scieee Open visual document viewer

Tarptautinė terminologijos konferencija „Tautinių kalbų terminologija ir globalizacija“

Albina Auksoriūtė

Full text

In e nacionaline e minologi os kon e i a alb y Tau ini7 k e minologij a i glob aliz acii a ATBTNA AUKson 0 Li e uu i l idiomas ins i u c s 006 m. ou ub o 113 1 d. Li u iq idiomas ins i u e yko a p au ine e minolo gi j a i globalizac os kon e enc ija Tau iniq kalb7 e minologij ii a, ku i4 o ganiza o Lie u iq kalbos ins i o Te minologios cen as. Kon e encij4 eme Li uania uks an medio mineiimo di ekciia jun o LR P esiden e kancelia ijos e Li uânia es a al de ciência e s udiiq ondas. Con e encijoje p aneiimus lei e 11 cien inink l i5 Li uânia e 20 s ediq i5 uZsienio - La ijos, Lenkijos, Rusiios, S ediios. Uk ainos e Hung ijos. P anelimai le lie u iq, anglq e usq línguas. Con e ência du ou dois dias, e edi4j4 - o ganizada excu siia i Li uudies bui ies muziejq Rumiilkese. Con e enci 4 ab a e Lie u iq kalbos di e o do ins i u o pa ad , o ojas, humani iniq cien 4 dak a as A u as |udZen is. Plena men e posedyie desc end ina i o pobndZio eó icos p aneKimus skai e s ediai - Se giuszas G iniewiczius, Vladimi as Leidikas, Ago a F6 is, Valen ina No od ano a, Se gejus Selo as. P o esso da Uni e sidade Bialys ok habili uado cien "l dak a as S. G iniewiczius p aneiime,,Te minologiia globizaciios e oie" pab eZe, que p amones, economia, kul u os, a é quo idiano i e globalizac 'ia lemia no os au iniq linguq exis ência e s4 eikos são ac i amen e a ojam jgq linguq skaidiaus maZdiimas, ad iSliksiandiq unc ioncine s i is e e i o iija p asiples. s4lygas. Viena i5 Assim bu ina p eng i con iimas e neialiSkas ecomendações, pag is as na h aliq e oliuciios p ocesoq análise e isq p imei a in e nacionaline kalbq sE eika. Segundo a au o iaus, alguns e minologios cien í icosiniq k ypdiq pa ece bas an e pe spec i y ios, ad p aneiime pladiau o am abo ados ipologiniai e compa igamieji e minologiios y imai. Es a ubinio A. Puikino usg ins i u o da linguagem P o essó io da cá ed a de Ge al e usq kalbo y os habili uado ilologios mokslq dak a as V. Leidikas pe skai e p anelim4 ,,Globalização e e mininiios p oblemos", no qual i5sa- 218 Albina A - kso ih e I In e nacionalini e minologios hon e enciia. miai apZ elge e compa ino is poZiu ius i Siuolaiking globizacij4. P imei o poZiu io iaiininkai globalizacij4 como não emamE p ipaZis a Siuolaikinio mundo pai Is o leiclZia espi i uines kul u os domínio e cons ui as endências in e nacionais nainus4. na e ialig bei spi i uiniq ku ini l ku im4, que é do secula lyg nens seu con eúdo e a ino sua o ma, e mais p ecisamen e - em sua língua. An asis poZiu is - an iglobalis q, u indiq obje i o4 panaikin i jAV e quando k iq ki g i5si ysdiusiq als ybiq ieipa a im4 e publica b i nacionaliz no (ne asizn o i 5enybg. e So inizmo) V. Leidiko opinha, ediasis poZi is p endeu a o ma se só nos ul imos anos - isso é eação i p imuosius du poZiu ius. o Salininkai a i mam que na u alos globizações ple os e comum in e nacionalas ma e iosas e espi i uines kul u os podem pasick i puoselejan kul h 4 nacionalinio ou pelo menos egionalinu ní el. Vie5nia Veng iios A. F5.i p aneli- i5 Pedo uni e sidade n okslq dak a e me,,Te miniia e socialine-economine globalização" nag inejo e. minijos p oblemas, siedama com socialine e economine jas globalização. i pab eZe, que e minando XX a. adicalmen e cambii e social e econômicas s4lygos: su gido mui o denominainandiq e minq, e no os naujq s4 okq e elas s4 okas classi ica e e minus escolhe i p ecisa mui o apidamen e. Neisigilinus i s4 okq esmg casualmen e e apib eZ is, e mos pa enkami - isso s - kelia an o u ilolimosi sE okq sis ema, an o e minq consumido p oble.mq. Só usando iSsamesnemis especialosimas e linguagem Zinios, é possí el c ia adequados s4 ok l e e minq sis emas. P o esso do Es ado de Medicina n e si e o de Moscou habili ua a cien q dak a e como c iadas cognni- i odon ologijos V. No od ano a aiSkino, y iosios Pasak mokslo schemos. e ninas e seu sa , ybds pode bu i a skleijos, dZiami só de du is p incipais aspec os - kogni y iuoju e unidades e elaZiama e ninologias sis em l, que podem comunicaciniu. Aspec o Cogni i is eSkia, que e miniais paZinimo q sis emas Ziniq concep ualmen e como apib eZ i an e dadei o (specialiq sis emas), esme. Suedio i5 Mosco o, Kalbq e k l u q ins i u o p o ec o do, habili uado ilologijos mokslq dak a o S. Selo o p aneiime i e ninija .,Nomenkla u a (T ys p incipais poZiu iai nag ine as nomenkla u os i i nomenkla u E)" e n inija elaçãois, apZ elg os daZniausios nomenkia u os desc eiZ imis, e minija e nomenkla u a apib eZ ys, suas compa in as s - e minijos nes conside am didZi4ja iodyno pa e. S. das línguas (LSP) apib eZe es no nenkla u os sq okas: 1) augalq e gy nq especiais Selo as noksliniq e liaudiikg pa adinimq inkinys; 2) Zyminiq i - kinys do Zemesnio na u al uni á io: 1'e n. inologija 200( | 13 219 | 3) con ac uiniq Zenklq ki , des inado a konk edioms s4 okes e obje os Zyme i. P anelejas pab eZe, que di e en es nomenkla u as apib eZ ys ne a odas5kai nescoiiusios e independen es, elas êm mui o mui o em comum. Embo a sepa á-los ienq de ou a é bas an e di ícil, adiau é possí el jq ski pas ebe i ing4 kilmg. Pi m4il con e ências posedi p adejo p o esso habili uado dak a as )6nos Pusz ay, Be zsenyi D6nielio koledZo U al ilologia edejas. P ane5ime ka ed os kalbq ,,Te miniia - i5gua an e do idioma" ele pab eZe, que língua iSlieka só en ão, quando ela é usada em odas as á eas da ida. Tik es a ini s a us4 u indios línguas pode bn i i ai iapusi5kai u ilizadas. Tu indioms es a ini s a us4 ( adiau nedaug consumido jq) línguas g esia 5ie ojai: globalizações s ip ejimas, anglq língua y a imas polí icas e ciência na ida e p á ico au ines idiomas iSs mimas. Kad bu q iSsaugo a au ine kalba, p ecisa o alece sa imong, p omo e paga b4 gim ajai balbai. P imei o4 4 con e ência da4 le alguns apZ alginio ap esen omoio pobndZio p aneSimai. Swediias e minologias cen o gene aline di ek o e Anna Lena Buche p is a e Swediias e minologi os abalho expe imen i i,!gy 4 mais do que pe 60 me q. Como p aneleja in o mou, o p imei o A ase cen o de e miniios écnica da Suécia iniciou-se em 1936, quando InZine ijos mokslq akademijoie oi is eig as nomenkla u as komi eas, e po penke iq me q em seu luga iku as pe manen e cen o de e miniios écnica - Cen o Sueco de Te minologia Técnica (TNC) cujo es a us s oppade go e no. Desde o empo em que TNC oi es eig as, o mundo mui o cambii e, adiau cen o obje i os e p incípios undamen ais i5liko os mesmos. P aneiejos opinião, o abalho de e minologia e e minija necessi am igualmen e del q padiq p iZasdiq e Siandien: melho i i yiius, ou mais p ecisamen e - solgs i p oblemas de comunicação, kylandias konk ediom g upos consumido iq, acili i cond a im4. P imanei4 ,,No ma e sua codi ikaci a Siuolaikineje uk ainiedig e minologijoie" skai e ieinia ii Cha ko o nacional do V. Ka azino uni e si á io - Uk ainiediq ka ed os do idioma p o esso e Liudmila Boja o a. i paZymeio, que lingüís ico e minijos no mos pag ind . conside ada bend ines no ma de linguagem, a siZ elgian i aqueles i,odi,iq da ybos e a osenos peculia umus, que bndingi e minoms e que podem bn i conside ados p o essionais uk ainiedi l no ma de linguagem a ian es. Desde XX a. do úl imo deiim medio uk ainiediq kalbo y oje p incipal qualque unidade de língua no ma de a aliação c i é io é seu consen imen o com p od - k i ias gim osios línguas i,odi q da ybos, mo ologias, sin akses e k . modelos. Remdamiesi (i o sis eminiu c i e iiumi. uk ai- 220 Albina Aukso i e In e nacionaline , minok gijos kon 'e encia... niediq e minologai ne ekomenduoja consumi e ini l, pa ekusi l i au ing e minijos sis em4 i5 usq idiomas, que dubliuoja desde seno a ojamus seu I5 me q Zodinoje iSleis q na y i linguas une us. pas a qj l nemaZa modi diq, elacionadaq com eo iniu e minq da ybos e a osenos no mll in e p e inim uk ainiediq kalbole. Veng ijos P esiden e Lo ando e minologijas do Conselho, E eSo uni e si á io p o esso habili uado dak a as, cien l academias Veng ijos nokslq dak a as nen. Vihnos in o mou sob e 2005 m. ge'guZes Voig as Somba hejuje ku 4 Veng ijos e minologios coyb4, p is a 6 ios ikslos e abalho p og amq. eng q enniniios a ky is pab eZe, kacl p incipalmen e cons i uído bos planas, a siZ elgian i isso, que eng q kalba, cuja apa ybei claugiau do que nasc oji milion l Zmoniq, i andiq ne Veng ijo e. Ou o impo an e p oblema do conselho - ajus a -se à globalização, ypad Eu opa B 'nd ijoje. uks an is me l, a oiama não só Veng iio e, mas ela é uma língua Colegos la iai - p o esso habili uado dak a as u is Bo zo s e compu ado de ciência dak a e Ilze I ena Ilzi4ia ii Rygos i o macini l ecnologiaq ins i u o, p o esso e habili uada dak a e Valen ina Skujinia ii La iq ins i - o de linguagem e dou an as ni e si e o da Le ónia, Tilde memb o do conselho And ejs Vasilje s sob e alou in e nacionais e minq da aq bazes de inimo p oblemas. |ie p is a e EUROTERMBANK p ojec4, iskele p oblemas. com as quais se en en a c iando in e nacionais e minq bank4, e, baseando-se na expe iência da Le ónia, kele 4 1 p oblemq solucioni no pa eike buclq. Depa amen o Li u iq de língua do Di ec o a o-Ge al da T adução da Comissão Eu opeia Vi aliia Vilniaus biu o e eja , humani a iniq cien q dak a e Spokiene supaZindi o ge alja Eu opeia S4jungos com múl iiakalbe me cadmenq, ap esen ação e ges ão, se is6 do Depa amen o de ins i ucij l e is aigq Te minology e minq base IATE ( angl. In e ec iue o e minologq do idioma Li ui l da Di ecção-Ge al da T adução da Comissão Eu ope), a sua k imo lie u i l ins, e apas de o ganização, abalho de Eu opeia. Swediai seu nag inejo p aneiin uose minq e i5 La ijos ans imo p oblemas. da T imo e e minologijas ccn o cla buo ojas, nokslq as kai ku iq e minijos a kybos ísica- e.iksniq Vale ijs Kmgle skis analis o au oma iza i nE e dian clokumen us, i3 La iios ex o pe kelim4 bazg. uni e sidade ins umen os, ap a e paleng inandias e minq asocijuoi duomeng a p o esso e nokslq p oblemas, kylan ias e Eu opa e La ijoje. dak a 6 Gun a Luodmele ap a e e miniios e ejui, abalandiam S4jungoje, I-a ijos T'c minologiia | 2006 | 13 221 p o esso uni e si á io habili uado de ilologia cien q dak a as And ejs Veisbe gs p aneiime,,Te minija bei a5 u" pab eZe, e e imas i.odLiu que mais impo an e linguine p oblema, com a qual encon a-se da Le ônia nekoo dinuopaslaugos jamas, na á ea e minológica ielpa auja ne a ka. P aneiejo opinou, p ecisa c ia Le ônia e minijos cen ing bend 4j4 da aq e ejai, é e minija e sua pad iza ima. Dado que o abalho de adução da União Eu opeia i.odLiu e aS u e da Ins i uição de Te minologia da Le ónia bazg e encon a galimybiq cons an emen e edaguo i. 4 Va lu á uni e si á ia especialq q kalbq seção dou o ado Ma a Malachowicz sob e ezau 4 alou como sob e am ik q s idiq Ziniq planejamen o angliSkais ilius a o e lenkiSkais economia e minais. p iemong e eó icas ezau o sanda os s4 okas P anelimu do p imei o dia de abalho da Con e ência,,Cou imen o de Te minologia Es anda izada e ios impo ância pa a yiiii in e nacionais" uZbaige Nijole Dudlauskiene, Depa amen o Li uanização Me odinio seixo edeja. ji con ou, como se p epa am as no mas e minq da Li uânia, quan o jq p epa a, como se az a Li uânia s anda dq e minq ekspe iz6. lie u iSkq An da con e ência dia is p aneiimus numi e pnnios i5 uZ in e nacionais - I e a Pu ele, Ani a Sc=ucka uni e si á ia e Elena Pu ele p anelime,,Kalbq kon ak ai i jq ap aiikos la i l Pachomo a. La ijos La iq kalbos ins i u o asis en e I. e minijoje" pab dZ6, que kalbq kon ak ai lemia cada língua e e minijos ple E a ua an o posi i amen e, quan o nega i amen e. Vie- - jie 4 nas papli usig ii obse img al e ei o labia siai e daZmais pada iniq são skoliniai, i.odi,i l da yboje - ins umen os e modelos in e nacionais. Kalbq con ac os lemia e imq e e alq su gadim4, albai nebudingq especialumq. del iq e ei os ima paZodini ; as is Uni e sidade da Le ia La iq Ins i u o de linguagem asis en e A. Siucka seu p aneiime nag inejo S4União Eu opeia di ei os ak q e minus aspec aksiniu, o Kalining ad S a e Technical Uni e si y des y oja do anglq língua E., Pachomo a economia o- - e minij4, usado4 nos ums da In e ne . An 4 kon e os dien4 p incipalmen e iSklausy a lie u iq kalbininkq e specialis q p aneiim l. Vilniaus pedagógico uni e si á io p o esso Vincen as l) o inas p aneiime,,I5 linguagem ciência e ming his o iões" p is a e Adomo S uob io ( e dadei a pa o de - Adomas Ske e is) p á ico lie u iq idioma ensinamen o(si) des inado4eli guia Kalbamokslis lie u iikos kelbos (1906). P aneiejas analisou manualelio e minus, jq da yb4, Sal inius, kilmg, i e 222 Albina Aukso ih e I Con e ência In e nacional de e minologia. ino au o iaus es o ço ku i seu e minus, apZ elge, quan o A. S uob io a o q e minq iSliko a ualineje kalbo y os e minijoje. Lie u iq kalbos ins i u o Cen o de Te minologia dou o as Palmi os Zemle idiu es p anelimas ambém oi des inado his ó icos lie u i l e minijos y ine ima ns, ii apZ elge XIX a. inais lie u iq medicina enninijos Sal inius. P ane(eja pab eZe', que XIX a. pabaigole iiauggs aui sus ip elgs inio a gimimo s4iudis mui o p idiou ao Li u i5kos p ados gausejin o. Apesa da p oibição de imp ensa, oi iSleis a po 20 ski ingq populia inam lj l medicina li ogeiiq, naquela época calendá ios g e a i ai i ; ciência iiniq oi scleidZiamos e medicina Zinios, a ieliolikoje anuome leis q laik aidiq publicada pe o de 100 publicacij g i ai iais medicina e higieneas ques ões. Assim, inais do XIX a. imp essões médicas são aliosa inicial lie u ig n edicinos e mini os pe íodo medZiaga. Li u iq Ins i u o de Língua His ó ias e dialek ologi os seção l y esnioii ciência emp egada hu nani a iniq nokslq dak a e Niiole Cepiene nag in6io senqj l e elesniq lie u iikq a5 q, p incipalmen e Ry l P usijas lie u iq- okieiiq e okiediq-lie u iq kalbq Zodynq, skolinius e jq a ian es. Vy au o DidZioio uni e si á io lek o e humani a iniq cien q dak a e I na Zelle skai e p aneiimq ,,Sq okos p ak ini apib elZ is aspek u e minologijos". Ii paZymeio, e minologijā que s4 oca con eúdo é Desc Somos com ou os de e minado e s4 ocas do mesmo conjun o, ligando o sq okos apib eZ is e de e mina sujeikines j4 exaclus sua i a diji ns d nokslo e écnica linguagem qualybg. A siZ elgian i o m4 i u ini, iiski iama nemaZai apib eZ ies hiiq. adiau mais impo an es são conside adas as chamadas ex ensão u inio, e que comunicSeja quan idade apib eZ ys, nag inejo iSsamiau. Kompuu e ijas e ninijos aid4 analis o Lie iq idiomas seu da b - o oia humaui a ini l mokshl p ane'5ime cen o sêninioii ciência ins i u o Te minologijos dak a e Angele Kaulakiencl. i pab eZe que Siuo empo u imq deiim ies compu ado ijas e minq Zodynq e minija indica que 35-e iq me q compu ado ijas a psnis é sua ku imosi e apa, cujo p incipais ca ac e ís icas - pag is oii sinonimija e TokiE ko npi e ijas pade i de de e mina alguns an o a ian iiku nas. a ualing kalbiniq, quan o socioling is iniq. an o in e' ling is iniq eiksni l. Kompuu e ijos e minijos e nE olia gse Ma e na ikos e in o na ikos ins i u o docen as n a e na ikos G igas. sob e compu ae iios ie5kojo esolimq, k4 cien l dak a as Gin au as |is albejo da i e minU san umpas, anglq idiomas e minijoje a ojamomis san umpomis: pe im i jas i5 anglq 'I'c minologija | 2006 | 13 nesu umpin us s4 okq usa seus nomes 223 idiomas, ans i, ie oj jq su ou ku i san umpas. l)a is p aneiimus pe scai e ki q s idiq specialis ai. Vilniaus Uni e sidade Comunição aculdade Knygo y os e documen o y os ins i u o doc o an e Nijole BlindZiu iene apZ elge biblio ekininkys es e bibliog a ia e mininiios aid4 e kai 4. i pZymeio que Sios a edas a uais e miniais aid4 i5 pa es de lhem inno q q u ilização echnologi biblio ekininkys e e e padios concep o de biblio eca. Du p aneiimas o am des inados a konk edi s4 ocas ecnologia Telekomunikacijq e aculdade de e e mos analise i: Kaunas Uni e sidade de ele ônica Signalq p ocessamen o ka hed o lec o S asys Zajandkauskas alou sob e klys kelius ei5kian poliikumq e s4 ocas elacionadas, e Vilnius Uni e si y Facul y o Physics Radiophysics Depa amen o de Cien í ico Sénio na u al cien q dou o Vale ijonas Zalkauskas ap a e e minq ueiksena, ualdysena, uaizduosena a osen?. Kon e encias da b4 desc eend ino e i e ino Li u iq ins i u o de linguagem Te minologia Cen o sênio cien í ico abalhado humani a iniq cien q dak a as jonas Klima idius e habili uo as ilologias cien q dak a as Se geius Selo as. Temá ica da con e ência, p aneiamen os abo de i assun os e le an a ques ões bas an e ac uais não só na Li uânia aciados e minologijas da b4, e ki q bu 5aliL1 ling inis as, e minologas, e ejams. l)aug discussijq oco eu não só en e p aneiejq, mas ambém en e susi inkusiq klausy ojq. Sioje, p ak iSkai já ediojoje, Li ui l cen o de linguagem o ganizoaje ins i u o Te minologijos con e ência in e nacionalineic e minologijos pa icipou não só le ijos, Veng ijos, Rússia cien is as e e minologos, com os quais já não ieni me ai colabo ação, mas ambém s ediai i5 5aliq, com as quais ainda não hou e glaudZiq Polonia. y5iLl. - Suedijos. Uk ainos, Assim suspaZinação com g Saliq e minologias abalho peculia idades e lá di bandiais e minologais oi mui o impo an e e naudinqas. Recebida 2006-l 1-30 Albina Aukso iu e Lic u i l ins i u o da língua I'. Vileio g. 5, LI-10308 Vilnius E. pai as [email p o ec ed] 224 Albina A kso iu e ll-a p au ine e n inologijc s kon 'e enc i ja..