duży wpływ wywiera język angielski, a niska jakość tłumaczeń dokumentów Unii Europejskiej szkodzi również językowi administracyjnemu. W rezultacie pojawiają się nowe cechy litewskiego języka administracyjnego: przybywa nowych terminów i nazw, wyrazów międzynarodowych i zapożyczonych, angielskie konstrukcje składniowe są tłumaczone dosłownie, dotychczas jasny i konkretny język pisany staje się wielosłowny, a zdania —bardzo długie i złożone. Trzy referaty poświęcono zagadnieniom terminologicznym. Margus Kolga analizował rozwój terminologii wojskowej w Estonii. Przedstawił bazę terminologiczną, w której znajduje się około 4 tys. terminów z zakresu wojskowości i dziedzin z nią związanych (adres strony internetowej http://mt.legaltext.ce/- militerm). O standaryzacji terminologii języka estońskiego mówił Jüri Valge. Pracownice Centrum Terminologii Instytutu Języka Litewskiego Aušra Rimkutė i Albina Auksoriūtė wygłosiły referat „Praca terminologiczna na Litwie”. W referacie tym krótko omówiono etapy rozwoju terminologii litewskiej i terminog- rafii Terminologija | 2006 | 13 229. Nieco szerzej przedstawiono pracę terminologiczną w Instytucie Języka Litewskiego, omówiono działalność Centrum Terminologii i innych instytucji litewskich, w których prowadzi się prace terminologiczne. Drugiego dnia konferencji wygłoszono referaty terminologiczne. Dyrektorka Fińskiego Centrum Terminologii Lena Jolkkonen i terminolożka Sirpa Suhonen w referacie „Praca terminologiczna w Fińskim Centrum Terminologii” przedstawiły, jak organizuje się pracę terminologiczną w ich centrum i w Finlandii w ogóle. Fińskie Centrum Terminologii zostało założone w 1974 roku. Jest to stowarzyszenie, które obecnie liczy około 80 członków — organizacji i osób prywatnych. W Centrum pracuje pięciu terminologów, głównie językoznawców posiadających tytuł magistra. Jak podkreśliła prelegentka Lena Jolkkonen, głównymi celami Fińskiego Centrum Terminologii są opracowywanie wysokiej jakości słowników, rozwijanie metod pracy terminologicznej oraz upowszechnianie dobrych praktyk w zakresie pracy terminologicznej. Centrum świadczy usługi informacyjne i eksperckie związane z pracą terminologiczną, uczestniczy w różnych projektach terminologicznych i je realizuje, tworzy bazę danych TEPA, co kwartał wydaje biuletyn informacyjny Terminfo, organizuje szkolenia z terminologii i udziela konsultacji, rozwija współpracę międzynarodową itd. Projekty terminologiczne realizowane przez Centrum trwają najczęściej dwa lata; opracowywane są słowniki terminów z różnych dziedzin, nad którymi wspólnie pracują terminolodzy i specjaliści z tych dziedzin. Wielojęzyczna baza danych TEPA od 1997 r. jest swobodnie dostępna w internecie (adres strony internetowej www.tsk.- fi/tepa). znajduje się w niej około 100 000 wpisów terminologicznych. Lena Jolkkonen przedstawiła również organizację NORDTERM (adres strony internetowej www.nordterm.net). Jest to działające od 1976 r. stowarzyszenie Europy Północnej, zrzeszające organizacje i stowarzyszenia terminologiczne. Jego celem jest bycie forum i siecią pracy terminologicznej w Europie Północnej. Co dwa lata organizowane są zgromadzenia NORDTERM. Terminolożka Sirpa Suhonen mówiła o jednym konkretnym projekcie ich Centrum — elektronicznym słowniku telewizyjnym; szczegółowo opowiedziała, jak opracowywany jest ten słownik, i omówiła wszystkie etapy jego przygotowania. Anna-Lena Bucher i Asa Holměr ze Szwedzkiego Centrum Terminologii (adres strony internetowej www.tnc.- se) mówiły o współpracy między Szwedzkim Centrum Terminologii a innymi organizacjami językowymi w Szwecji. Dyrektorka Centrum Anna-Lena Bucher krótko przedstawiła historię powstania centrum i zaprezentowała jego działalność. Za datę założenia Szwedzkiego Centrum Terminologii Technicznej należy uznać rok 1936, kiedy w Akademii Nauk Inżynieryjnych powołano komitet nomenklatury, a w 1941 r. utworzono w jego miejsce stałe centrum terminologii technicznej — Szwedzkie Centrum Terminologii Technicznej; w 2000 r. otrzymało ono nazwę Szwedzkiego Centrum Terminologii (TNC). W Centrum pracuje obecnie 13 osób. Anna230 Albina Auksoriūtė | Konferencja Kultury Języka i Terminologii... Lena Bucher omówiła nowe, ważne obszary pracy terminologicznej: zapewnienie jakości; wyjaśnianie pojęć związane z zarządzaniem treścią; systematyzacja i przetwarzanie wiedzy; systematyzacja informacji; automatyczne przetwarzanie dużej ilości informacji; ponowne wykorzystywanie informacji przetwarzanych elektronicznie i in. Prelegentka zapoznała uczestników ze specyfiką nauczania terminologii w Szwecji. Terminologia jest włączana do programów kształcenia tłumaczy i lingwistów, a także ściśle współpracuje się z Instytutem Interpretacji i Tłumaczeń. W latach 2002 i 2003 zorganizowano odrębne kursy terminologii, w 2005 roku — internetowe kursy terminologii; organizowane są zamawiane kursy terminologii dla różnych grup użytkowników. Asa Holmér przedstawiła inne organizacje i grupy, w których prowadzona jest działalność terminologiczna, np. : Wspólna grupa szwedzkiej terminologii informatycznej; Sieć doskonalenia i planowania języka itd. Aime Vettik omówiła rozwój języka prawnego w Estonii, natomiast Elvine Uverskaja z Uniwersytetu w Tallinie — rozwój bibliotekoznawstwa i informatyki oraz terminologii tych dziedzin. W innych referatach omawiano kwestie kultury języka i planowania językowego. Pracownica Fińskiego Instytutu Badań Językowych Salli Kankaanpda w swoim referacie omówiła język administracyjnych komunikatów prasowych oraz to, jak zmienił się on w ciągu ostatnich dziesięcioleci; pracownica naukowa Instytutu Języka Estońskiego Tiiu Erelt analizowała zagadnienia słowotwórstwa języka estońskiego i szczegółowo omówiła derywaty hybrydowe. Anastassia Zabrodskaja z Uniwersytetu Tallińskiego zapoznała z wynikami badania, w którym sprawdzano, który język — estoński czy angielski — był używany przy pisaniu rozpraw doktorskich i publikowaniu różnych prac. Prelegentka przeprowadziła badanie na różnych wydziałach uniwersytetu i ustaliła, że publikacje są drukowane, a wykłady prowadzone najczęściej w języku estońskim, natomiast na Wydziałach Matematyki i Nauk Przyrodniczych częściej publikacje są w języku angielskim. Na konferencji, która odbyła się w Tallinie, nie tylko analizowano aktualne zagadnienia i problemy kultury języka, planowania językowego oraz terminologii, lecz także zapoznano się ze stanem planowania językowego i terminologii w krajach sąsiednich oraz wymieniono doświadczenia w pracy w tych dziedzinach. Otrzymano 2006-12-11 Albina Auksoriūtė Lietuvių kalbos institutas ul. P. Vileišio 5, LT-10308 Wilno E. poczta albinaagėlki.lt Terminologia | 2006 | 13 231