Tarptautinis terminologijos simpoziumas „Terminology for Europeans (and beyond)“

Terminologia | 2010 | 17 167 Międzynarodowe sympozjum terminologiczne Terminology for europeans (and beyond) alBINa aUkSORIŪtė Instytut Języka Litewskiego 5 lipca 2010 r. w holenderskim mieście Leeuwarden, dzień przed 14. międzynarodowym kongresem Euralex, odbyło się międzynarodowe sympozjum terminologiczne Terminology for europeans (and beyond) (Terminologia dla Europejczyków (i nie tylko dla nich)). Celem sympozjum terminologicznego było dokonanie przeglądu sytuacji różnych języków, zarówno narodowych, jak i regionalnych, wskazanie problemów, z którymi zmagają się różne ośrodki terminologiczne, omówienie najtrudniejszych do rozwiązania problemów, potrzeb użytkowników terminologii, metod, na których podstawie pracują ośrodki terminologiczne, a także rozmowa o możliwościach i perspektywach rozwoju ośrodków terminologicznych. Sympozjum zorganizowało Stowarzyszenie Terminologii Języka Niderlandzkiego i Flamandzkiego (NL-TERM) (Vereniging voor Nederlandstalige Terminologie – Dutch-Flemish Association for Dutch Terminology) wspólnie z Centrum Usług Terminologicznych Języka Niderlandzkiego (Steunpunt voor Nederlandstalige Terminologie – Dutch Terminology Service centre) oraz Unią Języka Niderlandzkiego (Nederlandse Taalunie – Dutch Language union). NL-TERM zostało założone w 1997 r. jako przedstawiciel zainteresowanych użytkowników i wszystkich osób związanych z terminologią w Holandii i Flandrii. Unia Języka Niderlandzkiego wspólnymi wysiłkami Holandii, Belgii i Surinamu podtrzymuje i wspiera rozwój języka i literatury niderlandzkiej oraz nauczanie języka niderlandzkiego. Unia Języka Niderlandzkiego w 2007 r. utworzyła Centrum Usług Terminologicznych Języka Niderlandzkiego, którego celem jest udzielanie użytkownikom terminologii niderlandzkiej wsparcia i informacji. Sesję otwierającą sympozjum rozpoczął prezes NL-TERM, prof. Willy Martin, który zaproponował omówienie na sympozjum działalności różnych ośrodków terminologicznych oraz problemów, jakie się przed nimi pojawiają, poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania: kto, co, komu, kiedy, gdzie, dlaczego i jak może zrobić. Sekretarz generalna Unii Języka Niderlandzkiego Linde van de Bosch w swoim referacie Terminology and Government (Terminologia i rząd) podkreśliła, że terminologia zawsze miała duże znaczenie dla polityki językowej Unii Języka Niderlandzkiego, dlatego dzięki jej staraniom utworzono organizacje terminologiczne i podjęto inne inicjatywy: Niderlandzko- 168 A. Auksoriūtė | Międzynarodowe sympozjum terminologiczne Terminology for... flamandzki komitet doradczy ds. terminologii w polityce językowej (Dutch-Flemish policy advisory committee for terminology, coTerm committee), stronę internetową przeznaczoną do rozpowszechniania informacji terminologicznej (NedTerm), a także Centrum Usług Terminologicznych Języka Niderlandzkiego. Ponadto Unia Języka Niderlandzkiego wsparła opracowanie i wdrożenie programu rozpoznawania terminów języka niderlandzkiego oraz stale wspiera działalność NL-TERM. Kierownik Wydziału Spraw Ogólnych Centrum Tłumaczeń Organów Unii Europejskiej w Luksemburgu Thierry Fontenelle przedstawiła działalność terminologiczną Centrum Tłumaczeń Organów Unii Europejskiej, utworzonego w 1994 r., mówiła o wielojęzycznej bazie terminologicznej Unii Europejskiej IATE, ukazując różnice między publicznie dostępną bazą terminologiczną IATE a wersją wewnętrzną bazy, z której korzystają tłumacze. Ponadto prelegentka zapoznała słuchaczy ze specyfiką opracowywania słowników terminologicznych przeznaczonych dla klientów Centrum Tłumaczeń. Trzy referaty poświęcono prezentacji nowo powstających ośrodków terminologicznych. Kierowniczka Departamentu Rozwoju Języka Ministerstwa Kultury i Komunikacji Francji Bénédicte Madinier mówiła o francuskich doświadczeniach w zakresie włączania terminologii do polityki językowej. Przedstawiła specjalną strukturę rządu francuskiego, utworzoną w celu zaspokojenia niedoboru terminów naukowych i technologicznych, ponieważ język specjalistyczny stał się dominujący w codziennie zmieniającym się społeczeństwie. Prelegentka podkreśliła praktyczne i polityczne wyzwania, z którymi wiąże się zachowanie żywotności języka i wspieranie różnorodności językowej w warunkach globalizacji. Kierownik Katedry Tłumaczeń Uniwersytetu hacettepe Ayfer Altay wygłosił referat Towards a Terminology Centre: The awareness, The project, The Outcome (W kierunku centrum terminologii: świadomość, projekt, rezultaty), w którym dość szczegółowo przedstawił projekt Komisji Europejskiej TermTurk: Terminology for Cross-Cultural Dialogue and Specialized Communication (TermTurk: terminologia na rzecz dialogu międzykulturowego i komunikacji specjalistycznej). Celem tego projektu jest stworzenie krajowej polityki terminologicznej oraz zgromadzenie wykwalifikowanych ekspertów w dziedzinie terminologii. O pracy terminologicznej w Republice Południowej Afryki mówiła Dina Ferreira z centralnego uniwersytetu technologicznego. W referacie Terminology management in South africa. a review of Three Working methods (Zarządzanie terminologią w Afryce Południowej. Przegląd trzech metod pracy) podkreśliła, że po zatwierdzeniu w Republice Południowej Afryki jedenastu oficjalnych języków państwowych znacznie wzrosło nie tylko zapotrzebowanie na rozwój terminologii i zarządzanie terminologią we wszystkich jedenastu językach, lecz także zapotrzebowanie na rozpowszechnianie informacji terminologicznej we wszystkich językach oficjalnych. Terminologia | 2010 | 17 169, do metod ukierunkowanych na tłumaczenia i politykę językową. Według niej zastosowanie różnych metod pracy w warunkach Republiki Południowej Afryki, ich analiza i uszczegółowienie pozwolą wybrać najlepszy sposób rozwoju terminologii i porządkowania terminologii w Republice Południowej Afryki. W tym celu rząd kraju powołał również dwie instytucje: Sekcję Koordynacji Terminologii Krajowej Służby Językowej (The Terminology coordination Section of the National Language Service) oraz Radę Języków Republiki Południowej Afryki (Pan South African Language Board, PanSALB). Trzej prelegenci – Pieter Duijff z Akademii Fryzyjskiej w Leeuwarden, kierownik Centrum Usług Terminologii Niderlandzkiej hennie van der Vliet oraz Albina Auksoriūtė z Instytutu Języka Litewskiego – mówili o pracy terminologicznej w już działających ośrodkach. Pieter Duijff wygłosił referat The aim and the Contributions of the Frisian Language Desk (Cel i działalność Wydziału Języka Fryzyjskiego), w którym najpierw krótko przedstawił historię Akademii Fryzyjskiej, scharakteryzował sytuację języka fryzyjskiego w Niderlandach i w jego prowincji Fryzji. Następnie przedstawił Dział Języka Fryzyjskiego (the Frisian Language Desk), założony w 1980 r.; jest to niewielki dział Akademii Fryzyjskiej – oczywiście nie jest to jedyna instytucja świadcząca usługi w zakresie języka fryzyjskiego. Od końca 2008 r., kiedy wydano krótki słownik języka fryzyjskiego (Frysk Hânwurdboek – Concise Frisian Dictionary), głównym celem wspomnianej jednostki jest odpowiadanie na pytania związane z językiem fryzyjskim i jego użyciem. Ostatnio wspomniana jednostka nie jest zbyt aktywna i nie prowadzi długoterminowych projektów. Zdaniem prelegenta dla rozwoju terminologii fryzyjskiej ważne jest lepsze współdziałanie instytucji świadczących usługi w zakresie języka fryzyjskiego, ponieważ aktywny dział świadczący usługi terminologiczne i prowadzący badania ma realną możliwość rozwijania języka fryzyjskiego, który byłby używany we wszystkich dziedzinach. Prelegentka przedstawiła trzy metody pracy terminologicznej: w referacie lingvistihennie van der Vliet The Dutch Terminology Service Centre: realistic support for practical terminography (Holenderskie Centrum Usług Terminologicznych: realne wsparcie dla praktycznej terminografii) przedstawiła założone w 2007 r. Holenderskie Centrum Usług Terminologicznych. Zauważył, że osoby zajmujące się praktyczną działalnością terminologiczną dość często nie wiedzą o istniejących teoriach i narzędziach ani o sposobach ich wykorzystania, dlatego Unia Języka Niderlandzkiego powołała wspomniane centrum, aby pomagało użytkownikom terminologii niderlandzkiej i informowało ich. Centrum współpracuje z belgijską firmą Cross Language oraz z grupą badaczy leksykologii komputerowej i terminologii Wolnego Uniwersytetu w Amsterdamie, dążąc do wypełnienia luki między teorią a praktyką. Jak podkreślił prelegent, starają się dotrzeć do aktywnych użytkowników terminologii- 170 A. Auksoriūtė | Międzynarodowe sympozjum terminologiczne Terminology for... jus, informować ich o możliwościach zarządzania terminologią, pomagać im w znajdowaniu i stosowaniu odpowiednich narzędzi oraz metod. Cele te są realizowane poprzez zamieszczanie informacji na stronie internetowej i aktywne próby skontaktowania się z potencjalnymi użytkownikami terminologii. Rozwijana jest metoda zastosowania pracy terminologicznej, podsumowana w dwóch kursach internetowych: terminologia ad hoc i terminologia systematyczna. Albina Auksoriūtė zapoznała słuchaczy sympozjum z historią zarządzania terminologią litewską na Litwie, szczegółowo omówiła działalność Centrum Terminologii Instytutu Języka Litewskiego i wykonane prace, a także przedstawiła inne instytucje zajmujące się pracą terminologiczną na Litwie. Jeszcze trzy referaty poświęcono prezentacji ośrodków mających duże doświadczenie w pracy terminologicznej. Dyrektor Szwedzkiego Centrum Terminologii Anna-Lena Bucher w referacie Challenges and experiences at the Swedish Centre of terminology (Wyzwania i doświadczenia Szwedzkiego Centrum Terminologii) mówiła o działalności i doświadczeniu Szwedzkiego Centrum Terminologii, założonego w 1941 r. Przedstawiła szwedzki narodowy bank terminów (rikstermbanken), który rozpoczął działalność dopiero w marcu 2009 r., omówiła ustawę językową zatwierdzoną w lipcu 2009 r. oraz jej znaczenie dla rozwoju infrastruktury terminologicznej w Szwecji, a także zapoznała słuchaczy z kształceniem terminologicznym w Szwecji. Prelegentka podkreśliła, że jednym z największych wyzwań centrum, dążącego do lepszego zrozumienia znaczenia pracy terminologicznej we wszystkich dziedzinach, jest konieczność dołożenia wszelkich starań na rzecz poprawy rozumienia terminologii i jej prestiżu we wszystkich warstwach społeczeństwa. Koordynatorka ds. usług terminologicznych Rady Unii Europejskiej Ingrid Swinnen wygłosiła referat Terminology for Translation at the Council of the european Union (Terminologia związana z tłumaczeniami w Radzie Unii europejskiej), w którym omówiła znaczenie terminologii oraz problemy, z którymi stykają się tłumacze i terminolodzy Rady Unii Europejskiej. Prelegentka wyjaśniła, że jednostka Terminologia i Dokumentacja (Terminology and Documentation), która koordynuje centralnie pracę terminologiczną, jest niewielkim zespołem stałych i zmieniających się pracowników, podlegającym kierownictwu Służby Językowej. Jednostka ta gwarantuje planowanie i koordynację pracy terminologicznej we wszystkich językach UE oraz działa jako punkt kontaktowy między jednostkami tłumaczeniowymi poszczególnych języków i współpracą międzyinstytucjonalną w systemie IATE. O działającym w Barcelonie Katalońskim Centrum Terminologii TERMcAT mówiła Marta Grané i Franch. W swoim wystąpieniu Terminology services for the Catalan autonomous region (Usługi terminologiczne dla autonomicznego regionu Katalonii) podkreśliła, że najważniejszym zadaniem Centrum Terminologii Katalońskiej, Terminologia | 2010 | 17 171 działającego już od 25 lat, jest systematyzowanie i rozwijanie terminologii języka katalońskiego w różnych dziedzinach, dlatego TERMcAT dąży do wspierania opracowywania i rozpowszechniania różnego rodzaju słowników, konsultuje i doradza instytucjom opracowującym, tłumaczącym i publikującym różne prace terminologiczne, a także tworzy i dostarcza katalońskie odpowiedniki neologizmów. Prelegentka zauważyła, że przyszłe wyzwania centrum wiążą się z ciągłym tworzeniem innowacyjnych i wysokiej jakości narzędzi oraz zasobów, przy utrzymywaniu stałego dialogu z ekspertami i użytkownikami. Po wystąpieniach odbyła się dyskusja, podczas której rozmawiano o doświadczeniach różnych krajów w pracy terminologicznej oraz dyskutowano o najlepszych metodach i sposobach rozwijania terminologii. Rozpatrzono i przyjęto trzy zalecenia sympozjum: 1) utworzyć system długoterminowej współpracy europejskich centrów usług terminologicznych, 2) utrzymywać kontakt z użytkownikami usług terminologicznych i oceniać ich potrzeby, 3) ściśle współpracować z głównymi organizacjami zajmującymi się badaniami i szkoleniem w dziedzinie terminologii. Następnego dnia, tj. 6 lipca, Holenderskie Centrum Usług Terminologicznych zorganizowało seminarium terminologiczne Practical Terminology: fast, cheap and reliable (Praktyczna terminologia: szybka, tania i wiarygodna). Kierownik centrum hennie van der Vliet szczegółowo przedstawił na seminarium metody pracy, narzędzia i istniejące zasoby Holenderskiego Centrum Usług Terminologicznych. Inny pracownik centrum, Attila Görög, zapoznał słuchaczy ze stosowanymi w ich centrum metodami tworzenia korpusów, rozpoznawania terminów i tworzenia innych zasobów terminologicznych oraz omówił problemy, z którymi stykają się specjaliści w dziedzinie lingwistyki komputerowej. Michel Verhagen mówił o tym, jak praktycznie wybierać zasoby lingwistyczne i jak nimi zarządzać, natomiast Oele Koornwinder szczegółowo przedstawił programy do rozpoznawania terminów w języku niderlandzkim. Międzynarodowe sympozjum terminologiczne było pożyteczne i interesujące, ponieważ przedstawiono na nim działalność ośrodków terminologicznych i metody ich pracy nie tylko w kontekście regionalnym, krajowym i europejskim, lecz także światowym, podzielono się doświadczeniami w pracy terminologicznej oraz nawiązano ścisłe kontakty między ośrodkami terminologicznymi działającymi w różnych krajach. W Holandii przygotowywany jest zbiór artykułów oparty na referatach wygłoszonych podczas sympozjum i seminarium. Otrzymano 2010-12-21 Albina Auksoriūtė Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileišio 5, LT-10308 Wilno E-mail [email protected]