Rankraštinis Lauryno Ivinskio nomenklatūrinių pavadinimų sąrašėlis

161Terminologia | 2013 | 20 Rankraštinis Lauryno Ivinskio wykaz nazw nomenklaturowych ALBINA AUKSORIŪTĖ Instytut Języka Litewskiego SŁOWA KLUCZOWE: rękopis Laurynasa Ivinskisa, nazwa nomenklaturowa, Józef Ignacy Kraszewski Dorobek twórczy oświeceniowca i pedagoga z połowy XIX wieku Laurynasa Ivinskisa (1810–1881) jest różnorodny i bogaty, jednak większość jego prac pozostała nieopublikowana. Większość rękopisów L. Ivinskisa przechowywana jest w bibliotekach litewskich, kilka jego prac znajduje się również za granicą – w Krakowie i Petersburgu (szerzej zob. Auksoriūtė 1998: 102–110). Większość rękopisów L. Ivinskisa przechowywana jest w Rękopiśmiennym Archiwum Biblioteki Instytutu Literatury Litewskiej i Folkloru (LLTI BR); o niektórych przechowywanych tam rękopisach pisano już w wydanym w 2012 roku zbiorze artykułów Priešaušrio mokslas, kultūra ir švietimas: Lauryno Ivinskio 200-osioms gimimo metinėms (zob. Auksoriūtė 2012: 217–243; Kažukauskaitė 2012: 161–174), natomiast rękopis atlasu grzybów L. Ivinskisa opublikowano na dołączonej do wspomnianego zbioru artykułów płycie. W LLTI BR wśród innych rękopisów L. Ivinskisa znajduje się teczka, w katalogu zatytułowana „Materiał filologiczny z dziedziny botaniki”, numer zespołu FI–645. W tej teczce umieszczono 48 nienumerowanych kart różnego formatu, na których można znaleźć listy litewskich słów, głównie nazw roślin, z odpowiednikami w języku polskim oraz z kilkoma odpowiednikami w języku łacińskim i greckim. Na dwóch kartach dwustronnych wspomnianej teczki zapisano litewskie słowa z polskimi odpowiednikami; przy niektórych słowach podano także nieco objaśnień w języku polskim. Na obu stronach pierwszej karty pierwszej karty dwustronnej zamieszczono listę różnych litewskich słów, w której znajdują się nazwy gwiazdozbiorów, kilka nazw roślin i inne słowa. Na obu stronach drugiej karty tej karty dwustronnej znajduje się spis litewskich botanicznych i zoologicznych nazw nomenklatorycznych z odpowiednikami w języku polskim oraz pojedynczymi odpowiednikami łacińskimi, który ciągnie się także na pierwszej stronie drugiej karty dwustronnej. Na drugiej i trzeciej stronie drugiej karty dwustronnej zamieszczono spis litewskich nazw miejscowych z polskimi komentarzami, a na czwartej stronie – nazwy kilku instrumentów muzycznych i inne litewskie słowa z polskimi 162 Albina Auksoriūtė | Rękopiśmienny słownik polsko-litewski Laurynasa Ivinskisa | nomenklatūrinių pavadinimų sąrašėlis odpowiednikami. U góry trzech stron omawianego rękopisu zapisano skrót Krasz, będący używanym przez L. Ivinskisa skrótem nazwiska jego współczesnego, polskiego działacza kultury i historyka Józefa Ignacego Kraszewskiego (1812–1887). Jak pisze Ona Kažukauskaitė (2012: 169), „...gorliwie L. Ivinskis studiował bardzo autorytatywne, pełne materiału lingwistycznego dzieło wybitnego działacza kultury polskiej J. Kraszewskiego Litwa. Starożytne dzieje, ustawy, język, wiara, obyczaje, pieśni, przysłowia, podania i t. d., wydane w Warszawie w 1847 roku. W jednym miejscu krótko podał metrykę książki: (Krasz. Litwa. ed. 1847 r. War.), w innych przypadkach tylko Kr., Krasz.“ W pełni można zgodzić się z opinią leksykografki O. Kažukauskaitė, ponieważ po porównaniu słów zapisanych przez L. Ivinskisa na obu kartach z wymienionym dziełem J. I. Kraszewskiego oczywiste jest, że są to wypisy z książki J. I. Kraszewskiego. W niniejszym artykule dokładniej analizowany jest jedynie wykaz nomenklaturowych nazw botanicznych i zoologicznych zamieszczony na trzech stronach kart (dalej – NPS) (zob. ryc. 1). Celem artykułu jest omówienie litewskich nazw nomenklaturowych przedstawionych w rękopisie L. Ivinskisa oraz porównanie ich z wykazem zamieszczonym w dziele J. I. Kraszewskiego, przeanalizowanie nazw NPS podanych przez samego L. Ivinskisa i porównanie ich z terminami L. Ivinskisa w innym jego dziele – słowniku polsko-litewskim (dalej – IŽ)1. W książce J. I. Kraszewskiego Litwa. Starożytne dzieje, ustawy, język, wiara, obyczaje, pieśni, przysłowia, podania i t. d. (dalej – Kr)2 zamieszczony jest wykaz zwierząt, ptaków i roślin (Przypiski. Nazwania zwiérząt, ptaków, drzew i kwiatów znanych Litwie) (s. 274–283), z którego pochodzą wypisy w analizowanym przez L. Ivinskisa rękopiśmiennym wykazie. W dziele J. I. Kraszewskiego najpierw podawane jest słowo polskie, a obok jego litewski odpowiednik, np. Chart, Kurtas3 Kr 274; Bóbr, Bebrus Kr 275; Bocian, Gandras Kr 277; 1 Słownik polsko-litewski L. Ivinskisa obejmuje litery A–R (2060 stron), rękopis jest przechowywany w Bibliotece Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, a w 2010 r. opublikowała go leksykografka z Instytutu Języka Litewskiego O. Kažukauskaitė (Lauryno Ivinskio lenkų–lietuvių kalbų žodynas. Wilno, 2010, 524 s.: faks. + 1 dysk wideo (DVD)). 2 Skorzystano z elektronicznej kopii książki, zdigitalizowanej przez Google, dostęp online – http://books.google.lt/ books?id=zQTVAAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=lt&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v= onepage&q&f=false 3 Wyróżnienie J. I. Kraszewskiego. 163Terminologia | 2013 | 20 Rys. 1. Pierwsza strona spisu L. Ivinskisa Certa, Karszis Kr 279; Bób, Pupa Kr 279. W niektórych miejscach dodano krótki komentarz polski, np. Koń, Arklis (wiele innych nazwań) Kr 275, lub łaciński odpowiednik, np. Cielę, Telas (Vitulus) Kr 274, a przy kilku litewskich nazwach dodano synonim, np., Zając, Kiszkisz, Zujkis Kr na odrębne części: zwierzęta domowe (Zwiérząta domowe Kr 274), 164 Albina Auksoriūtė | Rękopiśmienny Laurynasa Ivinskisa | nomenklatūrinių pavadinimų sąrašėlis 276, Jaskółcze ziele, Akiû zole, Krekzdine Kr 280. Sąrašas suskirstytas į zwierzęta dzikie (Zwiérz dziki Kr 275), robaki, płazy (Robaki, płazy i t. d. Kr 276), ptaki (Ptaki Kr 277), ryby (Ryby Kr 279), drzewa, rośliny (Drzewa, rośliny i t. p. Kr 279) oraz kopaliny (Rzeczy kopalne (Kastinej) Kr 282). W rękopisie L. Ivinskiego przepisane z wykazu J. I. Kraszewskiego nazwy nomenklaturowe podano w innej kolejności – najpierw podaje się nazwę litewską, po niej – jej polski odpowiednik, np. : Telas. Cielę NPS, Briedis. Łoś NPS, Krikłé. Cyranka NPS, Szapałas. Jaź NPS, Skrobłas. Grab NPS. Sam spis nie jest podzielony na części, jak w pracy J. I. Kraszewskiego, kolejno zapisano nomenklatoryczne nazwy wszystkich grup. Należy zwrócić uwagę, że L. Ivinskis przepisał nie wszystkie nazwy – w spisie J. I. Kraszewskiego znajduje się ogółem 251 nazw taksonów, natomiast w spisie L. Ivinskisa – 159 nazw taksonów, nie licząc synonimów i wariantów4 (zob. tabelę). Grupy nazw Kraszewskiego W spisie nomenklatorycznych J. L. Ivinskisa liczba W spisie I. nazwanych taksonów liczba nazwanych taksonów Zwierzęta domowe 21 5 Zwierzęta dzikie 28 14 Owady, gady 25 16 Ptaki 53 35 Ryby 19 17 Rośliny 87 62 Skamieniałości 18 10 L. Ivinskis nie tylko uważnie czytał dzieło J. I. Kraszewskiego, przepisywał używane przez niego nazwy nomenklaturowe, lecz także niektóre z nich poprawiał albo dodawał własne synonimy czy warianty. Zauważa to również O. Kažukauskaitė: „Przy niektórych słowach podanych przez J. Kraszewskiego (w rzeczywistości – K. Sirvydasa) napisał p. (powinno) i swój wariant <...>“ (Kažukauskaitė 2012: 171). Takich poprawek L. Ivinskisa z dopiskiem p. NPS jest niewiele, tylko przy dziewięciu nazwach nomenklaturowych: 4 W niniejszym artykule synonimami nazywa się słowa o różnych rdzeniach, natomiast wariantami – słowa o tym samym rdzeniu, wykazujące różnice ortograficzne, fonetyczne lub morfologiczne. 165Terminologija | 2013 | 20 Kremblys. p Kremblis5. Grzyb NPS, por. Grzyb, (u ks. Szyrwida Gribas ale w istocie) Kremblys Kr 280; Grzyb, -a. m. Gŕības, -a. m. -bek, -bka. m. IŽ 88 (348)6; Dąb. p Anżuołas NPS7, por. Dąb, Uzuołas Kr 280; Dąb, dębu. m. Ànżuołas, -a. uòżuołas, àżuołas, -ła. w. (mēdis). Quercus IŽ 41 (160); Warnałesza p Warnalieża i Warnarieża. Tussilago Petasites8 NPS, por. Łopuch, Warnełesza Kr 281. Warianty te można porównać z nazwami podanymi w innej pracy L. Ivinskisa Prigimtūmenė9 (dalej – Pr) – por. Pàstriēłka. Warnarièża (Warnalièża). Petasites. Gaertn. Lepiężnik. S. Pestilenzwurzel Pr 258, jak widać, te same nazwy L. Ivinskis podał także w Prigimtūmenė. Nazwę rośliny varnalėža zaczerpnął z gwary żmudzkiej, por. varnalėža 1. P, S. Dauk, LBŽ zob. varnalėša: DūnŽ, J. 3. P bot. „łopian szerokolistny (Petasites officinalis)” (LKŽe), jednak tego słowa, podobnie jak Jurgis Ambraziejus Pabrėža, używał nie dla łac. Arctium, lecz dla Petasites. Na podstawie polskiego odpowiednika u J. I. Kraszewskiego (Łopuch) można sądzić, że ten ostatni podał łac. Litewską nazwę Arctium. Słowo varnarėža nie jest odnotowane w LKŽ, może być tworem samego L. Ivinskisa. W tym przypadku L. Ivinskis zastąpił nazwę używaną przez Auksztotów nazwą żmudzką. Według O. Kažukauskaitė „<...> w książce J. Kraševskisa większość przykładów litewskich słów jest auksztocka, ponieważ są to te same [słowa] zaczerpnięte ze studium K. Boguša, pochodzące ze słownika K. Sirvydasa, a także inne słowa pochodzące ze słownika samego K. Sirvydasa” (Kažukauskaitė 2012: 171); Errelis. p Orzeł. Orzeł NPS; por. Orzeł, Errelis Kr 278; Orzeł, -rła. m. Orzeł, -a. w. Bielik, -a. w. Paukśztis: Aquila. IŽ 252 (1005); Krajwasnukis, Krajwas paukśztis p Krejwāsnapis. Krzywonos, krzywodziób NPS, por. Krzywonos, Krajwasnukis lub Krajwaspauksztis Kr 278, w Słowniku języka litewskiego odnotowany synonim wskazany przez L. Ivinskisa, 5 synonim lub wariant podany przez L. Ivinskisa, którego nie ma w wykazie J. I. Kraszewskiego, wyróżniony spacją przez autorkę artykułu. 6 Pierwsza cyfra wskazuje stronę opublikowanego polsko-litewskiego słownika Laurynasa Ivinskisa, natomiast cyfra podana w nawiasie – stronę rękopisu. 7 Polskiego odpowiednika nie podano. 8 L. Ivinskis nie podał polskiego odpowiednika, lecz dopisał łacińską nazwę rośliny. 9 Największym dziełem L. Ivinskisa z zakresu nauk przyrodniczych jest dwuczęściowe dzieło naukowe „Prigimtùmené turenti sawieje dalijkus źemies, żoliun ir giwunun su parodimu anun wartojimo”, napisane około 1870 roku. W pierwszej części „Žemėmina” przedstawiono opis różnych zagadnień mineralogii, a w drugiej, „Žolėmina”, systematyczny wykaz nazw grzybów i roślin, zawierający litewskie nazwy 218 rodzin i ponad 2520 rodzajów. Rękopis przechowywany jest w Bibliotece Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, natomiast brulionowa wersja pierwszej części oraz indeksy jej litewskich, łacińskich, polskich i niemieckich odpowiedników – w LLTI BR (szerzej zob. Jankevičius, Jankevičienė 1962: 151–163; Auksoriūtė 1998: 102–110). 166 Albina Auksoriūtė | Rękopis Lauryna Ivinskisa | nomenklatūrinių pavadinimų sąrašėlis jednak nie z dialektów, lecz ze Słownika litewskiego języka pisanego (1932–1968), por. kreivasnapis 2. NdŽ „kumpasnapis skujokas (Loxia curvirostra)” (LKŽe), zatem L. Ivinskis najprawdopodobniej podał go, kierując się polskimi odpowiednikami; Kania. Pestis. p Peslis. NPS, por. Kania, Pestis Kr 277; Kania, -i. f. Sùpis, klièkis, -ia. w. pāukśztis. IŽ 103 (407). W słowniku języków polskiego i litewskiego podano dwa synonimy: pierwszy, sūpis, jest nazwą żmudzką, natomiast w drugim, kliekis, dyftong ie jest hipernormalizmem; takie przypadki występują również w innych jego pracach. Należy zwrócić uwagę, że klykis i peslys w gwarach oraz różnych dawnych źródłach są używane synonimicznie, por. klykis 1. K. Būg, NdŽ zool. „myszołów zwyczajny (Buteo buteo)“, 3. Sut, Kos123, Als, Ms, Slnt zool. „kania ruda (Milvus milvus)“ (LKŽe); myszołów 1. D. Pošk, I, J; Kos34, E, Rtr, BŽ500, DŽ, NdŽ, KŽ, LTR(Al), Knt „ptak z rodziny sokołowatych (Buteo)“, 2. Kos123, K. Būg, Jrb, Kv, J. Jabl, Š, NdŽ „kania (Milvus)“ (LKŽe); Pylé p Pilé v, Pielé. Kaczka NPS, por. Kaczka, Untis (z niem.) lepiéj Pyle Kr 277, Kaczka, -i. f Àntis, -ties. m. IŽ 101 (399), w wariancie podanym przez NPS dwugłoska ie w wyrazie pielė jest hipernormalizmem, por. także pylė Als, Ms, Vn, KlvrŽ, Ggr, Yl, plė (1) [K], NdŽ, pylė (4), MŽ155, J, Žlb „kaczka” (LKŽe), to ostatnie słowo jest charakterystyczne dla gwary żmudzkiej, natomiast nazwy tego ptaka używanej w gwarze aukštockiej, untis, L. Ivinskis w swoim rękopisie nie zapisał; Wiewersis, wiewerselis. Wyturis, wyturelis p Wiwirsis, wituris. Cirullis p Cirulis. Śkowronek NPS, por. Skowronek, Wiewersis, Wiewerselis, Wyturis, wyturelis (śpiéwaczek) Cirullis; ulubiony ptak pieśni litewskich Kr 278; Źiłé p Źielé. Sikora NPS, por. Sikora, Żiłe Kr 278; w podanej przez L. Ivinskiego nazwie ptaka dwugłoska ie jest hipernormalizmem. Przy innych podawanych przez L. Ivinskiego synonimach i wariantach skrót p w NPS nie występuje, większość z nich zaczerpnął on ze swojej gwary żmudzkiej, np. : Udas. Komór. Kujsis NPS, por. Komor, Udas Kr 276; Komór, -ra. m. Wàrmas, -ma; kǔjsis, -sia. w. IŽ 114 (451), podany synonim kuisis, podobnie jak podawany w słowniku varmas, są używanymi przez Żmudzinów nazwami komara, por. Szirśuo. Osa (wapsa) NPS, por. Osa, Szirśuo Kr 276; Osa, -sy. f. wābałas: Wàpsa, kuisis „uodas, mašalas“ DūnŽ ir varmas „uodas“ DūnŽ; -sōs. m (Vespa) IŽ 253 (1006), vapsa „osa (Vespa vulgaris)“ DūnŽ; Drebulé. Apuśzis. Osina NPS, por. Osina, Drebule Kr 282; Osina, -ny. f. mēdis: Àpŭśzis, iēs. m. (Populus Tremula) IŽ 254 (1012), apušis žr. apušė DūnŽ, apušė „drebulė (Populus Tremula)“ DūnŽ; 167Terminologija | 2013 | 20 Kalina. Putelis. Kalina NPS, por. Kalina, Putinas Kr 280; Kalina, -y. f. Pǔtelis, -ia. w. krùmas. (Viburnum Opulus.) IŽ 102 (403), putelis „kalina (Viburnum)“ DūnŽ; Giałeźis. Gelaźis. Gelźis. Żelazo NPS, por. Żelazo, Giałezis Kr 283; gelžis „żelazo“ DūnŽ. Wśród omówionych nazw nomenklaturowych można wymienić jeszcze nazwę jednego ptaka – Pāuksztwanāgis. Krogulec NPS, por. Krogulec, Wanagas Kr 278, Krogulec, -ca. w. Pāuksztwanāgis, -ia. w. IŽ 121 (477), pakštvanagis sm. (1) J, I, Brs, Kv zool. „jastrząb, który łapie ptaki (Accipiter nisus)“: Lkv, Brž, Žlb, Mžk (LKŽe). L. Ivinskis w obu swoich rękopisach po polsku. Litewski odpowiednik słowa Krogulec podał jedynie jako paukštvanagis, natomiast vanagą J. I. Kraszewski podał najprawdopodobniej za słownikiem K. Sirvydasa, w którym vanagas jako litewski odpowiednik podano również przy krogulec, por. SŽ 152 (64), oraz przy jastrząb, por. SŽ 116 (46). Jak wynika z danych LKŽ, słowo paukštvanagis praktycznie pochodzi z obszaru gwary żmudzkiej, a autorzy tekstów piśmienniczych wymienieni są tylko dwaj: L. Ivinskis i Antanas Juška. Sześć synonimów dopisanych przez L. Ivinskisa używanych jest na obszarze szerszym niż obszar gwary żmudzkiej: Greże. Chrościel. Grizielie NPS, por. Chróściel, Grieże Kr 277; griežėlė 1. J. Jabl, Kv, Tlż zob. griežlė 1 (LKŽe); Turkłelis, Turklelis, purplelis, Sinogarlica NPS, por. Sinogarlica, Turkłelis Kr 278; purpllis sm. (2) K; SD337, N, E zool. „kurklelis (Streptopelia)“: T. Ivan, SGII74, Ev (LKŽe); Leszczyna. Leszczyna. Łazdinas NPS, por. Leszczyna, Łazda Kr 281; Leszczyna, -ny. f. Łazd‘ìnas, rieszǔtiènas, -na. w. drzewo: (Corylus avellana.) IŽ 133 (526); lazdynas SD132, R269, K, Grdm bot. „krūmas ar medis, ant kurio auga riešutai (Corylus avellana)“ J, Lb, Rm, Užv, Slnt, KlpD108, Ds, Yl, Msn (LKŽe); Atuorieciej. Jarka pszenica. Atuorićzé. v. Wasarojas NPS, plg. Jarka pszenica, Atuorieciej Kr 280; Jarka pszenica; wasarìnej kwiètej IŽ 94 (374); Ropinas. Ropé. rzepa NPS, por. Rzepa, Ropinas Kr 282; Rzepa, -py. f. Ròpé, -pies. m. Żoliē darżowìné. Brassica Rapa. IŽ 520 (2048); Pokrzywa. Pokrzywa. Urtica NPS10, por. Pokrzywa, Dilgine Kr 281; Pokrzywa, -wy. f. Nōtrielé, nōtnieré, dìlgé, -es. m. IŽ 298 (1187), dilgė Ds, zob. dilgėlė: Trgn, Ut, Zt, JV641 (LKŽe). Jak pokazują dane LKŽ, synonim dilgė jest używany tylko w dialekcie aukštajckim, zatem L. Ivinskis w tym przypadku podał 10 Podana łacińska nazwa rośliny. 168 Albina Auksoriūtė | Rankraštinis Lauryno Ivinskio | nomenklatūrinių pavadinimų sąrašėlis nazwy używane nie w dialekcie żmudzkim, które włączył do słownika języków polskiego i litewskiego. Osobno należy omówić synonimy podane w NPS, które najprawdopodobniej zostały utworzone przez samego L. Ivinskisa: Bebrus. v Neŕis NPS, por. Bóbr, Bebrus Kr 275; Bobr, -ra, m. Bābras, nēris, -ra, -ria. w. IŽ 19 (74), dane LKŽ wskazują, że słowo neris pochodzi z pism L. Ivinskisa, por. nerìs, -is (nrio; Kos3911) sm. (4) NdŽ zool. „bóbr (Castor fiber)”: Nerio strajus I (LKŽe), zatem można sądzić, że ta nazwa zwierzęcia jest neologizmem L. Ivinskisa; Warnenas. Kos. Tràkszlīs NPS, por. Kos, Warnenas Kr 278; Kos, -a. m. Tràkśzl‘īs, -lia. w. pāukśztis IŽ 118 (465). W obu rękopisach L. Ivinskiego podana litewska nazwa trakšlys jest najprawdopodobniej neologizmem L. Ivinskiego, por. trakšlys BŽ129, NdŽ, BII77; I, Kos32(Jms12), FrnW zool. „kos (Turdus merula)” (LKŽe); Sól lodowa. Sól kamienna NPS, por. Sól kamienna, Ledinne Druska Kr 282, podany przez L. Ivinskiego termin złożony został prawdopodobnie przez niego utworzony. L. Ivinskis zapisał w NPS nazwy dwóch ryb i jednego drzewa, których nie ma w wykazie J. I. Kraszewskiego: Wijunas. Lampred NPS, por. Lampred, -a. m. Wijūnas, -na. w. jeszkok: Minóg IŽ 130 (513), Minog, -a, -u. m. Wijunas, -a. w. żǔwis: IŽ 148 (588); Plēkszné. Fladia13 NPS; Jeglis. Modrzew NPS, plg. Modrzew, -wiu. m. Jēglǔs, -glaus. w. miedź. (Larix europaea.) IŽ 150 (597). Nieco mniej niż przy jednej trzeciej przepisanych z wykazu J. I. Kraszewskiego nazw nomenklaturowych L. Ivinskis podał warianty, poprawiając lub uściślając słowa J. I. Kraszewskiego, np. : Jaućzias w. Jautis. Wół NPS, por. Wół, Jauczias Kr 275; Żabinkśztis. w. Źebenkśztis. Gronostaj. Łasica NPS, por. Łasica, Żabinkśztis Kr 275; Łasica, -y. f. Ziàbēnkśztis, -ties. m. ģìwolis: Mustela IŽ 130 (515); Soból. Kr. Soból NPS, por. Soból, Sabalus Kr 276; 11 Žr. Zob. artykuł O. Kažukauskaitė o zbiorze A. Kašarauskasa i zamieszczone w nim wypisy ze słownika L. Ivinskisa (Każukauskaitė 2003: 19–31). 12 O. Każukauskaitė ustaliła, że ten skrót jest nieścisły – cytowany jest nie słownik Jumskiego, lecz L. Ivinskisa (Każukauskaitė 2003: 19–31). 13 L. Ivinskis podał odpowiednik łaciński, a nie polski. 169Terminologia | 2013 | 20 Siernas v Szernas. Dzik NPS, por. Wieprz dziki, Siernas Kr 276; Dzik, -a. m. Sziàrna, -as. m. IŽ 64 (254); Garnys. Czapla. Czapla NPS, por. Czapla, Garnys? Kr 277; Czapla, -li, f. Gārnis, -nia. w. (Ardea) IŽ 36 (143); Pimpe. Pempe. Czajka NPS, por. Czajka, Pimpe Kr 277; Czajka, -i. f. Pèmpé (Vanella) IŽ 36 (143); Asietras. Aśzietras. Jesiotr. NPS, plg. Jesiotr, Asietras Kr 279; Jesiotr, a. m. Aśziētras, -ra. w. żŭwis. Accipenser IŽ 97 (384); Lipieniowy. Lipiniowy. Lipień. NPS, por. Lipień, Lipinis Kr 279; Wegiełe. Wiegielie NPS, por. Mientus, Węgieł Kr 279; Miętuz, -za. m. Więgielię, -es; kwapę, -es. m. żŭwis: Lota fluviatilis. (Gadus Lota) IŻ 147 (584); Ciesnakas. Czesnakas NPS, por. Czosnek, Ciesnakas Kr 280; Czosnak, czosnek, -snka. m. Błodūstas, bładūstas, -a. Cziasnākas, -ka. w. (Allium sativum). IŽ 39 (153); Żybokle. Źiboklé. fijolek NPS, plg. Fijołek, Żybokle Kr 280; Klawas. klewas. klon NPS, por. Klon, Klawas Kr 280; Klon, -nu. rz. Klēwas, -a, klawas. wł. (drzewo) Acer. IŽ 111 (439), także por. klawas SŽ 137 (56); ostrożeń Usnis oset NPS, por. Oset, Usne Kr 281; Oset, -stu. m. Usnis, -niēs. m. żolie: (Carduus). IŽ 253 (1007); Sera. Siera. Siarka NPS, por. Siarka, Sera Kr 282; Plenas. Plinas. stal NPS, por. Stal, Plenas Kr 282; plienas SŽ 371 (174); Waras. Waris. miedź. NPS, por. Miedź, Waras Kr 282; Miedź, -zi. f. Wàŕīs, -ria. w. IŽ 146 (578). Porównując NPS i wykaz J. I. Kraszewskiego, można zauważyć, że przy kilku nazwach L. Ivinskis nie podał wariantów, lecz po prostu je poprawił, rozumiejąc, że J. I. Kraszewski napisał błędnie, np. : Szimtakojis. Stonóg NPS, por. Stonóg, Szimtakoje Kr 277; Utie, utielie. Wesz NPS, por. Wesz, Utie, Utele Kr 277; Kerszulis. Grzywacz NPS, por. Grzywacz, Kierszulis Kr 277; Grzywacz, -a. m. Miszkìnis bałāndis, – karwēlis IŽ 88 (349); Łaksztingała. Słowik NPS, por. Słowik, Łaksztyngała Kr 278; Rudoklé. Rydź NPS, por. Rydz, Ruduokje Kr 282; Rydź, -ia. m. Rǔdmējsé, rudōké, -ies. m. grības. Agaricus deliciosus. IŽ 512 (2025). Analizując nomenklatoryczne nazwy w rękopisie L. Ivinskisa, można zauważyć, że L. Ivinskis nie tylko uważnie czytał książkę J. I. Kraszewskiego i przepisywał podane w niej litewskie słowa, lecz także, jak się wydaje, myślał o