Mokslinė konferencija „Globalizacija: vertimas, skolintos ir tautinės terminijos problemos“

198 Solvita Labanauskienė | Konferencja naukowa Globalizacja: tłumaczenie, problemy terminologii zapożyczonej i narodowej soLvitA LABANAUsKiENĖ Instytut Języka Litewskiego Centrum Terminologii Instytutu Humanistycznego Wileńskiego Uniwersytetu Instytutu Języka Litewskiego zorganizowały międzynarodową konferencję naukową, Technicznego im. Giedymina oraz Katedra Języka Litewskiego i Języków Obcych która odbyła się w dniach 16–17 listopada 2007 r. Tematyka konferencji Globalizacja: tłumaczenie, problemy terminologii zapożyczonej i narodowej obejmowała: przegląd działalności terminologicznej szkół wyższych i instytucji naukowych, omówienie teoretycznych zagadnień terminologii, specyfikę terminologii narodowej i sposoby jej wyrażania, relacje między terminologią narodową i zapożyczoną, tłumaczenie i zestawianie terminów narodowych z odpowiednikami w innych językach, podstawowe zasady terminografii. Po wystąpieniu prorektora Wileńskiego Uniwersytetu Technicznego im. Giedymina, prof. hab. dr. R. Kirvaičio, który przedstawił gościom uniwersytet i jego działalność, oraz dyrektora Instytutu Humanistycznego, prof. hab. dr. Posiedzenie plenarne rozpoczęło się od przemówienia wstępnego P. Tamošauskasa. Prof. hab. dr V. Skujiņa (Ryga, LVI) w referacie Związki terminologii narodowej i międzynarodowej, opierając się na teorii internacjonalizacji terminologii naukowej i technicznej inżyniera-naukowca E. Drezena, podkreśliła znaczenie pojęcia terminu. W swoim języku łatwiej zastosować słowo wtedy, gdy jego definicja jest stała. W języku ojczystym łatwiej zrozumieć istotę takiego terminu. Jeśli słowo nie ma dokładnej definicji, trudno znaleźć dla niego odpowiedniki. Podkreśla się, że w języku należy przestrzegać mononimii: jedno pojęcie – jeden termin. hab. dr M. L. Drazdauskienė (VU) w referacie Z doświadczeń powstawania i tworzenia terminów oraz ich funkcjonowania omawiała kwestie języka i kultury, a także stosowanie i rozpowszechnienie istniejących terminów i neologizmów. Referat A. Auksoriūtė (LKI) – Eurotermbankas – bank nowych terminów. Jest to projekt, w którym uczestniczyło siedem państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym Litwa. Jest przeznaczony do koordynowania i ujednolicania prac terminologicznych w nowych państwach UE. Rezultatem projektu jest utworzenie w internecie banku terminów wszystkich tych państw. Można w nim znaleźć ponad 70 tysięcy terminów litewskich z Konferencja naukowa Globalizacja: tłumaczenie... Terminologija | 2007 | 14 odpowiednikami. Program ten można dostosować do własnych potrzeb, korzystając z różnych możliwości wyszukiwania. Kolejny – Bank Terminów Republiki Litewskiej – został przedstawiony przez A. Ivanauskienė (VLKK). W 2003 r. z inicjatywy Państwowej Komisji Języka Litewskiego wraz z innymi instytucjami przyjęto ustawę Republiki Litewskiej o Banku Terminów. Jednym z zadań tego banku jest stworzenie naukowcom, tłumaczom, redaktorom i innym specjalistom warunków łatwiejszego dostępu do informacji terminologicznej. Jest to duży system informacyjny, zawierający już około 60 tysięcy artykułów terminologicznych. Referat dr. A. Velički (VGTU) Koncepcja istoty terminu był w większym stopniu skierowany do specjalistów języków obcych. Według autora obecnie koncepcja istoty terminu jest ugruntowana, jednak nie można tego powiedzieć o naukach ścisłych. Nazwy chorób w słowniczku terminów medycyny ludowej doktora Jonasa Basanavičiusa „Medega musu tautiszkai vaistinykystai” – temat referatu doktorantki P. Zemlevičiūtė (LKI). Nazwy chorób z tego słowniczka porównano z danymi Słownika terminów medycznych. Chociaż słowniczek został wydany pod koniec XIX wieku, zdaniem autorki ma on znaczenie dla historii medycyny litewskiej i posiada trwałą wartość. Referentka Z. Stanevičienė (VU) mówiła o Zapożyczeniach niemieckich w katechizmach staropruskich. Omówiła sytuację językową, która istniała na ziemiach pruskich ponad pięćset lat temu, oraz przenikanie elementów języka niemieckiego do języka pruskiego – interferencję językową. Referat doktoranta R. Stunžina – O metaforycznych terminach budowlanych. Pojawienie się terminów metaforycznych wiąże się z początkowym etapem kształtowania się leksyki specjalistycznej, gdy w znaku językowym odzwierciedla się naiwne rozumienie rzeczy, ich właściwości, działań i procesów. Zdaniem referenta jedną z głównych cech metaforycznej terminologii budowlanej jest antropocentryzm. Metaforyzacja znaczeń zachodziła głównie na podstawie określonego podobieństwa zewnętrznego. Metafory te nie są nowe – terminy utworzono według modeli leksyki ogólnej. Temat doktorantki A. Mitkevičienė (LKI) Cechy terminologii litewskiej nauki o literaturze w XIX wieku – spojrzenie na prace z zakresu nauki o literaturze XIX wieku, drukowane po litewsku. Za pierwszą napisaną po litewsku teoretyczną pracę z zakresu poetyki uważa się zamieszczone w książce S. Daukantasa Pasakos Fedro jego studium Pasakos būdas. Prac literackich przybyło w drugiej połowie XIX wieku wraz z pojawieniem się litewskiej prasy periodycznej. Omówione przez autorkę także ogólne cechy wyrazu terminów literackich. 200 Solvita Labanauskienė | Konferencja naukowa Globalizacja: tłumaczenie... utensyliów liturgicznych wygłosiła L. A. Kitkauskienė (VGTU). Według niej większość nazw sakralnych stanowią zapożyczenia, z czego 95 proc. ma pochodzenie łacińskie i greckie. Słowami autorki, nowych terminów religijnych obecnie w ogóle się nie tworzy. Referat L. Šiaučiūnienė i D. Kemeklienė (Panevėžys, KTU) – Problemy społecznej roli reklamy i zapożyczonej terminologii w miejskich sieciach handlowych i mediach. Wśród licznych nowości – reklama i jej język – powinna ona być krótka, zrozumiała, poprawna, sugestywna, wolna od obcych wyrazów. Jednak rzeczywistość jest inna. Prelegentki podkreśliły negatywny wpływ reklamy na język ogólny oraz problemy tłumaczeniowe. Język jest zanieczyszczany przez niewłaściwe nazwy towarów, napisy publiczne i błędy językowe w reklamach telewizyjnych. W referacie dr A. Kaulakienė i doktorantki A. Rimkutė Analiza niektórych współczesnych mikrosystemów komputerowych (VGTU, LKI) omówiono słowniki terminologii komputerowej (1971–2005), których obecnie nalicza się około piętnastu, oraz przeanalizowano nazwy sprzętu i oprogramowania, a także terminy stosowane w samych programach komputerowych. Dr G. Grigas (MII) mówił o Terminologii i leksyce komputerowej – nazwach poleceń, znakach towarowych, skrótach. Przedstawił wiele cennych praktycznych porad i propozycji. W referacie V. Dagysa (MII) Poczta elektroniczna i litewskie znaki alfabetu przeanalizowano technologiczne i psychologiczne przyczyny rezygnacji ze stosowania znaków alfabetu języka litewskiego w wiadomościach poczty elektronicznej, omówiono czynniki, które powinny przyczynić się do poprawy sytuacji. Jak ważne jest uporządkowanie w słownikach nie tylko terminów litewskich, lecz także odpowiedników w językach obcych, podkreślił w referacie Problemy normalizacji i porządkowania terminów fizycznych i technicznych dr V. Valiukėnas (LSD) – w grupie opracowującej słownik powinny znaleźć się osoby znające języki obce. Autor zaproponował również, aby w umowach z autorami opracowań przewidzieć środki zapewniające ich udział w zatwierdzaniu słownika przez VLKK i wdrażaniu LTB. Lektorka VGTU R. Žukienė mówiła o terminologicznym badaniu prac magisterskich. Jej tematyką stanowi analiza zapożyczeń używanych w języku naukowym studentów. Podkreślono, że na Litwie używa się coraz większej liczby zapożyczeń, zwłaszcza anglicyzmów, które negatywnie wpływają na prace naukowe. Aby nauczyć studentów poprawnego języka, ważne jest nie tylko stworzenie im odpowiednich warunków, lecz także wymaganie, aby wykładowcy przedmiotów kierunkowych mówili poprawnie. Na międzynarodowej konferencji Globalizacja: tłumaczenie, zapożyczona i narodowa Referat Nazwy budynku sakralnego, jego przestrzeni wewnętrznych i Terminologia | 2007 | 14 201 problemy terminologii omówiono przedmiot terminologii i oceniono stan współczesnej terminologii. W czasopiśmie VGTU Santalka, włączonym do międzynarodowych baz danych, zostaną opublikowane najlepsze referaty z tej konferencji. Otrzymano 2007-12-12 Solvita Labanauskienė Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileišisa 5, LT-10308 Wilno E-mail [email protected]