Kalbos kultūros ir terminologijos konferencija Taline

Konferencja kultury języka i terminologii w Tallinnie ALBINA AUKSORIŪTĖ Instytut Języka Litewskiego W dniach 9–10 listopada 2006 r. w Tallinnie odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona kulturze języka i terminologii Üld- ja oskuskeelekorralduse konverents 2006. Zorganizowały ją Estoński Instytut Języka (adres strony internetowej: www.eki.ee), Estońskie Towarzystwo Terminologiczne i Ministerstwo Obrony Estonii (adres strony internetowej: www.mod.gov.ee). Referaty wygłosili językoznawcy i specjaliści z różnych dziedzin z Estonii, Litwy, Finlandii i Szwecji, w językach estońskim, angielskim i rosyjskim. Konferencję otworzył i wygłosił słowo powitalne dyrektor Estońskiego Instytutu Języka Urmas Sutrop. Pierwszy dzień konferencji poświęcono zagadnieniom kultury języka; mówiono o polityce i planowaniu językowym, skodyfikowanych normach językowych oraz niedawno wydanym normatywnym słowniku języka estońskiego. Inkalisa Vihonen, pracownica Instytutu Badań Językowych Finlandii, mówiła o trudnościach i problemach, z jakimi zetknął się język fiński po przystąpieniu Finlandii do Unii Europejskiej, której członkiem jest już od ponad dziesięciu lat. Finlandia ma dość długą tradycję kształtowania języka administracyjnego, dlatego po przystąpieniu do Unii Europejskiej obawiano się o los języka fińskiego. Wiele osób niepokoiło się, czy prace nad językiem administracyjnym fińskim będą kontynuowane. Zdaniem prelegentki można stwierdzić, że po dziesięciu latach członkostwa język fiński poczynił postępy. Podkreśliła, że bardzo ważne jest, aby teksty Unii Europejskiej były zrozumiałe dla ludzi; pomagają one również Unii Europejskiej zdobyć większe zaufanie obywateli. Rita Miliūnaitė, starsza pracownica naukowa Wydziału Kultury Języka Instytutu Języka Litewskiego, w referacie „Zmiana skodyfikowanej normy: za i przeciw” analizowała problem zmiany skodyfikowanych norm z dwóch punktów widzenia: językowego i socjolingwistycznego. Jak stwierdziła, językowy aspekt zmian kodyfikacyjnych wiąże się przede wszystkim z wariantywnością zjawiska językowego i funkcjonowaniem normy wariantywnej. Prelegentka zwróciła uwagę na specyfikę zmian kodyfikacyjnych, etapy konkurencji wariantów oraz mechanizm kodyfikacji, a także szczegółowo wyjaśniła, jak działa on na Litwie. 228 Albina Auksoriūtė | Kalbos kultūros ir terminologijos konferencija... Pierwszego dnia konferencji aż cztery referaty pracowników Estońskiego Instytutu Języka poświęcono nowemu wydaniu normatywnego Estų kalbos žodyno. Tiiu Erelt, jedna z głównych redaktorek tego słownika, mówiła o prawach i zobowiązaniach jego redaktorów. Inna pracownica naukowa Estońskiego Instytutu Języka, Tiina Leemets, w swoim referacie analizowała kwalifikatory stylistyczne słownika i ich zmiany, natomiast Argo Mund i Tuuli Rehemaa omówili nowe słowa włączone do słownika. W ich referacie wspomniano, że słownik wzbogacono aż o 5000 nowych form wyrazowych. Sirje Mäearu porównała nowe wydanie Estońskiego słownika językowego z 2006 roku z wydaniem z 1999 roku i omówiła stosowane w nim skróty. Silva Tomingas i Ruth Mägi, pracownice Centrum Językowego Wydawnictwa (adres strony internetowej: www.tea.ee), przedstawiły słownik angielsko-estoński przeznaczony dla szkół. Ich zdaniem słownik ten jest nie tylko nowoczesną pomocą dydaktyczną dla uczniów, lecz także doskonałym narzędziem pomocniczym dla nauczycieli. Wydano płytę CD ze słownikiem. Dwaj estońscy prelegenci mówili o planowaniu językowym: Peeter Pällis, kierownik Wydziału Gramatyki Estońskiego Instytutu Języka, oraz Peep Nemvalts z Uniwersytetu w Tallinnie. Rasuolė Vladarskienė, starsza pracownica naukowa Wydziału Kultury Języka Instytutu Języka Litewskiego, analizowała rozwój i perspektywy litewskiego języka administracyjnego. Zaznaczyła, że historia i rozwój litewskiego języka administracyjnego są ściśle związane z historią Litwy, i krótko omówiła wszystkie etapy jego kształtowania się. W referacie przedstawiono nowe tendencje w języku administracyjnym po przystąpieniu Litwy do Unii Europejskiej. Zwrócono uwagę, że duży wpływ wywiera język angielski, a niska jakość tłumaczeń dokumentów Unii Europejskiej szkodzi również językowi administracyjnemu. W rezultacie pojawiają się nowe cechy litewskiego języka administracyjnego: przybywa nowych terminów i nazw, wyrazów międzynarodowych i zapożyczonych, angielskie konstrukcje składniowe tłumaczy się dosłownie, dawny jasny i konkretny język pisany staje się wielojęzyczny, a zdania — bardzo długie i złożone. Trzy referaty poświęcono zagadnieniom terminologii. Margus Kolga analizował rozwój terminologii wojskowej w Estonii. Przedstawił bazę terminologiczną zawierającą około 4 tys. terminów wojskowych i związanych z tą dziedziną (adres strony internetowej http://mt.legaltext.ee/militerm). O standaryzacji terminów języka estońskiego mówił Jüri Valge. Aušra Rimkutė i Albina Auksoriūtė, pracownice Centrum Terminologicznego Instytutu Języka Litewskiego, wygłosiły referat „Praca terminologiczna na Litwie”. W referacie tym krótko omówiono litewską terminologię i Terminologija | 2006 | 13 229 etapy rozwoju terminografii. Nieco szerzej przedstawiono prace terminologiczne w Instytucie Języka Litewskiego oraz omówiono działalność Centrum Terminologii i innych litewskich instytucji, w których prowadzi się prace terminologiczne. Drugiego dnia konferencji wygłoszono referaty poświęcone terminologii. Dyrektorka Fińskiego Centrum Terminologii Lena Jolkkonen i terminolożka Sirpa Suhonen w referacie „Prace terminologiczne w Fińskim Centrum Terminologii” przedstawiły sposób organizacji prac terminologicznych w ich centrum i ogólnie w Finlandii. Fińskie Centrum Terminologii zostało założone w 1974 roku. Jest to stowarzyszenie, które obecnie zrzesza około 80 członków – organizacji i osób prywatnych. W centrum pracuje pięciu terminologów, głównie językoznawców z tytułem magistra. Jak podkreśliła prelegentka Lena Jolkkonen, głównymi celami Fińskiego Centrum Terminologii są opracowywanie wysokiej jakości słowników, rozwijanie metod pracy terminologicznej oraz upowszechnianie dobrych praktyk w tej dziedzinie. Centrum świadczy usługi informacyjne i eksperckie związane z pracami terminologicznymi, uczestniczy w różnych projektach terminologicznych i je realizuje; jego baza danych TEPA co kwartał publikuje biuletyn informacyjny Terminfo, organizuje szkolenia i udziela konsultacji w zakresie terminologii, rozwija współpracę międzynarodową itp. Projekty terminologiczne realizowane przez centrum trwają najczęściej dwa lata; opracowywane są słowniki terminologiczne z różnych dziedzin, nad którymi wspólnie pracują terminolodzy i specjaliści z tych dziedzin. Wielojęzyczna baza danych TEPA jest bezpłatnie dostępna w internecie od 1997 r. (adres strony: www.tsk.fi/tepa); zawiera około 100 000 rekordów terminologicznych. Lena Jolkkonen przedstawiła również organizację NORDTERM (adres strony: www.nordterm.net). Jest to działające od 1976 r. stowarzyszenie północnoeuropejskie, zrzeszające organizacje i towarzystwa terminologiczne. Jego celem jest pełnienie funkcji forum i sieci współpracy w zakresie prac terminologicznych w Europie Północnej. Zgromadzenia NORDTERM odbywają się co dwa lata. Terminolożka Sirpa Suhonen omówiła jeden konkretny projekt ich centrum – elektroniczny słownik telewizyjny; szczegółowo opowiedziała, jak powstaje ten słownik, i omówiła wszystkie etapy jego opracowywania. Anna-Lena Bucher i Åsa Holmer ze Szwedzkiego Centrum Terminologii (adres strony: www.tnc.se) mówiły o współpracy Szwedzkiego Centrum Terminologii z innymi organizacjami językowymi w Szwecji. Dyrektorka centrum Anna-Lena Bucher krótko omówiła historię jego powstania i przedstawiła jego działalność. Za datę powstania Szwedzkiego Centrum Terminologii Technicznej uznaje się rok 1936, kiedy w Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk Inżynieryjnych powołano komitet nomenklatury; w 1941 r. w jego miejsce utworzono stałe centrum terminologii technicznej – Szwedzkie Centrum Terminologii Technicznej, a w 2000 r. przemianowano je na Szwedzkie Centrum Terminologii (TNC). Centrum zatrudnia obecnie 13 pracowników. Anna- 230 Albina Auksoriūtė | Kalbos kultūros ir terminologijos konferencija... Lena Bucher omówiła nowe, ważne obszary prac terminologicznych: zapewnienie jakości; objaśnianie pojęć powiązane z zarządzaniem treścią; systematyzowanie i przetwarzanie wiedzy; systematyzowanie informacji; automatyczne przetwarzanie dużych ilości informacji; ponowne wykorzystanie informacji przetwarzanych elektronicznie itp. Prelegentka zapoznała uczestników ze specyfiką nauczania terminologii w Szwecji. Terminologia jest włączana do programów kształcenia tłumaczy i językoznawców; ściśle współpracuje się z Instytutem Interpretacji i Tłumaczeń. W latach 2002 i 2003 zorganizowano odrębne kursy terminologii, w 2005 roku – internetowe kursy terminologii; organizowane są także kursy terminologiczne na zamówienie dla różnych grup użytkowników. Åsa Holmer przedstawiła inne organizacje i grupy zajmujące się pracami terminologicznymi, na przykład Wspólną Grupę ds. Terminologii Informatycznej w Szwecji, Sieć Rozwoju i Planowania Języka itp. Aime Vettik analizowała rozwój języka prawnego w Estonii, a Elvine Uverskaja z Uniwersytetu w Tallinnie – rozwój bibliotekoznawstwa i informatyki oraz terminologii tych dziedzin. W kolejnych referatach poruszono zagadnienia kultury języka i planowania językowego. Salli Kankaanpää, pracownica Fińskiego Instytutu Badań Językowych, w swoim referacie analizowała język administracyjnych komunikatów prasowych i jego zmiany na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci. Tiiu Erelt, pracownica naukowa Instytutu Języka Estońskiego, analizowała zagadnienia słowotwórstwa estońskiego i szczegółowo omówiła derywaty hybrydowe. Anastassia Zabrodskaja z Uniwersytetu w Tallinnie przedstawiła wyniki badania dotyczącego tego, którego języka – estońskiego czy angielskiego – używano podczas pisania rozpraw doktorskich i publikowania różnych prac. Prelegentka przeprowadziła badanie na różnych wydziałach uniwersytetu i ustaliła, że publikacje ukazują się, a wykłady odbywają się najczęściej w języku estońskim, natomiast na Wydziale Matematycznym i Wydziale Przyrodniczym częściej publikuje się po angielsku. Podczas konferencji, która odbyła się w Tallinnie, nie tylko omawiano aktualne zagadnienia i problemy dotyczące kultury języka, planowania językowego i terminologii, lecz także zapoznano się z sytuacją w zakresie planowania językowego i terminologii w krajach sąsiednich oraz wymieniono doświadczenia w tych dziedzinach. Otrzymano 2006-12-11 Albina Auksoriūtė Lietuvių kalbos institutas P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E. paštas [email protected] Terminologija | 2006 | 13 231