Terminology at the Dutch Language Institute: Towards a Centre of Expertise for Professional Language

7Terminologija | 2021 | 28 doi.org/10.35321/term28-01 Terminology at the Dutch Language Instytut: W kierunku Centrum Ekspertyzy Języka Zawodowego FRIEDA STEURS Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden & KU Leuven Identyfikator ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2884-5713 ABSTRAKT Jeśli chodzi o terminologię, regiony niderlandzkojęzyczne mają długą tradycję współpracy. Od lat osiemdziesiątych podejmowano kilka inicjatyw, z których wszystkie były prowadzone przez Unię Języka Niderlandzkiego. Rosła świadomość, że potrzebna jest platforma, która gromadziłaby wszystkie informacje dotyczące terminologii niderlandzkiej i udostępniała je każdemu możliwemu użytkownikowi. Od 2016 roku Instytut Języka Niderlandzkiego (INT) w Lejdzie zarządza wszelkiego rodzaju materiałami dotyczącymi języka niderlandzkiego i je rozwija. Obecnie uwaga poświęcana jest całemu spektrum języka, w tym językowi zawodowemu, językom regionalnym i dialektom, co sprawia, że uwzględnienie przez INT Centrum Ekspertyzy Terminologii Niderlandzkiej (ENT) staje się oczywiste. W niniejszym artykule szczegółowo omówię szeroki zakres informacji dostarczanych przez ENT, w tym konkretne narzędzia programowe do zadań terminologicznych. Opiszę również projekt dotyczący terminologii medycznej, który łączy leksykografię i terminologię oraz jest realizowany w INT. SŁOWA KLUCZOWE: terminologia niderlandzka, wpływ gospodarczy, narzędzia terminologiczne, edukacja, terminologia medyczna ADNOTACJA Regiony niderlandzkojęzyczne mają od dawna istniejące tradycje współpracy w dziedzinie terminologii. Od lat 70. XX wieku zrealizowano kilka inicjatyw, a wszystkim z nich przewodniczyła Unia Języka Niderlandzkiego. Coraz bardziej rosła świadomość potrzeby stworzenia dostępnej dla wszystkich użytkowników platformy, na której zgromadzono by wszystkie informacje związane z terminologią niderlandzką. Od 2016 r. różnorodne materiały dotyczące języka niderlandzkiego opracowuje Instytut Języka Niderlandzkiego (INT) z siedzibą w Lejdzie. Obecnie uwaga skupia się na wszystkich odmianach języka, takich jak język zawodowy, języki regionalne, dialekty, stało się więc jasne, że w Instytucie Języka Niderlandzkiego należy utworzyć Centrum Wiedzy o Terminologii Niderlandzkiej (ENT). W artykule omówię różnego rodzaju informacje udostępniane przez to centrum, 8Frieda Steurs Terminology at the Dutch Language Institute: w tym konkretne Towards a Centre of Expertise for Professional Language narzędzia programowe przeznaczone do wykonywania zadań terminologicznych. Przedstawię również realizowany przez Instytut Języka Niderlandzkiego projekt terminologii medycznej łączący leksykografię i medycynę. SŁOWA KLUCZOWE: terminologia niderlandzka, wpływ ekonomiczny, narzędzia terminologiczne, edukacja, terminologia medyczna 1. TERmINOLOgia W NIDERLANDZKOJĘZYCZNYCH REGIONACH: KRÓTKA HISTORIA Regiony niderlandzkojęzyczne mają długą tradycję współpracy (językowej). Od lat osiemdziesiątych istniało kilka partnerstw i komitetów, którym wszystkim przewodziła Holenderska Unia Językowa (Nederlandse Taalunie, NTU). W latach osiemdziesiątych poglądy językoznawcze uległy znaczącej zmianie. W XX wieku językoznawstwo teoretyczne ewoluowało od strukturalizmu do gramatyki generatywnej, koncentrując się na składni. Podejście do leksyki nadal było raczej tradycyjne, z naciskiem na język standardowy, zarówno współczesny, jak i historyczny. Ze względu na postępującą internacjonalizację i wynikający z niej wzrost zapotrzebowania na tłumaczy pisemnych i ustnych zdolnych do pracy z tekstami specjalistycznymi, język zawodowy zyskiwał coraz większą uwagę, choć nie od razu, ze strony tradycyjnego językoznawstwa teoretycznego. NTU zdała sobie sprawę, że istnieje potrzeba utworzenia platformy konsultacyjnej poświęconej językowi zawodowemu. Były jeszcze dwie zainteresowane strony: Królewski Niderlandzki Instytut Normalizacyjny (wówczas NNI, obecnie NEN) oraz Belgijskie Biuro Normalizacyjne (wówczas BIN, obecnie NBN). Rozpoczęto partnerstwo: niderlandzką grupę terminologiczną SaNT (Samenwerkingsverband voor Nederlandse Terminologie). SaNT ściśle współpracowała w okresie 1988–1996. W ramach tej współpracy zainteresowane strony połączono w dwie grupy: grupę „Język i edukacja” oraz grupę „Język i biznes”. W serii Voorzetten („propozycje”) Holenderskiej Unii Językowej opublikowano dwa raporty dotyczące terminologii. Pierwszy raport (Voorzetten 32)1 zawierał artykuły na temat promowania stosowania zatwierdzonych list terminologicznych, sposobu wykorzystywania baz danych terminologicznych w przedsiębiorstwach i instytucjach rządowych, a także artykuł o tym, jak uniwersytety powinny oferować „Terminologię” 1 Vroomen Pim de (red.) (1990). 2 Vervoorn Ad (red.) (1992). 9Terminologija | 2021 | 28 treści takich kursów oraz tego, jak można by nadać kształt badaniom nad językiem zawodowym. As a result of these recommendations by the SaNT, all translation and interpretation programmes in Flanders began to pay more attention to jako odrębny przedmiot2. Sformułowano zalecenia dotyczące terminologii, czyniąc z niej odrębny przedmiot w programie nauczania. W tamtym czasie było to bardzo innowacyjne, ponieważ większość kursów językowych nadal miała zdecydowanie filologiczne podejście. Był to również czas realizacji projektu POINTER. POINTER oznaczał „Propozycje dotyczące operacyjnej infrastruktury terminologicznej w Europie” i został uruchomiony w grudniu 1994 roku przez Komisję Europejską. Już wówczas zdawano sobie sprawę, że język zawodowy zyskuje bardzo duże znaczenie w europejskich przedsiębiorstwach oraz że konieczna jest polityka wielojęzyczna. „Właściwe i dokładne stosowanie specjalistycznego słownictwa lub „terminologii” ma zasadnicze znaczenie dla skutecznej komunikacji we współczesnym świecie, a w konsekwencji także dla przedsiębiorstw, badań naukowych i dalszego rozwoju idei. wiele przedsiębiorstw i organizacji codziennie używa i tworzy terminy, nie tylko we własnych instytucjach i krajach, lecz także ponad granicami regionalnymi i państwowymi. Chociaż nowa i często występująca terminologia jest często rejestrowana, pomimo naszego tak zwanego „społeczeństwa informacyjnego” brakuje racjonalizacji i podejmuje się niewiele wysiłków na rzecz współpracy w celu maksymalnego wykorzystania cennych źródeł.”3 Celem projektu POINTER było przedstawienie zestawu konkretnych, praktycznych propozycji wspierających użytkowników terminologii w całej Europie poprzez ułatwienie rozpowszechniania terminologii. Nacisk w projekcie POINTER położono na zaspokojenie wielojęzycznych potrzeb rozwijającego się rynku europejskiego. Były to fascynujące czasy: większość badaczy stopniowo przestawiła się z papieru na pracę cyfrową i uczyła się korzystać ze swoich pierwszych komputerów PC. Znaczenie cyfrowych danych lingwistycznych dla badaczy i użytkowników stało się jasne. Grupa robocza SaNT „Język i biznes” eksperymentowała z pierwszymi cyfrowymi bankami terminologicznymi: Euroterm (Maastricht) i Eurodicautom (instytucje europejskie, Luksemburg, później zastąpiony przez IATE). We wszystkich działaniach tych dwóch grup roboczych zauważyliśmy rosnące zainteresowanie językiem specjalistycznym. Działalność gospodarcza i używanie języka specjalistycznego są oczywiście ściśle ze sobą powiązane. Ze względu na silne rynki gospodarcze w Holandii i Flandrii wiele przedsię3 Dostępne pod adresem: https://cordis.europa.eu/project/id/LRE63090/results. 1 0 Frieda Steurs Terminologia w Niderlandzkim Instytucie Języka: biorstw Towards a Centre of Expertise for Professional Language potrzebowało tekstów specjalistycznych dla klientów, dostawców i techników. Teksty te musiały być szybko dostępne w różnych językach, co spowodowało potrzebę tworzenia list terminologicznych, a później terminologicznych baz danych. Zjawisko to z pewnością przyczyniło się do rozwoju platformy konsultacyjnej ds. terminologii niderlandzkiej. Działalność SaNT zakończyła się w 1996 roku, kiedy NTU zakończyła tę współpracę. Ponieważ instytuty normalizacyjne w niewielkim stopniu przyczyniły się do tej inicjatywy, NTU nie uznała jej za rzeczywiste partnerstwo między wymienionymi stronami. Zainteresowani koledzy — terminolodzy, lingwiści i tłumacze — którzy współpracowali z SaNT, zostali pozostawieni sami sobie i w 1997 roku, przy okazji kongresu w Utrechcie, postanowili założyć stowarzyszenie branżowe ds. terminologii niderlandzkiej dla Holandii i Flandrii. W ten sposób powstało NL-Term — stowarzyszenie, które miało być punktem kontaktowym dla wszystkich osób zajmujących się terminologią niderlandzką, zarówno w praktyce, jak i w teorii. W pierwszych latach NL-Term utrzymywało się dzięki wolontariuszom i zaangażowanym członkom stowarzyszenia, bez żadnych dotacji. Później NTU przyznała dotację. NL-Term odnosi sukcesy już od ponad 30 lat i co roku organizuje kongres lub warsztaty4. Po odwołaniu SaNT NTU nie porzuciła terminologii, lecz powołała komitet strategiczny, który miał ustalić politykę i priorytety w zakresie terminologii w regionach niderlandzkojęzycznych. CoTerm założono w 2006 roku i do 2012 roku opracowywał decyzje dotyczące polityki. Zadaniem komitetu było doradzanie NTU w kwestii polityki terminologicznej, implemented within the long-term policy framework of the NTU, to formułowanie projektów w jej ramach oraz realizowanie ich lub zlecanie ich realizacji pod własnym nadzorem. W ramach komitetu promowano wymianę wiedzy specjalistycznej. Eurodicautom była pionierską bazą danych terminologicznych Komisji Europejskiej, utworzoną w 1975 roku, początkowo z myślą o tłumaczach i innych pracownikach Komisji. Do 1980 roku była dostępna online dla Komisji. W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych baza danych rozrastała się, choć nadal konieczne było łączenie się za pomocą modemu, aby korzystać z niej spoza instytucji europejskich. Początkowo reprezentowane były tylko języki niderlandzki, francuski, niemiecki i włoski — cztery języki spośród 4 Dostępne pod adresem: https://www.nlterm.eu. 1 1Terminologija | 2021 | 28 sześciu krajów, które utworzyły EWG (trzech krajów Beneluksu, Francji, Niemiec i Włoch). Gdy do Unii Europejskiej przystępowały kolejne państwa, dodawano inne języki; ich liczba wzrosła do sześciu, następnie siedmiu, dziewięciu, a ostatecznie jedenastu języków (dodano łacinę dla nazw naukowych). Później dodano publiczne interfejsy użytkownika, zapewniając szerszej publiczności bezpłatny dostęp do wielojęzycznej terminologii związanej z działalnością Unii Europejskiej. Ministerstwa spraw zagranicznych kilku państw członkowskich dodały terminologię do bazy danych. Starsi terminolodzy pracowali nad oceną i tworzeniem nowych wpisów w istniejącej bazie danych w różnych językach. W 2007 roku Eurodicautom zastąpiono systemem Interactive Terminology for Europe (IATE). 28 czerwca 2007 roku instytucje europejskie wydały komunikat prasowy, aby ogłosić, że trzy istniejące banki terminologiczne połączono w jedną bazę terminologiczną UE: IATE, która obejmowała 23 języki i była dostępna publicznie. Dwie szczególne cechy odróżniają IATE od jego poprzedników: EURODICAUTOm, EUTERPE i TIS. Przede wszystkim IATE ma charakter interaktywny: każdy tłumacz w instytucji UE może dodawać i aktualizować informacje w bazie danych. Aby zapewnić jakość poszczególnych wkładów, zmiana w bazie danych automatycznie uruchamia cykl walidacji: terminolodzy z departamentów tłumaczeń zatwierdzają nowe i zmodyfikowane informacje. Po drugie, IATE ma charakter międzyinstytucjonalny: jego partnerami w projekcie są Parlament Europejski, Rada, Komisja, Trybunał Sprawiedliwości, Bank Centralny, Trybunał Obrachunkowy, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Komitet Regionów, Europejski Bank Inwestycyjny oraz Centrum Tłumaczeń. Nie cała wiedza i spostrzeżenia dotyczące terminologii pochodziły jednak ze środowiska tłumaczy. Jak się okazuje, pierwsze kroki w teoretyzowaniu terminologii stawiali inżynierowie i eksperci zawodowi, a ich prace miały ściśle jednojęzyczny charakter. Wszystko zaczęło się od „szkoły wiedeńskiej”, która położyła podwaliny pod terminologię klasyczną, sformułowaną przez Eugena Wüstera (1898–1977). Wüster był austriackim inżynierem i twórcą terminologii. uzyskał dyplom z elektrotechniki, ale przede wszystkim fascynowała go nauka o terminologii. Żyjąc w czasach, gdy technologia szybko się rozwijała, zadawał sobie pytania o sposób, w jaki nowe pojęcia znajdują odzwierciedlenie w języku. jego rozprawa Internationale Sprachnormung in der Technik, besonders in der Elektrotechnik (Berlin, 1931) była uznawana za fundamentalną pracę terminologiczną. wykładał na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie po jego śmierci założono Institut für Wissen- 1 2 Frieda Steurs Terminology at the Dutch Language Institute: założono. jego Towards a Centre of Expertise for Professional Language schaftstheorie und Wissenschaftsforschung and the Eugen Wüster Archive badania nad komunikacją techniczną doprowadziły do utworzenia Komitetu Technicznego ds. Normalizacji przy InInfoterm6, Międzynarodowym Centrum ternational Organization for Standardization (ISO/TC 37). Wüster developed the general Theory of Terminology (gTT)5. he was involved in Informacji Terminologicznej założonym w 1971 roku przez UNESCO. Infoterm ma na celu wspieranie i koordynowanie międzynarodowej współpracy w dziedzinie terminologii. Członkami Infoterm są krajowe, międzynarodowe i regionalne instytuty, organizacje oraz prywatni specjaliści — krótko mówiąc, wszyscy, którzy mają cokolwiek wspólnego z normalizacją i harmonizacją języka specjalistycznego. Jest to platforma o zasięgu światowym, której członkowie znajdują się na wszystkich kontynentach. Infoterm oraz założona później TermNet7, międzynarodowa sieć zajmująca się terminologią, nadal będą odgrywać ważną rolę w rozpowszechnianiu wiedzy terminologicznej, organizowaniu warsztatów oraz promowaniu zastosowań terminologii w przedsiębiorstwach i administracji publicznej. Kolejnym ważnym podmiotem na arenie międzynarodowej jest Tekom. Zarówno Tekom germany8, jak i Tekom Europe9 są bardzo dużymi stowarzyszeniami zawodowymi zajmującymi się komunikacją techniczną. Ich działalność ma zasięg światowy i ogromne znaczenie w świecie dokumentacji technicznej i zawodowej. Terminologia jest tu również jednym z ich głównych zadań. W dalszej części przyjrzymy się szczegółowo sytuacji dotyczącej języka niderlandzkiego, zwłaszcza temu, w jaki sposób wszystkie dane dotyczące terminologii można scentralizować i promować. 2. INSTYTUCJE I PROJEKTY TERMINOLOGII NIDERLANDZKIEJ W 2016 roku Instytut Leksykologii Niderlandzkiej przekształcił się w szerzej ukierunkowany Instytut Języka Niderlandzkiego. Zmiana ta szła w parze z odnowionym zadaniem ogólnego Sekretariatu NTU, którym było skoncentrowanie się na zadaniach związanych z polityką, pozostawiając zadania wykonawcze INT. Dla Instytutu Języka Niderlandzkiego przekazanie tych zadań stworzyło możli5 Wûster Eugen (1979). 6 Dostępne pod adresem: http://www.infoterm.info. 7 Dostępne pod adresem: https://www.termnet.org. 8 Dostępne pod adresem: https://www.tekom.de. 9 Available at: https://www.technical-communication.org. 1 3Terminologija | 2021 | 28 wość poszerzenia własnej działalności. Instytut stał się centralnym punktem kontaktowym w zakresie przechowywania i utrzymania cyfrowych materiałów językowych oraz zabezpieczania zbiorów danych związanych z wszelkimi odmianami języka niderlandzkiego. Ewolucja ta odzwierciedla głęboko zmieniony krajobraz badań lingwistycznych: duże infrastruktury językowe są tworzone cyfrowo i zawierają korpusy, słowniki oraz inne wyspecjalizowane leksykony i bazy danych, gramatykę i wiele więcej. Instytut opracowuje i udostępnia dane na potrzeby słowników, leksykonów (komputerowych), korpusów i narzędzi. Słowniki są dostępne online. Oprogramowanie i narzędzia lingwistyki komputerowej są dostępne jako oprogramowanie open source. INT zajmuje centralną pozycję w całym niderlandzkojęzycznym świecie (Niderlandy, Flandria, Surinam i Karaiby) jako twórca, opiekun i dystrybutor naukowych i trwałych zasobów językowych. Instytut jest dobrze wyposażony do realizacji tego zadania i dysponuje rozległą międzynarodową siecią służącą wymianie informacji z instytucjami o podobnych celach. Niderlandzki Instytut Językowy dostarcza również niezbędnych elementów składowych dla wszystkich zastosowań językowych ukierunkowanych na rozwój i doskonalenie przedsiębiorstw oraz organizacji publicznych. W nadchodzących latach zamierzamy wzmocnić tę rolę, dlatego koncentrujemy się na trwałym udostępnianiu wszelkich materiałów językowych, ze szczególnym uwzględnieniem: · słownictwa niderlandzkiego, zarówno historycznego, jak i współczesnego, zarówno języka standardowego, jak i dialektów, zarówno języka ogólnego, jak i zawodowego; · nowych technologii i technik umożliwiających dostęp do Internetu na potrzeby badań lingwistycznych oraz bieżącego utrzymywania stale aktualizowanych, obszernych korpusów współczesnego języka niderlandzkiego; · przyczyniania się do dostępności historycznych materiałów tekstowych (pochodzących z INT i spoza niego), w których znaczne zróżnicowanie ortograficzne nie stanowi już przeszkody w wyszukiwaniu oraz oferowane są sposoby wykrywania i omijania różnic w użyciu wyrazów; · stosowanie nowych technik lingwistyki komputerowej lub technologii językowych oraz wnoszenie wkładu w ich rozwój w celu ułatwienia wyszukiwania informacji w materiałach językowych; · formalne strukturyzowanie informacji lingwistycznych, tak aby nadawała się do zastosowań lingwistyki komputerowej; · dalsze poszerzanie informacji ortograficznych; 1 4 Frieda Steurs Terminologia w Niderlandzkim Instytucie Języka: opis Towards a Centre of Expertise for Professional Language ·realisation of facilities for third parties to contribute interactively to języka niderlandzkiego oraz optymalizacja centralnej cyfrowej infrastruktury danych do tego celu; · stanie się punktem kontaktowym dla wszystkich nauczycieli języków oraz budowanie infrastruktury materiałów językowych przydatnych i niezbędnych do wspierania nauczania języka niderlandzkiego różnym typom osób uczących się języka. Instytut reaguje na nowe tendencje w dziedzinie humanistyki cyfrowej. Aby wypełniać tę rolę, INT prowadzi i utrzymuje cyfrową infrastrukturę dla języka niderlandzkiego, zwracając uwagę na zróżnicowanie językowe (terminologię, dialekty itp.). Z infrastruktury tej mogą korzystać zarówno podmioty akademickie, jak i nieakademickie. INT dostrzega wyraźne pokrywanie się własnej działalności – centralnej infrastruktury danych – z najnowszymi osiągnięciami w dziedzinie e-humanistyki. Dzięki własnej wiedzy fachowej INT przyczynia się do cyfrowej przyszłości humanistyki w Niderlandach i Flandrii. Z jednej strony wiedza i produkty są dostarczane na potrzeby innych organizacji naukowych, z drugiej zaś współpraca z e-humanistyką podnosi jakość centralnej infrastruktury danych języka niderlandzkiego. W nadchodzących latach będziemy ściśle współpracować z ośrodkami humanistyki cyfrowej na różnych uniwersytetach oraz z sieciami takimi jak kNAW Humanities Cluster (Niderlandy), Digital Humanities Benelux i WOg Digital Humanities (Flandria). INT pełni funkcję centrum Clarin dla Flandrii i informuje flamandzkich badaczy o najnowszych osiągnięciach w dziedzinie źródeł językowych oraz szerzej rozumianej infrastruktury językowej w Europie (Clarin-Eric)10. Dzięki temu każdy badacz może dowiedzieć się więcej o dostępie do repozytoriów, standardach, metadanych, dostępnych korpusach, metodach kodowania własnych materiałów korpusowych, zasobach do przechowywania itd. To, że infrastruktura taka jak INT może stać się prawdziwą cyfrową platformą wszystkich materiałów językowych, jest interesującym i stosunkowo niedawnym rozwojem. Przez długi czas zarówno w językoznawstwie teoretycznym, jak i stosowanym koncentrowano uwagę na ogólnym języku standardowym, który badano z diachronicznego i synchronicznego punktu widzenia. Od publicznych instytucji językowych nie oczekiwano budowania zbiorów dialektów, regiolektów ani terminologii specjalistycznej professional language. 10 Dostępne pod adresem: https://www.clarin.eu. 1 5Terminologija | 2021 | 28 Dopiero gdy zmieniło się spojrzenie na zróżnicowanie językowe, podjęto krok w kierunku szerszego pola badawczego, opisującego pełne spektrum języka, z uwzględnieniem wszystkich rejestrów. Od wysoce specjalistycznych terminów po bardziej powszechne określenia pojęć technicznych lub naukowych w języku standardowym, a także mowę lokalną, zróżnicowanie regionalne i użycie nieformalne: cały ten zakres jest obecnie objęty badaniami. Logicznym krokiem było osadzenie Centrum Ekspertyzy ds. Terminologii Niderlandzkiej (ENT) w istniejącym instytucie, który udostępnia wszystkie materiały językowe. ENT stanowi węzeł szerszej sieci powiązań zarówno z dziedziną terminologii, jak i z bardziej ogólnymi sektorami społecznymi oraz szerszymi grupami użytkowników. Dalej rozwijane są dwa kierunki polityki: · ENT zapewnia zróżnicowane zaplecze wspierające w zakresie terminologii, zwłaszcza terminologii niderlandzkiej. · ENT pozycjonuje się w sieci terminologicznej poprzez kontakty lub współpracę ze stowarzyszeniami terminologicznymi bądź instytucjami związanymi z terminologią, zarówno na szczeblu krajowym, jak i międzynarodowym. ENT jest częścią szerszej organizacji INT. Aby zachować rozpoznawalność tego powiązania strukturalnego, a także wykorzystać szeroką renomę strony internetowej INT, ENT nie opracował odrębnej ryciny. 1. Powiązanie między językiem ogólnym a językiem specjalistycznym: ciągłe spektrum 2 2 Frieda Steurs Terminologia w Niderlandzkim Instytucie Języka: Towards a Centre of Expertise for Professional Language Ryc. 4. Szczegóły środowiska pracy leksykograficznej w Lex’it 2 3Terminologia | 2021 | 28 2 4 Frieda Steurs Terminology at the Dutch Language Institute: Towards a Centre of Expertise for Professional Language Ryc. 5. Przyjazna dla użytkownika wersja pilota medycznego w Lexit’ 2 5Terminologija | 2021 | 28 2 6 Frieda Steurs Terminology at the Dutch Language Institute: Towards a Centre of Expertise for Professional Language 3. WNIOSKI Utworzenie Centrum Ekspertyzy ds. Terminologii Niderlandzkiej umożliwiło nam zebranie wielu interesujących informacji na temat języka zawodowego oraz rozwoju języka niderlandzkiego w dziedzinie nauki i techniki. Centrum umożliwia również budowanie rozległej sieci współpracy z rządami, przedsiębiorstwami, instytucjami międzynarodowymi oraz użytkownikami, takimi jak nauczyciele i tłumacze. Takie centrum z pewnością może mieć dużą dodatkową wartość, a być może także służyć jako źródło inspiracji dla innych wspólnot językowych. REFERENCES Vervoorn Ad (ed.) 1992: Samenwerkingsverband Nederlandstalige Terminologie. Terminologieleer: Beleid en Praktijk. – Voorzetten 38, The hague, Stichting Bibliographia Neerlandica. Vroomen Pim de (ed.) 1990: Terminologie in het Nederlandse Taalgebied. Verslagen en rapporten over het eerste driejarenplan (1988–2000) van het Samenwerkingsverband Nederlandstalige Terminologie (SaNT). – Voorzetten 32, The hague. Stichting Bibliographia Neerlandica. Wüster Eugen [1979]: Introduction to the General Theory of Terminology and Terminological Lexicography, Wien, Springer. SOURCES http://www.infoterm.info/ https://cordis.europa.eu/project/id/LRE63090/results https://ec.europa.eu/info/resources-partners/european-masters-translation-emt_en https://ivdnt.org/terminologie/expertisecentrum/ https://ivdnt.org/woordenboeken/algemeen-nederlands-woordenboek/ https://www.clarin.eu/ https://www.geneeskundeboek.nl/pinkhof-geneeskundig-woordenboek https://www.nictiz.nl/english/ https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ https://www.nlterm.eu/ https://www.snomed.org/ https://www.technical-communication.org/ https://www.tekom.de/ https://www.termnet.org/ https://www.iso.org/standard/62510.html TERMINOLOGIJA OLANDŲ KALBOS INSTITUTE: ŽINGSNIAI PROFESINĖS KALBOS ŽINIŲ CENTRO SUKŪRIMO LINK Santrauka Straipsnyje aprašomas augantis susidomėjimas terminų rinkiniais, specializuotų žodynų svarba ir profesinės olandų kalbos žinių centro sukūrimas. Olandų kalba kalbantys regionai turi seniai gyvuojančią (kalbinio) bendradarbiavimo tradiciją. Nuo XX a. 8-ojo dešimtmečio veikė keletas partnerysčių ir komitetų. Ekonominė veikla ir profesinės kalbos vartojimas yra glaudžiai susiję. Stiprios Nyderlandų ir Flandrijos ekono- 2 7Terminologija | 2021 | 28 mikos rinkos, daugybė verslų nulėmė profesionalių tekstų, skirtų klientams, tiekėjams ir technikams, poreikį. Šie tekstai turėjo būti greitai parengti skirtingomis kalbomis, todėl iškilo terminų rinkinių ir terminologijos duomenų bazių poreikis. Šis reiškinys neabejotinai prisidėjo prie olandų terminologijai skirtos konsultacinės platformos sukūrimo. Metams bėgant, pradedant XX a. 9-uoju dešimtmečiu, matėme didelių skaitmeninių terminologijos duomenų bazių, tokių kaip Eurodicautom (dabar – IATE), augimą Europos institucijose. Straipsnyje aptariamas ir Vienos terminologijos mokyklos (Bendrosios terminologijos teorijos) iškilimas, Infoterm ir TermNet bei tarptautinio terminologijos tinklo vaidmuo. Instytut Języka Niderlandzkiego (INT) odgrywa ważną rolę we wspólnocie językowej, np. dąży do stworzenia infrastruktury, która funkcjonowałaby jako rzeczywista platforma cyfrowa obejmująca wszystkie materiały językowe. Przez długi czas w językoznawstwie teoretycznym i stosowanym skupiano się głównie na języku ogólnym oraz jego badaniach diachronicznych i synchronicznych. Tworzenie zbiorów dialektów, regiolektów czy języka zawodowego nie było celem państwowych instytucji językowych. Dopiero po zmianie podejścia do odmian języka uczyniono krok w kierunku szerszego pola badań, w którym opisuje się całe spektrum językowe, a uwagę poświęca się wszystkim odmianom języka. Od specjalistycznych i bardziej ogólnych terminów technicznych czy naukowych w języku ogólnym po lokalne warianty językowe, odmiany regionalne i użycie nieformalne – obecnie uwzględnia się wszystkie odmiany języka. Włączenie Centrum Wiedzy Terminologicznej Języka Niderlandzkiego (ENT) do już istniejącego instytutu, w którym dostępne byłyby wszystkie materiały językowe, było logicznym krokiem. W niniejszym artykule opisujemy zadania i konkretne projekty terminologiczne ENT. Obejmują one zbiory terminów, narzędzia programowe, Termraad (UE) oraz pracę wykonaną przez akademię Termraad. Na końcu przedstawiamy przykłady pilotażowego projektu medycznego, w którym połączono terminologię z dziedziny medycyny ze słownikiem języka ogólnego. gauta 2021-06-14 Frieda Steurs Rapenburg 61 N2311 gJ Leiden E-mail [email protected]