Leksikologiškiausiam terminologui Jonui Klimavičiui – 80
Full text
245Te minología | 2018 | 25
Leksikologiškiausiam e minologui
Jonui Klima ičiui – 80
AUŠRA RIMKUTĖ-GANUSAUSKIENĖ
Kauno kolegija
An es ocho aeniasen a años, 1938 m. no iemb e 26 d., Su alkijoje nació Jonas
Klima ičius, uno de esos kalbininkų, al que conoce y alo a no sólo colegos
kalbininkai, edi o es, es ilis as, sino y amplia sociedadé. Doc o de las Ciencias
Humani a ías, calbinis a, e minólogo, lexicólogo, e minóg a o, lexicóg a o,
lenguaje no min ojas, lenguaje cul u a ugdy ojas, edi o us, edac o ios
colegíos miemb o, aduc o , consulan , au o ius, expe a, ecenzen ,
poe a... es o sólo maža pa e desc údinimų, inkančių kalban ando sob e J.
Klima ičius y la amplia y a iada su ac i idad cien í ica. Belži 80-ies años
sukak is excelen e opo unidad de discu i sin in labš ao y oolaus kalbininko
ida y abajos. Jubilia o pad es Ma ijampolės dis i o Ge uliškės aldea
enían cinco hec a es de ie a. En la amilia c eció más es niños. Desde
šeše ių lo cus odio y al mokslus expleido e a Ma ija con su ma ido
Mu aškauskai de Va akiškės pueblo, bos ódyno eks ą. Tai alinan e abajo,
246 Auš a Rimku ė-Ganusauskienė Leksikologiškiausiam e minologui
Jonui Klima ičiui – 80
Vilka iškio ajón. Lankė Višakiškės p adinę mokyklą, 1956 m. baigė Pil iškių
idu inę mokyklą y ing esó en en oncesinio Vilniaus pedagoginį ins i u ą
es udia lie u ių kalbos i li e a ū as. Obęs ob u o diplomó de supe io
ciencia con encomienda, 1961-aisiais comenza on abaja Li u ias de
idiomas ( ada Lie u ių kalbos i li e a ū os) ins i u e. Į kalbo y ą me
elizmen e pusūmėjo Kazimie as Kuza inis, no una ez es esc ibęs y
con a jęs sob e su lec o ía J. Klima ičius (Klima ičius 2005 7). Sin emba go
kalbinė ac i idad casi dos años nu ūko 1961 m. udenį jo en scien ininką
pašaukė ealiza bū inosios gue a se icios. Jamás siendo en se icio, 1962
m. ma zo 1 d. imp udoje apa eció p ime a publicación Li e a ū as mokslo
e minų žodynėlio ecenzija. 20 meses. ue bo ado de mi ida cien í ica,
sob e sus comienzos como camino del lingüis a ecue da sukak u ininkas
(www.lki.l ).
Sep yne ius me us, nuo 1963 iki 1970 m. pabaigos, Jono K uopo pas ū-
mė as ka u su ki ais žodynininkais ašė akademinio didžiojo Lie u ių kal-
pe o ambién di e sasiapusiška escuela de lengua, e a labo a o ioija
(Klima ičius 2005: 7). Es e abajo neaplino lingüís ico y más a de: Li uu ių
kalbos žodynas ( . 120, 19412002) me y san os daik as, y p imo u a io uen e de
da os del idioma (Klima ičius 2005: 7). J. Klima ičius es VIII (1970), IX (1973), X (1976),
XIV (1986), XV (1991) omos co aau o is de odo esc ibió sob e doscien os
se en a y cincuen a páginas. Daug con ibuyó y a II omo 2-oyo edición (1969)
p epa é más que cua iscien os paginos. Como se e de sus abajos, el
dicciona io de la lengua Li uania cien í icocuyo es la esencial uen e de da os
de la lengua. J. Klima ičiui u o jun a con o os con ibuí y a algunos
Daba inės lie u ių kalbos žodino ediciones es 3-iojo (1993) y 4-ojo (2000),
ambién 2002 m. izėjusio edi o io del lanzamien o elec ónico miemb o del
colegio. Desde 1971 m. kalbininkas comenzó a abaja Te minologías g upėje.
Joe a isū é como em inys, pe o p igijao más a de y in i ables neg įžau:
paimé que e minologijoje al idioma se puede hace mucho (www.lki.l ). Así
comenzó el abajo cien í ico p ác ico de e minología: al p incipio del
Ins i u o de Li uania de la Lengua en el Depa amen o de Te minología, más
a de en el Cen e de Te minología, ambién 19942002 m. en la Es a ybinėje
lie u ių kalbos komisijoje, despues en su Pakomisijoje Te minologijos (has a
2012 m.). El abajo del e minólogo, como y el lexicólogo, pesado y alinan e.
Temas i p oblemas mucho. Sumencia esc i os a ículos, a ículosneles,
e minos dicynos, dicynillos, es ánda es de ekspe izios, ecenzijas,
p opo cionik ų consul as segu amen e incluso imposible (da 2008 m.
Te minología | 2018 | 24 En la edición de Bibliog a ía de la odycle a encon amos
más de mil mil de posiciones di e en es!). Me opščiai y compe en es esc i as las
no as mejo a on ealmen e no una publicación la calidad. A odos es os
abajos se sac i icó no una ho a o incluso día de lib e alaikio, pabu imo con
a imaisiais. Sin emba go ol amos al comienzo del abajo cien í ico. 19671970
m. J. Klima ičius es udió aspi an u ada ( apo en onces llamada dok o an u a).
Kandida o dise ación In e nau inos palab as en la ac ual lengua li uanas iempo
no ujžbaigé, aunque esc ibió muy mucho, más que doscien os páginas. Tema muy
compleja y amplia. Demasiado a ención ha p es ado a la pa e eó ica y a la
his o ia de palab as in e nacionales en lenguas li uanas, esc ibe en el caso del
indi iduo (Bibliog a ijas odyklė 2008: 11). In e ėjosi po palab as in e nacionales
y más a de con colegas I ena E many e, Viole a Če ne y Lijana Puziniene 2010 m.
emi ie on Mokyklinį a p au inių žodžių žodyną. Knyga in oducida In e nau inie
palab as lie u ių kalboje J. Klima ičius esc ibió, que en Eu opa no exis e unido
concep os de palab as in e nacionales, ap a ė edi ados dicciona ios de palab as
in e nacionales, o eció de ini į de palab as in e nacionales. Dise ación
exi osamen e apgyné 1993 m. 14 día de diciemb e. Sólo ema de ella oda o a
Melio ación e minos sis ema. Mokslininkas dise ación a aba no an o
cien í icos concep os de, cuan o lingüinas seman ines e minos mic osis emas,
las discuió no sólo e minologicamen e, sino y lexicog á icamen e.
Toda ía an es de dise ación de ensa en 1992. jun o con Kazimie u Gai eniu,
Angele Kaulakiene y S asiu Keiniu J. Klima ičius p epa ó lib o Te minologijas
aisymai, en la iš yškėjo c i e ios y p incipios de no mmición e minijos y que
ecibė incluso a ias al e na i ias ecenzías (Rosinas 2008: 29). Labai našus
e minologijos y inėjimų a psnis comenzó con la e is a cien í ica
Te minologija. Inicialmen e Jubilia as ue p ime núme o de la e is a núme o
de edi o es miemb o del colegio (pi mas nume is salió bajo el nomb e
Te minologías agos), desde 1995 m. Se con i ió en icedi o del edi o
esponsable, y desde 2001 has a 2008 m. edi o en je e. Kalbininkas es no ez
mencionado, que edi o ialidad a endió mucho iempo y eje os. Šių eilučių
au o ė u o opo unidad de p epa a p ensa un eno me abajo
ecopila o ia de a ículos publicados en la p ensa cien í ica Lexicología y
e minología abajos: no ma e his o ia, apa ejiusią m. 2005 Aquí J.
Klima ičius a sclleidžia y como leksikologos, y como e minologos. P ime o le
p eocupó al menos mínimamen e explica el undamen o ema qué es la
lexicica de la lengua común? En el lib o consis en emen e combinó his ó ico y
no minío aspec os del es udio. Ypa ingą a ención des ina on lexicos y
e miníos sis emiskumui. Es a colección de a ículos una de e minologas, especialmen e jo enos de la gene ación, pa ankinių knygų.
248 Auš a Rimku ė-Ganusauskienė Leksikologiškiausiam e minologui
Jonui Klima ičiui – 80
Daugiausia a aé ma a illbus y mis e ioso palab as pasaulis, su in inalinée
amplidadje cien í ica ac i idad susiklos é muchiašaké. Viskas así lėmė
ci cuns ancias (kolek i ních da bů e gys ė na u almen e, de en endimien o,
sa ano iška), mane a ( e žlumas y domesingumas), des ino Moky ojo, ambién Jono
Jablonski y especialmen e Kazimie o Būgo ejemplo. Pe o y unió esa plu iašakumą
u bió de Jų nusižiū ė as c edo heo ia cum p axis, al ez más p ecisamen e
p ác ica con eo ía: eo ía, nada nocan i sob e hablando homb eų, a eces pa ece
be aisė, neap aisinan i p ak ikos be gždžia, a p ác ica sin eo ía o de odo uno
puede, o ieni klys keliai. Aspec os no mámicos y ugdomásicos sin i iamojo s e ai
sin pun o de apoyo, del lib o Lexicologías y e minologías abajos: no ma y
his o ia p a a mėje ašo mokslininkas (Klima ičius 2005: 7).
Du an e odos esos años, des inados a la lengua li uana, desde la misma p ime a
ya mencionada publicaciónción Ta ybiniame moky ojuje 1962 m., sin mul i ud de
a ículos cien í icos, imp esos en especiales publicaciones de ciencia Lie u ių
kalbo y os klausimai (Ac a Linguis ica Bal anica), Kalbo y a, Li huis ica, Kalbos
kul ū a (Bend inė kalba), Te minologija, J. Klima ičius publicó aún más a ículos
popula ios a la cul u a de la lengua li uana y en los medios de comunicación
Gimnasia, Gimnasio y k . Como solo po eso él es puikiai conocido á edi o es,
es ilis as, lenguaje maneky ojams. Muchos consejos, co ecciones,
p opues as es á des inada especí icamen e pa a ellos. Como es á mismo
esc i o: Įsi aukiau lle a a cabo jó enesidad susd i a p og ama de cul u a de
lengua [1) sa a plė o i, 2) nauja ku i, 3) sena pe žiū ė i e iduo i] la e ce a
pa e. Leidžiu a pe sonas nue osada us, son p igijusių (www.lki.l ). Págago su
c edo noempiau de cada publicación en econocido ankliškumo eo ía la
siemp e debe ene , pe o necesa iamen e encima en mos a hay. J. Jablonskis,
K. Būga nunca noodė, eo ía puede se como pamušalas, sob e sus abajos
esc ibé el mismo kalbininkas. Y donde más adio y ele isión de la lengua
ho asėlės (p ikalbė a ce ca de pa os)... Apa e hay que menciona los g andes
dicciona ios de é minos, cuyo e minólogo es J. Klima ičius: Medicinos
e minos dicciona io (1980, jun o con K. Gai eniu), Elek o echnikos e minos
dicciona io (19992), S a angos dicciona io de e minos de lenguas: 3020 e minos
de lenguas li uanas, ingleses, áciles, áciles, usas, usas (2014), y muchos o os
de la e nog a ía y la encyclopedia de Li uania (2014).
249Te minología | 2018 | 25
Y eso aún no es odo. Jubilia has a pa šiol abaja našia, sin a ok ėpio. Sin
emba go des ina iempo y pomėgias, especialmen e poesía a la esc i u a, a la
aducción, cuan o menos conocida ac i idades. Sólo se i mo apodyname.
2008 m. salió Klemenso Ge ulio slapy a džiu i mado colección de poesía
in elec ual Ž aigždė k i imas. Después de es e conjun o él apa eció con
doana al jubileiu del nomb e de Li uania 20 pa es giesme Tūks an me ė
Lie u a (2011). En ese mismo slapi a dío i mada poesía giesmė T ys
k yžkelės: au os ūpin ojėlio Jono Aisčio (2012), eilė aščių knygelė A i gim i
i amžini bei sone ų, giesmių, sakmių, pa a azių i eilė aščių ink inė Gy oji
amžių Lie u a (2018). (2016) Galima sólo adė i, cuán os aún posmos aún
desapublicb a y esc iba... Ma y , debido a es e pomėgio c ea cien í icos J.
Klima ičiaus a ículos se puede econoce de indi idualalaus s ilius:
e bingas de palab as, e os palab as, naujada ų, di e sos me a o as y
o os a ís icas aiškos ins umen os. Mágs a deci kandžiai, i ónicamen e,
p opo ciona mucho p eciziamen e ecogidos hechos del lenguaje, de ales,
bas an e a menudo in i a a su lec o oja pamén i e jun os y hace apibend inamien o, conclusados.
Mi conocimien o con d . J. Klima ičiumi comenzó 2004 m. Ins i u o Lie u ių kalbos
Te minologijos cen e. Acabado los es udios de licencia u a Vilniaus
pedagoginiame uni e si e e empecé a abaja Te minologijos cen o y .
labo an e, después años jaunesniąja ciencia empleada. Desde mismo ins i u o de
abajo iniciales delijomemos con J. Klima ičiumi un gabine e. Aquí empezó una
zassispy usios zemai ės y acional su alkiecio amis ad. A mí en onces el edi o
en je e de la e is a Te minologija pa ecía muy exiglus, un poco a i ibóés, un
poco mis e ioso, siemp e algo esc ibiendo, susc ubés, pe o eniendo un puidoso
sen ido del humo y colega es abbinan e sus ob as de c eación, especialmen e
pe gim adienius. Desde mismo abajo ins i u e inicios hučiau ė išką J.
Klima ičiaus globą, especialmen e esc ibiendo p imuosius a ículos cien í icos.
Has a aun šiol ecue do, cómo impacien emen e y con emo ( eną pasabius,
como y o os jó enes mis colegas) espe aba el p ime su a ículo
Te minologías žu nalui ecenzijas, especialmen e edi o io. Sus comen a ios,
consejos, paba imas me ue on muy impo an es. Cada a ículo a J. Klima ičius
a en amen e pe scai yda o (no po una ez!), k uopščiai edaguoda o,
negailėda o ano aciones y p opues as. Puikiai ecue do m. 2007 a o oño, cuando J.
Klima ičiaus solici é con e i se en je e cien í ico. Él es u o de acue do.
Paci iai ė iškai y dalykiškai me cus ojo odos los doc o an ū os años. No una
ez pasada ho a, leyendo dise ación manusc ip o, me ue la más g ande, cual
que sólo pude ene , escuela. 2011 m. exi osamen e apgyniau dise ación 18831916 m. ka ekiz-
250 Auš a Rimku ė-Ganusauskienė Leksikologiškiausiam e minologui
Jonui Klima ičiui – 80
mų eligijos e minija. Taip J. Klima ičiui eko dalia p isidė i i p ie negau-
saus e minologų bū io ugdymo.
Su Jubilia u eko di b i i Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos Te mi-
nologijos pokomisijoje. Aquí jó enes e minologos podían e , cuán mucho
iempo académico alocaba e minos diccionno, es ánda y k . ex os.
alsamien o, po lo que enía excelen e opo unidad á ap ende . J.
Klima ičius siemp e enida a p epa ado, exsinag inėjęs cada é mino, cada
de inición, u ėda o su opinión. No siemp e ija, p inciga opinión gus aba a
colegas, sin emba go ella e a siemp e undada y aiški, a a ez cuando
keisda osi. Hablė i sob e d . Joną Klima ičių no hay simple mejo amen e
Jubilia ą desc ibe abajosi. Ellos mismos hablan po sí mismos. Be eik seis
diezmečiai des inados kalbai, k uopščiam y nuosekliam lenguaje ciencia y
p ác ica abajo. Sin su ealizado ob as de segu o es a íamos mucho
pob e es. Y sabiendo que s olčiai lleni sus ancias, juod aščių, cabeza minčių,
aún ob end emos no un in e esan e y alioso abajo. Po consiguien e ales
he žios sukak ia ocga que íansi deseoge se de buena salud, je gos abajonando en a o de la lengua ma mós e a.
Muchos años, Moky ojau!
LITERATŪRA
Balašai is A. 2012: Kalbininkai y poesía. La ciencia y la ida 1, 1315. D . Jonas Klima ičius. página web del Ins i u o de
Li u ias, www.lki.l . P ieiga po in e ne : h p://old.lki.
l /LKI_LT/index.php?op ion=com_con en & iew=a icle&id=186&I emid=1 ( e is ada 2018-09-03). Jonas
Klima ičius: bibliog a ías odyklė, Vilnius: Li u ias Ins i u o de lengua, 2008. Klima ičius J. 1993: Melio acijos
e minos sis ema. Humani a ines ciencias lingüo y os di eccion de dak a o dise ación ezes, Vilnius: Li u ias
ins i u o de lengua. Klima ičius J. 2005: Lexikologías y e minologías abajos: no ma y his o ia, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u o leidykla.
Escola dicciona io de palab as in e nacionales, Kaunas: Š iesa, 2010. Pupkis A. 2005: Kalbos kul u
s udijos, Vilnius: Gim asis žodis, 256257. Rosinas A. 2008: Zymus nacido in es igado de la palab a.
Gim oji habla 2, 2931. Umb asas A. 2008: Jonas Klima ičius leksikologiškiausias e minólogo. Cul u a de
la lengua 81, 336339.
Recibió 2018-09-04
Auš a Rimku ė-Ganusauskienė
Kauno kolegija
P amonés g. 20, 50468 Kaunas
E. poš a aus a. [email p o ec ed]