Lietuvių ir latvių terminologija: istoriniai ryšiai ir gretinamieji tyrimai

169Terminologia | 2022 | 29 doi.org/10.35321/term29-09 Terminologia litewska i łotewska: związki historyczne i badania porównawcze1 REGINA KVAŠYTĖ Akademia Szawelska Uniwersytetu Wileńskiego, Instytut Języka Łotewskiego Uniwersytetu Łotewskiego Identyfikator ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7247-7022 WSTĘP Pod koniec drugiej dekady XX wieku i na początku trzeciej – na Łotwie w 1919 r., a na Litwie w 1921 r. – utworzone Komisje Terminologiczne rozpoczęły porządkowanie terminologii swoich krajów oraz rozwijanie teorii terminologii litewskiej i łotewskiej. Uznaje się, że w tej działalności zarówno litewskim, jak i łotewskim terminologom mogły przydać się doświadczenia sąsiedniego kraju oraz dane drugiego języka bałtyckiego. Celem badania jest omówienie faktów historycznych świadczących o dążeniu terminologów litewskich i łotewskich do współpracy oraz badań porównawczych terminologii litewskiej i łotewskiej. W celu osiągnięcia założonego celu sformułowano następujące zadania: 1) ukazać odzwierciedlone w historii terminologii pragnienie litewskich i łotewskich terminologów korzystania z doświadczeń drugiej strony; 2) usystematyzować dane dotyczące współczesnych porównawczych badań terminologii litewskiej i łotewskiej; 3) wyjaśnić inne formy wzajemnej komunikacji terminologów litewskich i łotewskich. Zastosowano metody opisową i referującą, wykorzystano następujące źródła badawcze – litewskie i łotewskie publikacje naukowe oraz popularnonaukowe, a także czasopisma. 1. WSPÓLNE CECHY HISTORII TERMINOLOGII LITEWSKIEJ I ŁOTEWSKIEJ Na rozwój historyczny Litwy i Łotwy wpływały różne czynniki, jednak istniały okresy, w których zachodziły w nich podobne procesy. Dotyczy to również terminologii, która „zaczęła się szybko rozwijać w drugiej połowie XIX w. wraz z narodem i 1 Artykuł przygotowano na podstawie projektu Mūsdienu latviešu valodas lietojums un attīstība (nr VPP-LETONIKA-2022/1-0001), realizowanego w ramach drugiego etapu Państwowego Programu Badań Letonika latviskas un eiropeiskas sabiedrības attīstībai. Regina Kvašytė170 Terminologia litewska i łotewska: historyczne ryšiai ir gretinamieji tyrimai kształtowanie się języka ogólnego, gdy aušrininkai i varpininkai w jednym kraju, jaunalatviai – w drugim, a także inni światli ludzie, publikując artykuły w prasie periodycznej oraz pisząc lub tłumacząc książki o treści naukowej, zapoznawali społeczeństwo z osiągnięciami nauki i zaczęli wydawać książki dydaktyczne” (Labanauskienė 2008: 39). Już w tamtym okresie istniały prace opisujące związki języków litewskiego i łotewskiego. Szczególna była rola Jurgisa Ambraziejusa Pabrėžy, ponieważ „w rękopiśmiennych słownikach J. A. Pabrėžy „Waardaa tayslyynee Augimiu“ (1834 r.) i „Taislós augimiu“ (1843 r.) znajdują się łotewskie nazwy roślin – jest to początek związków litewskiej i łotewskiej rękopiśmiennej terminografii” (Labanauskienė 2008: 39) (więcej o łotewskich nazwach roślin w omawianym słowniku zob.: Labanauskienė 2004, 2006). Z zasobów języka litewskiego do poszerzania słownictwa języka łotewskiego korzystali publicysta, językoznawca i pedagog Atis Kronvaldas (Atis Kronvalds), a także poeta, publicysta i językoznawca Juris Alunanas (Juris Alunāns). „W drugiej połowie XIX w. kształtowanie się terminologii i poznawanie języków kontynuują rękopiśmienne słowniki przekładowe: „Słownik języka litewskiego i łotewskiego“ (1872 r., niezachowany) łotewskiego działacza społecznego, językoznawcy i literata A. Dyrikisa (A. Dīriķis), „Słownik języków łotewskiego–litewskiego–polskiego“ (około 1875 r.) litewskiego etnografa, księdza i językoznawcy A. Juški, który blisko z nim współpracował, oraz „Lietuviszkai–latviszkai–lenkiszkai–rusiszkas žodynas“ (1894 r.) językoznawcy i księdza M. Miežinisa” (Labanauskienė 2008: 42–43) (o Mykolu Miežinisie szerzej zob. Labanauskienė 2014; o wszystkich trzech słownikach zob. Zemzare 1961). Jest to część dorobku, na którym w celach badań i porządkowania terminologii naukowej mogły się opierać komisje terminologiczne powołane na Łotwie i Litwie w XX wieku2. Przykład Łotwy stał się impulsem do powołania podobnej komisji na Litwie (szerzej o działalności pierwszych KT zob.: Auksoriūtė 2011, 2021; Kvašytė 2021a, 2021b; Kvašīte 2020b). Znacząco przyczynił się do tego Jonas Jablonskis, który w miesięczniku Ministerstwa Oświaty Švietimo Darbas w grudniu 1920 r., jeszcze przed powołaniem KT, przedstawiając najnowszy numer łotewskiego czasopisma Izglītības Ministrijas Mēnešraksts (IMM; miesięcznik Ministerstwa Oświaty)3, pisał: „Przy Min. Ośw. znajduje się tam [na Łotwie – przyp. aut.] Komisja Terminologiczna, która ustala terminy dla różnych dziedzin nauki; komisja ta ma kilka sekcji (przyrodniczą, handlową, filozoficzną, 2 Dalej odpowiednio w skrócie LT KT i LV KT lub KT. 3 Miesięcznik łotewskiego Ministerstwa Oświaty ukazywał się w latach 1920–1939. 171Terminologija | 2022 | 29 prawniczą itd.). Ludzie, którym leżą na sercu te sprawy społeczne, skupiają się przy Min. Min-jos – pracuje również w różnych swoich wydziałach terminologicznych <...>“ (Jablonskis 1933a: 225)4. Dalej J. Jablonskis szczegółowo wyjaśnia, w jakim celu i przez kogo komisja została powołana, jak pracuje oraz jak i gdzie upublicznia rozpatrzone terminy: „W gazecie, w jej zeszytach, spisywane są określone terminy po rosyjsku, niemiecku i łotewsku“ (Jablonskis 1933a: 225). Choć wyróżnia się laireikia, należy kraščiu pavadintas kalbamasis mėnraštis, kur skelbiami terminų projektai, powiedzieć, że czyniono to również w oficjalnym dzienniku Valdības Vēstnesis (Wiadomości Rządowe)5. J. Jablonskis zwraca również uwagę na to, w jaki sposób upewnia się o przydatności terminów przyjętych przez komisję: „Komisja, ogłaszając projekt terminów, zwraca się w gazecie oświatowej [IMM – przyp. aut.] do ludzi znających się na tej dziedzinie, prosi ich, jeśli nie zgadzają się z którymś terminem komisji, aby zamiast któregoś terminu komisji podali jej własne terminy, bardziej odpowiednie do „spisów terminów“, przeznaczonych na użytek społeczeństwa. Otrzymawszy do określonego czasu (komisja zaznacza ten czas w artykule organu) uwagi z zewnątrz, komisja ponownie rozstrzyga kwestię kwestionowanych terminów i ostatecznie ogłasza je dla użytku społecznego“ (Jablonskis 1933a: 225). J. Jablonskis zachęca, aby pojechać i zapoznać się z działalnością komisji, by doświadczenie zostało przejęte na Litwie: „Możemy również korzystać z przykładu Łotyszy. Komuś, być może, należałoby nawet pojechać na Łotwę – zapoznać się na miejscu z ich Ministerstwem Ośw. Min-jos“ (Jablonskis 1933a: 225–226). Artykuł został opublikowany w czasopiśmie jeszcze przed powołaniem TK. Podkreśla się znaczenie i sens takiej działalności (szczególnie akcentowana jest oświata): „Tam, gdzie robi się to w młodym państwie, nie może być tego «bałaganu terminologicznego», z którym obecnie muszą się mierzyć różni nasi autorzy podręczników” (Jablonskis 1933a: 225). Na uwagę zasługuje również fakt, później nieco zmodyfikowany i zastosowany w pracy TK, – propozycja oraz potrzeba korzystania z wyników pracy Łotyszy: „N. B. W naszej Komisji Wydawniczej lub w magazynie Min-ji należałoby przechowywać również po kilka egzemplarzy wszystkich tych publikacji, które Łotysze wydali dla szkoły...” (Jablonskis 1933a: 226). Później, 27 lutego 1921 r., w społecznym i politycznym dzienniku Lietuva (nr 46) J. Jablonskis przypomina, że myśl o utworzeniu TK została publicznie wysunięta w 1920 r.: „W bożonarodzeniowym numerze6 «Lietuvy» opublikowano ten oto tu4 Wszystkie cytaty podawane są autentycznie, pisowni nie poprawiano, zrezygnowano jedynie z różnych technicznych wyróżnień, rozspacjowań itp. 5 Oficjalny dziennik Rady Ministrów Republiki Łotewskiej ukazywał się w latach 1919–1940. 6 Zob. Lietuva 282(564), 1920-12-24, 6 (Jablonskis 1933c). Regina Kvašytė172 Terminologia litewska i łotewska: historyczne rinio już ryšiai ir gretinamieji tyrimai jeden artykuł. Teraz, po dwóch miesiącach, znów trzeba mówić o tej samej sprawie: dotąd nic nie zrobiono...“ (Jablonskis 1933b: 226). Podkreśla się, że „przed Bożym Narodzeniem coś już robiono: przy Min. Oświaty tworzono komisję terminologiczną, która, jak wówczas oczekiwano, wreszcie naprawdę zajmie się sprawą naszej terminologii. Te instytucje czy te dziedziny nauki i pracy, którym zależy na sprawie własnych terminów, proszono o tworzenie we własnym gronie, jak pisano również w „Lietuvie“, odrębnych komisji do spraw terminów <...>“ (Jablonskis 1933b: 227). Dalej w artykule kontynuowane jest upowszechnianie doświadczeń łotewskich: „Ministerstwo Oświaty, powierzając tę sprawę terminologiczną swojej określonej komisji i angażując do tej pracy komisje innych ludzi pracy, podąża lub podążałoby drogą łotewskiego ministerstwa oświaty.']} aki? тру extra jej śladami: tam przy ośw. Ministerstwa działają, jak wynika z łotewskich gazet i jak można usłyszeć z ich pism, ludzi, i działają, powiemy, pomyślnie oraz bardzo szeroko „komisja terminologiczna“. Z tą główną komisją terminologiczną kontaktują się tam różne inne komisje terminologiczne aparatu państwowego... Praca tych komisji jest tam publikowana co miesiąc lub niemal co miesiąc, a także w organie Ośw. Min-isterstwa [IMM – przyp. aut.], o niej informuje się różne dziedziny pracy państwowej oraz w głównej gazecie państwowej7. Mieszania terminów tam, jak się zdaje, nie ma: terminy tych komisji, ustalone przez komisję Ośw. Min-isterstwa, są tam obowiązujące dla wszystkich dziedzin aparatu państwowego; pracą terminologiczną są tam zainteresowane wykształcone społeczeństwo i szkoła, a praca ta przynosi tam, jak widać, całkiem dobre owoce...“ (Jablonskis 1933b: 227–228). W działalności LT TK od samego początku pojawiały się spostrzeżenia związane z pracą łotewskich terminologów oraz porządkowaniem terminologii, które odnotowano w protokołach posiedzeń (TKP)8. Na przykład po niemal dwóch latach działalności TK w protokole posiedzenia nr 51 z 4 stycznia 1923 r. pojawia się zapis dotyczący tego, jak należy ogłaszać terminy i jak przygotowywać wykazy terminów przedkładanych do rozpatrzenia: „Postanowiono nadal ogłaszać, umieszczając najpierw terminy litewskie i objaśniając je w językach obcych, a tam, gdzie nie sprawia to trudności, przynajmniej w kilku [językach]. W gazetach ogłosić, aby osoby, które dostarczają Komisji terminy do pracy, wszędzie, gdzie tylko mogą, obok terminów litewskich podawały terminy przynajmniej w kilku językach obcych.“ We wspomnianym protokole zapisano również życzenie „nabycia do celów pracy słowników terminologicznych wydanych w języku łotewskim [wyróżnienie moje – przyp. aut.] i w innych językach“ (TKP 1923). 7 Wspomniany wcześniej dziennik Valdības Vēstnesis. 8 Protokoły pierwszej LT TK (TKP nr 1–80) są przechowywane w Centrum Terminologii Instytutu Języka Litewskiego. 173Terminologija | 2022 | 29 Można przypuszczać, że litewskich terminologów mógł zainteresować rezultat pracy LV TK – wydany w 1922 r. słownik Zinātniskās terminoloģijas vārdnīca (Słownik terminologii naukowej). Jest to znaczące dzieło, które ukazało się już po tym, jak Komisja na Łotwie zaprzestała działalności (z powodu braku środków we wrześniu 1921 r.). W słowniku zamieszczono terminy z 20 dziedzin (w spisie treści wymieniono 19 – nie uwzględniono weterynarii), podzielone na tematyczne (czasem łączone) rozdziały o różnym zakresie: językoznawstwo, filozofia, prawo, gospodarka ludowa i finanse, muzyka, malarstwo, rzeźba i budownictwo, nauki przyrodnicze, leśnictwo, chemia i technologia chemiczna, matematyka, geometria i rysunek, fizyka, mechanika i wytrzymałość materiałów, obróbka maszyn i metali, elektryczność i elektrotechnika, sztuka wojenna, żeglarstwo, przemysł księgarski, weterynaria. Łącznie w słowniku znajduje się 8 398 terminów hasłowych (Baltiņš 2013: 426). Jednak już wcześniej na Łotwie wydano specjalistyczne zbiory wyrazów rodzimych i międzynarodowych, na przykład słowniki terminów żeglarskich (1902, 1908), wojskowych (1914) i budowlanych (1922) (LILVV 1995). Ogólnie można powiedzieć, że utworzenie pierwszych TK oraz ich rola w każdym z krajów były oceniane podobnie. Cytując obecnego przewodniczącego Komisji Terminologicznej Łotewskiej Akademii Nauk Mārisа Baltinša (Māris Baltiņš), w ten sposób przeszło się od indywidualnej (wykonywanej przez jedną osobę), prywatnej (bez określonego zobowiązania i obowiązków) i spontanicznej (zgodnej z rozumieniem oraz bezpośrednimi potrzebami konkretnego specjalisty) działalności terminotwórczej do kolektywnej (prowadzonej przez wielu znawców danej dziedziny), planowej (dążącej do objęcia całości terminów danej dziedziny, a nie do tworzenia izolowanych terminów na potrzeby poszczególnych publikacji) i zinstytucjonalizowanej (opartej na jasno określonym zobowiązaniu do działania pod kierownictwem określonej instytucji) działalności (Baltiņš 2013: 426) (o wkładzie LT TK w rozwój terminologii litewskiej zob. szerzej: Auksoriūtė 2011, 2021). Działalność TK nie trwała długo ani na Łotwie (do 1921 r.), ani na Litwie (do 1926 r.), jednak oczywiste jest, że Litwini i Łotysze nadal interesowali się teorią terminologii oraz porządkowaniem terminologii (zob. szerzej: Grabis 2006; Keinys 2012; Skujiņa 2002 i in.). Jeżeli w XX w. na Litwie patrzono na Łotwę jako na przykład godny naśladowania w zakresie porządkowania terminologii, to na Łotwie pojawiały się głosy, że łotewscy i litewscy terminolodzy zbyt mało współpracują. Na przykład Jānis Endzelīns (Jānis Endzelīns), aktywnie uczestniczący w porządkowaniu terminów łotewskich, choć nieprzygotowujący publikacji poświęconych właśnie terminologii (Skujiņa 1972; zob. także Labanauskienė 2012), w artykule z 1942 r. w czasopiśmie Latvju Mēnešraksts Regina Kvašytė174 Terminologia litewska i łotewska: historyczne ryšiai ir gretinamieji tyrimai (Miesięcznik łotewski)9 stwierdził, że należy ubolewać nad tym, iż podczas tworzenia terminologii naukowej Litwini i Łotysze nie współpracowali ze sobą i nie uzgadniali działań – byłaby to okazja do stworzenia wielu terminów wspólnych dla obu narodów (Endzelīns 1942: 547). Litwini i Łotysze, a także Estończycy, utrzymywali wzajemne kontakty na emigracji. Ich działalność przyczyniła się również do pielęgnowania terminologii – w Niemczech, gdzie w Hamburgu i jego przedmieściu Pinnebergu od 1946 do 1949 r. działał Uniwersytet Bałtycki (po łotewsku Baltijas universitāte), wydano słownik ekonomiczny (ściślej należałoby go nazwać słowniczkiem) Dictionary to Meyer’s Elements of Modern Economics (EME 1946). W omawianej 20-stronicowej publikacji powielaczowej zamieszczono zarówno terminy, jak i słowa innych części mowy używane w dziedzinie ekonomii (czasowniki, przymiotniki) w języku angielskim, niemieckim, estońskim, litewskim i łotewskim. W łotewskiej publikacji emigracyjnej, miesięczniku Ceļa Zīmes (Znaki drogi)10, językoznawczyni Velta Rūķe (później Rūķe-Draviņa) (Velta Rūķe-Draviņa), która opublikowała artykuł „Valodu tuvināšana Baltijā“ (Zbliżenie języków w krajach bałtyckich), podkreślała, że przy tworzeniu nazw dla wyrażania nowych pojęć należałoby uwzględniać doświadczenia języka pokrewnego oraz wybierać lub tworzyć podobne terminy, ponieważ słownictwo jest właśnie tym poziomem języka, na który najłatwiej celowo oddziaływać. Neologizmy, nazwy nowoczesnych pojęć, łatwo tworzyć w komisjach terminologicznych, a ponadto nie ma potrzeby ujednolicania dawnej nomenklatury, która jest już rzadko używana (Rūķe 1951: 280). Nawiasem mówiąc, w tych kwestiach już wcześniej, prawie 20 lat temu, wypowiedział się w miesięczniku Izglītības Ministrijas Mēnešraksts Pranas Skardžius11, który również wskazuje posiadanie wspólnych terminów jako jeden z czynników zbliżenia językowego litewskiego i łotewskiego (Skardžus 1934: 356). Trzeba przyznać, że rozwój wzajemnych kontaktów litewskich i łotewskich terminologów nie został jeszcze należycie zbadany. Zarówno cel badania, jak i objętość artykułu nie pozwalają na bardziej szczegółowe zagłębienie się w historię, jednak nawet kilka omówionych w artykule spostrzeżeń daje podstawy, by sądzić, że zarówno Litwini, jak i Łotysze pozytywnie oceniali potrzebę opierania się na drugim języku bałtyckim. 10 Miesięcznik był wydawany za granicą od 1948 9 Literatūros ir meno žurnalas buvo leidžiamas 1942–1944 m. do 1987 r.: do 1952 r. w Szwecji, później – w Wielkiej Brytanii. 11 Autor artykułu został nazwany imieniem Francis, chociaż litewskie imię Pranas należałoby oddać po łotewsku (złotyszczyć) Prans. 175Terminologia | 2022 | 29 2. BADANIA PORÓWNAWCZE TERMINOLOGII LITEWSKIEJ I ŁOTEWSKIEJ Pozytywny stosunek do wzajemnych związków języków bałtyckich istnieje również obecnie – na Litwie i Łotwie przeprowadzono (opublikowano) różne porównawcze badania terminologii litewskiej i łotewskiej, które można uznać za zalążek terminologii porównawczej. Część publikacji12 opublikowanych na Litwie i Łotwie zarówno w języku litewskim, jak i łotewskim poświęcona jest ogólnym zagadnieniom terminologii i terminografii, druga część – terminologii konkretnych dziedzin. Spośród badań ogólnych warto wymienić cytowany już w przeglądzie historycznym artykuł Solvity Labanauskienė (2008) o paralelach kształtowania się terminologii na Litwie i Łotwie w XIX w., a także artykuły o rdzeniowym systemie terminologicznym w językach litewskim i łotewskim, opublikowane na Litwie (Kvašytė 2013) i na Łotwie (Kvašīte 2016), oraz artykuły o pierwszych LV TK i LT TK (Kvašytė 2021a, 2021b; Kvašīte 2020a). W artykule poświęconym terminografii omówiono słowniki terminologiczne wydane na Litwie i Łotwie po odzyskaniu niepodległości w 1990 r. (Kvašīte 2004b). Uwagę zwróciły opublikowane niemal w tym samym czasie słowniki terminów litewskiej i łotewskiej lingwodydaktyki – autorki badań Ana Vulanė (Anna Vulāne) i Regina Kvašytė (Regīna Kvašīte) omawiają zasady opracowania słowników, ich strukturę, zakres terminów oraz ich dobór, a także podobieństwa i różnice systemów terminologicznych (Vulāne, Kvašīte 2018). Inga Znuotinia (Inga Znotiņa) analizuje różnorodność terminów lingwistyki korpusowej oznaczających korpus osób uczących się języka obcego (łotewski odpowiednik valodas apguvēju korpuss) i poszukuje terminu najbardziej odpowiedniego do badań porównawczych (Znotiņa 2014). Mówiąc o terminografii, warto zwrócić uwagę na to, że zdarzają się przypadki, gdy do współczesnych wielojęzycznych słowników terminów włącza się terminy litewskie i łotewskie, na przykład wydany w Rydze przekładowy słownik terminów, opracowany według zasady gniazdowej, Krievu-latviešu-lietuviešu jūrniecības13 juridisko terminu vārdnīca, po litewsku nazwany przez autora Rusų–latvių–lietuvių kalbų jūrinės veiklos teisės terminų žodynu (Bergholcs 2004). Również na Łotwie ukazał się opracowany przez zespoły autorskie przekładowy słownik terminów ekonomicznych, w którym wśród siedmiu języków znajduje się także język litewski (ETV 1992), oraz, przypuszczalnie, wydany przez Łotewski Uniwersytet Rolniczy (w bibliografii wydawcy nie podano, 12 Przy systematyzowaniu materiału zbierano dane także o referatach konferencyjnych i opublikowanych tezach tych referatów, jednak w opisie badania opiera się na artykułach, ponieważ wymienienie wszystkich referatów i / lub ich tez zajęłoby zbyt dużo miejsca, a ponadto artykuły nierzadko opracowuje się na podstawie referatów. 13 Dosłownie: żeglarstwo. Regina Kvašytė176 Terminologia litewska i łotewska: historyczne jednak takie ryšiai ir gretinamieji tyrimai przypuszczenie wynika z tego, że wydano w Jełgawie) publikację – słownik technologii hodowli zwierząt Lopkopības tehnoloģijas terminu vārdnīca: vācu-angļu-lietuviešu-latviešu (LTTV 2001)14. Na Litwie ukazała się publikacja, do której włączono terminy obu języków bałtyckich – wydany przez Ministerstwo Środowiska Słownik ochrony środowiska EnDIC 2004 (o litewskich i łotewskich nazwach roślin w omawianym słowniku zob.: Labanauskienė 2009, 2010). W pomocy metodycznej opracowanej w formie słownika i wydanej przez Uniwersytet Szawelski, przeznaczonej dla osób studiujących terminologię, podano łotewskie odpowiedniki terminów hasłowych (Kvašytė 2005b). Spośród konkretnych dziedzin nauki dotychczas wiele uwagi w aspekcie porównawczym poświęcono terminom językoznawstwa litewskiego i łotewskiego. Artykuły poświęcone zarówno porównywaniu terminów językoznawczych o bardziej ogólnym charakterze, jak i terminom jednej z gałęzi językoznawstwa – dialektologii – opublikowano na Litwie (Балоде 1985; Kvašytė 2005a), natomiast w artykułach opublikowanych na Łotwie szczegółowo omówiono terminy gramatyczne służące do nazywania części mowy i czasowników zwrotnych (Kvašīte 2019, 2020a). Mimo to najwięcej analizowano terminy stylistyczne. Część omawianych badań ukazała się w wydanym w 2006 r. zbiorze artykułów Lietuvių ir latvių gretinamosios stilistikos klausimai, który połączył litewskich i łotewskich naukowców w badaniach porównawczych stylistyki obu języków bałtyckich (Kvašytė 2004a, 2006; Kvašytė, Župerka 2006), a także w publikowanych na Łotwie wydawnictwach (Kvašīte 2004a, 2007, 2013). Do stylistyki (jednego ze stylów funkcjonalnych – urzędowego) można zaliczyć porównanie zapożyczonych z języka angielskiego terminów używanych w ekonomii, choć omawiane zagadnienie mogłoby być traktowane również jako badanie anglicyzmów w dziedzinie ekonomii (Kvašytė 2004b). Zarówno litewscy terminolodzy Stasys Keinys i S. Labanauskienė, jak i łotewska terminolożka Linda Pietė (Linda Piete, obecnie – Kurminia) w aspekcie porównawczym analizowali utrwalone w różnych źródłach i w różnych okresach terminy botaniczne, przede wszystkim nazwy roślin (Labanauskiene 2006; Labanauskienė 2004, 2009, 2010, 2014; Keinis, Labanauskiene 2004; Pieminologijos te 2007; Kurmiņa 2010). Domėjimosi dar viena aktualia dabartinės tersritimi rezultatas – monografijoje Lietuviškos informatikos ir kompiuterijos terminijos tyrimai paskelbtas skyrius, skirtas lietuvių ir latvių kompiuterijos terminų analizei (autorė S. Labanauskienė) (Auksoriūtė ir kt. 2018: 352–407). 14 Dane dotyczące słowników z badania Vārdnīcu izstrāde Latvijā (1991–2010) (Šmite 2012). 177Terminologija | 2022 | 29 Współczesne porównawcze badania terminologii litewskiej i łotewskiej obejmują zarówno ogólne zagadnienia naukowe i terminografię, jak i terminologię konkretnych dziedzin lub poddziedzin – botaniki (nazw roślin), ekonomii, technologii informacyjnych. Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się językoznawstwo (dialektologia, gramatyka, stylistyka), a także lingwodydaktyka i lingwistyka korpusowa. Na Litwie i Łotwie istnieją również słowniki terminologiczne, w których odnotowano terminy obu języków. 3. KONTAKTY LITEWSKICH I ŁOTEWSKICH TERMINOLOGÓW Warto wyróżnić jeszcze kilka prac niezwiązanych bezpośrednio z porównywaniem terminologii litewskiej i łotewskiej, lecz odzwierciedlających kontakty terminologów, które stały się już częścią najnowszej historii. Celem wszystkich tych prac jest zapoznanie z osiągnięciami terminologów drugiego narodu bałtyckiego oraz z aktualnymi zagadnieniami terminologii. Dotychczas były one bardziej widoczne na Litwie, na przykład opublikowano recenzje publikacji łotewskich terminologów: monografii Valentīny Skujiņi Latviešu terminoloģijas izstrādes principi (Zasady opracowywania terminologii łotewskiej) (Keinys 2005)15, recenzje wydanego w 2007 r. słownika Valodniecības pamatterminu skaidrojošā vārdnīca (Objaśniający słownik podstawowych terminów językoznawstwa) (Kvašytė 2008, 2009), a także przegląd działalności łotewskich terminologów i bibliografię słowników terminologicznych wydanych na Łotwie w latach 1990–2000 (Kvašytė 1996, 2001). W czasopiśmie Gimtoji kalba opublikowano rozmowę z ówczesnym przewodniczącym LV TK Jurisem Baldunčiksem (Juris Baldunčiks) o potrzebie właściwej obu językom posiadania spójnej terminologii (Kvašytė, Urnėžiūtė 2015). Kontakty terminologów odzwierciedlają również niektóre informacje o charakterze osobistym opublikowane w wydawnictwach terminologów – gratulacje dla V. Skujiņi z okazji jubileuszu (Labanauskienė 2007) oraz poświęcony jej tekst In memoriam (Keinys 2015). Na Litwie drukowane są artykuły łotewskich terminologów, pozwalające zapoznać się z aktualnymi problemami łotewskiej terminologii oraz porządkowania terminologii, a także z tym, jak bada się i porządkuje terminologię różnych dziedzin. Główną poświęconą temu publikacją jest „Terminologija” (wydawana od 1994 r. jako „Terminologijos vagos”). Członkinią kolegium redakcyjnego omawianego czasopisma w latach 1998–2012 była V. Skujinia (1937–2015), a w latach 2013–2021 – J. Baldunčikas (1950– 2022). Łotwa nie ma takiej naukowej publikacji terminologicznej, dlatego litewski 15 Recenzowany pierwszy tom monografii, wydany w 1993 r. (drugie wydanie w 2002 r.). Recenzja została opublikowana w 1994 r. w czasopiśmie „Terminologijos vagos” (przedrukowana w wyborze w 2005 r.).