scieee Open visual document viewer

Medicinos terminija prieš 100 metų

Palmira Zemlevičiūtė

Abstract

MEDICAL TERMINOLOGY 100 YEARS AGO    The paper deals with terms collected from over eighty popular science and informational articles on medicine and health published in Lithuanian periodicals (mainly newspapers) in 1918. Terms are analysed in respect of the meaning and expression.    Some specialized medical periodicals ceased in 1918, therefore general publications – Moterų balsas, Darbo balsas, Dabartis, Vienybė, Lietuvos aidas, Pavasaris and Tėvynės sargas – started publishing information on the most important health issues, mainly infectious diseases (dysentery, typhus, influenza, etc.), their treatment and patient care. Over 700 different terminological units were collected from the texts researched. 66% of terms are purely Lithuanian words, 17% are foreign words (mainly borrowings of Greek (apopleksija (apoplexy), bakterijos (bacteria)) and Latin origin (kamparas (camphor), daktaras (doctor)) and another 17% are words of mixed origin (hybrids (aptiekininkas „vaistininkas“ (pharmacist), operacinė (operating-room) and complex terms having elements of different origin (valgio virinamieji organai „virškinimo organai“ (digestive tract), ispanų liga „influenca“ (influenza)). The terms researched name body parts and organs, diseases, medical devices, persons, medical institutions and abstract concepts of medicine.    One-word terms which are simple words of Lithuanian origin are quite rare (akis (eye), galva (head), plaučiai (lungs)). The majority of terms researched are derivates (nugarkaulis (backbone), kosulys (cough), niežai (scabies), gydytojas (doctor), ligoninė (hospital)). Two-word terms are most frequent (tulžies pūslė (gall bladder), dėmėtoji šiltinė (spotted fever), ricinos aliejus (castor oil), vaistinės padėjėjas (pharmacy assistant), rentgeno kabinetas (X-ray room), three-word terms (vidurių šiltinės mikrobas (typhoid fever microbe), raudonojo kryžiaus ligoninė (Red Cross hospital)) are not very common. There are quite a few synonymous terms in the researched texts (kruvinoji and dizenterija (dysentery), aptieka and vaistinė (pharmacy)). Synonymous terms can be easily identified in the same text because they are used either together or interchangeably. It is more difficult to identify the synonymy between terms from different texts, in such cases the subject of a text, synonymy within the same text, features of the concept or an external source (for instance, LKŽe (Lithuanian Language Dictionary)) may help.    In 1918 quite a few medical terms had alternative versions. Phonetic and orthographic variants are common (krūtinė and krutinė (chest), skarlatina and škarletina (scarlet fever), džiova and dziova (tuberculosis) irmedė and irmedė (influenza)), morphologic variants are rare (variants of a gender – karantina and karantinas (quarantine) and of endings – raumenys and raumens (muscles)).    Synonyms and variants were used because terminology was not settled; inconsistent usage was also caused by the author’s language knowledge and terminology known to him, editorial or publishing mistakes and the focus on easy and understandable presentation of medical information without paying much attention to expression.    Medical terminology of 1918 was influenced by the spoken language. Quite a lot of words – some of them are quite figurative – were borrowed from the colloquial usage (kruvinoji „dizenterija“ (dysentery), mažakraujė „anemija“ (anaemia), gyduolė „vaistas“ (drug), pribuvėja „akušerė“ (obstetrician), krimslys „kremzlė“ (cartilage), kraujo vaikščiojimas „kraujo cirkuliacija“ (blood circulation)).    In that year some concepts of medicine still were vague, therefore there are some medical terms which are not precise (ausų užkaitimas, vidurių sluoga, skilvio sugedimas).    Medical terminology of 1918 provides an interesting, useful and unique information for the history of medicine in Lithuania (what health issues were topical, what diseases were common and how they were treated, what were the means of prevention, who treated patients and where it was done, etc.) as well as for the research of Lithuanian language and terminology. Some terms which are currently used in the language of medical science were used 100 years ago, but in general medical termin­ ology of that year differs from the modern terminology in figurativeness, Lithuanian origin and variety of meanings and expression.

Full text

147Te minologia | 2018 | 25 A ku os Li uânia ALs ybės 100-mechiui medicina e minija há 100 anos PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ Lie u ių kalbos ins i u as ESMINIAI VOZŽIAI: medicina, e minas, nomeamen o, sinónimos, a ian es, gy oji kalba A língua é a mesma yškioji žymė, que dis inge uma nação de ou a kazys G inius, LA 79 1918 1 Į ADiNės PAs Abos S eika os eikalų padecimen o na Li uânia 1918 anos. A independência da Li uânia oi decla ada di íceis anos do P imei o gue a mundial. Conselho da Li uânia (h p: www. a yba.eu) começou g adualmen e a p eocupa -se e asun os de saúde. 1918 m. 25 de ab il d. sessão do conselho oi conside s i a o dem de o mação de comisões especiais. ou a dia de sessão cons i uída Comissão de saúde (h p: www.en.wikipedia.o g ) Seus memb os o nou-se d . Jonas basana ičius, s eponas kai ys e kun. Jus inas s augai is. euni as pessoas adequadas pa a es e abalho oi di ícil. anos da gue a mui os médicos se e i a am da Li uânia. odos os assun os de saúde nos luga es a a am óci os designados k aš o médicos. Os p imei os médicos, começa am a abalha na comissão, o am D . And ius Domaše ičius e D . An anas ileišis (Pe ony ė 1995: 118). 1918 m. a si uação dos assun os cinos pe sonalo i ligoninių s ygius, mais o i medicinos pagalbos s oka bu o palanki di a užk ečiamosioms ligoms plis i. kilo i sma kiai pli o sani á ios na Li uânia e a pesada gue as, medišil inių, disen e ias, g ipe, sa upų e k . epidemias, si g a lė inėmis doenças. udo isso aumen ou mui o a mo alidade da população (Pe ony ė 1995: 119; micelmache is 1959: 21; e cijonas 1968: 122). Du an e o p imei o independen e Li uânia dezme io o núme o de médicos augo len amen e. Ges o es pa icula men e al a am nas aldeias, pois p incipalmen e deles abalha a nas cidades. poucos ha ia médicos em p á ica p i ada ( e cijon 1968: 122). Felče ių na independen e Li uânia não p epa ada, ad suas g e as complemen ê de usijas g įžę ou gue a sani a ijas puska ininkiai ( e cijon 1968: 123). 148 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija há 100 anos pa a que a si uação pelo menos um pouco melho asse, a comissão o e eceu adequadamen e o ganiza o abalho dos médicos locais e e o nan es, sob e a sua quali icação e concessão de di ei os de p á icas deixa decidi só à comissão (Pe ony ė 1995: 119). Ne e ai okiečių adminis ação odaip obs aciou libe ação médicos li uãos p á ica. Pa a a comissão ca as apela am-se não só médicos li uanos, que endo escla ece opo unidades de abalha daquele empo na Li uânia, mas e os p óp ios esiden es li uanos com pedidos de a i a em lhes médica Li huu į, po que com óce eis eles p on amen e não se como e bêa am (Pe ony ė 1995: 119120). m. julho 24 d. 1918 em sessão do conselho d . Ju gis Alekna ecomendou ins i ui sepa ado um depa amen o de saúde, po ém es e plano implemen ado só no emb o 11 d. começėjusios abalho p imei a p imei a do go e no. Comissão oi pe o muada em Depa amen o de Saúde do Minis é io dos Assun os In e nos ( oliau Depa amen as) (Pe ony ė 1995: 120121). Depa amen o es u u a e di eções de a i idades o ganizou-se de aco do com 1905 m. es a u o de medicina do impé io usso, adap ando-o às condições locais do país. O Depa amen o não e a a única ins i uição de pode , a umada assun os de saúde na Li uânia. p o eção k aš o minis é io sani a ina aldyba cuida a dos soldados saúde. No no ó io do Minis é io da Educação es a am assun os de saúde dos alunos. as suas di isões de assun os de saúde inham os Minis é ios de Comunicações e Jus iça (Pe ony ė 1995: 121). 1918 on es de e minologia médica do ano e seus au o es. P imei a gue a mundial (1914-1917), okiečių okupacija (1915-1918), di iculdumai do p imei o pe íodo kū imosi do Es ado da Li uânia изблаškė e assim negausų medikų bū į, daugelis medicinos in eligen ijas oi pasi aukę į usiją e ou os k aš us, e isso e e in luência nega i as k aš o žmonių s eika ai. alados a o es ambém lemb ou Li u iškosios medicinos pe iodikos1 publybos sąs ingį (s akulienė 2001: 232). no en an o apesa de odas as di iculdades, mesmo e naquele momen o di ícil pa a a Li uânia adosi pa ienios li uanos médicos, que não só a a am e cuida am en e mos, mas e esc e ia ques ões de medicina e saúde, e não só médicos, mas e ou as p o issões ep esen an es (medicinas publicações apa si s amen o c . 1). 1 A início do XX a. susikloschiusi socialinė-poli inė si uacija (a gau a imp udos lais ė lie u iškais ašmenimis 1904 m.), iaugusi kul ū inė- isuomeninė lie u ių in eligen ų eikla (1907 m. įku a Lie u ių mokslo d augija) suda ė palankesnes condições especializo ai spaudai su gis i. m. julho mês apa eceu jo nal do jo nal Li uania ūkininkas apêndice S eika a, edaguado d . kazio G iniaus, 19111912 m. Li huanian žinių apêndice Fa maceu ų eikalai, 1913 m. ilgai puoselė as pi masis lie u iškas medicinos mokslo žu nalas 1909 i p ad a, e 1914 m. gamamas leis i mėnesio Auš a apêndice Gydy ojas ( aiš ilienė 2013: 208–209, 211). 149Te minologia | 2018 | 25 1918 m. li os de medicina na Li uânia nãoleis a. só s e u (Ame icane) apa eceu duas li osgelés Juliaus bielskio Rak as s eika on i laimėn (64 p.) e A. J. ka aliaus Vy as. O que odo homem de e sabe sob e os assun os de seu sexo (24 p.)2. 1918 o am a é ol ėjusių especializados de medicina jo nais e pe iódicos de publicação pe ūkio in e psnis. só sausį moscou oi edi ado o úl imo núme o do Fa maceu as asun os3 jo nal de jo nal. za a médica e ques ões de saúde esc i a em ou o daquela me a imp ensa jo nais Mo e ų balsas4, Da bo balsas5, Daba is6, Vienybė7, Lie u os aidas8, 2 a igo analisando e minus de não na Li uânia isleis ų publikacijų a si ibojama. 3 m. 1911 Auš inė, do anexo de conhecimen os da Li uânia publicado em ilniuje, des inado à cul u a e educação da Li uânia mokslei ijos, no segundo núme o apa eceu o p imei o Fa maceu ų eikalų nume is. mais a de po longos dispu as e conside s ymų Fa maceu ų asun os decida pe mi i à Li uânia conhecimen os como g a ui amen e p iedą. 1912 m. Lie u os žinios išleido mais dois núme os. do o al du an e 19111912 anos apa eceu qua o nume ia. em 1912, saindo o qua o núme o, a publicação do jo nal aš êlio nu ūko (s akulienė 2007: 125, 127). 4 Jo nalismo da Li uani ka alikių mo e ų d augijos, leis as 1918 m. kaune. edaga o Z. čalky ė. 5 Laik aš is, ėjęs 19171919 m. ilniuje 2 ezes po semana. edaga o e leido s. kai ys ( Le i 486). 6 okie ijos okupacijos adminis acijos laik aš is Lie u os gy en ojams. 1915 ėjo 1916 m. ilžėje, 1916 1918 m. (com in e alo) kaune, 1917 m. bals ogėje. inicialmen e 2 ezes, mais a de 3 ezes po semana, 1918 m. dien aš is. 1918 m. edi o es: A. Liūdžiu ai is, n. A. ozelys ( Le i 380). 7 ka olikiškos k yp ies sa ai aš is pa a os camponeses, 19071914 m. e 19181933 m. ėjęs kaune, 1914 1915 m. ilniuje. 19071919 m. sa ai aš į edaga o A. Alekna ( Le XX 110). 8 Laik aš is, ėjęs 19171918 m. ilniuje. undado e 19171918 m. edi o o icialus do es ado, sociedade e cul u a da Li uânia, pe sonagem, i ma á io do Ac o de 16 de e e ei o, p imei o p esiden e da Li uânia A. sme ona (18741944) ( Le Xiii 195; Le XXii 140). 1 pa . 1918 m. dis ibuição de publicações médicas ou a daquela á ea publicações espécie nedidelhas ex ensões a igosnelhas, mais p ecisamen e žinios, sob e doenças e suas p opala imą, s eigimą de es abelecimen os de a amen o, médicos 150 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija há 100 anos P imasa is9, Tė ynės gua das10. No calendá io de Kauno e no calendá io de Auš os Va ų pa a o ano 1919 publicada po um a igo sob e doenças e higiene. 1918 m. de a igos de medicina s i ies publicada nedaug. Jų esc e eu médicos A. ileišis (mais p incipalmen e), eliziejus D augelis, Danielius Alseika, Pe as A ižonis. emá ica e le iu a igos de i ulação: Higijena, Naujoji liga, ožė, achoma, caip i e , que saudá elam se , qual isso é in luenca e de que ela su ge?, Niežai, Apie pulmona djio ą, saugokimės ligas, sob e Apie gue a ligas, Šis as doenças e hygienas, Šil inės, Žmogaus kaulai, Dėmė osios šil inės e c. pe sonalą (gydy ojus, ais ininkus, elče ius e k .) e pan. Po exemplo: Ligos, Dak a ų i akuše ių s oka, Feldše is, ispanų liga, Li uu ių sani a inės Pagalbos D augijos poliklinika i ligoninė ilniuje, Dėl s eika os s o io, Gydy ojų apsig enimas, Gydy ojų domei, iš kauno mies o ligoninės e e c. essas in o mações o am imp essas em ce as ub icas de jo nais na Li uânia. Po exemplo, mūsų žinios (Da bo balso ub ika), Į ai ios žinios, Žinios om Li huania (Lie u os aido ub ika), iš Lie u os k aš o (Daba ies ub ika), Žinių žinios (Tė ynės sa go ub ika). aindabe êsiama XiX a. inal imp udos p oibi anos i a usi adição publicações assini i slapy a džiais ou slapy aidėmis11, exemplo. : Ainis (Juozas P oskus), Ibis (Jonas basana ičius), K umplys (b onius s osiūnas), Kuliškis (s anislo as Du skis); No. (kazys G inius), L. G. (Liudas Gi a), O. A. (ona Adomai y ė). Embo a exis ha e não encob iamas au o idades, exemplo. : D- as D. Alseika, D . E. D augelis, D . A. Vileišis, D- as med. P. A ižonis. Temá ica de on es de e minologia médica de 1918. sob e o que já oi esc i o em e e idas publicações? Jų ema ica, sem dú ida, oi padic uada 1918-ųjų saúde asun os si uação na Li uânia. opiausia daquo me o p oblema e a plin anças e siauchian es in eck ečiamosios doenças, aigi p incipalmen e sob e elas e esc i a (ž . 23 pa .) dizen e iją, šil ines (dėmė ąją, idu ių) (ž . 4 pa .), g ipą (ž . 5 pa .), ožę, niežus (ž . 6 pa .), plaučių džio ą, aupus ( aip pa iki 9 ili ka alis as lie u ių jaunimo sąjungos Pa is, 1912-1914 m., 1920 1940 m. kaune, 1918 m. ka aliskos ilniuje. 1918 m. ju nalą edaga o b. s osiūnas ( Le X ii 668). 10 Lie u os k ikščionių demok a ų sa ai aš is, 19171918 m. ėjęs ilniuje, 19201926 m. kaune. 1917 1918 m. edaga o e leido Li huanian s a e and socie y igu e, eb ua io 16-osios Ak o signa a as, an asis Lie u os p eziden as A. s ulginskis (18851969) ( Le XXiii 715; Le XXii 140). 11 sob enomes e slapy aidês iden i icados com base lie u iškųjų slapy a džių są adu (ž . Li e a ū os są ašą). 151Te minologia | 2018 | 25 2 ig. D . D. Alseika esc e e sob e doenças con agiosas; S k 1 2 152 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija há 100 anos 3 ig. D . A. Vileišis esc e e sob e doenças de gue a; TS 1 4 153Te minologia | 2018 | 25 4 pa . D . E. D augelis ašo apie šil ines; AVk 1918 154 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija p ieš 100 me ų 5 ig. D . E. D augelis esc e e sob e in luenza; TS 36 13 155Te minologia | 2018 | 25 6 igu a. D . A. Vileišis esc e e sob e coçus; TS 14 13 e mos de calo s 5 15, LA 46 2, Db 17 11 de calo s A k 50, s 4 14, s 7 162 Palmi a Zemle ičiū ė | Te minija Medicinos an es de 100 anos eles opos os signi icados êm em qualque con ex o. P incipalmen e isso são sis emá icos an onimai e mos, cujas elações an oniminas são cons an es e cla as be specialaus con ex o. 1.2. Denominações de Ligas. op. em 1918 o p oblema de saúde pública e a as con ak ecí eis, ou in eccionais doenças (ab iu sob e sinonimícios seus nomes e sky elyje 3.2 das mesmas e di e en es ex os de medicina e minos sinonimia elações), aigi publicações medicinais daqueles anos gausu dessas doenças denominações. alamosas doenças o d o A. ileišis num de seus a igos chamou de doenças de gue a, cujas an igamen e aniquila am mui o mais pessoas do que pe sai gue as s 1 14. À ais doenças ele a ibuiu dėmė ąją šil inę, idu ių šil inę, dizen e iją, chole ą, ma ą e s abligę. P incipalmen e em a igos publicados em pe iódicos, publicados em a igos LA 42 1 am 20 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 ašy a apie pi mąsias is ligas. Šių ligų pa adinimai ge okai į ai a o, p z.: lo . yphus exan hema icus – be iamoji šil inė s 1 14, s 26 12, s k 1 1, 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 14 15 14 15 15 15 16 15 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 16 17 17 17 18 18 18 18 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 19 14, Db 79 3, LA 42 1 e ka š inė Db 98 3 ka š inės kk 70 sinonimiškai, ainda plg. šil inės, ka š inės […] yphus mb 1 11, em alguns a igos em que o e mo ka š ligė nb 13 193, A k 54, kk 71, Db 27 3 ambém inha signi icado de […]ka š inės[…]. Mui o se esc e eu sob e g ipe (la . in luenza). in luencia kk 69 in luenca TS 36 14, 34 s 4, s 7 14 liga espanha s 34 4, Db 44 15, P s 9 18, Db 44 14 in luencos oji liga s 5 Šispaniška liga 34 nb 4 75 g ipě Db 4 56 g ipě или изpaniškoji liga Db 178 3 in luen in luences liga Db 178 3 g ipedmed 69 70 kk 70 pap asca или pap aska 36 13. no a Aca. 163Te minologia | 2018 | 25 não ens nada a e nem com a p óp ia doença, nem com as sua p ižas imi. Es a pala a em i aliano signi ica […]į aką[…]. Ele é conhecido desde 1743 ano, ligos „epidemija bu o labai išsipla inusi isame pasaulyje“ ( ikslų biblio- g a inį ci uojamos publikacijos ap ašą ž . Pag indinių šal inių są aše). ko- 1889 m. po es a gi es a liga publicações ainda e a chamada espanų, ispaniška, ispaniškąja? Sob e es a liga a do mesmo jo nal no a igo Naujoji liga esc e eu d . e. Amigelis obse a que <...> ela a e iou de espanha, isso a chama ainda ispaniška, ou poniška (ma , ieni neiš a ia, e b inca amen e a i mam, būk šia liga pi mas apsi gęs ispanijas ka alius ( ikslų bibliog a inį ci ujamas publikacijas. ž ap ašą Pag indinių šal inių są aše). g ipe g ipê g ipes liga in luenca in luencos liga i medė in luenca spanha liga espanha in luenza espanha liga espanhola simples in luca a pa i de publicações sob e doenças ê-se que, além de mencionados in ecciosos doenças, ambém pessoas si g a chole a, s ablige, ymais, uupais, niežais, d ugiu: lo . chole a kolie a nb 13 193 chole a s 1, 14, 2, 4 s 14, s 15, Db 98 5 chole a Db 56 3, Db 79 3, Db 56 4; lo is e anus pas y imo liga ou Te (la in e amuan) kk 1 14 siu ema kgs / 27 3 Db 27 Db 27 3; lo is mo billi passas j jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj Db 96 3 / ymai (jed a) s 7 14 (dėmė ieji ymai kk 71); lo . a iola – auplės Db 98 3, Db 79 3, Db 96 3 / aupai kk 71, s 5 15, jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj jj j ou o g ande g upo de doenças oco idas em a igos é de doenças ci ú gicas e auma ológicas (a ski ų a igos sob e essas doenças não hou e), os nomes dessas doenças eqüen emen e mencionam em a igos sob e ou as doenças, i. e. como as úl imas de unhas ou ou as consequências, po exemplo, se gan en u ių šil ine, possí eis complicações, po exemplo: Nuspė i šil inės bėgį i galą gan sunku, nes neka ą i a šil ine isks būna (kaip an ai, ža nų p akiū ) A k 52, ou Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es de 100 anos pe si gę o imis pacien es êm polinkį susi g i pulmões djio a: <...>, o ys, <...> e ou as doenças g a es az 164 pessoas palincusius à djio os. os doen es com es as doenças de em se pa icula men e cau elosos s 7 15. po ém, em compa ação com as in ecciosas, as denominações des as doenças são mais de ca á e desc i i o, não p ecisslús, po exemplo: mãos lo es s 36 14, mãos do A k 53, pés lo es s 36 14, pés do A k 53, língua s 36 14, pele elição s 10 14, ped a liga s 4 s 15, sangue luí de nasies s 34 6, sangue luí de in es inos 34 6. Mais dois g upos dos ou idos, nosies e ga kles, sis ema de ó gãos espi a ó ios doenças. Jų, como e an es disso de discussões de doenças, denominações apon adas p incipalmen e em a igos sob e doenças in eccines, i. i. kalbamųjų g upių ligos encon a-se como con ak ečiamosios ligos pasekmė: be o ha , con ibuda ainda pa a in luencas ausų uží imas s 34 6; P ie in luencas eqüen íssima p isime a pulmões uží imas. <...>. além disso, quando às ezes ambém con ibui e in lamação da memb ana pulmona s 34 6; in luenca se gan pode ambém en a em co po e ou as bac é ias como, po exemplo, bac é ias que p o ocam in lamação dos pulmões, ou pução s 34 5; in luencos bac é ias a uam di e amen e em gli ines memb anas e aquela sua ação, […]...>, mani es a-se na ia espi a ó ia dêmosė ąja šil ine...> susi gus dėmė ąja šil ine...> [p] isideda b onchi as, nosies slogas[…] A k 53; ligznai nea incamas doen es é a acusação de que a g ipe […] pulmões, […] da... […], Db 178 3. 1918 m. publicações médicas ainda mencionam os olhos ( achoma s 11 14, aiškanos s 11 14, pilka alk is s 11 14, in lamação dos olhos A k 53), li i ilis s 5 15), me aboli os e endóc inos (cuk ines liga s 4 15, podag a s 4 15, 34 nu ukimas s 4 15), ó gãos de p odução sanguínea (mažak aujė s 4 15 s 14 7 14 14), ó gãos gas oin es inais (se ício 34 5, abdominais 34 12, abdominais 34 26 A k 51, abdominais k 13, 194, 14 15 26), con ulsões sopha i (na hamen o Db 98 3, 12, 12, euma ismo, con ulsão in es inal s 14, 36), u ismo s 14 14, 14 14 (con acepção in es inal s 15), e c. e mo ma as usado não só pes is, mas e epidemia signi icado, plg: lo . pes is Ma as ou džuma15, que só em um único Xi século ex e minou e çdalį eu opos população, é uma baisiausiųjų ligų s 2 15; 15 e mos ku sy in i d . A. ileišio 165Te minologia | 2018 | 25 lo . epidemia k u inosios komiso ius Lie u os šiau ių uoš o, ka uomenės gydy ojas d- as kalie16 alou sob e oda a medidas g umi c u inosios p agui em cidades e sodjiuose Db 79 3, ž . ma as 1. mui o con agiosa epidêmica doença (pes is), 2. essa doença epidemia LkŽe. A aiia a enção e mo io laužimen o: ą ligą [in luencą P. Z.] pode ob e spon aneamen e do pe ijozelamen o, pa icula men e d êgname laike. Ela mani es a- se em do de cabeça e queb a de io kk 69, eja 1 queb a 6. gėlimas, skaudėjimas LkŽe. An igos anos médicos li uanos popula inamose publicações de medicina usado o e mo iacio k ė imas, da d ugio k ė imas, mas osos laužimen o. como um g upo sepa ado menė ini compos os d ižodžiai e mosini a ibu iniai eiksmažodinių daik a a džių subjek iniais san ykiais susiję junginiai, cujo pe enomasis dėmuo sujei o liga execu a p incipal dėmeniu mos ada daik a a diškai su okiamą eiksmą (bune ičiū ė 2000: 10); aigi liga pode apa eicš i, a k is i, e eigą, p aplis i, za uk i, ex.: doenças apa eiškimai nb 4 676, doenças odpadimas A k 53, 51, doenças bėgis nb 13 193, doenças p apli imas A k doenças za ūkimas s 34 5. No abė a, que nos ex os in es igamuosios o e mo espécies (hiponimas) não a as ezes subs i uído gimininiu e minus (hipe onimu)17, exemplo.: Plaučių džio a é uma mais p asipla inusiųjų e baisiausiaųjų ligų. <...>. Džio os causa é pequena, simples olho in isí eis, gemulėliai s 7 14; Mui o equen emen e idu ių šil inė siaučia lá, onde as pessoas cons oja ne i ą andenį om za e š ų šulinių a ba upių. con agice a pessoa shil ine, quando en a em seu co ponan os doenças bac é ias s 1 14. Nomeações de meios de a amen o 1.3. 1918 m. médicos na Li uânia al a am, sua ajuda a pessoas comuns e a di icilmen e acessí el, aigi comp eendama, que susi gus ou sunegala us e a g iebiamasi naminių ins umen os. isso é ób io con ando aqueles anos publicações médicas jônes a maio pa e dos nomes de meios domínios us oizados pa a ins de a amen o. Gy y y asi com plan as medicinais e seus pa mes: eikia asa ą ap i ink i liepų žiedų, a iečių uogų, amunėlių, cen u ijos18, pelynių, ėglio uogų, ėsiuklių, u ų, mė ų19 e ou ookių e as, com as quais pode-se de ende con a doenças a é se bene iciando de conselhos do dou o mb 1 12. 16 e in a a igo o iginal. 17 Po mais sob e hiponiminos e hipe oniminos e mos de elações e . mi ke ičienė 2015. 18 Cen u ija bo . ši dažolė (Cen au ium) LkŽe. 19 e in a a igo o iginal. Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es de 100 anos como meios de a amen o usa bebidas e ou os líquidões: kad ali inus eb e e iscaukus pe cai a imą, boa é app in i ilho co po ac u s 30 16 12; i miju us i mede bese gan , é p eciso ao seu nebejalgy i ugš ies, bebe liepų žiedų a ba ą, da doce de a iečių sul imi e upin ia bem sup akai uo i pa kk; aipia pa a la a o ligonio 69 Paskulė i dažnius <...> A ine degkiau 52. uma das au op o eção con a as doenças in ecciosas desin ekção, ou bac é ias anihilan es, subs âncias e líquidos: equie e só não esquece , que le ando o hospi al domie é p eciso udo bem es azia , aze desin ecção, isso é udo es alus ainda inca com ka boliu, sublima o e ex ūka i ainda com o malin s k 1 Jo b ancos p ecisam la a , pa i inhos sha me; ao doen e caga , oda cama de e es a pe alida; não la anus obje os de em apsmilça sie os dumais, aplas a ca bolinho água e ajuda pasi ėdin i kk 74; P adedan cu a se de cozês, é p eciso p mučiaus exmasca a calo oj ynėj ( onioj) com o e de muilu s 14 13; sa gin ojas gi de e zailaiky i es as seguin es eg as: que só o zi i an e o doen e em, com muilu wa e kožną ez la a as mãosnb 13 193. Na u almen e, us o a e os chamados e dadei os apis ó ias endidos pa a o consumo in e no e ex e no des inados de medicamen os: ais ai pa a ca š ligias são p esc i os aqueles, que eduzem a eb e, densamen e chinina 34 ezes em pa á e densiaus kk 71; um doen e é melho adequado onios, ou o só umhapios palos, e cei o an ipi inas i . A k 52; Se an es da suspi ição em c iança oi sukienėję medias, é ú il injec a -lhe óleo de icino, e se sukienėjimas con inua, é paluosua mediasus le a y a s 30 12; supy au žiobyksčius é p eciso ma e kam o ine al kk 71. bismu as bo o ukš is [cinka a] mos isolas ga s yčių glice inas kampa as p o ansi sana ška aly a de ma ogena an ipi inas cen u ijos chinina icinosus aliejus išo iniam a ojimui (ad usum ex e num) ais ai idiniam a ojimui (ad usum in e num) 167Te minologia | 2018 | 25 Às ex e nas (išo iamen e us ojamų) medicamen os classi ica ini gydomieji a sčiai e ou aqua a slia a: P asidėjus ae iam ca díacimu doen io de e pagelça lo on e an es do dou o chega a dė i sob e k u inė, ies si džia gel i comp essai s 30 12; sussíguis aš iuoju ennieni a com o pacien e de e liga quie amen e; skaudėjimams numalšin i, que oco em a pa i de ambos os sãos s ėnų, ú il dė i sob e s ėnų a pa i de ambos sãos ka š i komp esai s 30 13; skįs ymas, ausysna en ekdamas, só p oduz pulius. é melho assim aze : de ez em quando, mesmo dois simul aneamen e á dia, ausis sausa a a desencloos i i e osu į sumi ky a a a camp o inėje ali oje zakimš i kk 72. Ap ic a alguns nomes de p ocedimen os cu a i os, de écnica médica (apa elhos e de ou as u ilidades u ilizadas pa a ins medicinais): No s após a acinação pasida ą quan o mal, mas za a u ilidade da acinação é aleu mui o mais Db 79 3; Da y a á ias ope ações 130 LA 5; i só man êm alhai, sikius ligonius passando mal, e i deles sangue examinam mic oscópio, sus ekilis, que asai s a us es eb is yphus ecu ens (g ąs inė sil 54) A k; Labai gumos são bons de a , assim as as as as nas a mácias ka 7 14; s e s lyu is on hose who ge a ed, kamea, sule, ou poup, ou poupa o, n sy, n sy, n sy, n sy, n sy. Cu iosamen e, o e mo ais inė a os ais inėlės (dėžu ės com eque ingíssimas ais ais) no signi icado: 4) naminė ais inė нужно иметь дома mb 1 12. Gydymo p iemonei (p óxima sen ido) in i ula 1918 m. publicações usado só e minis lie u iškas ais as A k 52, s 36 14, Db 30 3, LA 61 2, LA 71 2, skolinys lieka s a neap ik as. além disso, em uma publicação no sen ido alado ainda usou o e mo gyduolė: Gyduolių iš eklių, устройства, pada gų, šiaip e apomųjų p iemonių, ge o задержания стекла и других ykų <...> išeis įsakymų sky ium Db 101 3, ž . gyduolė ais as LkŽe. 1.4. Nomeamen os de Cu iado es e a adões pessoas. e em on es an e io es (a é 1918) como médico especialis a pa a en a em usa dois e mos skolinys dak a as mb 1 12, nb 13 , kk s 10 14, s 34 4, s 21 11, s 26 s 30 11, s 7 14, Db 33 10, s 23 9, Db 17 11, 12, Db 16 11, s k 1 2, 93 LA 3, 69, 1 7 e lie u iškas gydy ojas A k F 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 13, 14, 14, 13, 14, 14, 14, 13, 14, 14, 14, 14, 14, 13, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, ... , , ... , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , 79 3, LA 155 2, LA 42 1, LA 47 2, Db 56 4, Db 178 3, LA 103 2, 168 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija há 100 anos Db 33 8, LA 120 4, LA 80 3, LA 93 3, nb 36 562, s 24 4, Db 11 3, Db 101 3, LA 154 5, F 1 2: „Dak a ui a ykus, eikia jam papasako i apie pas ebė us ligos apsi eiškimus i apie spėjamą p iežas į, nieko neslepian “ s 30 11; „Žmonės nusigandę nebe- do que g ieb is, a assis ência de médicos ypačiai kaimas não pode ecebe , uma ez que no luga de médicos em nós a maio p aga Db 20 4. no en an o a equência e a sa akilmis e mo, indica aquela e conside á eis e mos de espécie, po exemplo: médico de dis i o Db 57 3, den is a médico Db 43 13, LA 130 2, médico especialis a LA 3, 134 2, médico especialis a LA 2, médico de hospi al LA 5, médico sênio is Db 14, LA 109 3. e minos secundá ios com o p incipal (a c onu ino) dėmeniu dak a as dak a as Zi a 130, dak a as dak a as LA 57 5, 109 14 dak a as dak a as 13 13. Db u a o a macêu ico e minologia a macêu ico Db 101 3, a macêu ico LA 98 3, Db 109 3, Db 107 4, LA 155 2, LA 61 2, 109 3, LA 77 2, LA 71 1, F 1, hib idas ap iquinis a s 24 4 e li u iškas apas ininkas Db 33 10, s 23 9, Db 4, 43 LA 120 4, LA 80 3, LA 93 3, LA LA 10 4, 71 2, LA 109 3, Db 101 3. Como de g e a e compa ado com as publicações an e io es de nomes de pessoas especializadas em a amen o de doenças minų pa eik ų bibliog a inių jų iksacijos duomenų, ėlgi aki aizdu, kad sa akilmis e minas bu o populia esnis i dažnesnis. ené eas, as publicações de mais de 109 109 o am encon adas em LA, como os nomes: Db 43 14, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 3, 43 3, 43 3, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 43 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 5, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 6, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 8, 9, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, 10, Te minologia | 2018 | 25 us o a in e io g andies de nomes de pessoas cu an es, po exemplo: akuše is Db 16 11 akuše ė Db 39 10, 10, 12, dezin ek o ė s 24 4, 4, 4, 4, 4, 3, 39 3, 12 e elče is Db 3, 79 3, eldšė ė-akušė 83 3, 3, 9 e eldše ė-akuše ė s 24 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 3, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, 4, Isoladamen e se ia possí el dis ingui paą medicina e com ela elacionados uns nomes de pessoas que cu sando, po exemplo: a macijos magis as LA 71 2, medicina dak a an Db 57 3, medicina s uden ė s 24 4, es udan e-médico LA 109 3. ci u gião ci u gião do ci u gião pessoas a an es dezin ek o ė eldše is akuše ė medices ingoji seselė Palygin i com os nomes das pessoas a an es, nomes das pessoas a adas encon a nedaug, po exemplo: ligonis mb 34 1 11, nb 193 13, A k 50, 69, 1, s s 14, s 36 13, s 10 14, s 4, s 13, 14 21 11, s 26 s 12, s 14, 7, 11, Db nb 4 6, Db 43 LA 14, 109 3, LA 67 2, LA 46 2, P s 9, 18, Dk 1, 1, 1, 44 LA 1, 1, 1, 79 1, Db 3, 98 3, Db 42 47 2, 79 170 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija há 100 anos Db 56 4, Db 178 3, Db 23 3, Db 11 3, Db 96 3, LA 83 2, LA 130 5, LA 154 5, F 1 2 (hospi alis a ambula ó io LA 130 5), džio ininkas s 7 14, LA 155 2, nebylys nb 24 367, pamušělis nb 24 367. 1.5. Nomeações de es abelecimen os e ins alações de a amen o. nos ex os in es igados de 1918 é usado o p incipal nome da ins i uição de a amen o hospi al: Db 43 13, s 109 9, LA 3, Db 57 3, Db 27 3, s k 1 1, Db 98 3, Db 33 8, s 24 4, Db 11 96 3, LA 3, 2, s 28 LA 2, 130 5, Db 103 3, e mbu is apu o apenas Db 11 3. Many que odo o e mo hospi al de bu as ([…]D augijos poliklinika i ligoninė a ida y os od 15.10. g N 28, equipado com comodidades, […] ce ca de 30 qua os […] 43 Db 43 14) ambém pode já se sinônimo de hospi al. e Bu as 2. Qualque edi ício LkŽe. Descob i ambém de ou os nomes de es abelecimen os de a amen o de p opósi o especial, ex: asilouda Db 79 3, Db 101 3, paleis u ių gydykla Db 79 3, pamišėlių namas Db 23 3, bep očių apa as Db 79 3. Palygin o com os menos an igos nomes de luga es de a amen o, nos ex os de 1918 exis em nomes de hospi ais e ais inas, po exemplo.: apsk ičių ligoninė Db 57 3, ausų ligų ligoninė Db 43 14, LA 109 3, psichia inė ligominė Db 33 8, pulkų ligoninės A k audonojo k yžiaus ligoninė Db 14, LA 43 3, 109; apsk ičių ligoninė ausų ligų ligoninė pulk[o] 109 5, 109 Db d 3, 101 Db d 3, 101 101 10 10 10 21 Naminėms ais inėms ais ų ans e i em habi an es ou os casas, alna en ão, se ame sodžiue não há plnos ais inės, ou sky iaus, ou sodžiaus ais inės. No malmen e, domicílios a macêu icos podem a eba a só po médicos ou hospi ais, e úgios e ou as ins i uições semelhan es Db 101 3. 22 Qualque que quei a a eba a uma a mácia comple a, de e e a es amen o pa a conduzi al a mácia e ca a de pe missão de che e da au o idade Db 101 3 ( e minas e in as o iginale). 23 sodžių ais inėms (ii ųšies ais inėms), a a incando a o iu po usų aldija, pe mi em o a ainda, se seu e a ado pode p i oda que ele é passou o pėjėjo exame e pelo menos ês anos é es ado em ais inės padėjėju Db 101 3 ( e minas e in as o iginale). Te minologia | 2018 | 25 Vais inê u al da cidade ais inê sodji[aus] ais in[ė] ais inė namų naminė ais inė pilna ais inė adosi e no os e mos não ixsuados nos ex os médicos do pe íodo an e io ope acinė Db 43 14 e ope ações salė LA 130 5.24 a publicações sob e ab i omas, e igiamas no os hospi ais com seus depa amen os, ais como gabe ais e e c., aigi su ge e no os e minos oms pa a nomea , 171 : Ligoninė, em elação à medicina, bas an e ic ingamen e equipada. Au o izada a ealiza á ios depa amen os, gabine es: ope ações, pe eição, ginecologia e ci u gia, ou idos, nasies, den es, ga galha e a amen os de í e es, c ianças, pele e doenças ene ais LA 130 5; Gimdoma nes a di isão se iu ambém du an e a gue a uma esla ada p ibu ês Db 11 3, ainda plg.domiais da hospi alidade Db 11 3; Mui os dos pacien es p ecisam p incipalmen e de a amen o na ci u gia Db 96 3; P ie hospi alia 27 são a is iai, chemia, adiamgene , apciné, ansla ia e gabine es de ci u gia, onde os médicos do hospi al Db Db 14; Neil se in e pôs em empo de iagem pa a os gabine es de medicina, ke on e eologia, Db 27 3; Db 27 3. depa amen ous bac e iologiasci u gias isiologia-química se ologia depa amen ous depa amen ous depa amen ous obs domasis depa amen ous p o ege depa amen ous con a pasiu imo 24 og a e de ou as ins i uiçõesas, como esc e e em uma publicação do jo nal Daba ies, ski iamųjų ques ões de saúde, po exemplo, luga de in es igainėjamoji ques ões de saúde Db 27 3. 25 e in a a igo o iginal. 178 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es de 100 anos au o es se es o ça am usa ais e mos, que ossem comp eendidos pelas ciências médicas não c im os lei o es. ca ac e ís ica 1918 m. dos e mos médicos sua igu a i idade, que ambém ne'abejo inai se elaciona com a in luência da língua i a. P incipalmen e apacen ou imagens de ana omia e clínicas (ligas, liguis as es adoas e e c.) e minos, например.: sangue caminhãojamen o, k ū inės kama ai ė, niežų k ūmas, p akai o skylu ė, sausų gyslų yšelis. i uos ex os ainda ganė amen e nãoikslių medicina e minos, pelos quais 1918 m. pe iodizada į a dijamos daugiausia ūšinės są okos y a nepakankamai aiškios, p z.: ausų užkai imas, plė ės užkai imas, šonkaulių užkai imas, idu ių sluoga, idu ių sugedimas, k ėpa imo akų slogas, skil io sugedimas. imp udoje Li uãs esc e eu ques ões de medicina, saúde e a amen o au o es não es a am u olę do seu idioma, p incipalmen e a ojo lie u iškus, ne e ai do i a linguagem paim us, medicina e minus, algumas algumas pala as, que e mencionadoji plaišena, ž yna33, e minologizuo i, bū a e naujada ų, po exemplo, menė asis skiepalas. aigi pode-se dize , que naqueles anos publicações médicas sen ia-se i a espi i uia do pala a lie u iško. aquilo que oi di o, gos a ia de poan ina d . kazio G iniaus 1918 do a igo au a e ala pala as: kiekieno memb o da nação nãoig iebia es animas línguas, onde p ecisa e onde não p ecisa, mas isu e isume cuida de usa e usa a sua p óp ia, nãoid o ando a odos e ao mesmo empo signi icando cla amen e a sua iden idade. consigop a ê memb o da nação, e dadei o país ie is, <...> em odo o lado e semp e se es o ça á ala sua língua. <...>. isso é oda uma an agem de cidadão do país que desimana e se sen e o seu alo (G inius 1918: 1). 2.2. S e imakilmiai e mos médicos. m. 1918 as publicações médicas usam o igem es anha de e mos médicos34, ou skolinių (17 % de odos os e mos). alguns deles ixa já X iX ii a. an igos esc i os, po exemplo, ap ieka, ap ieko ius, ymai, e X iiiXiX a. med io esc i os, po exemplo, elče is, dak a as. Nemažai á ios concei os médicos į a dijančių skolinių o am usados XiX a. pab.XX a. p . médicos Li uães esc i os em li os de medicina e a igos. aigi pode-se dize , que alguns 1918 m. publicações skoliniai não são no os, e já usa daquelas publicações au o es de pi m akų. P incipalmen e isso são pala as in e nacionais, 33 Veja ilius acinį sakinį (P s 10 12) depa amen o 1.1. pa es do co po e o ganos denominações. 34 línguas de o igem de e mos médicos o am de e minadas com base ALeW, Alm, čep, D LkŽ, LeW, LkPŽ, LLkŽ, P W i, ska , ŽŽ, ЭСРЯ i, ii (ž . Lis a de on es auxilia es). 179Te minologija | 2018 | 25Quais sob e i e am a é nossos dias e p igijo na a ual e minologia da medicina li uanas. Liudas Gi a 1918 m. Tė ynės sa go a igo kalbos g yni au a nė nemano susiieško i sa ų lygiap asmių žodžių i nimas“ apie okius žodžius ašė: „ okie žodžiai <...> y a šiandien lygiai isų apš ies ųjų au ų kalbų nuosa ybė. [...] daugumai ų žodžių jokia jie nė kiek ne zina au iečių klausos nė ne e šia kalbos. <...>. De eles a nep i ilome salinda nem nós, li au iais (Gi a 1918: 2). A maio ia das línguas de o igem de médicos emp és imos são classikines g eikos e la ynos línguas. Te mos de o igem g ega são ge almen e chamados doenças e os mic oo ganismos que as causam, ex: bac e ia s 10 14, s 4 14, s k 1 2, s 34 4, nb 13 193, b onchi is A k 52, s 36 14, i as LA 33 3. No a- se que con a iamen e do que an e io men e (an es de 1918), publicados em esc i os de médicos em ques ões de medicina e saúde, publicações de 1918 g e a emp in os e mos a amen e ap esen am suas la inhiniški co espondências35. só em um con ínus amen e A. ileišio a igo Apie ka o ligas al co espondência p i aši ado: e anas (la yn. e amu) s 1 14. en e la ininis icas o iginais skolinių y auja nomes de meios de a amen o, ej.: cen u ijos mb 1 12, kampa as A k komp esai mb 1 12, 52, kk 72. menciona alguns e mos mais in e essan es de: Li u iões Fa maceu os União Boa d no ēdama es e a ēju ajudē i odas as d augams k eipiasi į isas jau esamas lie . a m. o ganizacijas, sąjungos na ius i į uos, ku ie da nespējo p iside i, p ašydama nea idēliojan a saky i šiais ques ões: <...>, 4) ais inēj‘ pildomas especialidade (<...>, ecep a as36 F 1 4; be o, medicina e sani a ēs37 assis ência glicniu, Lie u os sodžiai o am a e sk iname padējime: médicojas olo, p isi ocá-lo ou alcançá-lo doen iu pe daug di ícil, pa icula men e susi gus aš ia liga ou nek ies ai iešniai epidēmijai zaējus F 1 3. á ias skolinių são denominações de o igem sla iška. alguns deles os elhos eldiniai, po exemplo: muilas nb 13 193, kk 74, s 21 11. po ém exama 35 Em ge al e g e a ou as o igens de e mos médicos la yniški co espondmenys a amen e são o necidos, excep o alguns casos, po exemplo: a kė (la . aca us scabici el sa cop es hominis) s 14 13, šil inės, ka š inės yphus mb 1 11, in es ina bac e ias (bac e ium coli comune) A k 50. Acon eceu e al caso, quando na ase é usado o e mo la yniškas, e seu co esponden e Li u iškas é ap esen ado g e a skliaus uose: yphus ecu ens (g įž . šil inė) A k 54. Ao lado do nome de uma cu aomó ia, além la yniško, ainda adsc i o e o mc equi alen e: p o ansiška aly a (oleum p o inciale, okiškai P o ence-oel) kk 72. 36 Emp egado a is ânica, ecebendo pedidos de medicamen os de aco do com ecei as médicos LkŽe. 37 Es e e mo é usado no signi icado sani a ijos (p ak icas higienes). 180 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es de 100 anos e desses sla isms, que, pe azando ci ado L. Gi os a igo pala as, que e sulie u in i, é uma e dadei a bjau ybė, kiekwon ych ne ikusių s imųjų słów musimy zas ąpić własnych pięknych pięknych słów <...>, nossa linguagem pu a de pala as plenas bas a <...> pa a odos os pap as os da ida co idiana exp essa (Gusa i a 1918: 2), džuma s 5 15 ma as, le a i a s 30 12 70, uks kk ac as, opkalna 193 13 k. Segundo L. Gi os, kiek ieno susip a usio li ú io de de e é zai e e i a em ala e esc i os daqueles nãoikusių s e imųjų pala as ba ba izmų, mas es o ça -se ala g yna38 lie u ių kalba (Gi a 1918: 2). nas publicações in es igadas apu ou po á ios (a) p ancūziškos, (b) okiškos, (c) i ališkos o igem skolinių, ex.: (a) kokliušas Db 16 11, s 5 15, s 7 14, akuše ė Db 16 11; (b) kalkiai kk 74, eldče is Db 30 1112; (c) in luenca s 7 14, s 34 4, s 36 14, ska la ina Db 98 3, kk 71. À denominações de obscu a o igem a ibui-se e mo sha bukas s 4 15. po an o, como já oi mencionado, a maio pa e de 1918 m. publicações médicas au o es de a o ų skolinių es ão ixados e anks esneis anos publicados naquela emá ica publicações; alguns e mos de o igem esla iška, po exemplo, lieko ius, lieka s a, ona, que an e io men e usa p amaišiui com Li u iškais seus co espondemimis, изстūmė la e ieji; pelo menos quan o p asiplė ė só g upos de nomes de pessoas e ins i uições de a amen o adosi no os nomes, например.: p o izo ius, ecep a as, poliklinika. 2.3. Miš iakilmiai medicina e mininai. M. 1918 As publicações médicas encon a am duas espécies desses e mos híb idos ien isinhos e compos os e mos com di e en es o igens dėmenimis (17 % de odos os e mos). uni isinhas híb idas não exis indo delas encon ado apenas poucos. is o p iesagų -ėlė, -inė, -ininkas, - ojas ediniai, cujas pala as undamen ais são skoliniai ap ieka i ėdy i e um skolinys ope acija de o igem la yniška: ap iekėlė LA 7139 2, ope acinė Db 43 14, ap iekininkas s 24 4, ēdy ojas FR 40 1 4, e dū iniai, sandaisiais p imei ais ai skoliniai i kalkžiusiai, e an aisiais li a iškos kilmės daik a a džiai kaulas i pienas: A žuliska, 53, kalkia, Db 98 3 kalkiopienis Db 98 3. 38 cu si in a do a igo o iginal. 39 Pe es a gue a ao maio núme o de e dadei os ais hei os ugug, na Li uânia neb eko dag ap iekų. Jų luga on apa eceu ainda mais ap iekų k au u ėlių, como as pessoas chamam ap iekėlių. Os p op ie á ios Ap iekėlių quase odos não êm nenhuma educação especializada LA 71 2. 40 4) ais inēj‘ pildomas especialumas ( ēdy ojas, <...> e . .) F 1 4, ž . LkŽe x ėdy ojas 4. quas go e na, a anja. Te minologia | 2018 | 25 quan o mais compos os de e mos com di e en es o igens p incipais ou secundá ias, po exemplo.: an isep ico muilas Db 17 3, a macias k au u ėlė LA 71, 2, cen al de emédios LA 71 2, c oniškos ligos A k 51, cuk inė liga s 15, 4 dėmė ieji ymai 130 71, 3, 5, 5, 5, 5, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 14, 15, 15, 15, 16, 16, 17, 17, 17, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 18, 19, 21, 21, 22, 22, 22, 22, 22, 22, 22, 22, 22, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 24, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 25, 26, 26, 26, 26, 26, 26, 26, 26, 26, 26, 26, 26, 27, 27, 27, 27, 27, 29, 29, 29, 30), que se e e em aos e mos de medicina pública sani á ia que são mais comuns do que os e mos de medicina pública, que os que os de medicina pública, que os de sanidade, os de sanidade, os de medicina, os de medicina, os de medicina, os de medicina, os de medicina, os especialis as em medicina. a mesma endência de mis iakilmių e mos de se dis ibuição de aco do suas espécieis ca ac e ís ica e an e io es ex os de medicina. e minos médicos compos os e 13 pa . 13 pa . 1918 m. a o os e minos médicos compos os 3. Sinoniminas elações ligam dois ou mais o mesmo concei o à in oduijanças e mos, que podem um ao ou o subs i ui e e isi a (Danilenkko 1977: 73, 7879, ainda plg. Ta a ino 2006: 172; mi ke ičienė 2015: 4247). 3.1. Te mos de medicina sinônimos e sua ap esen ação ex ual. 1918 m. publicações médicas de maio olume a não a as é a mesma concei os a in oduzi usada alguns e mos de. sinónimos exama não só n' amo mesmo ex o (čia eles ge almen e ap esen ados ou g e a um ou o, ou 41 xG učolas (l. g uczoł) gumbas, guzas LkŽe. 2 % 18 % 80 % 182 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es de 100 anos u ilizados p amaišiui), sinoniminiu yšiu elacionados e mos de ap inkama e em di e en es ex os. G e u inių (g e iminių) sinoniminių e minų, . i. como eles são ap esen ados ex o, é possí el dis ingui ke u is ipos de pa eikimo ex o. Eles são ag upados de aco do com o que de manei a di o dos sinónimos de ec ou p incipalmen e, daí o dem diminuição: 3.1.1. Sinônimos ap esen am-se em esclia os42. es e é o mais equen e ipo de sinónimos ag adecimen o no ex o. são a ibuídos qua o po ipias des e ipo: 3.1.1.1. Lie u iškas (skolinys). No o-e ada que mais equen emen e p e e ência é dada ao e mo Li u iškam, e seu loanin ino sinônimo é esc i o g e a skliaus os: k u inoji (desin e ija) é limpama liga mb 1 11; okie ijoje ais ininkai ( a maceu ai) há mui o já es á o mada am- ik ą seu luomo o ganização com amplos di ei os e lei delega a Db 101 3. 3.1.1.2. Lie u iškas (lie u iškas). Dou o po ipio sinónimos pa os ambém ne a e a p imemidade dada ao e mo Li u iškam, e g e a skliaus uas ainda ap esen ado ou o sa akilmis e mo: Š a umas, solės š iesa e y as o as s ip iausieji gam os p iešininkai į ai iem an k i (ligų diegams) s 4 14; Jau kelin a ligaė bi žuose i ich apylink siau naujoji. Começa com a cabeça sopagem, slunk i43 (slogo) e ge al debili amen o de odo o co po Db 44 15. 3.1.1.3. Skolinys (lie u iškas). Nas cliaus as adjacen e do débi o ap esen a-se seu co esponden e li a iškas: mano opinião, no u u o a uma às ais íneas na Li uânia, como exigem a nossa ciência e écnica, acima de udo necessá io, que: <...> 3) odas as a mácias ( ais inas) ossem do Es ado (a ei yje) LA 71 2; aupio numa cidade de udens começa am pessoas a si g i i u (šil inėmis) LA 33 3. 3.1.1.4. Skolinys (skolinys). Oco eu casos em que g e a escliaus os do de edo é ap esen ado ambém um e mo emp es ado, ais casos, p esun amen e, adosi de ido a que os au o es dos a igos não conheciam li a iškų į a dijamųjų dalykų pa adinimų: laiky i p ie ligonio uma ce a índą izma oms e as desnešos não e i a qualque luga , mas uojaus supil i in o uma ce a pogilę duobę, apibe i kalkiais ( opna) ou apmes i mesmo zem nb 13 193. 42 Sepa adamen e de em se mencionados ais casos em que a o ma alada (g e a skliaus uose) ap esen a e mos sino- niminiu yšiu nesusiję, p z.: „s eika os (higienos) mokslo ikslas – kad žmogus kuos eikiausias, iš- gy en ų kuoilgiausią amžių“ Db 30 3. 43 Neįskai oma žodžio galūnė. 183Te minologia | 2018 | 25 3.1.2. Sinonimai ligamo-nos jun uku ou. es e segundo po abundância sinonimá ios e mos de ap esen ação no ex o ipo. des e ipo pode dis ingui -se seis po ipius. 3.1.2.1. Lie u iškas ou lie u iškas. Nes e caso, ge almen e conco em dois au o ílimos e mos: Pe os memb os os ossos são unidos um com o ou o sausos gyslos yšeliais ou sausgyslėmis P s 7 13; Pa ekusios em gli ina ia de espi ação plė ę, in luencos bacilos anda aqui um solo adequado pa a i e . Assequê de sua a uação apa ece in lamação das gli inas ou slogas, i. é p imei o pa a a gli ina lu ua mais sangue, e em seguida ela começa a exo ciza de si mais mue as, que em acon ecimen os mais g a es se ans o mam em pul s 34 5. 3.1.2.2. Lie u iškas ou skolinys. P incipal Li u iško e emp in o sinónimos linhau ês memb o é sa akilmis e mas: Jau de an i an iguidade sabe-se, que depois cada ka ą ou lhe siauchian , seca e chamadas doenças da gue a, quais an e io men e ex e mina am mui o mais pessoas, do que o p óp io gue a. A ais doenças mais equen emen e pe encem: <...>, 5) malas ou džuma e 6) pas y imo liga ou e anas (la im. e amu) s 1 14. 3.1.2.3. Skolinys ou lie u iškas. P io idade é dada ao e mo emp es ado, po ém g e a é ap esen ada e li išco co esponden e: sykiu su saulės g ąža g įžo į mūsų apellinkę, embo a e não espe ada, mas já bem nos amilia iza hospnia dezin e ija, ou k u inoji Db 33 10. 3.1.2.4. Skolinys ou skolinys. Acon ecem casos em que ambos os sinónimos elacionados de modo alado são skoliniai: Apsic ociamãoa doença homem susci a del o, que seu co ponan en am especiais, mui o pequenos animaiselhos, chamados os mic óbios ou bac é ias s k 1 2. 3.1.2.5. Miš iakilmis ou skolinys. O p incipal memb o da linha de sinônimos é e mo de o igem mis a, e seu sinônimo skolinys: Įsižiū ėjus į šios ligos apa eiškimus, ecebemos imp essões de que ela nada é no a: é a ulga in luenza ou g ipe s 36 13. 3.1.2.6. Skolinys ou mix iakilmis. Seš ajam po ipiu a ibui-se sinónimos eilu ê, cuja dominan ê é skolinys, e sinónimo miš iakilmis e mos: g ipe ou ispaniškoji liga44 Db 178 3. 44 al í ulo da publicação, no p óp io ex o pa oeni usam-se es es e mos: изпанискои лига, g ipė, in luenca, g ipės лига. 184 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija há 100 anos 3.1.3. Sinonimai ligamos cableliu. es e é um único caso de ap esen ação de sinónimos p io idade é dada ao au akilmiam e mo: „k u inosios gy iai45, bak e ijos y a eikliausios pe ka ščius“ mb 1 11. 3.2. Tų pačių i ski ingų eks ų medicinos e minų sinoniminiai elações. 1918 m. publicações médicas de maio olume a não a as é a mesma concei os a in oduzi usada alguns e mos de. Passou a se que nesse mesmo ex o sinônimos são usados p amaišiui. ais e mos sinônimos não é di ícil iden i ica den o do mesmo ex o. Assim, nos sen a ó ios a segui ap esen ados a mesma liga no mesmo ex o é chamada po á ios e mos di e en es, cuja sinonimiškidade não c ia dú idas: (1) bes ingdama ais inės. isso é anunciada aos a macêu icos li uanos. skapiškyje não pio pio luga ap iekai LA 93(141) 3; (2) uo- a pu eį aisė ainda šiuodu sep iu: <...> e sky ių apsaugo i con a pasiu imo. <...>. depa amen o, que abalha-se com a p o ecção con a siu ligês, acina á ais pessoas, a quem oi mo didês ou pelo menos quan o įb ėžęs pasiu ês cão, se de ou a o ma pasiu imo doença não ossem possí el e i a Db 27 3. po ém, como mencionado, sinoniminiu yšiu elacionados de e mos de ec ama e em di e en es ex os. Iden i icá-los al ez um pouco mais di ícil, mas possí el. Nes e caso aquela ligação en e di e en es ex os a mesma noção a in oduijanços e mos médicos pode en a -se es abelece baseado ex os emá ica, e papildomą minų a ojimo kon eks u, ame pačiame eks e g e a pa eik ais sinonimais, į a dijamosios są okos požymiais (jei okie nu odomi eks e) i pasi elkian on e, po exemplo, LkŽe ou dalykinę li e a u a. Em p imei o luga compa emos conc e os exemplos de á ios sinônimos de e mos de ana omia de di e en es publicações de publicações. In a na g obas (lo . in es inum); skil is ėda ėlis (la . en iculus). Ago a, nas publicações do calendá io de Tė ynės sa go e Auš os Va ų, os e mos ana ômicos g obai e in es inos pa a o i a mesma amzdelio pai a da pa e do a o gas oin es inal, que começa em en e ao es anjio signi icado, e espl ys e ėda ėlis sk andžio signi icado: (1) a si anda ga klėje slogos, aipojau como e skil yje bei g obuose Db 178 3; (2) Liga a ia mui o: um doen e em mais pulmões, ga glê e na į apninka, ou o ída ėlį e in es ino s 36 14; (3) Hoje é demons ado que as e il ines bações en am em co po po ída ėlį e in es ino, em especial consumindo con amines ą mic obaiis andenį A k 51. 45 LkŽe 1 gy is 4. pa azi ai. 185Te minologia | 2018 | 25 o que já pe mi e os e mos in es ina e g obas e skil is e en ada ėlis se conside ados sinônimos? P imei o, em ês ex os esc e e-se sob e as mesmas doenças con agiado as in luencą e disen e iją e daqueles mesmos o ganos, que são a e ados daquelas doenças, denominações ap esen adas g e a (1) skil ys e g obai, (2) ėda ėlis e in es ins, (3) ėda ėlis e in es ins. Segundo, LkŽe g obas 3. ža na, 1 en oda ėlis e . en oda as 4. sk andis, skil is 3. sk andis. a icna ys memb o (lo . a icula io). Nas publicações de P imasa io Žmogaus kaulai e oda sinonimicamen e usados g iaučių sis ema o gano kaulų sunė imo jung ies denominações: (1) os luga es, onde os ossei liuosai jun a-se um com o ou o chamam-se memb os V s 7 13; (2) oda amp i. Ela empe a quando nós dob amos os a iculados e encolhe quando os a ingimos P s 10 12. de que se pode in e i que os e mos memb o e a icula são sinônimos? A mais simples manei a de e i ica se esses e mos são sinônimos, simplesmen e a i a LkŽe, onde o p imei o memb o da pala a signi icância é sąna ys. ou o modo é ex os, nos quais são usados mencionados e mos, emá ica (nes e caso ambas sen inhas i adas de a igos de do ana omia humana). aqui ambém salbs i con ex o de consumo dos e mos. Na p imei a ase esc e e-se sob e luga es, nas quais jun a-se os ossos46, compa emos Manual de Ana omia Humana sen êncio: odas os osulos jun y são dispa idas em ín egenes e sąna ios. <...>. as a iculações ca ac e izam aožas išys en e jun a an es osulų (s opus, amašauskas, Paužienė 2005: 98). Segunda aseinha mencionada uma das sąna ias qualidades mo imen os, . y. lenkimas, a i iesimas. Compa e-se ou a ci ado manualêlio sen ença: eikšmingiausia kaulų jungčių sa ybė y a judėjimas (s opus, amašauskas, Paužienė 2005: 98). aigi do que oi di o, pode-se alega , que em di e en es ex os os e mos memb os e a icula ia in oduz a mesma concepção ana omia caulų jung į. Ge klė kose ė (la . pha ynx, la ynx). Em a igos publicados pelos médicos e. D augelio e A. ileišio Tė ynės sa ge, são sinonimamen e usados os e mos que in oduziam o ganą sis ema de ó gãos espi a ó ios ga klas : (1) Ge klė upu į pa audo, yjan , ou kosin jau ė skausmus; kose ė pa aus a e osu į pa ins a s 36 14; (2) bu na djius a e ga klę auda yjan s 34 6. e mos ge klė e kose ė dados de dois di e en es ex os, nos quais esc e e sob e a mesma in luencos doença, cuja um dos sinais ge klės 46 aqui e ilius aciniuose sakiniuose pab auk a mano P. Z. 186 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija an es 100 anos dolo mas mencionado em ambos ex os de sakiniuose. além disso, os signi icados des es e mos ainda o am e i icados LkŽe: ge klė 1. p iekinė pa e do pescoço (pha ynx, la ynx) e kose ė 1. ge klė. Shi ai pe mi e alega , que menė i e minai são sinônimos. 1918 m. a p incipal publicação médica ema e a doenças in ecciosas, sob e elas p incipalmen e esc i a, aigi e us o a nemažai e mos de joms in oduzi . é p eciso dize que não só em di e en es publicações a doença in ecciosa é chamada desiguodai, mas ambém no mesmo ex o o mesmo e mo não é a iada a iou o gêne o daquela doença limpan i limpancim limpam limpam in ecciamoji za(si)k eciamoji in ekciamoji liga: ka as desde apsipaio nos apsipaja as doenças limpan ais, pelas quais con aíam não só as amílias, mas ambém es i is zaugo; apsisima do limpancim nemžu inka dob ých přáníkká kk 69; apsisima do limpancim limpam disease nem nemžu inka dob ých žel kk 69; a , que limpam limpam disease nemšiplę, mb? po isso ago a é possí el e is oo budu des ui doenças ansmissí eis Db 11 3; užk ečiamimi boles se gančių ligonių Db 96 3; ožė é isso uma con agiėšija liga s 10 14; s enki ės a ski i se gančius con agėšijimi boles s 5 15; be iamoji šil inė pe igosa con agiėšija liga s 1 14; čia p ig e-pa uli e acinação con a as con agiėšijas s Db 27 3. sang inoji sang inoji liga k auligė e melonoji (lo . dysen e ia). F equna o me o in eccinė liga ago a é chamada g aikizmu disen e ia ambém inha á ios apelidamen os. adian ados nos cinco di e en es ex os de sakiniuose mencionados e mininai į a dia a mesma liga, plg.: (1) k u inoji (desin e ija) é limpama liga. P asideda ela idu ios: iska o a amen e, em seguida mui o e densamen e paliuosuoja idu ius mb 1 11, (2) Shio mês 18 d. posėdžių salėje, nome da pode mili a ilniue oi posėdis, kame alou sob e meios g um i c u inaja doença. <...>. musês sanguinininha expala ina Db 79 3; (3) P aėjusiais anos mui o oi espalhada sangu inoji, ypačiai conhecida o ui sušilus, du an e o e ão Db 20 4; (4) Dizen e ia ou sangu inoji. <...>. Apa ece naquele que o homem oma com os sangues diu ia a s 2 16; (5) y a susek a, que k auligė oco e medu asa yje e p imouoju udens empo: Liepos, ugpiučio e se emb o meses. <...>. essa doença não é di ícil de conhece . Ji começa secundu, ėmimu e idu ia imu. изp adžios isca os из odo, como simples idu iação. mas a i amen e ežeia dolo imen o abdominal e após isca as sai como glei ių com sangue. uma das mais impo an es meios de comba e com sangu inąja, é bom apa elho saída de luga 47 Db 98 3; keblesnis apa ece sex o 47 e in a o iginale. 187Te minologia | 2018 | 25 (6) Pe ei ais anos nes a época, na nossa edonha ha ia mui o adqui ida e melonoji e pai adas a é algumas dezenas de pessoas Db 44 14. P imei o, segundo, qua o e quin o ex os de sakiniuose e mos de sang inoji e desin e ija, sang inoji liga e sang inoji, disen e ia e sang inoji bem k auligė e sang inoji sinonimiškumas dú idas não causa eles ex o consumami ou g e a, ou p amaišiui. ex o e mo edonoji, po que isso é uni á io des e e mo pa a ojamen o caso. en ão ou e melonoji ambém signi ica dizen e ia? 1918 a igos, nos quais esc e e-se sob e doenças, ge almen e indicam seus ca ac e ís icos sinais, chamadas as mani es ações da doença. hence no p imei o ex o sen ença esc e e que susi gus sang inąja labai e densamen e paliuosuoja en eus; na segunda ase do ex o, indica-se que a doença pla ina musės; o qua o ex o, na ase, indica que o doen e começa a e hemo agia na ba iga; ex o penk o sakiniuose esc e e-se que o doen e começa idu ia , lhe dói a ba iga, em iscas apa ece sangujingos gle ios. aigiõs, desc i as nos mencionados ex os, sinais os mesmos. Segundo a enciclopédia de medicina, dezin e ija dažniau se gama e ão e ou ono; en ão disen e iją ainda pla ina musės, doen iu allaço ba iga, começa dia u iação, iscases apa ecem gle ios, às ezes sangue me i 201. que ligą pla ina musės, assinima segundo ex o sen inha musės k u inąją išpla ina, e que es a liga mais eqüen e no clima e cei o ex o sen inei žinoma o ui sušilus, du an e o e ão. de e, 2. klado liga48, 3. k u inoji (?)) e LkŽe žodis k u inoji iksuo as kaip medicinos e minas su pažyma med., ku io pi moji eikšmė y a „dezin e ija“. iš ijų ame žodyne pa eik ų žodžio k auligė eikšmių (1. „gal ijų liga, pasi eiškian i k aujuo u šlapini- de duas pala a e melonoji signi icamen os ( audonoji 1. dizen e ia, sangu inoji, 2. eja audonligė 1. okia suíões con ag eciama liga (e ysipelas suis)) nes e caso nos impo a só a signi icância dessas pala as k u inosios. en ão pode-se alega que nos seis di e en es ex os usados os e mos sang inoji, sang inoji liga, k auligė e e melonoji nomeam a mesma doença disen e iją aigi são sinônimos. medo be iamoji dėmė a dėmė oji šil inė (la . yphus exan hema icus). Mais eqüen emen e du an e a gue a assu usi liga e a dėmė oji šil inė. 1918 médicos a igos au o es a chama am de á ios e mos: 48 liga de ó gãos de p odução de sangue. Palmi a Zemle ičiū ė 194 | Medicinos e minija há 100 anos 7. m. 1918 em ex os médicos sinonimia é equen es ipos de elações mu uas seman íneas de e mos. sinoniminiu yšiu elacionados de e mos nãoê a no mesmo mesmo ex o. Jieami g e a ou p amaiši consumui. G e u inhas sinônimos ap esen am-se de dois modos p incipais: skliaus uas ou ligados jun uku ou. 8. e mos sinônimos iden i ica den o do mesmo ex o não é di ícil aqui gelbs i mencionadois g e u inis ou mis usis seu uso. enquan opu o sinoniminho a ligação en e di e en es ex os e mos apciuop i kebliau. essa ligação pode se es abelecida com base emá ica dos ex os, con ex o de consumo dos e mos, no mesmo ex o usados sinônimos, a ibu os de in oduijamosiy concei o e complemen a es on es (p.g., LkŽe, manualís). 9. e minos sinonimia e a ian iškumas indicam sob e aqueles anos medicina e minologia nepas o umu, da , manding, e o a o de que o p incipal obje i o ašančiųjų oi popula men e e ao lei o comum comp ehensi el ansmi i in o mações sob e doenças, seus sinais e a amen o, e em aiška a enção oi di igida menos, além disso, a pa e das a ian es pode se edi o ial e publicibina e os. cada au ó io a um ou ou o concei os nomea usa a a lhe conhecidos e minus, isso ambém e e in luência ao su gimen o de sinónimos. 10. a e minologia in es igada neabejo inai exe ceu i a língua 1918 m. nos ex os uma sé ie de e mos, i ados da i osena, ex. sang inoji, e melonoji, k auligė, slanks as, slogas, gyduolė, p ibu ėja, g obas, k imslys, kose ė, lėlelė kujies yzdys (pupilla), yšelis, skil is, ž yna, a ma ai, supu imas s slau inimas, sub inkimas, laužimas glimas, skaudėmas, plaçojimas k blood ci cula ion, diegas uomazga, eading ( e minos) p izuizuizena ( e minos), zaužimas, ligamen ação. além disso, exis e uma imagem sem e mos, po exemplo: sangue caminhando, k ū inės kama ai ė, niežų k ūmas, p akai o skylu ė, sausų gyslų yšelis. 11. nos ex os analisados ainda gan a a imp ecisos e mos médicos, pelos quais 12. já e há 100 anos ques ões de medicina, saúde e a amen o esc e ia į a dijamos daugiausia ūšinės są okos y a nepakankamai aiškios, p z.: ausų užkai imas, plė ės užkai imas, šonkaulių užkai imas, idu ių sluoga, idu ių sugedimas, k ėpa imo akų slogas, skil io sugedimas. au o es usa a não poucos e mos de, que nãoaki é en a am na a ual medicina ciência linguagem e e miniją, po ém seu lie u iškumu, imagemdum, signi icmių e aiškos di e sidade essa e minija di e e da a ual das medicina li uãs e minija. 195Te minologia | 2018 | 25 BASICI COLTINHA ABRUNDIMENTAIS A k Auš os Va ų Db – Daba is Db – Da bo balsas F Fa maceu os calendá io kk Kauno LA – Lie u os aidas mb – Mo e ų balsas casos P s Pa asa is PAGINDINIAI CHALTINIAI Ankie os eque alu. Conselho Fa maceu os asun os, 1918, sausis (N . 1), 34. Ap esen amen o con a sangu inosa e seu a amen o y . y ų ado na á ea. (do país Li uano). Daba is, 1918, junho 13 (N . 71), 3. Ap esen amen o con a limpamos doenças, ypačiai do k auligės. esc e eu d . minke ičia, gyd. sa ičo hospi ais ilniuje. (do país Li uano). Daba is, 31 de julho de 1918 (N . 98), 3. Re ocação em Li uânia a maceu us ilniaus lie . conselhos a macêu icos pi m. s eponas Nas y is, sek . s asys by au as. Lie u os aidas, 1918, dezemb o 6 (N . 150), 3. A ižonis Pe as. Higienia. D- as med. P. A ižonis. Balas de abalho, 24 de dezemb o de 1918 (N . 56), 34. aqui a i ou ap ieka p o izo iaus J. s uko..., kupiškis. Sabe á. (Zinios de Li uânia. Į ai ios žinios). Li huanian aidas, 1918, dezemb o 11 (N . 154), 5. aqui po odas pa apijas assim é išsipla inusi espanų liga..., kaišiado ių a. k umplys50. P imasa is, 1918, no emb o 1 (N . 9), 18. Dak a ų e akuše ių escoka. o. Žl.51 (mūsų žinios. Žaga ė). Balas de abalho, 11 de ab il de 1918 (N . 16), 11. Dak a ų o ganiza imasis. A. ainai is. Fa maceu as casos, 1918, sausis (N . 1), 7. Dėku Die ui, jau gydy ojų u ime kele ą..., u ena. – (iš Lie u os k aš o). – Vienybė, 1918, ugsėjo 24 (N . 36), 562. Del gomeopa inių ais inių. J. Pundinas. Li huanian aidas, 1918, ou ub o 11 (N . 103), 2. De ido à lu a com dėmė ąja šil ine, Š enčionys. (do país Li uano). Daba is, 1918, 19 de ma ço (N . 34), 3. Po causa da ins i uição da hospi al em Gel onyse. P. D.52 (do Comi ê Cen al Lie u ių). Tė ynės sa gas, junho 1918, 21 (N . 24), 4. De ido saúde es aio na Li uânia. (Žinios om Lie u os. L. a ybos žinios), Lie u os aidas, 1918, ou ub o 5 (N . 98), 3. Dėmė osios es il inas. pad e Š.53 Daba is, 1918, ab il 17 (N . 13), 193194. Didelė lie u ių ligoninė ilniuje. Li uania aidas, 1918, se emb o 5 (N . 83), 2. D . D. Alseika54. como se p o ege das limpamųjų doenças? Saúde, 25 de dezemb o de 1918 (N . 1), 2. D- as D. Alseika. ques ões de saúde na Li uânia. Saúde, 25 de dezemb o de 1918 (N . 1), 12. Amigelis eliejus. A no a liga. D . e. Amugelis. Tė ynės sa gas, ou ub o 1918, 30 (N . 36), 1314. Amigelis eliejus. Es il inas. D- as e. D augelis. Auš os Va ų calendá io 1919: Sodžio e e da cidade li uãs cá alikas amíliasom do anėlė. iii anos. edaga o Liūdas Gi a, ilnius: Žinynas, 1918, 5054. Fa maceu ams!. Memb os da União de a macêu icas Li uãs J. a ila, J. Pu na, k. ma kūnas. Lie u os aidas, 1918, maio 25 (N . 61), 2. Fa maceu ams. kas . s ašys55. Lie u os aidas, 1918, junho 25 (N . 71), 2. Assun os Fa maceu as. Ainis56. Balas de abalho, 1918 27 de se emb o (N . 37), 45. 50 a masus es osiūnas? 51 ona Žlaby ė. 52 Po ilas Dogelis. 53 Juozas Šnapš ys? 54 Danielius Alseika. 55 cons an inas s ašys. 56 Juozas P onskus. calendá io s k Saúde s – Tė ynės sa gas nb – Vienybė 196 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija há 100 anos Fa maceu as eque alu. Ainis. Li uania aidas, 1918, no emb o 27 (N . 142), 3. Feldshe is. Anel57. (mossos conhecos. Naujamies is). T abalho oz, 1918, augpjücio 7 (N . 30), 1112. Habi amen o de Gênicos. (mossos conhecos. ilnius). T abalho o o, 1918, augpjücio 30 (N . 33), 8. Casas de Dou o es. lá exes. Lie u os aidas, 1918, ou ub o 31 (N . 120), 4. Gic o es e a is á ios êm. seinos homem. (Žinios de Li uânia. Po oda a k aš ą. Į ai ios žinios). – aidas Li uana, 1918, julho 18 (N . 80), 3. G ipê ou espaniškoji liga. Al ed s. ad ke. (do país Li uano). Ac ualis, 1 de No emb o 1918 (N . 178), 3. G umimas sang inosios y . y o ado na á ea de pode . (do país Li uano). Ac ualis, 2 de Julho 1918 (N . 79), 3. Higienos ciência e nossas escolas. ibis58. Li uania aidas, 1918, ab il 20 (N . 47), 2. ispanų liga. eglai ė. (mūsų žinios. bi žai). Da bo oz, 1918, no emb o 13 (N . 44), 15. de Aglonos ( usijoje) ilniun o nou pa gaben a dk a o J. buzelio edama lie u ių ligoninė... (Žinių žinios. ilniaus k onika). Tė ynės sa gas, junho 1918, 14 (N . 23), 9. de kauno cidade hospi ais. (do país Li uano). Daba is, 1918, 28 de julho (N . 96), 3. Ao amigous a maceu us! P o iz. Z. kūza as59. Li uania aidas, 1918, julho 11 (N . 77), 23. Įs eigė ais ininkų d augiją, ilnius. (do país Li uano). Ago ais, 1918 24 de se emb o (N . 145), 4. como se p o ege limpamųjų doenças? o. A.60 Mo e ų balsas, 1918, julho mês (N . 1), 1112. pu i icação da linguagem. L. G. Tė ynės sa gas, ma ço 5, 1918, d. (N . 9), 12. kauno hospi al da cidade. (do país Li uano). Daba is, 1918, janei o 24 (N . 11), 3. Li uiai-dak a ai. (Li u iai s e u ). Lie u os aidas, 1918, janei o 24 (N . 11), 4. Lie u ių sani a inės Pagalbos D augijos ligoninė. (Žinios de Li uânia. ilniuje). Lie u os aidas, 1918, ou ub o 18 (N . 109), 3. Li u ians sani a ines Ajudas D augijas Poliklinika e Ligoninė a pa i de no emb o 3 dia... começou o iciais ope a ... (Žinios de Li uânia. ilniuje). Li huanian aidas, no emb o 13, 1918 (N . 130), 5. Li u ias sani á ias Ajudas D augijas policlinica e hospi alinha ilniuje. (mossos conhecos. ilnius). Balas de abalho, no emb o 6, 1918 (N . 43), 1314. Li u ians sani a ines Ajudas D augijas Poliklinikos e Ligoninas... paš en inação oco eu es e domingo... eks e: aižgan o kalba. (Žinios de Li uânia. ilniuje). Li huanian aidas, 1918, no emb o 5 (N . 123), 4. Lie u os ais inės. Len . Lie u os aidas, 1918, janei o 22 (N . 10), 4. Ligos. kazys cai ys. (mūsų žinios. ilgu a). Balas de abalho, no emb o 13, 1918 (N . 44), 14. Ligos. sie ynas. (mūsų žinios. Žemai kiemis). Da bo oz, 1918 18 de ab il (N . 17), 11. nossos e o nusieji. s.61 Lie u os aidas, 1918, no emb o 17 (N . 134), 2. Nedidelis skapiškio mies elis s oi mi u os paeže yje... P. Gužas. (Žinios de Li uânia. Po oda a k aš ą. Į ai ios žinios). Lie u os aidas, 1918, se emb o 28 (N . 93), 3. oda. J. . Pa asa is, 1918, no emb o 23 (N . 10), 1213. Pamišėlių casa. (do país Li uano). Daba is, 1918, asa io 21 (N . 23), 3. maumenys. J. . Pa asa is, 1918, ou ub o 16 (N . 8), 1112. p ese okemos saúde e ida. L. N.62 Lie u os aidas, 1918, 9 de ab il (N . 42), 12. saugokimemos doenças. A. Žanspa nis63. Balas de abalho, 1918, maio 9 (N . 20), 45. sykiu com saules g ąža g įzo em nossa a edinkę... dezin e ija, ou sang inoji.... de odos conhecido. (mossos conhecos. G uzdžiai). T abalho oz, 1918, augpjücio 30 (N . 33), 1011. assis imos a mais um homem a i as in eligen e,.... P. b. Pa asa is, 1918 1 d. (N . 5), 21. 57 Jonas k ie kauskas. 58 Jonas basana ičius. 59 Zenonas kuza as. 60 ona Adomai y ė. 61 kazys s azdas? s anislo as sa apas /? An anas k eda as /? 62 Liudas No eika. 63 Juozas Gend ėnas. 197Te minologija | 2018 | 25 Comissão saúde jun o ao Conselho Li uano. (Žinios de Li uânia. ilniuje). Lie u os aidas, 1918, junho 29 (N . 73), 3. inicia i a da comissão de saúde... oi con ocado 5. Xii assembleia de médicos da cidade... Z. (mūsų žinios. Šiauliai). Da bo o as, 1918, dezemb o 31 (N . 57), 3. ques ões de saúde y . y ų ado na á ea. (do país Li uano). Daba is, 1918, ma ço 2 (N . 27), 3. saúde eikalu. ka . Dy-n-a. Lie u os aidas, 1918, se emb o 14 (N . 87), 2. Es e é aquele sob e doença e de higiene. m-lis. Kauno calendá io pa a 1919 an. elik i anos. kaunas, 1918, Es e ou ono p imiu e connosco... espaniška liga... kuliškis64. (da Li uânia). Vienybė, 69–74. no emb o 13, 1918 (N . 43), 675676. ambém é impo an e assun o. Tė ynės sa gas, 1918, ugpjūčio 4 (N . 28), 2. nação e língua. No. Lie u os aidas, julho mês 1918, 16 d. (N . 79 (127)), 12. saúde da nação e gue a. Z.65 Lie u os aidas, 1918, ma ço 23 (N . 36), 12. aupio município de udens começa am pessoas a si g i i u (šil inėmis)... Jaunas mes ejas. (Žinios de Li uânia. Po oda a k aš ą. Į ai ios žinios). Li huanian aidas, 1918, ma ço 16 (N . 33), 3. em inių g ąžinimo a ka i ka an inos. A. .66 Li huanian aidas, 1918, ab il 18 (N . 46), 2. ukme gės apsk i y siaučia dėmė osios šil inės... A. Ž. (Po Lie u ą. Į ai ios žinios). Tė ynės sa gas, maio 1918, 8 (N . 18), 10. a is á ias mokinių ques ionimo. J. P. Lie u os aidas, 1918, dezemb o 12 (N . 155), 23. assun os a is ís icos. (do país Li uano). Daba is, 1918, ugpjūčio 3 (N . 101), 3. ais ų eikalai y . y ų s i yje ado. (do país Li uano). Daba is, 1918, junho 13 (N . 71), 3. ileišis An anas. Sob e gue a doenças. D . A. ileišis. Tė ynės sa gas, dezemb o 29, 1918 (N . 1), 1415, janei o 17 (N . 2), 1516. ileišis An anas. Sob e pulmões djio ą. D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, 1918, e e ei o 19 (N . 7), 1415. ileišis An anas. como i e , que saudá elam se . D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, janei o 1918, 29 (N . 4), 1415, ena io 5 (N . 5), 15. ileišis An anas. o que é in luenca e de que ela su ge? D . A. ileišis. Tė ynės sa gas, ou ub o 1918, 16 (N . 34), 48. ileišis An anas. qual de e se a cuidadosa dos c ianças doganciais. D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, ab il 1918, 11 (N . 14), 1314, maio 29 (N . 21), 11, julho 10 (N . 26), 1112, se emb o 18 (N . 30), ileišis An anas. Escej. D- as A. ileišis. 11–13. Tė ynės sa gas, ab il 1918, 11 (N . 14), 13. ileišis An anas. ožė. D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, ma ço 1918, 16 (N . 10), 14. ileišis An anas. achoma. D- as A. ileišis. Tė ynės sa gas, ma ço 23, 1918 (N . 11), 14. Žaga ėje assis iu ês médicos, 1 eldše is e akuše ė; Žaga ėje ab ída kazlausko ais inė... Lie u os Ainė. (mūsų žinios. Žaga ė). Balas de abalho, 1918 10 de ou ub o (N . 39), 12. Hossos de Homem. J. .67 P imasa is, 1918, ou ub o 4 (N . 7), 1213. Žmonių s eika a Lie u oje. Vienybė, 4 de julho de 1918 (N . 24), 367368. Ve odelis sob e saúde. umšišk. p o esso . Daba is, 1918, 9 de ma ço (N . 30), 3. Olhos mais pa a o u u o. s . N-is. Fa maceu as casos, 1918, sausis (N . 1), 23. PAGALBINIAI ŠALTINIAI ALeW – Al li auisches e ymologisches Wö e buch. band 1 A–m, band 2. N–Ž, band 3. e zeichnisse un indices. un e de Lei ung on Wol gang Hock, Hambu g: baa , 2015. Alm – Alminauskis k. Die Ge manismen des Li auischen I. Die deu schen Lehnwö e im Li auischen, kaunas: Š . kazimie o companhia de li os, 1931. čep čepienė N. Ge manizmai das línguas Lie u ių e suas ca ac e ís icas one icas, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2006. 64 s anislo as Du skis. 65 incen as Zajančkauskas. 66 And ius ondomanskis? 67 Ju gis alman as? Palmi a Zemle ičiū ė 198 | Medicinos e minija há 100 anos D LkŽ k ižinauskas J., smagu auskas s . Didysis okiečiųlie u ių kalbų žodynas 12, ilnius: ins i u o de publicação de ciência e enciklopedijas, 2006. LeW i Li auisches e ymologisches Wö e buch on e ns F aenkel. bd. 1, Heidelbe g: Ca l Win e uni e si ä s e lag, Gö ingen: andenhoeck & up ech , 1955. LeW ii Li auisches e ymologisches Wö e buch on e ns F aenkel. bd. 2, Heidelbe g: Ca l Win e uni e si ä s e lag, Gö ingen: andenhoeck & up ech , 1955. Li u iškieji slapy a džiai: lie u iškos spaudos a é 1990 m. slapy a džių są adas 1. Au o iai. compos a e p epa ada D . Jonas mačiulis, ilnius: LNb, 2004. Li u iškieji slapy a džiai: lie u iškos spaudos a é 1990 m. slapy a džių są adas 2. Slapy a džių dicioná io. o mou e p epa ou doc. d . Jonas mačiulis, ilnius: LNb, 2004. Lie u os bibliog a ija = he bibliog aphy o Li huania = Li auische bibliog aphie Lie u iškų pe iodinių leidinių publikacijos = Publica ions o Li huanian pe iodicals = Publika ionen de Li auischen Pe iodika: 1918. / D. 1. Pa engė os aldas Janonis, kaunas: kaunas apsk i ies publicšoji biblio eka, 2001. LLkŽ ai ke ičiū ė . Lenkųlie u ių kalbų žodynas, ilnius: mokslas, 1979. LkPŽ k egždys . Lie u ių kalbos polonizmų žodynas = Słownik polonizmów w jezyku li ewskim (s udia e ymologica bal ica ii). cien í ico diccionynas, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2016. LkŽe Lie u ių kalbos žodynas (iXX, 19412002), a ian e ele ônica, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005. www.lkz.l me i, ii Enciclopedia Medicinos 12, ilnius: es a al encyclopedijas publikla, 1991, 1993. P W i P eussisches Wö e buch Os und Wes p eussisches P o inzialismen in alphabe ische Folge on H. F ischbie . p imei o band. Ak, be lin: e lag on h. Ch . F . enslin, 1882. ska ska džius P . Die sla ischen Lehnwö e im Al li auischen. Nação e pala a 7, 1931. Šl [D- as A. ileišis.] assun os de saúde. Sob e o jum humano. Fon e 29, 1914, 435437. Ž In e nacional de pala as de diccioná io. Conselho de edi o es: Angelė kaulakienė e al., ilnius: Alma li e a, 2013. Le i , Xiii, X ii, XXii, XXiii, XX Visuo inė lie u ių enciklopedija, ilnius: ins i u o de publicação de ciência e enciklopedijas, 2003, 2008, 2012, 2010, 2013, 2014. Zemle ičiū ė P. 2009: Raida da e minologia médica Li uânia no inal do século XIX início do século XX. Dak a o dise ação, kaunas: y au o Biggiojo uni e si á io publicação. ЭСРЯ i, ii Фасмер М. Этимологический словарь русского языка 12, Москва: Прогресс, 1964, 1967. LITERATŪRA And iušis A. 2006: Lie u os medicinos is o ijos apyb aiža. mokomoji knyga, ilnius: ilniaus uni e si e o l-kla. bune ičiū ė L. 2000: A ibu iniai eiksmažodinių daik a a džių junginiai. – Žmogus i žodis 2, 10–15. e many ė i. 2008: An onimai i an onimija, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Gai enis k. 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos i a kybos me menys, ilnius: Lki leidykla. Gi a L. 1918: kalbos g yninimas. – L. G. – Tė ynės sa gas 9, 1–2. G inius k. 1918: au a i kalba. – N . – Lie u os aidas 79(127), 1–2. Jakai ienė e. 2010: Leksikologija, ilnius: ilniaus uni e si e o leidykla. keinys s . 2005 [1975]: P iesaginė lie u iškų e minų da yba. – Keinys S . Daba inė lie u ių e minologija, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 21–76. micelmache is . 1959: S eika os apsauga Lie u oje 1918–1919 m., ilnius: als ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla. miliūnai ė . 2009: Daba inės lie u ių kalbos a osenos a ian ai, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. mi ke ičienė A. 2004: . Dubo isuo inės li e a ū os ado ėlio e minų a ian ai. – Te minologija 11, 119–144. mi ke ičienė A. 2006: Li e a ū os mokslo e minų an onimija 1922–1942 m. – Te minologija 13, 134–148. mi ke ičienė A. 2015: 1918–1940 me ų lie u ių li e a ū os mokslo e minai. Dak a o dise acija, ilnius: Lie- u ių kalbos ins i u as. Pe ony ė A. 1995: Lie u os s eika os depa amen o sukū imas 1918–1920 m. – Ac a musei his o iae medicinae e pha maciae Li huaniae ii, kaunas, 118–124. s akulienė s. 2001: Lie u iškoji medicinos pe iodika: iš akos i aida Lie u oje iki XX a. ečiojo dešim - mečio. – Knygo y a 37, 220–233. P ieiga pe in e ne ą: h p://e alpykla.li uanis ikadb.l /a edo a/ge / L -LDb-0001:J.04~2001~1367156338542/Ds.002.0.01.A iC. s akulienė s. 2007: Lie u iškos a macijos pe iodikos iš akos i aida Lie u oje iki XX a. penk ojo dešim - mečio. – Knygo y a 49, 122–137. P ieiga pe in e ne ą: www.zu nalai. u.l /knygo y a/a icle/ download/8017/5887. 199Te minologija | 2018 | 25 s opus ., amašauskas k. A., Paužienė N. 2005: Žmogaus ana omija. An asis pa aisy as i papildy as leidi- mas, kaunas: i ae Li e a. e cijonas . 1968: s eika os apsauga. – Lie u ių enciklopedija X . Lie u a, sou h bos on: Lie u ių enciklo- pedijos leidykla, 122–126. aiš ilienė . 2013: Lie u iškai medicinos mokslo pe iodikai – 100 me ų. – Medicinos eo ija i p ak ika 19(2), 208–213. P ieiga pe in e ne ą: h p://www.m p.l / iles/m P2-18s -208-213psl.pd . Župe ka k. 1983: Lie u ių kalbos s ilis ika, ilnius: mokslas. Ахманова О. С. 2005: Словарь лингвистических терминов, Москва: КомКнига. Даниленко В. П. 1977: Русская терминология: опыт лингвистического описания, Москва: Наука. Татаринов В. А. 2006: Общее терминоведение: энциклопедический словарь, Москва: Московский Лицей. MEDIcAL TERMINOLOGy 100 yEARS AGO he pape deals wi h e ms collec ed om o e eigh y popula science and in o - ma ional a icles on medicine and heal h published in Li huanian pe iodicals (mainly newspape s) in 1918. e ms a e analysed in espec o he meaning and exp ession. some specialized medical pe iodicals ceased in 1918, he e o e gene al publica- ions – Mo e ų balsas, Da bo balsas, Daba is, Vienybė, Lie u os aidas, Pa asa is and Tė ynės sa gas – s a ed publishing in o ma ion on he mos impo an heal h issues, mainly in ec ious diseases (dysen e y, yphus, in luenza, e c.), hei ea men and pa- ien ca e. o e 700 di e en e minological uni s we e collec ed om he ex s e- sea ched. 66% o e ms a e pu ely Li huanian wo ds, 17% a e o eign wo ds (mainly bo owings o G eek (apopleksija (apoplexy), bak e ijos (bac e ia)) and La in o igin (kampa as (campho ), dak a as (doc o )) and ano he 17% a e wo ds o mixed o igin (hyb ids (ap iekininkas „ ais ininkas“ (pha macis ), ope acinė (ope a ing- oom) and complex e ms ha ing elemen s o di e en o igin ( algio i inamieji o ganai „ i škinimo o ganai“ (diges i e ac ), ispanų liga „in luenca“ (in luenza)). he e ms esea ched name body pa s and o gans, diseases, medical de ices, pe sons, medical ins i u ions and abs ac concep s o medicine. one-wo d e ms which a e simple wo ds o Li huanian o igin a e qui e a e (akis (eye), gal a (head), plaučiai (lungs)). he majo i y o e ms esea ched a e de i a es (nuga kaulis (backbone), kosulys (cough), niežai (scabies), gydy ojas (doc o ), ligoninė (hospi al)). wo-wo d e ms a e mos equen ( ulžies pūslė (gall bladde ), dėmė oji šil inė (spo ed e e ), icinos aliejus (cas o oil), ais inės padėjėjas (pha macy assis an ), en geno kabine as (X- ay oom), h ee-wo d e ms ( idu ių šil inės mik obas ( yphoid e e mic obe), audonojo k yžiaus ligoninė ( ed C oss hospi al)) a e no e y common. he e a e qui e a ew synonymous e ms in he esea ched ex s (k u inoji and di- zen e ija (dysen e y), ap ieka and ais inė (pha macy)). synonymous e ms can be easily iden i ied in he same ex because hey a e used ei he oge he o in e changeably. i is mo e di icul o iden i y he synonymy be ween e ms om di e en ex s, in such cases he subjec o a ex , synonymy wi hin he same ex , ea u es o he concep o an ex e nal sou ce ( o ins ance, LkŽe (Li huanian Language Dic iona y)) may help. in 1918 qui e a ew medical e ms had al e na i e e sions. Phone ic and o ho- g aphic a ian s a e common (k ū inė and k u inė (ches ), ska la ina and ška le ina (sca le e e ), džio a and dzio a ( ube culosis) i medė and i medė (in luenza)), mo - phologic a ian s a e a e ( a ian s o a gende – ka an ina and ka an inas (qua an ine) and o endings – aumenys and aumens (muscles)). 200 Palmi a Zemle ičiū ė | Medicinos e minija p ieš 100 me ų synonyms and a ian s we e used because e minology was no se led; inconsis en usage was also caused by he au ho ’s language knowledge and e minology known o him, edi o ial o publishing mis akes and he ocus on easy and unde s andable p es- en a ion o medical in o ma ion wi hou paying much a en ion o exp ession. medical e minology o 1918 was in luenced by he spoken language. Qui e a lo o wo ds – some o hem a e qui e igu a i e – we e bo owed om he colloquial usage (k u inoji „dizen e ija“ (dysen e y), mažak aujė „anemija“ (anaemia), gyduolė „ ais as“ (d ug), p ibu ėja „akuše ė“ (obs e ician), k imslys „k emzlė“ (ca ilage), k aujo aikščiojimas „k aujo ci kuliacija“ (blood ci cula ion)). in ha yea some concep s o medicine s ill we e ague, he e o e he e a e some medical e ms which a e no p ecise (ausų užkai imas, idu ių sluoga, skil io sugedimas). medical e minology o 1918 p o ides an in e es ing, use ul and unique in o ma- ion o he his o y o medicine in Li huania (wha heal h issues we e opical, wha diseases we e common and how hey we e ea ed, wha we e he means o p e en- ion, who ea ed pa ien s and whe e i was done, e c.) as well as o he esea ch o Li huanian language and e minology. some e ms which a e cu en ly used in he language o medical science we e used 100 yea s ago, bu in gene al medical e min- ology o ha yea di e s om he mode n e minology in igu a i eness, Li huanian o igin and a ie y o meanings and exp ession. Recui ado 2018-07-19 Palmi a Zemle ičiū ė Lie u ių kalbos ins i u as P. ileišio g. 5, L -10308 ilnius e. paš as palmi a.zemle[email p o ec ed]