Tarptautinė mokslinė konferencija „Terminologija ir terminografija: raida, aktualijos, perspektyvos“

227Terminologia | 2013 | 20 Międzynarodowa konferencja naukowa Terminologia i terminografia: rozwój, aktualia, perspektywy ASTA MITKEVIČIENĖ Lietuvių kalbos institutas 10–11 października 2013 r. w Instytucie Języka Litewskiego odbyła się organizowana co dwa lata międzynarodowa konferencja naukowa poświęcona terminologii. Tytuł tegorocznej konferencji brzmiał – Terminologia i terminografia: rozwój, aktualia, perspektywy. Zorganizowały ją Centrum Terminologii Instytutu Języka Litewskiego oraz Infoterm (Międzynarodowe Centrum Informacji Terminologicznej). Na konferencji wygłoszono 10 referatów w języku angielskim i 14 w języku litewskim. Konferencja terminologiczna w ciągu 10 lat stała się rzeczywiście międzynarodowa: zagraniczni prelegenci przybyli z Hiszpanii, Austrii, Węg ier, Niemiec, Danii, Finlandii, Polski, Rosji, Łotwy (porównajmy międzynarodową konferencję terminologiczną z 2003 r., która ograniczała się do krajów bałtyckich). Konferencję rozpoczął zaproszony prelegent Sergiusz GrinevasGriniewiczius (Uniwersytet w Białymstoku, Moskiewski Instytut Humanistyczno-Pedagogiczny), który mówił o zasadach i perspektywach działalności terminologicznej. Prelegent osobno omówił naukę o terminologii (działalność teoretyczna) i pracę terminologiczną (działalność praktyczna). Praktyczna praca terminologiczna, zdaniem profesora, obejmuje inwentaryzację terminologii, jej porządkowanie, uzgadnianie poszczególnych terminologii, konstruowanie systemów terminologicznych, działalność terminograficzną, redagowanie terminologiczne, ekspertyzę, tłumaczenie, usługi w zakresie dokumentacji i informacji terminologicznej, wdrażanie unormowanej terminologii, kształcenie specjalistów i niespecjalistów w zakresie terminologii, zarządzanie terminologią i jej planowanie. Profesor emerytowany Heribert Picht analizował pojęcia jako odzwierciedlenie zmian społecznych. Jego zdaniem pojęcia społeczne: 1) najczęściej mają charakter interdyscyplinarny, 2) część z nich może być wysoce normatywna, 3) na ich cykl życia wpływają przede wszystkim czynniki społeczne, 4) większość z nich stanowią konstrukty, 5) zależą one od ideologii lub religii, 6) można się o nie spierać i je interpretować, 7) mogą zmieniać się nagle albo stopniowo. Międzynarodowa 228 Asta Mitkevičienė | Międzynarodowa konferencja naukowa Terminologia | ir terminografija: raida, aktualijos, perspektyvos Zespół łotewsko-litewski – Juris Borzovas (Uniwersytet Łotewski), Albina Auksoriūtė (Instytut Języka Litewskiego) i Ilze Irēna Ilziņa (Instytut Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Łotewskiego) – przygotował referat na temat terminologii technologii informacyjnych (IT) na Łotwie i Litwie. Po wybraniu 220 angielskich terminów informatycznych przeanalizowano ich odpowiedniki w języku łotewskim i litewskim – odpowiednio 818 i 276. Przedstawiciele Infotermu Blanca Stella Giraldo Perez i Christian Galinski mówili o różnicach i podobieństwach między mikrotreścią a treścią strukturyzowaną. Porównywali pojęcia treści, informacji i danych, treść strukturyzowaną z niestrukturyzowaną, jednostkę mikrotreści z wpisem terminologicznym, mówili o obiektach cyfrowego uczenia się. Wystąpienie Elwiry Sorokiny (Moskiewski Państwowy Uniwersytet Obwodowy) poświęcone było zawsze aktualnemu problemowi synonimii terminów. Profesor omówiła przyczyny powstawania terminów synonimicznych. Kolejna zaproszona prelegentka – Anita Nuopponen z Uniwersytetu w Vaasa (Finlandia) – spojrzała na media społecznościowe jako na narzędzie informacji i działalności terminologicznej. Media społecznościowe są przydatne w działalności terminologicznej do komunikacji (np. LinkedIn), dzielenia się (np. blogi terminologiczne, Pinterest), spotkań (np. Webinar), nauczania i uczenia się (Webinar), współpracy (TermWiki), badań. Sussanne Lervard (Termplus ApS i Centrum Badań nad Tekstyliami Uniwersytetu Kopenhaskiego) przedstawiła duński projekt textilnet.dk. Jednym z jego celów jest stworzenie w internecie bazy danych terminów dotyczących historycznych tekstyliów i kostiumów (http:// dragt.dk). Docent Uniwersytetu Karola III w Madrycie Ricardo EitoBrunas mówił o integracji zasobów lingwistycznych z procesami inżynieryjnymi, zaproponował, jak połączyć bazy terminologiczne utworzone w XML ze sprzętem używanym przez inżynierów do zarządzania treścią techniczną. Péter Gaál (Uniwersytet w Peczu, Węgry) przedstawił przygotowany wspólnie z Ágotą Fóris (Uniwersytet Karola Gaspara, Węgry) referat Leksykografia i terminografia w nauczaniu terminologii. Na Węgrzech rozpoczęto realizację dwuletniego programu studiów magisterskich z terminologii. Evgenia Dimitrieva (Bałtycka Państwowa Akademia Floty Rybackiej przy Kaliningradzkim Państwowym Uniwersytecie Technicznym) mówiła o angielskim języku morskim i jego nauczaniu w szkole morskiej. Referaty litewskie dotyczyły zarówno historii terminologii, jak i problemów współczesnej terminologii. Stasys Keinys (Instytut Języka Litewskiego) mówił o jednoznaczności i niejednoznaczności terminów. Zdaniem docenta zarówno w badawczej, jak i praktycznej pracy terminologicznej 229Terminologia | 2013 | 20 nie zawsze nadaje się do stosowania słów o znaczeniu nakazującym: wymóg, zakaz, nie wolno; zapewne nie zawsze sami wiemy, czy dany termin jest rzeczywiście jednoznaczny, a tym bardziej, czy taki pozostanie po pewnym czasie. Mikrosystem ludowych terminów nazywających materiały budowlane pod względem pochodzenia terminów, relacji hierarchicznych, synonimii i wieloznaczności analizował Robertas Stunžinas (Instytut Języka Litewskiego). Regina Kvašytė (Uniwersytet Šawelski) porównała wydane w ostatnich latach łotewski (2011) i litewski (2012) słowniki lingwodydaktyczne. Docentka omówiła terminograficzne aspekty słowników, analizowała ich terminologię, stwierdziła, że w lingwodydaktyce dominuje terminologia międzynarodowa, choć istnieją także udane neologizmy. Egidijus Zaikauskas (Komisja Europejska) mówił o relacji między odpowiednikami terminów w języku angielskim jako języku oryginału i litewskim jako języku przekładu. Relacja ta może być ilościowa (liczba członów) i jakościowa (odpowiedniość, uszczegółowienie, rozwinięcie lub skrócenie gramatyczne, słowotwórcze i leksykalne, zastąpienie gramatyczne i leksykalne, demetaforyzacja itp.). W kilku referatach analizowano historię terminów określonej dziedziny. Diana Šilobritaitė (Instytut Języka Litewskiego) mówiła o jednowyrazowych terminach w podręczniku Arytmetyka (1897) S. Skačkauskasa – większość z nich obecnie nie jest używana, jednak są ważne dla historii terminologii matematycznej. Palmira Zemlevičiūtė (Instytut Języka Litewskiego) omówiła litewskie jednowyrazowe terminy medyczne z pierwszego litewskiego czasopisma nauk medycznych Medicina ir gamta (1913), ich powstanie, budowę słowotwórczą oraz związek ze współczesną terminologią medyczną. Ponad połowa tych terminów przetrwała i nadal jest używana w naukach medycznych. Litewskie i łotewskie nazwy roślin w Słowniku języków łotewsko-litewsko-polskich Antanasa Juški (około 1875 r., niewydanym) oraz w Słowniku litewsko-łotewsko-polsko-rosyjskim Mykolasa Miežinisa (1894) analizowała Solvita Labanauskienė (Instytut Języka Litewskiego). Mówiła o pochodzeniu nazw roślin, synonimach i wariantach. Przedmiotem wystąpienia Aušry Rimkutė (Uniwersytet Witolda Wielkiego) były katechizmy z lat 1800–1882 i ich terminy religijne. Asta Mitkevičienė (Instytut Języka Litewskiego) omówiła nazwy figur i tropów w podręcznikach literaturoznawstwa z lat 1918–1940, poświęcając najwięcej uwagi pochodzeniu terminów, synonimii i ich lituanizacji. Pozostałe litewskie wystąpienia w taki czy inny sposób były związane z technologiami informacyjnymi. Zagadnienia terminologii korpusowej omówiły dwa zespoły prelegentów z Uniwersytetu Witolda Wielkiego. Erika Rimkutė i Irena Markievicz przedstawiły opracowany w 2012 r. na podstawie 230 Asta Mitkevičienė | Międzynarodowa konferencja naukowa Terminologia | ir terminografija: raida, aktualijos, perspektyvos specjalistycznego korpusu Słownik terminów edukacji i nauki oraz Ontologię terminów edukacji i nauki (oba dostępne w Internecie). W słowniku zdefiniowano około 300 terminów, podano przykłady ich użycia, lewostronne i prawostronne kolokaty terminów, konkordancję itd. Na podstawie definicji tego słownika konstruowane są relacje między klasami i reguły wspomnianej ontologii. Referat Agnė Bielinskienė, Loïca Boizou i Jolanty Kovalevskaitė był poświęcony rozpoznawaniu kontekstów terminologicznych edukacji i nauki w specjalistycznym korpusie przy zastosowaniu metody wzorców – wykorzystanie najczęstszych wzorców pozwala uzyskać dość dużą liczbę odpowiednich kontekstów. W tym roku mija 10 lat od przyjęcia ustawy Republiki Litewskiej o Banku Terminów. Alvydas Umbrasas (Instytut Języka Litewskiego) w swoim referacie omówił strukturę Banku Terminów (http://terminai.vlkk.lt), jego zawartość, statystyki zapytań itd. Obecnie w Banku Terminów znajduje się ponad 210 000 artykułów terminologicznych, ponad 9 000 zatwierdzonych terminów aktów prawnych, wprowadzono dane 36 słowników terminologicznych. Obecnie jest to najbardziej uniwersalne i wiarygodne ogólnodostępne źródło terminów litewskich. Egidijus Zaikauskas (Komisja Europejska) omówił kolejny duży cyfrowy, systematyczny zbiór terminów – bazę terminologiczną instytucji UE IATE. Obecnie znajduje się w niej około 48 000 terminów litewskich (zdefiniowano około 10 000), z których około 3 500 ma ocenę „bardzo wiarygodne”. Prelegent porównał niepubliczną wewnętrzną bazę IATE z publiczną bazą IATE, dostępną pod adresem http://iate.europa.eu. Renata Špukienė (Tilde IT) spojrzała na terminologię i język z perspektywy biznesowej. Prelegentka przedstawiła działalność Tilde IT w dziedzinie lokalizacji i tłumaczenia automatycznego, omówiła zmiany problematyki, nowe wyzwania i perspektywy. R. Špukienė zakończyła swoje wystąpienie pytaniami retorycznymi: co dalej stanie się z terminologią, czy terminy będą tworzyć programy, a terminolodzy będą je tylko przeglądać? Tezy wystąpień konferencyjnych można znaleźć na stronie internetowej Instytutu Języka Litewskiego (http://www.lki.lt/LKI_LT/images/TMA/2013_tez_s_abstracts. pdf). Kolejna międzynarodowa konferencja naukowa poświęcona terminologii tradycyjnie odbędzie się w Instytucie Języka Litewskiego za kilka lat. Otrzymano 20131021 Asta Mitkevičienė Lietuvių kalbos institutas ul. P. Vileišio 5, LT10308 Wilno E-mail [email protected]