1883–1916 m. katekizmai ir jų religijos terminų reikšminės grupės

156 18831916 m. ca échismes e leu s eligion des e mes signi icmines g oupes AUŠRA RIMKUTĖ Ins i u des langues Li uanies Ca ekisme (g . ka ēchēsis ins uc ion, enseignemen ) ce glaus as 1991: 187; KEŽ 1997: 566; enco e oi RŽ Kazimie o Sk odzkio T umpame Ka ekizme ou Vado ėlyje į ge ą 162; LLE 2001: 224) ou, comme éc i kun. les ondemen s de la ch é ien é (VLE IX 2006: Spa iednę i š . Komuniją (1904), ces ins uc ion pa ques ions e éponses, ce qui p igle de l'homme: 1) Dieu, 2) p ochain e 3) bonheu de l'homme lui même, e adap émen son âme (TK 9)1. Ainsi ca éizme géné alemen des ques ions e des non-sudė ingų éponses o me p ésen és la oi é i é, sac amen en ai, ch é iens oi con essionnemen , les plus impo an es p iè es, Dešim Dieu o donnemen s e au e. Bien sû , ca éizisme con enu dépend de la émission pé iode e ad essa o. Il peu ê e des iné aux en an s, aux jeunes, aux adul es, c'es -à-di e pasaulieciens, mais aussi aux p êges, é êques e e c. ( oi aussi VLE IX 2006: 566567). Jų exis a a di e ses de po ée. Les p êgais a an l'en ée dans l'o d e donnaien e enco eeduodaien įžadus sui e le ca ekisme iesų. Déjà ch é ien é au débu du ca ekisme é ai enseignée ikybos choses. Le p emie manuel sous le nom ca écizisme émis au XVI a. oisième décme de in (1529). C'es le p o es an Ma in Lu he Ca echisme (Didysis ca équism pou les cle cs e Mažasis ca équism pa apijiečiams). Le p emie ca équisme des Li uiniens langue (ainsi que la p emiè e imp imé lie u iška li e) es considé é Ma in Maž ydo Ca équizma é angéliques lu hé ans (1547). Pou les ca holiques le p emie ca échisme u p épa é Mikalojus Daukša (1595)2, pou les é angéliques e o ma s Me kelis Pe ke ičius (1598). Ce son pa iculiè emen p écieux monumen s de langue e eligieuse pensée his o ique. Dans ce a icle es b iè emen ésumé d'un impo an pé iode de l'his oi e de la langue Li uanienne XIX a. deux de nie s e XX a. deux p emie s dix- 1 Ci a os ien ne aisy a. 2 On pense que le p emie ca échisme pou les ca holiques en Li uanien, composé selon les jésui es okieques P. Kanizijaus ca ekizmą, a é é publié en 1585; cependan ses exemplio ių ne son su écues (LLE 2001: 225). Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologija | 2008 | 15 157 mečių ca ekizmai. Šal iniai assemb i du Vaclo o Bi žiškos, Li uanie TSR e Li uanie bibliog aphijų, ainsi que Li uanie na ionale Ma yno Maž ydo appelés mo sžiu ka ekizmas. Dans ce a icle, on ésume les ca écismes appele biblio ekos elek oninio ka alogo. Reikia pasaky i, kad ne isi ka ekizmai isguldymu, mokslu, hand edžiu, ka eche išku pamokymu, ado ėliu, ado u, š en ąja his o ia, ikybos pi mamoksliu ou mokslu, ka alikų ikėjimo aiškinimu e pan. Qu'ce ca echisme, es géné alemen indiqué de la publica ion p a a mée. De plus, u a des publica ions, don le i ein men ionne le mo ca équism, cependan ce du ou pas ca équism. Ils ne son pas abo dés dans ce a icle, pa exemple, en 1906 à Vilnius émis pa kun. Juozo Amb aziejaus Elemen o ius a ec des pein u es, po e iais, ca holiškais ca équizmas e minis an u u ensemble ou chapi es sans ca équizmes, eip pou les pe i s en an s, comme e les g ands, dési eux d'app end e à li e e éc i e3. Bien que la i ulai e ê e éc i e: su po e iais, ka alikiškais ka ekizmais e minis an u u, cependan dans la publica ion ces choses ne son pas (LB I 2006: 115). L'a icle du cen e d'a en ion ous selon les sou ces ci ées ou e e accessibles ca échismes. Neap a iami seulemen selon les sou ces déc i e ou ès de o més édi ions ainsi amé icain Li uiniens cul u e a chy e Pu name s ocomas 1908 m. B ukline éluiss T umpas ca ekismas: con i min pou Žemaiczu e Vilniaus yskupysczu e pou Mohilo os4 a chi yskupys ės. 3-ies minis imas a ec p ession 8 19 blessiminimu e Visian u os. ils impo an s en kai an a. XX a. débu des e minologies de eligion. Bien sû , leu aleu n'es pas uni o me: dans un à peine un au e e minus Li u iškas, gausu é imų, e dans les au es à l'in e se. En plus, ce ains dans lesquels on peu ou e même e mes de dé ini ions, ema ques su e mes a osens e pan. En aison de la plupa des e mes e minali é dou es ne soulè en pas. e elles son collec ées, a in de mon e , quelle é ai la si ua ion de e minie de la eligion de la pé iode considé ée, commen elle changea e ce qui lui es ca ac é is ique. Le olume des ca écismes es égalemen he e oge de quelquesolices à quelques cen aines de pages. Le plus sou en ils de pe i o ma . En ou e, dans ce a icle en en , su la base de ce ains ca écismes (ž . sou ces lis es) assemblé ma é iel, donne les plus impo an s e les plus équen s signi icmines g oupes de e mes de eligion e dé ini , ce qui es un e me de eligion. Ce gen e de li é a u e églny ine es ès impo an e minijos (e en géné al kal3 Elemen o ius é ai spi i uelles y esnybės in e dus as (LB I 2006: 115). 4 Mogilia as (PV 2006: 281). 158 bos) sou ce. Besi o muojančiai communine des langues Li uaniennes XIX a. galeXX a. au débu ca ekizmai é ai nepap as ai signi ica i chose. Ils y des Li uiniens langue (no s e pas oujou s pu e) on é é ixés les essen iels na ion de c oyance, cul u , ainsi que ie ex ai. C'es d'eux oi commen on é é c éées, ins allées e même en o cées les no mes de la langue e minijai būdingas i pas o umas, i ki imas. I ai, ma y , labai no malus commun inée. Ca ekismes de ce pé iode suje . 18831916 MET CATEKISMAI Au cou s d'une pé iode de en e- ois ans en e 1883 m. e 1916 m. a é é publiée 86 ca halikes e 11 p o es an es de di e s olume de ca écismes e leu s pi es ou supplémen s d'au o isa ions (délice éi inai). La plupa des ca écismes épuisés en Malaisie Ka aliaučiuje, Tilžėje, Bi ėnuose, aussi bien à Klaipėda, Seinuose (43 ca éizmas), ca au o i és de l'empi e usse qua an e-dix ans p ohibus Li u išką spaudą la yniškais ašmenimis, comme ašo Vy au as Me kys dans le li e D audžiamosios 1864 lie u iškos spaudos kelias1904, Vilniaus lie u iškų knygų leidybos cen as bu o lik iduo as. Ce e édi ion s'es concen ée au-delà des mu s de l'empi e usse, dans la pa ie peuplée des Li uaniens de P ūsie (Me kys 1994: 9)5. Ma y , a o anki Li uanie géog aphée pa gana senos lie u iškų knygų leidimo adicijos i suda ė sąlygas Mažajai posi ion, ainsi Li uiei de eni de ces li es cen e de publica ion. Beaucoup d'en e eux là publiée e ap ès 1904 ans (ne 15). La G ande Li uanie Vilniue e Kaune on é é émis 26 ca éizmas. P ès de ous ils son appa us en annulan la in e dic ion de p esse. Bien que su ce aines des con a akcines ca échismes des che s éc i e que leu lieu de déli ance Vilnius, cependan en éali é ils son imp imés Majojie Li uanie (Fig. 1). Nemaža pa ie (17 ca echisms) es imp imé ho s des on iè es de la Pe i e e G ande Li uanie Russie (Sank Pe e bu ge (anui Pe og adas) e Moscou), aux É a s-Unis (Čikago, Philadelphie, B ukline e Šenandoa (PV 2008: 399), Vaukegane (É a de l'Illinois)). A k eip ine l'a en ion, que c'es ap ès 1903 m. isėję ca ekizmai. 5 Vanda S onienė dans son li e Li uania li ega i isuomenė: nuo spaudos d audimo iki nep iklausomybės a kū imo (18641990) éc i que Vilnius e sa spaudos d audimo me ais es es é impo an cen e de édi ion. Vy iausiosios spaudos eikalų aldybos selon, 1869 m. Vilniuje so i 155 édi ions, 1882 m. 286, 1900 m. 455, la ynų, okiečių, ancūzų langues 1903 m. – 690. Daugiausia jų išleis a žydų, usų i lenkų kalbomis, kasme po kelis leidinius pasi odyda o (S onienė 2006: 21). Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologie | 2008 | 15 159 1 ig. Kon a akcinis ca équismus, imp imé Tilžėje 1901 m. Pendan la pé iode de in e dic ion de p esse publiés ca équismsa son kon a akciniai6. Ce ains dans lesquels au eu s ou composa y oys ou n'inoncien , appa emmen , sec e du summi imes. Conce iables é aien e des données de so ie. An aš a ique lape a é é éc i e in gal o a lieu de so ie e année. A an an aš inai e page sou en Žemaiczių ašoma ap oba a, p z.: Spausdin ileis a.Kaunę.Vasa iom.8d.1863m. Vyskupas (2 image.) ou Iszpaus i daleido. Vilniuje 1863 empsoses Vasa io 8. dienoj Vyskupas Žemaiczių: Mo iejus Vałancziauskas, ou Дозволено цензурой. Вилно 1864 г. e k . Gnygelées gana sou en on é é signées sly o džiais, pa exemple, kunigas Žal a is (kun. P. Legeckas), A. Ku ie is (kun. A. Alekna), Pe as G ažbylys (kun. P. Januše ičius), dėdė A anazas (kun. K. Pakalniškis), Ranka (kun. P. S a kauskas), pa ois même sl aidžiais, pa exemple, J. D. (kun. Juozas Danielius), J. K. (kun. Juozas Ka ilius), J. P. (kun. Julupas P anai y ė), K. K is ė (kun. J. K is kšai is). Tous ca ekizmai e s iniai. T ans a p incipalemen de polkų, aussi bien de usų, okiečių, ancūzų e anglais langues. Dans ce a icle ils se di isen en ca halikes, é angéliques e o ma es e é angéliques lu he ones ca ekisme. CATHOLIK CATEKISMAI La plupa en e 18831916 publiée ca halikes ca echisms même 86. Tous ils son discu és dans l'a icle pa lieu d'au o isa ion e année e pa des ina ion. Puisqu'in e di us Li u ienne p esse en ca ac è es la yniškais p incipalemen 6 Exim is D. J. Deha bės Rymo ka alikiškas didesnys ka ekizmas dėl lie u iškų mokslainių Ame ikoj, éleis as leidinių bu o išleis a užsienyje, p incipalemen ap a ini ne Didžiojoje Lie u oje išspausdi i ka ekizmai. m. 1904 à Chicago. 160 Plus que le ie sdalis ka alikų ka ekismų exp èsdi a Tilžėje impo an e cen e de publica ion e de dis ibu ion de la p esse li auiška p ohibjiamosios (31 ka ekism). ès demandus e populai es é aien kun. Rocho Filocho skio (Roch Fiłochowski, 18381896) le ca échisme discu able au cou s de la pé iode émis quelques de ses aduc ions. Dans les Li uiniens langue à pa i polkų langue a adui ac i s de ce emps Li u iques li es édi eu kun. Aleksand as Vy a as (18371863?). Tai Szi iesibė ikejimo ou T umpas iszguldimas eikalingiausiu Rimo-ka alikiszko ikejimo daliku (Tilžė, 1888; es ysk. M. Valančiaus ap oba a, en plus, au i e lape indique que publiée à Vilnius 1860 m.). V. Bi žiška ce ca échisme au e édi ion considè e A. Vy a o e s ą R. Filocho skio T umpą ca éizmą (1889, 1893, 1894, 1895, 1897). Cependan il y a elemen o ius, minis an u a e au es annexes, en plus de cela, di è e ca ekisme ex ai, donc ces li esgelés ap a ines comme di é en es. 2 ig. Kon a akcinio ca équisme ap oba a Ainsi, comme déjà men ionné, A. Vy a as a adui e T umpą ca équismą selon kunigo Piłakauskio iszguldimo su neku eis naudingais p idėjimajs (Tilžė, 1889; es ysk. M. Valančiaus ap oba a, indiqué que publiée 1863 m. Vilniuje). Le ca échisme depuis 1888 m. éluis u di è e en ce que il es donnée abėcėlė e skiemena anje, s . F anciškaus Saleziecius b è e leçon de commen eikia š en ą ožančių kalbė i, minis an ū a i ki i p iedai. 1897 m. Tilžėje Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologija | 2008 | 15 161 émis T umppas ca équisme selon iszguldymą kunigo Pilakauskio a ec neku eis u iligais p idėjimais (y a ysk. M. Valančiaus ap oba a, 1860 indice année de pe mis à Vilnius). TSR Li uanie bibliog aphijoje 1893 m. ca ekizmas neag inėjamas. Le même ca équisme épuisé à Tilžėje 1894 m. (y a ysk. M. Valančiaus ap ašy as pagal de o muo ą egzemplio ių i šal inius. Jis šiame s aipsnyje ap oba a, indique 1860 année de so ie). 1895 m. éluissé T umpas ca équisme selon kunigo Filochowskio iszguldimo a ec neku eis u iligais p idėjimais (Tilžė; app oba o ysk. M. Valančius, indiqué que éluissée m. 1860 à Vilnius). 18891897 M. émises dans les ca éizmues minis an u a es en langue la ynes. 1905 m. Tilžėje, selon les données de bibliog aphie de Li uanie, so è en deux ca éizmas (di è e leu olume). Kun. R. Filocho skio ca ekismą du polkų langue en adui e Vaižgan as (1869–1933). La p emiè e édi ion so i en 1897. Li uania TSR biblio-18691933). La p emiè e édi ion so i en 1897. TSR Li uanie biblio-). La p emiè e édi ion so i en 1897. TSR Li uanie bibliog aphie il déc i selon 1898 m. édi ion T umpasis Kun. Filochowskio ca ekizmas Vaiszgan o e s as (y a Žemaičių yskupo ap oba a, en i an page indiqué, que knygelė éleis a Vilniuje) e sou ces. de l'année a éc i e Vaižgan as que T umpasis kun. Filocho skio se a un ca échisme meilleu que d'au es semblables, ce que con i men e polkų balsai, e g ande sa di usion e p ių: la p emiè e émission, bien qu'ayan é é e iblemen composée, a déjà épandu 20.000 1898 (TFK 1898 45). En ou e, dans ce e édi ion des ex ai s son donnés ce ains mo s de co espondance en polkų kalba. TSR Li uanie bibliog aphiée ce e édi ion de ca echisme de 1898 année es considé ée an u (LTSRB 1985: 365). 1901, 1902, 1905 (ce e édi ion es 1901 m. con a akcinio ca ekizmo paka ojimas), 1907, 1913 m. es so i T umpasis Kun. Filochowskio ka ekizmas Vaiszgan o e s as. Cela, comme éc i su l'an aš iniame lape, an as pa es e complé és édi ion. Vaižgan as p a a mėje Lie u iai neacquisi ez! ! Szi a kningelė ces Ca ekisme, pas Elemen o ius! ! éc i que le ca échisme ces ump, acile comp end eimui science de la oi (TFK 1901 3). Vaižgan as quelque peu aisée ca ekisme langue. Cela esso des ex ai s, dans lesquels il ou ni des co espondances u ilisées jusqu'alo s po e ies, pa exemple: e mus malonė, ikėjimas, głobėjas, pasaulis, de niè e nui a ienė, mais pas łoska, ie a, apiekūnas, s ie as, pasku inioji eče ė i pan. m. éleis us T umpasis Ka ekizmas Kun. Filochowskio, Vaiszgan o e s as. T eczią ka ą iszleis as, pa aisy as 1904. Un ca échisme, comme l'éc i la i ance, édi é à Vilniu e (y a Žemaičių yskupo ap oba a; indiqué, kad išleis a 1863 m.), o ki as – Tilžėje (ap oba os nė a). Tačiau abu išleis i 162 Tilžėje. Jų ex ainshes ou nissen ce ains mo s de co espondmen en polkų kalba. TSR bibliog aphie de Li uanie éc i que daugumas exemplio ių supé ieu e su su les données de la con a accinioine émission coincie une uščia lipdė. Des pages d'in oš niques homodes igje es e quelque di é en es polices (LTSRB 1985: 366). Ki ų ka alikų ka ekismų 18831916 m. pé iode éleis a où qui moins. Pa de ce emps ca écismes de g and olume (nou 332 à 440 pages) se dis ingue Moksłas Rimo ka aliku (Tilžė, en i on 1888, 1900 (2 ca écismes; di è e seulemen 325332 pages, p a iquemen ce uni o mis édiniai), 1905 m.). Bien que ca ekisme au o ius n'u ody as, connu, que pa engė Žemaičių ysk. Mo iejus Valančius7, édaga o kun. A. Vy a as, e éc ybą aisė poè e Mai onis (LTSRB 1985: 257). Au o ius p akalboje éc i qu'il s'es e o cé idan kiekwienas Lie uwis e Žemai is galē u lengwei li ei i e comp end e wis, ce qui seulemen szioje knįgelēje i a pa aszi a. Iszmecziau des mo s di e s e la plupa ne comp enaien pas, e asziboje p isiłaikiau au an qu'alēdan connuomu me lie uwiszku kałbamokslu (MRK 1888 5). édi ion de l'année n'es A. Vy a o aisy as 1905 1888 m. édi ion, e an é ieu . Majojede Li uanie imp ime du kunigo, li es au o iaus e aduisai Pe o Legecko (18441934) Ka akizmai ka alikiški, isu eikalingiausi dēl aikų i žmonių p aszcziokų, a ec lemen o iu i minis an u u. Pa aszi i kunigo Žal a io (1892 m. (2 ka ekizmai); ous deux publiés Tilžėje, bien que la i an ine laisse éc i e que Vilniuje; ces ca échismes di è en quelque peu l'éc i u e, cependan , en discu an des e mes de eligion, on pense que cela n'es pas impo an , ils son considé és une publica ion). m. Bi ėnuose8 so i Ka akizmai ka alikiški. Visu eikalingiausi pou en an s e pe sonnes p aszcziokų a ec Lemen o iu e Minis an u u. Medžiaga ecue a à pa i 1892 m. Tilžėje e 1903 m. Bi ėnuose émises ca echismes, don le con enu es complè emen iden ique, cependan di è e le lieu de so ie e ce ains suje s d'éc i u e. Un au e ca échisme de 1892 ans éle é à Vilniu e. Il page d'un nomb e e d'éc i u e coïncide a ec Bi ėnues éluis u ca écizisme, donc ne nenag inėjamas. La pa ie du ex e dans ous les ca écismes es la ynes langue. Tilžėje 1898 m. éleis us kun. Ma yno Sede a ičiaus (18291907)9 7 Vysk. M. Valančius (18011875) l'un des p emie s nelegalios p udos o ganiza o ių Mažojoje Lie u oje <...>. Déjà m., de ses p op es onds ayan cons i ué un ond spécial de li es à imp ime (8000 b.), il pa Tilžės ka alikų kunigą J. Zabe manną (J. Cabe maną) se lia a ec enykščiais imp us u ininkais e commença sys éma iquemen publie lie u iškas knygas (S onienė 2006: 23). Dans les li es édybé l'é êque incluu é e au es kunigus, e pasauliečius. 8 Bi ėnues Publié seulemen un ca échisme. 9 Kun. M. Sede a ičius, comme éc i V. S onienė, ėmėsi M. Valančiaus p adė o nelegalios lie u iškos spaudos leidybos i pla inimo o ganiza o iaus da bo (S onienė 2006: 30). Il Su alkijoje à ce a ail incluuké bajo ą Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologija | 2008 | 15 163 ca ekizmas Po e ei, Ak ai e au es nécessingiausi des choses ai, quius doi connaî e k ikszczionis Rymo-Ka alikų ikėjimo. Pa asze kunigas M. S. Dalis li egelées ex e es la ynes langue. Des no es donnen des e mes de synonymes. Voi e que la p io i é es donnée aux e mes de eligion li uaniques, comme: pé emklausys, ypa a, kančia, yščius, e non spa iedninkas, asaba, muka, gy a as e e c. 1902 m. Tilžėje éleigné édi ion in i ulée T umpi Rymo-Ka alikų Ka ekizmai. Aiszkei iszguldy i pou le cou s des en an s aup ès de la p emiè e Spa ėdnės e S. Communijos (pi ma) pa ie10. An aš iniame ca ekizmo lape au o ius nenu ody as. Tai G acijano Ma cino Že uskio (Rzewuski, 18271897) ca ekisme Mały ka echizm zymsko ka olicki e imas. Kas a in e p é é, n'en e y a. P akalboje éc i que knygelė es des inée aux en an s qui se p épa en à alle à pi mosios Komunijos, i jaunimui. 1903 m. Tilžėje es so i kunigo, his o ique, eligieux éc i s au o iaus e anspo eu An ano Aleknos (18721930) Ca ekisme pi mamokslis ou T umpas Suglaudimas de ous les sciences les plus eikalingues sen o ka alikų Tikėjimo. Pa ašė A. Ku ie is. Knygelė ès umpa seulemen 16 pages de pages. Nė a p a a mie. Données pode ies e les plus impo an es ques ions de oi e éponses. De plus, il n'y a app oba ion. m. aussi bien Tilžėje éleis kun. Kazimie o Sk odzkio T umpas Ka ekizmas, ou Vado ėlis dans ge ą Spa iednę e s . Komuniją 1904. K. Sk odzkis (1798 1874) é ai Kulių klebonas. La p emiè e édi ion ca échisme a é é éc i e 1850 m. Ceci second édi ion, p épa é ap ès la mo du p ê e. Knygelée au débu insé é le mo de Issleis ojų e au o iaus p a a mė, dans laquelle s'éc i que umpas p édicemen apie u ile e ec uimą des ous eikalings e g iešnam homme à l'ex e mina ion du souchies sac amen paku os s . e digne de l'accueil Kuno e Bloed de Jésus Ch is des iné dél jeunesomenes zemaičių ka alikų (TK 1904 8). Tais mêmes années Tilžėje J. Šenkės paus u ėje épuisdin (18661948) T umpas kalbininko, publicis o, isuomenės eikėjo, kunigo Po ilo Januše ičiaus Rank edelis Ka ekėzos e Omylijų apsakynė ojams. anelė B oliams Kunįgams e Pi mojii An ojiD asiškosiosIškalbosDalisKa ekė ikai Omyle ika.Do- Ka ekė ams. A an l'in oi é éc i le pseudonyme de l'au eu Pe as G ažbylys. Knygelės p a a mène éc i qu'elle es a ibuée aux clé iques des séminai es, aux p êges des pa apijs e à ous Ka ekėzos e Omylijų apsakynė ojams (p. 3). S. Kušeliauską, eigulį J. An ana ičių e apylinkės pa ikimus als iečius. M. Le g oupe Sede a ičiaus leida e pla ino des li es de con enu eligieux. Le p ê e lui-même dans les somb es nui s cha io non seulemen pa sa pa apije, mais e olimas Žemai ijos ie o es, Seinus gabeno spaudą, o jo alkininkai ją skleisda o a p ie os gy en ojų“ (S onienė 2006: 31). 10 Su la seconde pa ie du ca échisme bibliog aphie n'y a des données. 164 1905 m. Tilžėje es so i Ca ekismas, ou, Po e iai e ju iszguldimas e ožanczius a ec maldomis y me inemis e waka inemis. Son au eu e aduc eu n'indicés. Bemaž dešim adalis ka alikų ka ekizmų édi é dans un au e g andame XX a. commencemen Li uiniens cen e de cul u e Seinuose (8 ka ekizmai). m. p obablemen Seinues épuisdi An ano Ba anausko (18351902) du la in des langues é e s as Ka ekyzmas de le déc e 1899 Susi inkimo bažnyčios iden iškio p abaščams, liepian Pijui penk am, papiežiu, publié Rymę me . 1566 épuisus as. Ce ca échisme egzemplio ius s ocké dans Anykščiuose A. Ba anausko e A. Vienuolio-Žukausko memo ialiniame muziejuje, mic o ilmas es dans la biblio hèque de l'académie de sciences de Li uanie. 1908 m. Seinuos éleissis ca éizmas Maža do anėlė Li uanie jeuneimui. Jį éc i é kun. S. Na ke ičia. C'es la deuxième édi ion, que le p ê e p épa é connue pa de bonnes clo es conséquences, co igès des e eu s de p esse, e la plupa ès u iles des a e issemen s ajou és (p. 9). Le ma é iel pou la p emiè e édi ion a é é ecueilli, comme éc i dans P akalboje à la deuxième édi ion, de kun. A. Ma cinskio, F. Bi kauckio, Chaignono, K ulickio, A na o, Osmalauckio e d'au es a aux (p. 9). Seinuos 1910 m. émis kun. Ju gio Felikso S agio Po e iai, P isakymai e Ca ekism selon Rymo Ka alikų mokslo. Ano V. Bi žiškos, édi ion langue à aisée K. Būga (Bi žiška 1939: 2545). Le ca échisme es des iné ceux qui se p épa en à alle la p emiè e Communion. Dans le p ologue l'au eu éc i : N'ayan pas éussi le ja gon u ilisé des gens à éc i e, que n'appuis coupable de la langue li uanienne e de sa moque ie, ai eu im i beaucoup de els mo s, don les gens ne comp ennen pas: mais, me pa aî , de cela ne se a pas g and mal aux lec eu s, ca , p essés pag ê s, i e le sou iend aien les gens des mo s qu'ils a aien oubliés e des nou eaux, de leu s p iè es, de leu s p iè es, que beaucoup accus omis à des é ange s, comme ščesly as, p i us, loska, maclaim au lieu de ceux-ci: gen il, o , gen il, gen il (p. 1). Que ous comp as en le ca ekisme, les mo s u ilisés, l'au eu ou ni à la in de l'édi ion un dicynėl, dans lequel explique les mo s ne comp ennen pas. Là même m. épuispin kun. Juozo Ši io p épa é T umpu is ca équism pou en an s: maža do anėlė kalėdojan , 1911 1912 m. Po ilo S akausko (slapy a dis Ranka) A moki ka ekizmą? Maža do anėlė aikams i kun. Juozo Daniel11 T umpas ca echism: déli é aux en an s qui bese eu s 11 Juozas Danielius (18851968) pedagogus, kunigas, inissan l'An e de la gue e mondiale passi dans l'Occiden , plus a d apposé au Canada. Rašė Lie u os mokykloje pedagoginiais e ca eche iniais ques ions (LB I 2006: 269). Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologija | 2008 | 15 171 EVANGELIK REFORMAT CATEKISMAI Il es à no e que le Li u iques é angéliques e o ma és ca ekismés, émises dans l'a icle é iséau cou s de la pé iode, son seulemen deux. Pendan ou le XIXe siècle en publiè en ois (1803, 1857 e 1861). A ga us p esse, 190922 m. Vilniuje, M. Kuk os imp us u ée, imp imé le Ca ekisme é angeliques- e o més pou les c oyan s ( ig. 4). Il l'a p épa é le p ê e Jonas Šepe ys23. C'es plus la ge édi ion du ca échisme de Heidelbe g. Ano A u ūno Baublio, şis ca équisme é ai ensemble p emie kompak iquemen éluisé ikybos ado ėlis e p emie ca équisme, lequel p épa é é a e iškos kilmės lie u is kunigas (Baublys 1998: 35). Il éc i éc i ela i emen belle, éguliinga e pu e en langue Li uaniennes. Ba ba ismos peuug, exemple: kielikas, ge cogienée, pė nyčia e k . 4 pa . 1909 m. Ca ekism pou en an s é angéliques- e o més de la oi 1916 m. Pe apily es édi é an as é angéliques e o ma és ca ekism Ca ekism é angéliques- e o més de la oi. Taius o iciel de emps de gue e, qui app ou ai ka inė Pe og ado censū a 1916 m. sep emb e 13 d. décision. Bien que l'au eu n'u di e, on pense que c'es J. Šepečio ca echisme édi ion. Ce e li egelée s uc u e peu à quoi di è e du 1910 m. émise. Cein ca echisme de l'appa i ion a é é un é énemen signi ica i , qui mon ai que e dans des condi ions dé a o kies, loin de pè e ynès, Li uu iai e angelikai e22 An ka echizmo i šelio nu ody i 1910 m., an aš iniame lape 1909 m. (ž . 4 ig.). 23 Jonas Šepe ys (18671941) é angélique e o ma du p ê e, supe in enden de Vilniaus pa apisie, auš ininkas, soucié des a ai es de langues li huaniennes, édaga ès e à ses dépens publiés p emiè e e o ma du eligieux pé iodique Pasiun inys (19071913 m.), aussi bien e o ma du jou nal Mūsų Žodis (K egždė 1978: 165, 177179). 172 o ma a s n'oubliai pas sa âche la plus impo an e e alloua des onds e du emps à l'éduca ion des en an s e des jeunes (Baublys 1998: 43). On peu men ionne que 1936 m. épé i publié kun. J. Šepečio pa amas (iš auka e .- e . ikybos aikams). REIKŠMINS CATEKISM RELIGIJOS TERMINGROUPES Dans ce e lyi le, les šy as ka ekizmas, aip pa 1943 m. A. Še no pa eng as Heidelbe goka ekiz- e mes de eligion u ilisés dans les ca écismes son discu és selon la signi ica ion. Pa yzdžiai assemble de li es: T umpasis Kun. Filochowskio ca ekizmas. Vaiszgan o e s as (1901), Ka akizmai ka alikiszki. Visu eikalings es pou des en an s e des en an s p aszczioków a ec Lemen o iu i Minis an u u (1903), kun. Kazimie o Sk odzkio T umpas Ka ekizmas a ba Vado ėlis į ge ą Spa iednę i š . Komuniją (1904), kun. J. Laukaičio Mažasis Ka ekizmas aikeliams, p isi uoši į pi mą išpažin įan iems i š en ą Komuniją (1904), ys edys Išguldymui idėjimo idu inėse mokyklose (1905)24, kun. J. Špečio Ka ekizmo ankėjimo į ge ą Spa iednę i š . Komuniją (1909 e 1916 m.), K. Pal a oko Tikybos mokslas (Š . Is o ija i Ka ekizmas) (1916). Il a é é nommé p o esseu à l'uni e si é de Pa is. Ce a icle ne ise pas une analyse dé aillée. Il au donne seulemen bend esnius ema ėjimus e p incipales signi icmines g oupes de e mes us ou és dans les ca écizismes. Fou ni di e ses o igines monožodžių e composi es e mes de: e pu nai lie u iškų, e in e na ionaux, e s e imų lie u ių kalbai. Skliaus ues indique nelie u iques e mes d'o igine. P ès de ce ains e mes in e na ionaux nonu dy a langue in e pininkée. P ès les anciens débi eu s l'o igine aussi ne nu odoma. Nan kilmę epose asi dic ionnai e de la langue Lie u ių, dans lequel ixés p esque ous l'a icle minimi nelie u iški eligion e miniai, sau quelques mo s in e na ionaux25, e les plus écen s dic ionnai es de mo s in e na ionaux. Du o al dis ingué 13 e mes de eligion de signi icmins g upies. D'ailleu s, chacun d'eux peu ê e discu é en dé ail. De plus, elles son d'une açon ou d'une au e liées. Les é i és ondamen ales de la oi ch é ienne, eg: ie é e nennes26 KERTV1 3, KERTV2 3, TM 6 (plg. ie e e ninas TFK 8); acha emen TM 82 (plg. pe sonnes acha emen TM 81); a asclimas du numi u24 Ce n'es pas un ca echisme habi uel. Comme l'éc i P akalboje, c'es man edis, duquel de ai ê e enseigné baikelis en p épa a ion à la p emiè e Communion (p. 5). 25 Dauguma nelie u iškų eligijos e minų Lie u iųkalbosžodyne žymimi „x“ ženklu i e inami kaip ne a - o ini dans une commun inée en pa lan . 26 Des exemples son p ésen és au hen ique éc i u e. Ce ains e mes d'o igine é angima main enan cessen d'u ilisés. Ils on Li u iškus co espondmenis. Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologija | 85, 2008 | 15 173 siųjų TM ésu ec ionas TFK 8, Ch is us du mo usių esu ec ionas KERTV1 20, kūnų om numi usių esu ec ionas KERTV1 7; le co ps du Ch is KERTV1 26, KERTV2 26 (g . Ch is os), é i able co ps de Jésus Ch is TM 122 (g . Iēsous < heb . Ješûa Jehôšûa; g . Ch is os), é i able Ch is us [sang] TM 122, Vieszpa ies Jésus Ch is us TFK 26, KK Blood o Ch is [K aujas] TM2, 12 6, 124; Shou o a onemen TM KERTV1 6, 6 (le pa don des péchés) TM 28 (g . déli ance KERTV1 6, iszganissemen des duszios TFK 11; é éla ion TMK KERTV1 6, KERTV2 6, TM Dieu é éla ion TM 76, KERTV1 23, KERTV2 Dieu 23, KERTV2 14, [Dieu] puni k KERTV1 14, KERTV2 14; oi TMK 11, KERTV1 6, KERTV2 6, 8, 71, KERTV1 4, KERTV2 4 e 71, KERTV2 Religions noms des ac eu s, exemple. :27 Dieu KERTV1 3, KERTV2 3, Dieu Pè e as TFK 7, TM 5, Dieu Pè e as Visagalis TM 5 (plg. ou -puissan Dieu Pè e as KERTV1 7, KERTV2 7), Seigneu is Dieu TM 7, Visagalis Dieu TM 12, Dieu Sunus TFK 11, TM 6, Dieu T ajybėje 142; T eicė (T ejs o) KERTV1 40, KERTV2 39 (lenk. ójca); gany ojis KERTV1 3, KERTV2 3, Issue- oias KERTV1 17, KERTV2 16, Issue- oias Jésus Ch is KERTV1 15, KERTV2 15; pana Ma ija KERTV1 7, KERTV2 7 e k . Aussi, à ce g oupe peu ê e a ibué e les p énoms de c oyan s, de c oyan s di usan ou non c oyan s e e c. pe sonnes, eg.: apô e TFK 23, KERTV1 TM 27, KERTV2 26, 72 (lenk. apos oł […] g . apos olis), en an de Dieu KERTV1 3, KERTV2 3, hé é ique 22 (lo . 42, hae e icus […] g . hai e ikos), ka dinolas 87 (lo . ca dinalis KK), klebonas TFK 24, KK 24 (lo . 135 plebanus […] plebs), KKKas (lo . cle icus KK), klausė 222, popieus (lo . papieus TVTV […] g . TV), p anaji KERTV1 27, 26, 26 , TIKIKER2 , TIKER24 (lo . é êque, wiskup < g . episkopos) e k . Sky ium menė ini an gam ines ê e ybies dénomina ions, exemple. : Die as Š en oji D asia TM 6 (plg. Die as d asia KK 11, Die as D asia Sz en a TFK 11), Š en oji D asia KERTV1 7, KERTV2 7, angelas KERTV1 46, KERTV2 45, TM 12 (sen us. < g . angelos, aussi bien aniołas TFK 15 (lenk. 27 Les e mes Dieu Pè e, Dieu Fils e Dieu Sain Esp i peu en ê e men ionnés e au g oupe des é i és ondamen ales ch é iennes de la oi, ca la p emiè e é i é de oi la plus impo an e, qui doi ê e connue dû à l'iszganissemen dussie s, es : Je C ois qu'il y a un Dieu iances Asaboses: Dieu Pè e, Dieu Son e Dieu Esp i Sz en a (TFK 11). 174 anioł< lo . < angelus< g . angelos)), angelassa gas TM 77, a kangelas 11 (aussi bien a kaniuolas TM KK 10 (lenk. a chanioł < lo . a changelus < g . a changelos), pik asis KERTV1 45, KERTV2 44, diable KERTV1 47, KERTV2 46 e k . Les i es de li es e ex es eligieux, exemple. : KERTV1 5, KERTV2 5 (lo . biblia < g . biblion), B e io ius KKKB 12 (lo . b e ia ium), E angelija KERTV2 18, TM 83 (enk. e angelia < g . euangelion), E angelija Jezusa K is aus KERTV2 8, ca echisme 7 (lo . ca echismus < g . ka ēchismos), Mišiolas LRKB 12 (enk. ms. Įžal < lo . missale), 71, Senojojojojo [Li e a u e] S a u i TMKB 12 (lo . pon i icale), Senojojojo [La Loi] S a u KERTV2 5 (plg. Sz . Sz en is) e TFK. Des noms d'ac ions e phénomènes liés à la oi, pa exemple: almužna 29 (lenk. jałmużna), en i onka KK 10 (b us. apeca, lenk. opieka), 133, Dieu Sudas TFK 17 (b us. cyd), ei i spa iednės TK 31 (lenk. sp g ieź), gaïes pou les g ecs TFK 29, élimina ion des a gaila TM 10, plg. Pakū aMKV 7 (lenk. poku a), a gailosa likimas TM p emie skojimio KK 28, 86 KK 131 (plg. pasemen de 108, aussi spa iednė 25), k u inska pa eisimas KK 97, TM 130 97, meldimasė, nusiengemen au commandemen de TM TM TM 110, TM TM TM 113, TM TM 133, TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM 31 , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM , TM Sac amen des dénomina ions, pa exemple: a pailos sak amen a TM 127, di ma onė sak amen a KK 29 (lenk. bie zmowanie; plg. bi ma onė a ba pad ū inimas š en am ikėjime MKV 7), K iksz o Sak amen a TFK 28 (lo . sac amen um), K ikš as MKV 7, Kunįgys ė 30, KK 38, 27, Kuno e K aujo Sak amen a TFK 37, Mo e ys ė LRKB 99, MKV 7, Paku os Sak amen a TFK 31, Pasku inis Pa epimas KK Sakma Sak imas Pasku inis Sak imo Sz encziaus, 24, KK 38, sak amen asSpa iednės KK 32, su i inimo sak amen as TM 120, KKK KERTV 291 KERTV2 e k TV. TM 11 (lenk. oł a z<lo . al a < al us, da plg. lo . al aa a,al a ia), š en as Nuodėmių e ydų nommés, eg: omudinėjimas KERTV1 42, KERTV2 41, apsi ijimas TFK 10, 41, KERTV2 40, gėdiškasis gašlumas KERTV1 34, KERTV2 34, MKV 8, 12, g ecas pi mgimis KERTV1 41, KERTV2 MK 40, KK 40, neapécan a KERTV1 41, KERTV2 40, nečys a aV 8 (plg. lenkzys o a cTV), KERTV1 41, KERTV2 40, paleis u ys ė Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologija | 2008 | 15 175 MKV 8, pik ažodžia ymas KERTV1 34, KERTV2 34, MKV 8, KERTV2 41, pyk is KERTV1 41, KERTV2 40, puikybė MKV 8, ūs ybė MKV 8, silpnybė KERTV1 14, KERTV2 42, MKERTV1 41, 42 KERTV2 41, ing a ion 8, inginybė KERTV1 42, 14, KERTV2 13, assassina KERTV1 41, 41, KERTV2 40, KERTV2 42, e assassina KERTV1 41, KERTV1 42, KERTV2 41 e k . Do ybių nommés, pa exemple: do i é (cna a) TFK 11, sagesse TFK 11, c oyance KERTV1 6, KERTV2 6, espoi MKV 8, TFK 11, meilė MKV 8, amou du Dieu TFK 11, esp asies [kais ība] TM 117, beau é du co ps TFK 117, jus ice TFK 11, o ce TFK 11, p isi u isme TFK 11 e k . Les noms des cé émonies eligieuses, pa exemple: apie a Mišių š en ų 24 (lenk. o ie a; lenk. msza < lo . missa), a naša imas TM 124, Ki cheigos (a ba ce emonijos) TFK 40 (lo . cae imonia), komunija KK 30, KERTV1 33, KERTV2 32 (lo . communio), Sac e du co ps e du sang du Ch is KK1 32, KERTV2 32, 24, Mišios KKos TM 7, laido u ės KK 41, KERTV1 24, KERTV1 5, KER2 5, 41 LR p ocession (lo p ocession) e k . Les noms des accessoi es li u gniques, exemple. : KERTV1 19, KERTV2 19, La able du Dieu 109, le pain TFK 7, 30, KERTV1 31, KERTV 31,2 122, g abas KK 15 (b us. gpob, 1enk. g ób), kias TMKTVB 48, KERTV 31,1 KERTV2 31 (plg. lenk. Kelch, ok. Kelch), k apyla.KKTV 50 (lenk. b uspaidło, KK 32 KK. b uspilja), [k paš a ] 137, 13 KR KR KRTV1 19, KERTV2 LR 19, 49 (kuopka, KRTV 49), mons os ia 49B (mons os ia <a> mons os ia), 30 (KTV 30), K anjska, K anjska, K anjska, Smilja, e c. KERTV2 19 KERTV2 KERTV1 Š enčių, š enčiamų dienų e d'au es concep s de emps liés à la eligion, exemple: ad en as LRKB 105, KERTV1 39, KERTV2 39, 39, 109 (lenk. adwen , lo . ad en us), dangunžengimo diena KERTV1 40, KERTV2 39, KERTV2 39, 40, KERTV2 39 (b us. чацвepг), KERTV1 40, KERTV2 39, KERTV2 39 (b us. пятнiцa), 39 ga ėnia KERTV1 39, KERTV2 39 (b us. гaвeнннe), G abny LRKB (TVlenk Nemkomnica), Kaldos KERTV1 KERTV2 38, KKwonma 29 ( KKlenk. bie zmowanie), P asadė TM TM1, numi usi TM, KERTV1 40, KERTV1 40, KERTV2 39, KERTV1 40, KERTV2 39, KERTV2 39, KERTV2 , KERTV2 , KERTV2 , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , ля) e k . 176 KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , ymo) pa adinimai, p z.: a klanė KK 15 (lenk. o chłań), Bazilika LRKB 15 (lo . basilica < g . basilikē), Bažnyčia TFK 25, KK 19, TM 7, čysčius KK 37 KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KERTV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , KV , вялiк (дзeнь)), e bų nedėlia KERTV1 3940, KERTV2 39 (b us. дзeĮ ai ies de lieux eligieux ( aip pa e église adminis a i suski s- (lenk. czyściec), dangaus ka alys ė TFK 12, TM 139, dangus KK 7, KERTV1 7, KERTV2 7, Dieu ka alys ė KERTV1 12, KERTV2 11, Ka ed a LRKB 15 (g . ka hed a), klausykla 132, koplyčia LRKB 17 (lenk. kap < lo nica. capella), p aga as KERTV 7,1 KERTV2 7, p esbi e ija LRKB 18 (g . p esby e ion), skais ykla KERTV 92, 3, KERTV1 e KERTV2 3 (b u al c . TMe) e k . Bažny inių d abužų e leu s pa ies nommés, pa exemple: alba LRKB 40 (lo . alba), a no as LRKB 41 (lenk. o na < lo . o na us), dalma ika LRKB 42 (lo . dalma ica ( es is)), hume ola ou an pe inė LRKB 40 (lo . hume ale; main enan hume olas), kapa LRKB (lo . kappa < lo . cappa), komža LRKB 41 (lo . komzia < lo . cam), s ula LRKB 41 (lo . LRKB 41), s ola a LRK 40 (p ancana; i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i). unica) e k . Ainsi, comme on oi de exemples, eligions ijos e minai ce son des mo s e des mo s junginiai, in a nijan s p incipaux ibunaux ch é iens de la oi, ac eu s de la eligion, ainsi que des na u es su gammines, eligieux li es e ex es, a ec la oi liés ac ions e phénomènes, sac amen s, péchés, ydas, do ybes, cé émonies eligieuses, accessoi es li u giques, églises ( eligines) sh en es, sh enchiamas e au es concep s liés à la eligion, di e s lieux eligieux, la di ision adminis a i e e les d abuïs d'église, e c. Ce son des concep s qui on un lien a ec le spi i uel ( eligine, ikybos) sphè e. IŠVADOS 1. Ca ekisme pa iculiè emen impo an gen e de li é a u e de l'Église. Il enseigne à pe ce oi les ondemen s du ch is ianisme, ses no mes mo ales e é hiques, su lesquelles es ondée la p op e ie ch é ien. Au cou s de en e- ois ans pé iode (18831916 m.) éluis a 86 ca alikes e 11 p o es an es (9 é angéliques lu e ones e 2 é angéliques e o ma es) ca ekisms. Pendan la pé iode de p ohibi ion de la p esse ils é aien au o isés ho s de la G ande Li uanie. P incipalemen ca écsismai des inés aux en an s e aux jeunes d'app end e. Ainsi leu u impo an le ôle du Li u iško elemen o iaus, na mosios langue ugdy ojo. Ano A. Jakš o, beaucoup chaque no able ca eche as s'occupai de seigage son p op e ca écisme. De ce e açon le nomb e ca écismes a augmen é chaque année; leu a p énomnée e émise beaucoupy- Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologija | 2008 | 15 177 bė chacun sa o išku me odu, sa o iška e minologija, sa o išku planu (Jakš as 1923: 239). En ou e, il es é iden que les ca échismes on és comme nécessai e la cla i ica ion de e mes d'o igine nelie u ique (y comp is in e na ionaux mo s). Dažniausiai aiškinda o lie u išku a i ikmeniu – ka ais ykusiu, ka ais – ne. Beaucoup de e mes a iés. 2. Te mes de eligion ce son des mo s e des combinaisons de mo s, en nomman les p incipales c oyances ch é iennes (amžinasis gy enimas, išgelbėjimas, ikėjimas), les ac es eligieux (apos alas, e e ikas, išgelby ojas, popiežius, yskupas), ainsi que les an gam ines bū ., (angeles, Die as, D asia, elnias i knybesines) e les li es (Bible, eks ija, Š en as Rainis), les ac es e les phénomènes li u giques (almu, a gaila, iš ange ius, po ys ė), les sac emen us (K iknia, Kniknja, Knikja, Knikja, Pase ys ė, Pasilika, Knu , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , Kni , ŠALTINIAI TFK – T umpasisKun.Filochowskioka ekizmas. Vaiszgan o e s as.An ąka ąiszleis as,pa aisy as, Vilnius, 1863 (į ašas pieš uku – Tilžė, 1901, ečia laida). KK – Ka akizmaika alikiszki. Visu eikalingiausidėl aikųi žmoniųp aszcziokųsuLemen o iui    Minis an u u, Bi ėnai, 1903. TK – K. Sk odzkis. T umpasKa ekizmasa baVado ėlisįge ąSpa iednęi š .Komuniją, Tilžė, 1904. MKV – J. Laukai is. MažasisKa ekizmas aikeliams,p isi uošian iemsįpi mąišpažin įi š en ąKomuniją, Vilnius, 1904. LRKB – Rank edysIšguldymuiTikėjimo idu inėsemokyklose. D. 3: Li u gikaa baIšguldymasApeigųRy-   mo-Ka alikųBažnyčios. Sudėjo Mag. Š . Theologijos Kn. D. Bončko skis. Lie u iškai iš e ė Kn. Julijonas Jasienskis, Vilnius, 1905. KERTV1 – J. Šepe ys. Ka ekizmase angelikų- e o ma ų ikėjimo aikams:sup iedais, Vilnius, 1909 (an i šelio –1910). KERTV2 – J. Šepe ys. Ka ekizmase angelikų- e o ma ų ikėjimo aikams, Pe apilis, 1916. TM – K. Pal a okas. Tikybosmokslas(Š .Is o ijai Ka ekizmas), Pe apilis, 1916. LITERATŪRA Il es Baublys A. 1998: XIX–XX a. Lie u os e angelikų e o ma ų bažnyčios lie u iški ka ekizmai. – Renesansoi  é o me en in luence Mažajai Lie u ai, Klaipėda, 2445. Bi žiška V. 1929: Li uanien bibliog aphija: Spaudos in e dic ion du emps (18651904 m.). D. 3, Kaunas. Bi žiška V. 1935: Li u iens bibliog aphija. D. 4 (19051914 m.). T. 1 (19051909 m.), Kaunas. 178 Bi žiška V. 1939: Li u iens bibliog aphija. D. 4 (19051914 m.). T. 2 (19101914 m.), 1 sąs. (1910 m. e IIV d. papildymai), Kaunas. Jablonskis J. 1933: Jablonskio éc i s 2: Des a ai es d'éduca ion. Red. J. Balčikonis, Kaunas. Jakš as A. 1923: No e Noujoji p ose li é a u e (19041923). T 2, Kaunas. Kaunas D. 1996: Mažosios Lie u os knyga: Lie u iškos knygos aida 15471940, Vilnius. KEŽ 1997: Knygo y a. Encyclopedinis dicynas, Vilnius. KIŽ 1997: K ikščioniškosios ikonog aphijos žodynas, Vilnius. K egždė J. 1978: Li uanien Re o ma ų aš ija: is o inė apž alga, Chicago. LB I 2006: Li uanie bibliog aphija. Knygos lie u ių kalba. T 3. 1905–1917. Kn. 1. Knygos i au o iniai smulkieji leidiniai, AL, Vilnius. LB II 2006: Li uanie bibliog aphija. Knygos lie u ių kalba. T 3. 1905–1917. Kn. 2. Knygos i au o iniai smulkieji leidiniai, MŽ, Vilnius. LKŽe 2005: Li u iens langues dicynas 120 (19412002): élec onique a ian www.lkz.l , Vilnius. LLE 2001: Li u iens li é ai es encyclopédia, Vilnius. LTE 1981: Lie u iškoji a ybinė enciklopedija 8, Vilnius. LTSRB 1985: Li uanie TSR bibliog aphija. Se ija A. Knygos lie u ių kalba. T 2. 1862–1904. Kn. 1, AP. Sud. E. Binky ė e k . Red. kol. V. Me kys e k . A s. ed. A. Lukošiūnas, Vilnius. LTSRB 1988: Li uanie TSR bibliog aphija. Se ija A. Knygos lie u ių kalba. T 2. 1862–1904. Kn. 2, RŽ. Sud. E. Binky ė e k . Red. kol. V. Me kys e k . A s. ed. A. Lukošiūnas, Vilnius. Me kys V. 1994: D audžiamosios lie u iškos spaudos kelias 18641904, Vilnius. 2006: PV: Pasaulio ie o a džiai. Eu opa, Vilnius. 2008 PV: Pasaulio ie o a džiai. Ame ika, Vilnius. Rimku ė A. 2006: Régkyba e minijos Religijos D augijoje. Te minologie 13, Vilnius. RŽ 1991: Religijo y os Dic ionynas, Vilnius. S onienė V. 2006: Li uanie li ega i isuomenė: du bannissemen de la p esse à l'indépendance é ū imo (1864) 1990), Vilnius. TŽ 2001: Les mo s in e na ionaux de dic ionnai e, Vilnius. Vai kTŽŽ 2003: Vai ke ičiū ė V. Dic ionnai e des mo s in e na ionaux, Vilnius (e. édi ion). VLE IX 2006: Visuo inė lie u ių enciklopedija 9, Vilnius. VLE XI 2007: Visuo inė lie u ių enciklopedija 11, Vilnius. CATECHISMS FROM 18831916 AND SEMANTIC GROUPS OF TERMS OF RELIGION FOUND IN THEM The ca echism is a e y impo an li e a y o m o he Chu ch. I eaches he basics o Ch is iani y, i s mo al and e hic no ms, which make he ounda ion o he li e o a Ch is ian. Du ing he pe iod o hi y h ee yea s (be ween 1883 and 1916) he e we e 86 Ca holic and 11 P o es an (9 Lu he an and 2 Cal inis ) ca echisms published. lished ou side he bo de s o Li huania Majo . Ca echisms a e mainly aimed a eaching child en and you h, he e o e Du ing he pe iod when p in ing in Li huanian was p ohibi ed ca echisms we e pub- was p ohibi ed ca echisms we e pub- hey had an impo an ole as p ime s in Li huanian and as educa o s o he na i e language. Acco ding o A. Jakš as, nea ly e e y well-known ca echis ook ca e o p epa e his own ca echism. Thus he numbe o ca echisms g ew wi h e e y yea ; he e we e a lo o hem w i en and published each one in i s own pa icula me hod, pa icula e minology and pa icula plan (Jakš as 1923: 239). Fu he mo e i is ob ious ha compile s o ca echisms had a need o explain e ms o non Li huanian o igin (mos ly in e na ional wo ds). Mos equen ly such e ms we e explained using he Li huanian equi alen some imes mo e, some imes less success ul. Va ian s o e ms we e abundan . In his a icle e ms o eligion a e conside ed o be wo ds and combina ions o wo ds, which name he supe na u al (angelas (angel), Die as (God), D asia (Spi i ), Auš a Rimku ė | 1883–1916m.ka ekizmaii jų eligijos e minų... Te minologija | 2008 | 15 elnias (de il), i es (a naša imas (sac i ice), misios (hos ), pamaldos (pa en), pamokslas (se mon), p ocessija (kupion), ac ions ela ed o eligion (a gaila (penance), émancipa ion (sal a ion), ép eu es de con ession)), Chu ch celeb a ions (Sekmines (Whi Sunday), Velykos (Eas e )), names o objec s (g abas (co in), kielikas (Anochal), osaling (hos ), E angelena (pa en)), mo al p inciples o he Ch is ian li e, beha iou o be a oided o o be pe o med (a gailos (execu ion o penance), humani y g iekus ( epen ance o sins), siddha (paye ), malch is (s), siddhism (s) e au es), siblisme (Bap isme), e go ism (Mo h is ianisme), pas de la Ma imonie (Pa imonie), siddhism (Ma imonie), e au es, s' s'es à la sui e, s'es à la sui e, s' s'es à l'église, e s'es à l'église, Reçu 2008-12-01 Auš a Rimku ė Ins i u des langues Li uanies P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E. paché: [email p o ec ed]