Terminas prie termino. V

226 Termin obok terminu. V JONAS KLIMAVIČIUS Instytut Języka Litewskiego DU pakuniai Ustalając formę nieco wariującego terminu obuwniczego – pakunis (jest to również termin mechaniki) czy pakunė – przede wszystkim należy kierować się danymi żywego języka, a nie „prawami” słowotwórstwa, ponieważ sami specjaliści od słowotwórstwa uważnie analizują te dane – nie ustanawiają oni takich żelaznych praw, którymi czasem śmiało operuje jakiś specjalista obuwnictwa czy nawet językoznawca, niedostatecznie studiujący prace z zakresu słowotwórstwa wyrazów. Następnie należy uwzględnić tradycję (lub meandry) normowania oraz system. 1. Dane żywego języka. Rozstrzygając kwestię omawianych wariantywnych derywatów, należy przede wszystkim wiedzieć, że ich wyraz podstawowy, zresztą niejednoznaczny, ma – poza normą języka ogólnego kulnas – kilka wariantów – kunas, kulns, kuln: ¹kunas 1. „tylna część stopy“ Léipalingis, Krókialaukis, Daũgai, Pagiria (rejon kiejdański), Pociūnliai, Šakýna, Panevėžỹs, Vabalniñkas, Šimónys, Anykščia, Dùsetos, Raséiniai, M. Valančius [ir ¹kulns 1. Vilkavškis, Grškabūdis, Švkšna, Šilãlė, Šãtės, Biblia J. Bretkūnasa, słowniki P. Ruigysa i F. Kuršaitisa (jako prus. kulnis), kuln Opowieści J. Murki (ze Šimoni), Tautosakos darbai 6, 1939, 87 – Plviškiai, chociaż mnie, pochodzącemu z Pilviškių, nieznana (jak łot. emeryt w kulminacji, jak najczęściej pięta)], 3. „zgięcie nóg zwierzęcia [tj. nogi. – J. K.] (zwykle tylnych nóg) [tj. tylne nogi. – J. K.]“ Pelesà, Kãpčiamiestis, Ãlovė, Vdiškiai, Ramýgala (i ¹kulns 2. Serẽdžius, A. Juškos vestuvinės dainos), 5. „podwyższenie buta przy tylnej części podeszwy” Léipalingis, Kruopia (i ¹kulns 3. Salanta, M. Valančius, kuln 2. Tvẽrai) LKŽ VI 1962. A także inne znaczenia cielesne ¹„pięta” – 1. „kolano” Liškiavà, Veisieja, 4. „staw skokowy, kostka” Dùsetos (a także kulnlis 1. Sasnavà, Daukšia, Varėnà, Nočià, Dievẽniškės, Laznai, Sudekiai), a także 6. „tylna część stopy w skarpecie” Jonas Klimavičius | Terminasprietermino.V Terminologija | 2008 | 15 227 dalis” (choć odnotowane tylko w piśmie, bez wątpienia pochodzi z żywego języka) LKŽ VI 1962 również wyraźnie wskazuje na ten sam rdzeń wyrazów kunas / kulns / kuln oraz kulšnis / kulštymas / kuštinas ‖ kulkšns, -is / kùlkšnis / kulkšns / kukšnas / kulkšna ‖ kulkšts / kulkštė / kùkštymas / kùlkštimas / kukštinas / kukština / kùlkštinė / kukštenas / kukštena / kulkšteninkas ‖ klùkštymas / klukštimas, a także kušis / kulšs / kùlšė / kulša / kušas LKŽ VI 1962, a ten sam – rdzeń z sonantem sylabicznym *k- ma również kelis, -io / kels / klias ‖ ¹kelnas / kalėna / kelenas / kelena / kelinis LKŽ V 1959, ²klubas 1. „miejsce, gdzie kość kulšies łączy się z kością krzyżową”, 2. „górna część kości miednicy” (por. ¹kulnis 3. „wystająca część miednicy” Daugėlškis), ¹klubas „kość udowa” Serẽdžius, ¹klùpas „<…> kość zadu zwierzęcia, biodro” Plókščiai, klùpstis 1. „kolano, klupstas” zach. dzūkai, Ródūnia, Armõniškės, Sãlos, Šiaulia / klùpstas Marcinkónys, Drùskininkai / klupstùkas Armõniškės, klùpsnis „koniec dużego palca do pierwszego stawu“ Upýna (LKŽ VI 1962). Pakunė 1. „miejsce wzdłuż pięt“ i z objaśnienia znaczenia – wzdłuż pięt, a także ze zdań ilustracyjnych – Odchodząc, rzucił mu jeszcze kamień w p a k u l n è s riškiai. Kiedy kiedyś zawędruję do pakulnès, to nie będzie się tu włóczył! Kairia (LKŽ IX 1973) zapewne wskazuje tu na rzeczownik pakunės w liczbie mnogiej. Choć gdzie indziej występuje także odmieniana przez liczby inna pãkulnė – 3. „małe saneczki, na które podczas przewożenia kłód nakłada się cieńszy koniec, sanki, saneczki, karuki“ Šãtės (: ¹kulnis 1. Šãtės). Oczywiście, jest także ³pakunis 3. „miejsce pod nogą zwierzęcia [tj. nogą. – J. K.] (zwykle tylną) [tj. tylną. – J. K.] w zgięciu”: Dziecko rzuciło kamień owcy w pakunį i wybiło jej nogę Linkuvà. 2. Normalizacja i terminologizacja. Rozważania o usuwaniu synonimów pięty nogi w języku ogólnym należy rozpocząć od słowa péntis / pents / péntė 3. „pięta” gw. dzūkowie, Azerkai, Žirmnai, Armõniškės, Nemenčnė, słownik K. Sirvydasa (1642), Kinta, Várduva (Žemačių Kalvarijà) LKŽ IX 1973. DŽ 1954 i 1972 pentis 3. to pot. kulnis, natomiast DŽ 1993 – dial. kulnas, choć dialektalna frazeologia – ant penčių stovėti (zmuszać do pośpiechu, ponaglać bez ustępowania), pentis laižyti (schlebiać) – została zachowana. W SinŽ 1961 nie ma ani kulnas, ani pentis, natomiast w SinŽ 1980 – kulnas 1. (tylna część stopy) – pięta, a więc bez żadnej oceny i normalizacji (co prawda w języku ogólnym występują pentelė „żelazko, na którym klepie się kosę”, pentinas (zarówno jeźdźca, jak i koguta), papentis 3. „część kosy przy trzonku” (choć 1. „piętka chleba” i 2. „deska z krawędzi kłody” DŽ 1993 są dość gwarowe). Dużą niesystemowością jest užpentis „tył pięty” DŽ 228 1954, 1. „tylna część stopy przy pięcie”, 2. „część obuwia przy pięcie” (nawet z ilustracją!) DŽ 1972, 1. „tył pięty”, 2. „część obuwia przy pięcie” DŽ 1993, a także w SinŽ 1980 užkulnis (tylna część pięty lub buta) – užpentis [bez oznaczenia gw., nawet z ilustracją], atapentis gw. Normalizacja wariantów słowa „pięta” była opóźniona jedynie z powodu późnego rozwoju leksykografii normatywnej, ale była konsekwentna – kulnis zob. kulnas DŽ 1954, 1972, 1993. Jednak jeszcze długo w objaśnieniach znaczeń wyrazów pojawia się także kulnis. Należy dodać, że spośród wszystkich wariantów – kulnas / kulnis / kulnė i utworzonych od nich czasowników – kulnuoti, kulnoti / kulniuoti, kulnioti, kulnyti / kulnėti LKŽ VI 1962 w języku ogólnym niejako DŽ 1954, 1972, 1993. Prieveiksmis pakuniui „į kulnus, pagal kulnus“ DŽ samoistnie utrwalił się derywat kulnis kulniuoti 1993 mieści się w obrębie kulnis (LKŽ IX 1973 i jest objaśniany jako – 1. „na pięty, według pięt”), ale takie przysłówki (z końcówką -iui) tworzy się jednakowo od wszystkich tematów (pavėjui, pamečiui; pakeliui; pažodžiui, pasluoksniui; panakčiui; padieniui, pabangiui; paeiliui, paraidžiui, pasroviui; pamėnesiui, paskiemeniui, pavandeniui). Kulnas DŽ 1954 – tylko „tylna część stopy”, natomiast w DŽ 1972 i 1993 wyróżnia się już kulnas 2. „podwyższenie buta przy tylnej części podeszwy”. Rozszerzenie znaczenia pięty / piętki / pięty nogi nastąpiło, gdy Litwin stał się obuty (częściowo może nawet nosił vyžos, nagines, klumpes). Już w LKŽ I1 1941 z Gržiai podaje się buty na wysokim obcasie. Nie przebiegało to jednak bardzo łatwo – przeszkadzały liczne zapożyczenia od sąsiadów Germanów i Słowian (którzy dali także zapożyczenia batas, šliurė, klumpė oraz mnóstwo obcych wyrazów – čebatas, čeverykas, kamašas, bašmakas, branavykas, pantaplis / kantaplis, tuplis, lakierka, …): ãpzacas (niem. Absatz) K 1883 (w haśle wyrazu pakulns) i K I 1870 23 (LKŽ I1 1941) apcãcas (brus. обцас, pol. obcas) Tvẽrai (LKŽ I1 1941) oraz apccas Stãkliškės (LKŽ I1 1941; także niezarejestrowane w Sugiñčiai), kùrka (pol. korek) Valkiniñkai, Veiveria, Skriaũdžiai, Lekčiai, pieśni A. Juški (LKŽ VI 1962), kablùkas (ros. каблук) Kùpiškis, Dùsetos (LKŽ V 1959). Ten ostatni ruski turcyzm pochodzenia arabskiego ulega żargonizacji i jest bezczelnie rozpowszechniany, np.: małymi samochodami „Swart” lub „kablukami” Vd 2009 10 26. W terminologii, dążąc do większej dystynktywności, pojawił się kulniùkas (por. vaizdas↔vaizdelis, dantis↔dantukas itp.), zresztą nieodnotowany ani w leksykografii akademickiej, ani normatywnej, lecz dość żywy w języku potocznym. Tačiau tikrasis distinktyvumas ir tikslumas avalynės terminijoje yra kulno Jonas Klimavičius | Terminasprietermino.V Terminologija | 2008 | 15 229 mikrosystem – užkulnis, apykulnis i pakulnis1. Wypowiedź jakiegoś szewca (w dyskusji), że dla nich nie jest to system, jest bezwartościowa, jeśli nie coś więcej. Jednak tę precyzję osiągnięto nie od razu i nie całkiem łatwo. Podstawę stanowią słowa żywego języka, jednak užkulnis (nie nogi – 1, 2) jest w nim wieloznaczny – także 4. „pięta obuwia”: Cała podeszwa jest je[s]zcze zdrowa, tylko pięta się wytarła Upýna (także rejon Mažekiai, Pkeliai), 6. „pięta skarpety” Kretingà, Kulia, jednak najszerzej – zarówno u Auksztotów zachodnich, jak i u Żmudzinów, nawet w Kãpciamiestis i Pãįstrys – 3. „tylna część obuwia przy pięcie, <…>”: Pięta się rozdarła – <…> Barstýčiai, także 5. „w piętę buta wkłada się twardą skórę, wstawkę“: Zdrapał nogę zapiętek; <…> Mežiškiai (LKŽ XVII 1996). I w słowniku normatywnym zapiętek najpierw 1. „tył pięty“ DŽ 1954 i 1972 (1. „tył pięty“ DŽ 1993), tylko 2. „tylna część buta wokół pięty“ i 3. „w tylną część buta wkłada się grubszą [DŽ 1993 – twardą] skórę“ DŽ 1954 i 1972. Zapiętek rzeczywiście znajduje się za piętą, natomiast większa część wokół pięty, obejmująca także boki pięty, została później nazwana neologizmem zapięcie LTE I 1976 517, VLE II 2002 326 (notabene rozróżnienie w języku rosyjskim jest niewyraźne: задник – zapiętek, задинка – zapiecie PolŽ 1984). Na posiedzeniu Podkomisji Terminologicznej VLKK 4 marca 2009 r. A. Ratautas poinformował, że przyjęto zgłoszoną przeze mnie wcześniej uwagę dotyczącą formy tego neologizmu – nie zapienis, lecz apkulnis (por. apyakis, apyausis, apyburnis, 1 W tym mikrosystemie przez pewien czas występował także antkulnis. Słowo antkulnis w LKŽ I1 1941 objaśniane jest synonimicznie – „užkulnis” i podawane wyłącznie ze słownika języków litewskiego–łotewskiego–polskiego–rosyjskiego M. Miežinisa: antkulnis – w. [tj. zob.] užkulnys – papédis. pięto. пята, пятка M 1894. W LKŽ I2 1968 antkulnis, o nie całkiem jasnym znaczeniu „skóra lub guma nakładana na piętę buta”, ilustrowany jest również nie najjaśniejszym zdaniem z piśmiennictwa czasów przedsowieckich: Nuimamas antkulnis prie pagrindinės kuln o dalies pritvirtinamas spusčiukais [por. spusčiukas 1. „wciskany guzik, zatrzask”: Antkulnis pritvirtinamas dviem spusčiukais (prasa radziecka) LKŽ XIII 1984]. Nieco później antkulnis został terminologizowany w jasnym znaczeniu – jako zamiennik zapożyczenia nabika (ros. набойка) „podbicie pięty buta; a n t k u l n i s“ Liškiavà, Vidùklė, var. nabikė Marijámpolė (LKŽ VIII 1970): набойка – 2. (bato) antkulnis TechnŽ 1949, PolŽ 1959. W słowniku języka ogólnego atkulnis – „skóra lub guma nakładana na piętę” DŽ 1954 i 1972. W DŽ 1993 atkulnis („nakładana na piętę <…>”) – w użyciu jest już rzeczą przestarzałą: już w DŽ 1972 występuje ¹pakal, tylko jeszcze 2. „g e l e ž ė l ė , wbijana pod pięty butów [tj. buta. – J. K.]“ [i LKŽ IX 1973 ¹pakal 2. „podkowa” Daugėlškis ‖ „g e l e ž ė l ė , wbijana pod piętę buta“ (prasa radziecka)]. Od tego czasu specjaliści konsekwentnie używają wyłącznie formy pakala AvalM 1972 213, LTE I 1976 517, PolŽ 1984 (набойка 1. od.), AvalMt 1986 120, VLE II 2002 326. Również DŽ 1993 ¹pakal nie jest już tą „żelazną sztabką”, lecz 2. „gumą, paskiem skóry, przybijanymi pod obcasem buta [tj. butu. – J. K.]”. Pakala nie jest kalką ros. набойка – w takim przypadku byłaby to antmuša(s) albo antkala [antkala K. Sirvydasa „kowadło” (Punktay sakimu, II 74) LKŽ I1 1941, I2 1968, Palionis 2004 jest kalką pol. nakowalnia]. Pakala nie jest też priekala – nie należy jej po prostu przybić, lecz od dołu przybić do podkucia: pakalti 2. „przybić od dołu”: pakalti podkowę DŽ 1972, por. także pasegti „przypiąć od dołu” i pasag 1. „zakrzywione żelazo kute pod kopytami konia [tj. kopytem. – J. K.], <…>” (a także pasagas 1), pasagas 2. „drewno podbijane pod płozę sań”, ponadto mušti 6. „kalti, traukti, siūti“: namą lentomis muša ir pamuš „geležis, kalama po rogių pavaža“ DŽ 1972 (i š v i r š a u s a r i š o r ė s – ap-). Pakala yra terminizuota ¹pakala 2. „pasaga“ Daugėlškis (1. „pleištas“ ryt. aukšt., taip pat ¹pakalas 1. Ežvilkas, A. Juškos žodynas, plg. ¹pakalas 2. „tam tikras pleištelis dalgiui prie koto pritvirtinti“ vak. aukšt., piet. žem.) LKŽ IX 1973. Prie šios mikrosistemos nepriklauso vieno šaltinio potencializmas prekulnis „ko j o s vieta prie kulno“ LRKŽ III 1957 (LKŽ X 1976). 230 apykaklė, apynagė, apynosė, apysnukis; apysėklis, apyšerdė, apyvaisis, apyžiedis; apyežerė, apypelkis; apygarda, apymiestis, apynamė; apylangė, apyraktė, apystalė). Pakulnis nuo kulno / kulnies ir užkulnio jau skiriamas G. H. F. Nesselmanno ir F. Kuršaičio žodynuose: kulnis, nês – die Ferse, die Hacke am Fuß, pakulnis, -nês – der Absatz am Schuh, užkulnis, nês – das Hackleder am Schuh N 1851; Absatz: A. am Schuh, Stiefel – kùrpės, sopãgo kulnìs; pakunis; obecnie zazwyczaj ãpzatsas K I 1970, kulnìs, -is – motyka, pięta; pakulnìs, -is – obcas przy bucie; poza tym ãpzatsas, pakunis, -io – część stopy pod piętą (lub pięta), obcas butów, butów z cholewami, ùßkulnis, -io – skóra na obcas K 1883. Taigi 1870 m. F. Kuršaitis dar pateikia sinonimus – bato kulnis ir pakulnis, o 1883 m. kulnį skiria tik kojai, bet žymi ir kulnies dalį – pakunis, -io, nors šis priskiriamas ir batui, o čia dar ir sinonimas – bato pakulns, -is. Po pusšimčio metų išdygsta pakulnė: каблук – kùrka, pakunė, kulns RLŽ 1932. Dość szybko pojawia się jeszcze jeden wariant – pakulns: Do spodniej części kopyta przyklejana jest <…> gumowa podeszwa i pakulnys LEnc IX 1940 882. Wkrótce P. Skardžius przywraca wszystkich do żywej formy językowej pakunis, chociaż nie jest to termin obuwniczy, lecz słowo języka ogólnego – „zapiętek“ Linkuvà (Skardžius 1943: 450) – LKŽ IX 1973 to ³pakulnis 3. „miejsce pod zgięciem nóg zwierzęcia (zwykle tylnych) [tj. nogi (zwykle tylnej). – J. K.]“: Dziecko rzuciło kamień owcy w pakunis i wybiło jej nogę Linkuvà. Jeszcze po dziesięciu latach litewsko-niemiecki Słownik litewskiego języka pisanego (Heidelberg) dziwnie różnicuje – pakulnis nogi i pończochy, a pakulnė buta: pakunis, -io 1. Miejsce przy pięcie (np. część piętowa pończochy), 2. = pakunė, natomiast pakunė -ės – Absatz (am Schuh), Hacken LRKŽ II 1951. Pięta w języku żywym ma także jedno rzadkie znaczenie związane z techniką wiejską – 7. „pomocniczy przewód kominowy pieca chlebowego; rękaw“ Pakrúojis (LKŽ VI 1962). Występuje również w technice naukowej, lecz w innym znaczeniu: пята – 1. masz. kunas: wagonowy, szynowy, oporowy, … PolŽ 1984 oraz подпятник – pakulnys, oporowa podpora wału pionowego (masz.) TechnŽ 1949, pakulnis, łożysko osiowe (masz.) PolŽ 1959, masz. pakunis (a pięta młota – боек 1) PolŽ 1984. Tu również jest to termin z innej dziedziny: каблук – obuw. pakunis: klinowy, jednolity, składany PolŽ 1984. Pierwszy normatywny słownik ogólnego języka litewskiego, który pojawił się bardzo późno, oparty wyłącznie na kartotece akademickiego LKŽ i zaledwie na jego dwóch pierwszych tomach (A–B i C–F), niestety nie przeanalizował dobrze danych żywego języka, Jonas Klimavičius | Terminasprietermino.V Terminologija | 2008 | 15 231 nie uwzględnił tego systemu terminologicznego – dublował: pakunis – tech. „kij wału pionowego oparty o pakulnė DŽ 1954 (w ar ašies galinė atrama“, pakunė – „vieta palei kulnus; užkulnis“: Paleido żywym języku występuje tylko albo į pakulnį, albo į pakulnes), pakunis 2. tech., a 1. zob. pakulnė, ta zaś dwuznaczna: 1. „miejsce wzdłuż pięt“, 2. „podwyższenie buta pod piętą“ DŽ 1972. Dopiero DŽ 1993 – już pakulnis buta i już „pod piętą“, natomiast zgodnie z żywą mową podaje się lm pakunės. „miejsce wzdłuż pięt“. Poradnik praktyki językowej wzorował się na DŽ 1972, choć ostrożniej – podawał oba warianty: pakunis – lepiej pakunė; zob. spec. „podpora wału lub osi“ KPP 1976 i 1985. Należy podkreślić, że w poprawkach opracowanych przez terminologów TT 1992 nie występuje – uwzględniono terminologiczną praktykę specjalistów: pakulnis AvalM 1972 209, 212, 216, 220, 222, 223, AvalMt 1986 119–121, LTE I 1976, VLE II 2002 (w artykule dotyczącym obuwia). Niestety, zdarza się także podwajanie, nawet odwrócone: pakulnis – каблук, pakulnė – подпятник. Nie wiadomo nawet, co powiedzieć, gdy zajmuje się tym etymolog: pakunė, pakuln „obcas“ SEJL 2007. 3. Prawa lub tendencje dotyczące tematów derywatów prefiksalnych. Mając normę języka ogólnego kulnas, derywaty z przedrostkami už-, apywiążemy z wyrazem podstawowym kulnas, chociaż jego wariantem mógł być również kulnis. Wariant derywatu ùžkulnė Kvdarna, Tirkšlia (LKŽ XVII 1996) jest tak rzadki, że w języku ogólnym od razu przyjęto ùžkulnis i nie wahano się. Neologizm apykulnis / apkulnis – tego samego tematu. „Derywaty prefiksalne mają temat ia (częściej z akcentowaną końcówką mianownika liczby pojedynczej -ys, nieco rzadziej z nieakcentowaną -is) albo (niemal równie często) temat ė” (LKG 1965 § 743 2). A zatem specjalista w dziedzinie słowotwórstwa Vincas Urbutis zaczyna nie od tematu ė, lecz nim kończy (choć między nimi wymienia także derywat pakulnė, najwyraźniej zaczerpnięty z DŽ 1954). Formę pakulnis (: kulnas) wspiera wiele podobnych – patėvis (: tėvas), paberžis (: beržas), paąžuolis (: ąžuolas), pavainikis (: vainikas), pakaušis (: kaušas), pakomitetis (: komitetas), parytys (: rytas), pagalys (: galas), pakraštys (: kraštas), pakarklynys (: karklynas), pažastis (: žastas). Żadna żelazna forma słowa” (LKG dėsnio nėra: „kamienų parinkimas gerokai pr iklauso nuo pagrindinio I 1965 § 743 2) ani jego „wybór jest najbardziej determinowany przez tendencję do odróżniania derywatów przedrostkowych od rzeczowników podstawowych rodzajem gramatycznym” (DLKG 1994 § 455). Jednakże nie językoznawcy dokonują wyboru, lecz wybiera sam żywy język. Czasami dwojako – pavakarė / pavakarys (choć tylko parytys). Czasami rdzeń w ogóle nie jest zmieniany: staklių, ratelio, stalo, kėdės, vežimo pakoja (: koja) – wygodnie jest znaczeniowo odróżnić od innego derywatu pakojis / pakojys 232 „miejsce pod stopami lub przy nogach” DŽ 1993. Taki jest również neologizm padalyvis (: dalyvis). Zatem musimy stale pamiętać słynną maksymę Juozasa Balčikonisa: Wobec faktów nawet prawa muszą zamilknąć (Balčikonis 1978: 384). Nie należy też zapominać o systemie terminów – užkulnis, pakulnis, apykulnis. WNIOSKI Zarówno normalizacja wariantów wyrazu podstawowego kulnas i derywatu pakulnis, jak i tworzenie oraz porządkowanie całego mikrosystemu terminów – kulnas, užkulnis, apykulnis, pakulnis (przez pewien czas także antkulnis; obecnie pakala) – były spóźnione, powolne i nieskoordynowane: dokonywano ich dorywczo, a pod względem językowym niekiedy niezgrabnie, bez oglądania się na systemowość. Bardzo rzadki gwarowy (występujący u części Żmudzinów) wariant užkulnė nie trafił do systemu nawet epizodycznie. Przez kilka dziesięcioleci – aż do dziś – używano niepoprawnego wariantu apkulnis derywatu apykulnis. Termin maszynoznawczy pakulnis jest konsekwentnie używany bez wariantu. Termin obuwniczy pakulnis był niemal konsekwentnie używany w książkach obuwniczych i słownikach terminologicznych, tylko w słownikach ogólnych przez długi czas – na zasadzie powtórzeń – występowała także forma pakulnė. W słowotwórstwie nie ma ścisłych praw dotyczących zakończeń tematów derywatów, są tylko tendencje, dlatego należy kierować się danymi żywego języka, a w terminologii – także systemowością. LITERATURA I ŹRÓDŁA ArchŽ 2004: Kitkauskienė L., Kitkauskas N. Objaśniający słownik architektury angielsko-litewski i litewsko-angielski, Wilno. AvalM 1972: Majauskienė N., Ratautas A., Staškevičius A. Materiały obuwnicze. Red. A. Gailienė, Wilno. AvalMt 1986: Krasnovas B. Materiałoznawstwo obuwnicze. Tłum. V. Durasevičienė, red. D. Baratinskienė, Wilno. Balčikonis J. 1978: Wybrane pisma 1, Wilno. DLKG 1994: Gramatyka współczesnego języka litewskiego, Wilno. DŽ 1954: Słownik współczesnego języka litewskiego, Wilno. DŽ 1972: Słownik współczesnego języka litewskiego, Wilno. DŽ 1993: Słownik współczesnego języka litewskiego, Wilno. GelžŽ 1992: Słowniczek kolejarza. Opracowały N. Juškaitė i St. Keinys, Wilno. GelžTrŽ 1997: Rosyjsko-litewski słownik transportu kolejowego. Opracowały N. Juškaitė i St. Keinys, Wilno. K I 1870: Niemiecko-litewski słownik 1 Friedricha Kurschata, Halle. K 1883: Litewsko-niemiecki słownik Friedricha Kurschata, Halle a. S. KPP 1976: Wskazówki dotyczące praktyki językowej. Opracował A. Pupkis, Wilno. KPP 1985: Poradnik praktyki językowej. II wyd. uzup. i popr., opracował A. Pupkis, Wilno. LEnc IX 1940: Encyklopedia litewska 9, Kowno.čenekssation?d ಪik? LEnc IX 1940: Encyklopedia litewska 9, Kowno. i 1940: Encyklopedia litewska 9, Kowno. ಅಂತ? LEnc IX 1940: Encyklopedia litewska 9, Kowno. LKG I 1965: Gramatyka języka litewskiego 1, Wilno. LKŽ I1 1941: Słownik języka litewskiego 1, Kowno. LKŽ I2 1968: Słownik języka litewskiego 1, Wilno. LKŽ V 1959: Słownik języka litewskiego 5, Wilno. LKŽ VI 1962: Słownik języka litewskiego 6, Wilno. LKŽ VIII 1970: Słownik języka litewskiego 8, Wilno. LKŽ IX 1973: Słownik języka litewskiego 9, Wilno. LKŽ X 1976: Słownik języka litewskiego 10, Wilno. Jonas Klimavičius | Terminasprietermino.V Terminologia | 2008 | 15 233 LKŽ XIII 1984: Słownik języka litewskiego 13, Wilno. LKŽ XVII 1996: Słownik języka litewskiego 17, Wilno. LRKŽ II 1951: Słownik litewskiego języka piśmiennego 2. Opracowali M. Niedermann, A. Senn, A. Salys, Heidelberg. LRKŽ III 1957: Słownik litewskiego języka piśmiennego 3. Opracowali A. Senn i A. Salys, Heidelberg. LTE I 1976: Litewska encyklopedia radziecka 1, Wilno. M 1894: Miežinis M. Lietuwiszko-łotewsko-polsko-rosyjski słownik, Tylża. N 1851: Słownik języka litewskiego G. H. F. Nesselmanna, Królewiec. Palionis J. 2004: Selektywny słownik pism litewskich z XVI–XVII w., Wilno. PolŽ 1959: Politechniczny słownik języka rosyjskiego i litewskiego. Kolegium redakcyjne. p-kas A. Novodvorskis, Wilno. PolŽ 1984: Politechniczny słownik języka rosyjskiego i litewskiego. Opracował G. Daugėla, red. spec. J. Stanaitis, Wilno. PrekŽ 1996: Pričinauskas J. Rosyjsko-litewski słownik towarów, Wilno. RLŽ 1932: Baronas J. Słownik rosyjsko-litewski, Kowno. SEJL 2007: Smoczyński W. Słownik etymologiczny języka litewskiego, Wilno. SinŽ 1961: Lyberis A. Słownik synonimów języka litewskiego, Kowno. SinŽ 1980: Lyberis A. Słownik synonimów, Wilno. Skardžius P. 1943: Słowotwórstwo języka litewskiego, Wilno. StatŽ 2002: Słownik terminów budowlanych. Moksl. red. A. Kudzys, Wilno. TechnŽ 1949: Novodvorskis A. Krótki rosyjsko-litewski słownik techniczny, Kowno. TT 1992: Poprawki terminologiczne. Opracowali K. Gaivenis, A. Kaulakienė, St. Keinys, J. Klimavičius, Wilno. Vd: Veidas (czasopismo). VLE II 2002: Powszechna encyklopedia litewska 2, Wilno. Otrzymano 2008-12-23 Jonas Klimavičius Lietuvių kalbos institutas ul. P. Vileišio 5, LT-10308 Wilno E. poczta: terminolo[email protected]