Mitoniminiai terminai pirmajame tarpukario Lietuvos psichiatrijos vadovėlyje

Palmi a Zemle ičiū ė204 Mi oniminiai e mininai p ime ajame Lie u os psichia ijos ado ėlyje a puka io doi.o g/10.35321/ e m31-10 My honymical Te ms in Li huanias Fi s Psychia y Tex book om he In e -wa E a PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0002-8679-3253 ANOTACIÓN el S aipsnyje desde el pun o de is a es uc u al se analizan del p ime Li u iško a puka io Li uania edleis o zymaus lie u ių psichia o Juozo Blažio ado ėlio Į adas į psichia iją (1935 m.) de mi inių bū ybių a dų suda y i psichia ijos e minai. Beque odos es os é minos son o iginés de clásicos (g aikos y la ynų) lenguas y lis a i apode a se de ellos pe lengbas in e pininkes así como adap ados al sis ema de la lengua Li u ias. Rašidándose el manualél J. Blažys ėmėsi colegasos imp esdi os abajosis, y esos e minados de su se án po oma de esos abajos. G eikiškos y la yniškos o igen mi onimas, en einan es en la e minos psiquia ía sudė į, son a chajinės uni e salijas, unae eikšmiškai en endamas en odos los idiomas. Es o decida que sus base cons i uídos é minos de psiquia ía de una lengua admi a de o os, y esos é minos o man impo an e pa e de la e minología eponiminé in e nacional de psiquia ía. Vado ėlyje p incipalmen e se u ilizan odasškosios ( iesioginės, a iksinės y kompozi inės) y muy a amen e delinas apelia y acijos mane a o ma mi oniminiai é minos. Būdingiausi son compui iniai apelia y ai (p z., klep omanija) con pos poziciniu mi onim basado u sandu. De a iksinių apelia i ų i šų ima su iksiniai apelia i ai con da iąja p eesaga -izmas (p z., mo inizmas), p e ixsiniai apelia i ai (p z., amnezija) no budingi. ESMINIAI VOZŽIAI: mi oniminis e minas, psiquia ías manualėlis, eponim, eponiminis e minas. ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án: The a icle s uc u ally dissec s he psychia y e ms made wi h he names o my hological c ea u es ha appea in he 1935 Į adas į psichia iją (In oduc ion o Psychia y) by Juozas Blažys, he amous Li huanian psychia is he i s psychia y ex book o be published in Li huania in he pe iod be ween he wo 205Te minologija | 2024 | 31 wo ld wa s. Nea ly all e ms a e de i ed om he classical (G eek and La in) languages o a e eadily bo owed om hem h ough in e media y languages and Blažys elied on p in ed wo k by his colleagues and mos adap ed o he sys em o he Li huanian language. While w i ing he ex book, p obably adop ed he e ms om hose sou ces. My honyms o G eek and La in o igin ha appea in he s uc u e o psychia y e ms a e a chaic uni e sali y wi h unequi ocal meaning ac oss all languages; as a esul , he psychia y e ms ha de i e om hem a el om one language o he nex , cons i u ing an impo an pa o he in e na ional eponymic e minology o psychia y. Mos o he e ms ea u ed in he ex book a e my honyms made by way o la i isa ion. The mos common a e composi e appella i es (such as klep omanija (klep omania)) ha absolu e (di ec , a ixal, and composi e) and, on e y ew occasions, pa ial appel- include a componen g ounded on a pos -posi ional my honym. Among a ixal appella i es, su ixal appella i es wi h he p oduc i e su ix -izmas (such as mo inizmas (mo phinism)) ha e p e alence, while p e ixal appella i es (such as amnezija (amnesia)) a e uncommon. KEYWORDS: my honymic e m, psychia y ex book, eponym, eponymic e m. INTADINS NOTABAS Una de eponimínicos e minos1 ipologicos g upios es de mi ínicos bu ybių (die os, dei ių, milžinų y k .) nomb es2 ( adinamųjų mi onimų3) o ma eponiminiai 1 Eponim é mino conside ado un e m, su ęs de eponimo. P ima iamen e eponimais ue on llamados e i ica ías apodos. Es e signi icado del eponimo pe du ó has a XIX-XX a., pe o más a de ėmė blank i, y el eponimas en ó en un nue o signi icado. Aho a eponimais llaman ambién é minos gene ina ios dik a o dzki, eiškian ys conc e as y abs ac achas nociones, y nomenkla ū inas unidades uni a ios concep os nomb inimas (Leičik 2011: 135138; Ráduly 2016: 362). Así eponímia en nue o signi icado es más ecuen emen e y se u iliza en ac uales es udios empí icos e minologías (B esch 2002: 155; Lalic-K s in 2004: 64; Lonča , Os oški Anić 2013: 37; Fe guson, Thomas 2014: 1; Majewska 2014: 94; Giménez-Roldán 2016: 15; Ye molenko 2018: 10; Gua diola i Pe ei a, Baños i Dieziko 2021: 1213; Zhdan, D o nyk, A e , Bielia 2017: 24 y k .). Eponím se llama de nomb e de pe sona ( eal o in en ado) nomb e, oponimo ( oponimo) de i ado ien isinis é mino, ó é mino compues o con onominio componen e ( K uckx 2001: 15; Cappuzzo 2008: 1Di chenko a, Aga ono a 2020: 99100; Lysane s, Bieliaie a 2021: 12; Slabin 2023: 188). Sin emba go, c ebamos que el é mino eponiminis é mino, mos ąs una di ec a conexión con e minologija, es más p ecisles que eponim, que p incipalmen e sin emba go se en iende como e i icis nomb e, o o gando el nomb e a obje o, p oceso y k . Te minología en la li e a u a exis e no sólo e minos de eponimo de i osiam é mino nomb a de consumo di e sidades, sino y mismas concepciones de concep os neligumų (plačiau ž . Kei enis, 1990: 59; Le ne , Kap san, Wi z um 2001: 441; Duque-Pa a, Llano-Idá aga, Duque-Pa a 2006: 220; Leičik: 138; Ta a ino 2006: 68, 235; K ašy ė 2011: 66; Ki kauskienė 2014: 48; No inskaja 2013: 34; Gai enis 2017: 127[1994]: 217; Kakzano a 2017: 335; Mikelion Gaienė […]128; Rimku ė-Ganusauskienė: 122; Vasilje a, T i enko: 2023: 17; Vaskelai ė 2023: 95; B da da , B -Szab: 75). 2 Se alega que la mayo ía de los dioses mi ónicos, diwiños y an ás icos se es de nomb es en a on en la e minía médica Apsh e os an icos cul o epochoje (Ka enbe g 2012: 7). 3 Mi onimas (g . my hos pada amien o + onyma nomas) ealie en la ealidad no exis uoyen es se ybių (de os, ge ųjų y pik ųjų espasių, i anų, ken au ų y k .) nomb e (Jakai ienė 2009:9) 26 Palmi a Zemle ičiū ė206 Mi oniminías e minas p ime ía en euka io e minas mi oniminías e minas4. Lie u os psichia ijos ado ėlyje Klasikinė mi ologija ue abundús e impo an e uen e de la e minología cien í ica con empo ánea (Le i 2014: 65; Xiaoli 2023: 118). Muchos de los an iguos g iegos y omėnų mi os y leyendas p asisk e bė en ales s e as como polí ica, cul u a, medicina y e c., y sus pe sonajes de los nomb es se con i ió no de un ciencia y écnica al ámbi o é mino base (Xiaoli 2023: 123). De mi onimien os endo calcaneus kulninė sausgyslė AV 2020; s o iausia sausgyslė (Achilo) odo cue po ŽA 2005 155), Amono co nas ( ik asis hipokampas, Amono co as, lo . kilusių e minų ypač gausu į ai ių medicinos s ičių (ana omijos, psichia ijos, o almologijos, a makologijos i k .) e minijoje, p z.: Achilo sausgyslė (lo . hippocampus p op ius, co nu amonis AV 2020; ambién z . ŽA 2005: 319), a lan as pi masis del cuello slanks elis. Es la o ma de un anillo, se une a la co eza un a icula io especial que pe mi e la cabeza dobla (VLEe), lim a5. Como imagenes es á dichoas el his o iado alemán de medicina Axelʼis Ka enbe gʼas, esc ibiós sob e mi ologicas e minos de ana omía o ígenas, cen enios diosas g iegos y omėnais i ían no solo en museos y biblio ecas, sino y en ana omía. Au o ales é minos incluso conside a mágiskais (Ka enbe g 2005: V; Ka enbe g 20122013: 7). Aunque, según algunos in es igado es, mi oniminías e mininos esą c eado pasi ulándose an aziją y nea speida ellos įnominados e dade os obje os, ellos sin emba go econocidos po no una ca ac e ís ica posi i a. Es os é minos son glus i (palejin i con nomenkla ū inas desc ipomaisiais e minis), aigi co esponde e minos exigimien o de b e edad, al mismo a liepdami y la economías lingübines p incipio. Jus amen e debido a es a peculia idad esos é minos son adecuados e minía médica. Būdami umpi ( ienažodžiai o d ižodžiai), ellos son ácilmen e ensimenados. Es e es o o de sus asgo posi i o (Ka enbe g 20122013: 2022). Los é minos mi oniminos sin duda es exp esi os, ep esen a i os, aunque exp esi idad y ep esen a i idad y no pe enece a las más impo an es ca ac e ís icas del lenguaje de ciencia (Gai enis 2002: 44). Po o a pa e, habamosios de es as e minos peculia idades, esos e minos an as inis pobūdis ilgainiui nyks a, y mi oniminiai e mininai ya pe cepokiamos bas an e neu almen e. An ai con empo áneo 4 Sob e es os é minos bas an es se ha esc i o p incipalmen e a ención suscuuké de di e sas á eas médicas e minija (Ka enbe g 2005; T i enko 2013: 321; Ka enbe g 2012: 722; Le i 2014: 6580; Kucha z 2017: 2942; Năznean 2020: 15; Tane a 202: 21; Tu an: 1537; Vasilye , T i enko 202: 1728; Xiaoli 2023: 118123 e c.). Ty ėjų esos é minos en endidos y a ados de mane a simila , aunque nusis o ėjusio é mino mi onimas, mi ológico é mino, é mino con componen e mi ológico, é mino con componen es mi onimais (ž . Vasilje a, T i enko 2023: 18). En es e a ículo elegido usa é mino mi oniminis é mino, mo i ando elección en lo que, como ya mencionada, al é mino es su ęs de mi onimo. 5 El é mino lim a (žmogaus kūne ci kuliuojan is skys is) kildinamas de la an igua na u aleza g iegos, sus gy ybingųjų galių dei ių (Dzeuso duk e ų) nim ų (g . Nymphai) ( adens d asių) (VLEe; ž más. Ka enbe g e mino jiems pa adin i nesama – a ski i au o iai a oja į ai ius sinonimus, p z.: e minas mi ologizmas, 2012–2013: 10). 207Te minologija | 2024 | 31 e minía usua io casi nepachada de ales é minos como anamnezė6, psichozė7, ana ology8, ene ologija9 con ex o mi ológico. Se admi e que mi oniminos é minos ienen conside able didác ico e in elec ual po encial, ansmi iendo emá ica in o mación pe mi e hace excu siones a li e a u as y his o ia del a e, la lengua de ciencia médica hace nenuobodjiá y nesunkiá es udiandos medicina, además, ele a el ni el gene al de cul u a (Ka enbe g 20122013: 22; Xiaoli 2023: 122). A ículo obje o de in es igación cons i uye de mi onimų kilę é minos u ilizados en el campo psiquia ía, los cuales manualmen e ue on ecopilados de a puka io Li uania 1935 m. izleis o guía Į adas į psichia iją. Su au o amoso médicos li uanos psiquia as Juozas Blažys (18901939). Amžininkai a i man que él ue ciencioso y médico de enomb e, uno de los mejo es líde es de nues os psichia os, uno de los más des acados en es e campo au o i a ų Li uania, š iesus žmogus, didysis humanis as, pi mu inis psichia as nep iklausomoje (Röme is 1939: 409410; Bendo a ičius 1939: 417), y su abajo es alo ado como no compila i us, sino sa a ankiškas, sen encias g aciosamen e o muladas y psiquiá icamen e cla as, que se dis ingue po su olumen y u ninga en Li uania (Bo a ičius 1939: 420, 426). Vado ėlye eponiminių psiquia ía é minos, elacionados con la mi ología, no hay mucho, y es o es comp ensible, po que, como indica el í ulo manualėlio, es o es sólo la in oducción de la ciencia psiquiá ica, cuyo obje i o, en palab as del p opio au o , da gene ales conocimien os sob e psichia ía, y paski III de las en e medades psiquiá icas es a amien o de la psiquia ía clínica <...> asminys (Blažys: 1935). Se p ocu a analiza desde el pun o de is a es uc u al los mi oniminos é minos de psiquia ía del manual y de e mina , quéías apelia y aciones mane as compone é minos y cuáles sus peculia idades de es uc u a, escla eškin i, de qué nomb es de mi onimien os su ę psiquia ía é minos y cuál es su in e elación con ing esijamāja cien í ica concep oka. A la lingüís ica análisis de é minos ealizado pa ankiausias es adicional desc ipcional el mé odo analí ico, al cual y p incipalmen e emiamasi. Además, se acie a a es e, mé odo de análisis es uc u al (da ybinės) aplicado pa a de e mina si el é mino 6 Según los an iguos g iegos i anidės Mnemosynės (g . Mnēmosynē) ammin ies pe soni ikacijos a dą (VLEe). 7 Según los an iguos g iegos dei ės Psichėjos (Psichės) sielos pe soni icación nomb e (VLEe). 8 Según los an iguos g iegos dios Tana o pe soni icación de la mue e nomb e (VLEe). 9 Según la an igua omėnų dei esa Vene os kūniškų malonumų pe soni ikacijos nomb e. Būd a dis ene eus clínikinée y dia ia en la lengua médica signi icó susiyęs con izine meile o seksualus. En la época enacen is a es e adje i o e a usado l ialmen e p in ančiai en e medadai sí ilui desc ibi mo bus ene eus, lues ene ea (VLEe; Ka enbe g 20122013: 12). Palmi a Zemle ičiū ė208 Mi oniminiai e mininai p ime a en a puka io es Lie u os psichia ijos ado ėlyje dese inis palab a, y quéam modo de da ybosi él pe enece. G e inamuoju mé odo se u iliza, con el in de mos a , cuáles p ime os guía de psiquia ía mi onimínicos e minos co espondimenas en la ac ual e minología psiquia ía. Vado ėlyje, sin pu nai psiquia ías a enas mi oniminių e minų, ej.: manija, psichozė, esama y bend ųjų medicinos bei klinikinės medicinos e minų, kilusių iš mi onimų, ej. : Achilo e lexo, leukopenía, ene inė liga. Eligiendo ma e ialá se omó en cuen a si ellos incluyen en el más ecien e enciclopedís ico dicciona io de é minos psiquiá icos (ž . Lis a de uen es auxilia es). Si manualėly encon ado mi oniminis é mino ijosa o menė ame dicodyne (čia en e minos esc ibybos y pan. o malius emas a ención no ue k epiamas), al é mino conside ado é mino psiquia ía y obje o des e es udio. MITONIM, ĮEINANČI Į PSYCHHIATRIJOS TERMIN SUDTĮ, APELIATYVACIJOS BŪDAI Como ya ha sido mencionado, la mi ología de los an iguos g iegos y omėnų es ha hecho una eno me in luencia no solo a la cul u a Eu opea, li e a u a, a e, sino ambién a las á eas de ciencia y écnica. Den o mi us a izęjena c eando nue os e minus. Psiquia ía es una de la medicina ciencia akú, en la que hay e minos, de i usių de an ikinių mi ų pe sonajų a dų. Visiškosios apelia y acijos mane a es ablece e mininai. El p oceso en el que el nomb e e i icis se u iliza pa a c ea un nue o é mino, se llama apelia y acija10. Como señala la clásica de la e minología la ias Valen ina Skujiņa, du an e es e p oceso e i ica is daik a a dis con aslado de signi icación se con ie e comúniniu daik a a džiu, llamadamuyo apelia i u. Basándose en la amplia concepción de apelia i ación, e minologé dis ingue odaškąją, que puedan se di ec a, a iksinė y kompozi inė, y pa i a ia apelia i ación (ž . 1 ig.) en p oceso de c eación de e minos (Skujiņa 2002: 99100, plg. Xiaoli 2023: 118). 10 Da se u iliza el é mino deonimización (Supe anskaja, Podolskaja, Vasilje a 2005: 26). 1 ig. Mi onimų ías de apelia i ación Dalinė apelia y acija 3% Visiškoji apelia y acija 97% Te minología | 202 209 | 31 Tiesioginės apelia y acijos būdu suda y i e minai. Tiesioginė ape- lia y ación en endida como e dade o nomb e asladélamos a ca ego ía de nomb es comunes sin especiales palab as de doybos medios. Keichiasi apelia i o, i. i. nue a apa ición del é mino, signi icado, él se esc ibe mažąja aide (Skujiņa 2002: 100). En es e caso se puede habla de la de i ación ku iuos galima p iski i šiam apelia y acijos būdui, i iamajame ado ėly- je labai nedaug – ik manija 10611, 135, 175, 210 i psychė 240 (ž . 2 pa .). 2 pa . Mi onimų isiškosios apelia y acijos būdai semán ica. Te minų, Vado ėlyje el é mino manija se u iliza en el signi icado pa ológicamen e subida de es ado de ánimo, sin emba go, en palab as del au o , Pinelio12 y Esqui olio13 iempos el kliedėjimui e a dándose el nomb e mánija14 175. Po años (1936) apa ecida en TŽŽ manía ya ijada clinine signi icado: am ik a psihinė liga, pasi eiškian i en que un homb e es a um domdomes dunha ku ios pensiones, idėjos, una e okš a, una esiekia, busca, ma o, emosi y . . TŽ 1936 594. En la ac ual psiquia ía de Li uania15 manía se en iende como 1) maniakinis sind omas y 2) liguis as impulsi us o i e e simas po aukis, kenksmingas įbu is, liguis as pomėgis EPTŽ 2017 179. Como puede e se, manualėly en uso y del ac ual é mino manija signi ica i os di ie en. XX. a. pab. el é mino hablado ambién usado y e ciasia, didybės kliedėjimo idėjų signi icado TPTŽ 1996 52. Te minia manés de la an igua mi ologías g iegos dei ės Manijas (g . Mania, Maniê, Maniai), įasmeninusios bep o ybę, na do (TGM; TŽŽ 2007: 680). 11 Aquí y adelan e ex es e a é minos y (o) sus ac ónimos se indica la página del guía. 12ʼas Philippe Pinelʼis (17451826) - ucūzos médico, psiquia ías pi m aka (Wiki). 13 Jeanʼas-É ienneʼas Dominiqueʼas Esqui olʼis (17721840) psiquia a ucúzos, Philippeʼo Pinelʼio alumno (Wiki). 14 Re in a manualėlio au o iaus. 15 Ac ualmen e Li uanas psiquia ía e minología ep esen acioncio conside ado publicación en 2017 m. eislucido Encyclopedinis aiškinamasis psichia ijos e minų žodynas; a habamąja e miniją ep esen ando publicaciones pe enece y Aiškinamasis psicología e minos dicciona (2019 m.), en el que es á dada y psiquia ías e minos. A iksinė apelia y acija 44% Tiesioginė A iksinė Tiesioginė apelia y acija 5% Kompozi inė apelia y acija 51% Palmi a Zemle ičiū ė210 Mi oniminiai e mininai en la p ime a en euka io Lie u os psichia ijos ado ėlyje Psychė, manualėlye pa a o a sen encia Gydy ojo paliudijime debe se padu a al menos umpas anamnesis y desc i o p o o (psychės) uolaikinis s ois 240, su ęs de la an igua mi ología g iega pe sonaje sielos dei ės Psichėjos (g . Psykhê16) na do (plačiau e TGM; VLEe). Como señala Na alya No inskaja, e i ica is nomb e, i ęs é mino, se con ie e en común daik a a džiu y pie de su oniminę ašybą, adqui e común del daik a a džio peculia idades se con ie e en elemen o p oduc i o de o os daik a a džių onimo caso con elemen o psichsuda y i da yboje (No inskaja 2004: 284–285). Taip, pa yzdžiui, i ap a ojo mi- ales e minos u ilizados en manualėly como b adipsichija, psichia ija, psiquika, psiconeu ozė, psichozė, psichopa ija, psichopa ologija, psicho echnika y k . A iksinés apelia y ación mane a o ma é minos. A iksinė apelia y acija en endida como e dade ino nomb e apisminio pasi uyendo po medio de las palab as de doybos. Dado que odos a es e modo de apelia y ación asignados é minos (ž . 2 ig.) son in e nacionales palab as, apode adas de clásicas g iegos y la ynų lenguas po lengbas in e pininkes, en es e caso J. Blažio, es espe able, a a és de excep a uen es, con las cuales él más o menos ėmėsi esc ibiendo su manual, y oné icamen e así como mo ológicamen e adap a a la lengua li uanas, es o habla sob e sus ma e ias de c eación es posible sólo o malmen e, ma inais en los clásicos que se p es an y ya en o ma p epa ada han en ado en lengbas, y en la lengua li uanas. eó ico de palab as de Li uania clásico Vinco U bučio eigimi, habamieji skoliniai, que son de o os idiomas a ėję da iniai y cuya p incipal es e a de consumo es i ciencia y écnica, ocupa sepa adoą speci inę padė į sinch oninėje žodžių da yboje (bu isU : 2009 292293). Si los di ec os apelia i i a compone seman ines de i ación mane a, es o a iksinių apelia i ú caso se puede habla sob e mo ologína de i ación. Aquí ing esiábamos la unidad léxica, i. y. é mino, ca egó ico señimí ex eiškia especializadas a iksinės mo emas (No inskaja 2013: 37). Desde di ec os apelia i os es a mane a compon e mininos di ie e en que aquí mi onimas educujasi da yboje pa icipa solo šakninė mo ema. En ales casos comp oba is el nomb e cesa sa a ankiškumo y pasa a el ni el del elemen o é mino (Ta a ino 2006: 235). A iksinas apelia i as, di e en e que di ec inas, es án con p e idélias o p ecesagoms deduci e mininos. Con p isaugos saca apelacion ai di igėlye mucho qué más ecuen es. Da umu se dis ingue apela i os, compone con polinkį eiškiančia p iesaga -izmas 16 Pi minė es e palab a signi icado k ėpa imas AŽ 1998: 453. 211Te minología | 2024 | 31 (ž . B une ičiū ė, Gudai y ė, Ša kauskienė 2003: 140). Uno de ellos es e o izmo 106 (g . ē ōs (kilm. ē ō os) kūniška meilė OED + lo . -izmas). Vado ėlyje es e é mino pa oinado discu iendo di e sos iziogenišk[us] eiksni[us], como psihinių ligų p iežas [is] 101: <...> maniakaliniai li eikšmės (APTŽ 2019 80), goniai pasižymi e o izmu“ 106. Daba y a išski os ne ke u ios e o izmo mien aspujo XX a. pab. es o e a į ai ių ly inių po aukių bendi o pa adinimas TPTŽ 1996 27. Kalbamojo é mino šakninė mo ema se elaciona con g iegos mi ologías dios de la amo E o o (plačiau ž . VLEe; AŽ 1998 132) nomb e. Vado ėlyje e e izmu 88, 97 (g . ai hē верхu inis ai ; š iesus, g ysu nas o as; dangus OED + -izmas) adinamas „[e] e o („anodijaus“) a oji- mas“, ku is „y a išsipla inęs Klaipėdos k aš e i Didž. Lie u oje, pasienyje Klaipėdos k aš u. E e as p oduce una semejan e á pasigė imą condición con apu ada humo y p opensión a acciones impulsi as, de las que e e omán no desmen 97. Te mino šakninė mo ema elacionado con la mi ología g iega p imo ap adžio dios de la luz E e io (g . Ai hê ) nomb e (plačiau ž . TGM; VLEe). Se alega que el nomb e e e io XVIII a. p . ue o o gado lakiaja a un compues o químico, conocido desde el XIV a., nomb a po su leng umo y sin colo iškumo (OED). Te minos gigan izmas17 (g . Gigas, pp . dgs. Gigan es ie a en gimęs TGM; OED + -izmas) manualėly se u iliza esc ibiendo sob e el issiginimismo y su causa. Gigan izmo se a a como isinė dessiñimo žymė s uomens anomalija 6668. En la e minología psiquiá ica ac ual es sínd ome clínico, que se mani ies i ique pa icula men e g an ágiu <...> o de algunas pa es del o ganismo o ó ganos in e nos EPTŽ 2017 101. El é mino šaknis asociada con pe sonajes mi ológicos g iegosis gigan ais (plačiau é. VLEe; AŽ 1998 159-160). He ma odi ismo18 (g . he maph odi os pe sona, eniendo ambos sexos señas OED + -izmas) guíaėly se u iliza discu iendo di e sas ísicas ma cas de issiginimo. El he ma odi ismo se asigna a las anomalías geni ales 6668. Te minas o iginado de la an igua g iegos mi ónico pe sonaje de He ma odi o (g . He maph odi os), eniendocio a ichas y eme ichas b uojos (plačiau ž . VLEe; TGM), na do. Vado ėlyje el é mino luna izmas 211 (la . luna icus is ik en mėnulio < luna månulis OED + -izmas) pa ido pa a desc ibi psiinių ligonių 17 Sob e el é mino es á esc i o Eugenius Józe ʼas Ku cha zʼas 35. 2017: 18 Sob e el é mino es á esc i o E. J. Ku cha zʼas 2017: 36. Palmi a Zemle ičiū ė212 Mi oniminiai e mininai p ime a en el es udio Lie u os psichia ijos ado ėlyje a puka io schemą, pe o él ing esa i a concep oka plačiau neaiškinama. En la ac ual psiquia ía de ine se como p ieblandines conciencia o ma de es adoseña, pasi eiškian i como ambula o inis au oma izmas. Do mido el en e mo de epen e se le an a, con los ojos abe os camina po cama į, ealiza las acciones habi uales, puede pe s a inėa cosas, sali de lodo, subi se al echo y e c. EPTŽ 2017 195. Te mino šakninė mo ema asociada con la mi ología omėnų nak ies dei ės Lunos (la . Luna) nomb e (plačiau ž . AŽ 1998 302, 446; VLEe; TGM). Te minu mo inism ( ac. mo phine o ok. Mo phin19 p incipal alcaloide de opius, u ilizado como na có ico dolo molšinan e d ás < g . mo phē OED + -izmas) llamado po aukis, como esc ibe en manualėly, muchísimo se expandeja del consumo de mo ia pa a elimina el dolo 97. El é mino aíz se elaciona con la mi ología g iega del dios del sueño y sueños Mo ėjaus (g . Mo pheus) nomb e (plačiau ž . VLEe; TGM). Vado ėlyje é mino na cisizmas20 142 (g . Na kissos OED + -izmas) u ilizado esc ibiendo sob e po aukius y su pa ología, pe o po él ing esi a concep oka plačiau nepaaiškin a. Aho a es ly inis desca ipimien o, pasi eiškian is sa ęs įsimilėjimu EPTŽ 2017 196. Te mino šakninė mo ema su gió de la an igua mi ología g iegos pe sonaježo Na kiso (g . Na kissos) o Na cizo, ensimilėjusio de su p opio a aizdá, al cual idio uen eño odenyje (plačiau ž . VLEe; plg. TGM), nomb e. Sin menė ųjes p ecesagos -izmas edinių, encon a keli pa ienios p eesagų -ija, -ozė, -ika su iksiniai apelia y ai. Vado ėlyje obía21 se llama baimės būkl[ė], que su ge jun o con įky ias idėjomis o po aukiais 179. El é mino kildinamas de g iegos mi ologías emo ės y pánico dios Phobo (g . Phobos) nomb e (plačiau ž . TGM; Viki). Vien en el é mino es uc u almen e, se puede dis ingui la p eesagą -ija (g . -ia), eiškiančią ligo o ą o neno malią, pa ologinę būseną (Mo ke ičienė 2018: 10, 79). El é mino hipnozé, que en manualèly se in e p e a como panaši in o somgą condicióné con el campo de la conciencia susiau ėjim, se p o oca po a ios medios 19 Pa adinimą sugal ojęs okiečių ais ininkas F ied ichʼas Se ü ne ʼis (1783-1840), siedéndolo con Mo ėjaus, dios del sueño, nomb e (OED). 20 En algunas uen es (p.ej.: VLEe, AŽ1998: 350) se a i ma que es e é minoą ue po p ime a ez 1910 m. pa a ojęs aus ų psicólogo y psicoanali ik Sigʼmundas F eudʼas. De hecho au o ía del é mino pe enece a los galeses psiquia a y c iminólogo Paulʼi Adol ʼi Näckeʼi (18511913), p ime o pa o ojusiam el é mino na cisismo 1899 m. (APTŽ 2019 195). é mino es esc i o esc i o E. J. Ku cha zʼas Sob e 2017: 38. 21 Sob e e miną es á a esc ibi po Ta jana T i enko 2011: 17. 219Te minología | 2024 | 31 Inčiu ai ė-No eikienė, Lina 2015: Li u ias lenguas dū inos con neoklasikiniais dėmenimis. Bal is ica L(2), 245–259. Ye molenko, Se hiy 2018: Ca ego izing Uk ainian Eponyms F om A Socio-Cul u al Pe spec i e. Lengua і суспільство 9, 5–13. Jakai ienė, E alda 2009: Leksikologija, Vilnius: Vilniaus uni e si ys edykla. Kakzano a, E geniya 2017: Lexikog aphische Fixie ung de ju is ischen und ande en achspezi ischen eponymischen Te mini. Annikki Liima ainen, A ja Nu mi, Ma ja Ki ileh o, Leena Salmi, Anu Vilce T aining, Be lin: F ank & Timme, janmaa, Melissa Wallace (Eds.). Legal T ansla ion and Cou In e p e ing: E hical Values, Quali y, Compe en- 335355. Ka enbe g, Аxel 2005: Amo , Äskulap & Co. Klassische My hologie in de Sp ache de mode nen Medizin, S u ga , New Yo k: Scha aue Ve lag. Ka enbe g, Axel 2012-2013: The wo ld o gods and he body o man: my hological o igins o mode n ana omical e ms. Ana omy 6-7, 722. Keinys, S asys 1979: In e pau iniai elemen ai lie u ių e minologijoje. Cul u a de lenguas 37, 1426. Keinys S asys 2005 [1983]: Lie u iškų sudu inių e minų da yba. S asys Keinys. Daba inė lie u ių e minologija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 129182. Ki kauskienė, Laimu ė 2011: Eponiminiai a chi ek ū os, a e y cons ucciones e mininai en lenguas lie u ias. San alka: Filologija, Edukologija 19(1), 48-58. K uchenko a, Ta yana, Aga ono a, Olga 2020: E ymology o some eponymic medical e ms. The You h o he 21s Cen u y: Educa ion, Science, Inno a ions. P oceedings o VII- h In e na ional Con e ence o S uden s, Pos g adua es and Young Scien is s Vi ebsk, Decembe 11 h, 99-101. Kucha z, Eugeniusz Józe 2017: Medical Eponyms o My hological O igin. Ac a Neophilologica, XIX(2), Kupčinskai ė, As a 1996: Nelie u iškų kalbos elemen sų 29–42. (dėmenų) consumo polinkiai. Kalbos kul u a 69, K ašy ė, Regina 2005: Mokomasis e minologijos žodynėlis, Šiauliai: VšĮ 56–61. Šiaulių uni e si e o leidykla. Lalić-K s in, Go dana 2004: Eponyms in English. Romanian Jou nal o English S udies 1, 6469. [Leičik, Vladimi 2011: Obsuždenije p oblem eponimiji so emenoj nauke. Jazyk i p a o: ak ualnyje p oblemy zaimodeis ija. Ma e ialy Mežduna odnoj naučno-p ak ičeskoj In e ne -kon e enciji, Ros o -na-Donu: Ros o skoje knižnoje ozda els o, 134142] Лейчик, Владимир 2011: Obsuждение проблем эпонимии в современной науке. – Язык и право: актуальные проблемы взаимодействия. Матери- алы Международной научно-практической Интернет-конференции, Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 134-142. Le ne , Vladimi , Kap san, Alexande , Wi z um, Elieze 2001: The Misiden i ica ion o Cle ambaul s and Kandinsky-Cle ambaul s Synd omes. The Canadian Jou nal o Psychia y 46(5), 441443. El Comi é de Expedición de la Comisión Eu opea ha examinado las medidas adop adas po los Es ados miemb os pa a ga an iza el cumplimien o de las no mas de segu idad en ma e ia de salud pública. Le i , Jesse 2014: The Adap a ion o Names om Classical My hology as Scien i ic Te minology. Li e a y Onomas ics S udies 9, 6580. Lysane s, Yuliia, Bieliaie a, Olena 2021: The use o eponyms in medical case epo s: e ymological, quan- i a i e, and s uc u al analysis. Annals o Dimi ie Can emi Ch is ian Uni e si y Linguis ics, Li e a u e And Me hodology O Teaching XX(2), 24-32. LKG I 1965: Lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Min is. Lonča , Maja, Os oški Anić, Ana 2013: Eponymous medical e ms as a sou ce o e minological a ia ion. Languages o Special Pu poses in a Mul ilingual, T anscul u al Wo ld. P oceedings o he 19 h Eu opean Symposium on Languages o Special Pu poses, 8-10 July 2013, Vienna, Aus ia, Vienna: Uni e si y o Vienna, 3644. Majewska, Ewa 2016: Eponyme in de deu schsp achigen medizinischen Fachp esse. Names and Thei En i onmen . P oceedings o he 25 h In e na ional Cong ess o Onomas ic Sciences Glasgow, 25-29 Augus 2014, Volume 4. El Cong eso de las Naciones Unidas sob e la Ciencia de la Onomas ica celeb ó su 25o Cong eso In e nacional el 25 de agos o de 2014. Edi ed by Ca ole Hough, Da ia Izdebska, Glasgow: Uni e si y o Glasgow, 94105. Mikelionienė, Ju gi a 2017: Aspec os de los é minos in e nacionales apelia y ación. Te minología 24, 127144. Mo ke ičienė, Sigi a 2018: La in o Medical S uden s. Wo k-book &Appendices II, Kaunas: LSMU Leidybos namai. Năznean, Ad ian 2020: Te minology Roo ed In My hology. Ac a Ma isiensis. Philologia 2(1), 15. [No inskaja, Na alja 2004: S uk u no-g amma ičeskaja ca ac e is ika e mino -eponimo . Ves nik AGTU 3, 284290] No inskaja, Na alia 2004: S uk u no-g amma icna характеристиka терминов-эпонимов. – Вестник АГТУ 3, 284–290. Palmi a Zemle ičiū ė220 Mi oniminiai e mininai p ime a en a puka io Lie u os psichia ijos ado ėlyje [No inskaya, Na alya 2013: Te miny-eponymy jazyke nauki. Ves nik RUDN, se ija Russkij i inos annyje jazyki i me odika ich p epodo anija 4, 3438] Новинская, Наталья 2013: Термины-эпонимы в языке науки. – Вестник РУДН, серия Русский и иностранные языки и методика их преподавания 4, 34–38. Ráduly, Zsuzsanna 2016: Az Eponimák Fonológiai És Mo ológiai Adap ációja A Magya , A Lengyel És A Ho á Nyel ben. – S udia Sla ica Sa a iensia 1-2, 362–369. Rimku ė-Ganusauskienė, Auš a 2023: Eponiminiai ap angos e minai Aiškinamajame ap angos e minų žodyne. – Te minologija 30, 122–141. [Röme is, Mykolas ]1939: V. D. Uni e se o Rec o a p o . M. Röme io habla laidojan a. a. p o . J. Blažį. Medicina 6, 409412. Rudai ienė, Vida 2001: Woodžiai su nelie u iškos kilmės p epoziciniais elemen ais. Li uanis ika 2(46), 94107. Simonai y ė-Rudai ienė, Vida 1988: Lie u ių li e a ū inės kalbos sudu iniai daik a a džiai su pi maisiais a gau iniais dėmenimis. Li uáneos lingüo y os cues iones XXVII, 180202. Skujinia, Valen ina 2002: La iešu e minoloģijas izs ādes p incipi, Rīga: LVI. Slabin, Uladzimi 2023: Should eponyms be kep ? Empha ic yes. Jou nal o Bal ic Science Educa ion 2, [Supe anskaja, Aleksand a, Podolskaja, Na alija, Vasilje a, Na alija 2005: Obščiaja 188–191. e minologija: Te minologičeskaja deja elnos , Mosk a: Edi o ial URSS] Suppe anská, Aleksand a, Podolská, Naталия, Васильева, [Tane a, S e lana 2022: Eponimizacija li e a u nih i mi ologičeskych pe sonažej lijlijlijskom, Наталия 2005: Общая терминология: Терминологическая деятельность, Москва: Едиториал УРСС. usskom i angga skom medicinskom domene. Zdo o jė čelo eka, eo ía y me odica isičeskoj kul ū y i spo a 28(4), 205–212] Танева, Светлана 2022: Епонимизация литературных и мифологических персонажей в английском, русском и болгарском медицинском домене. – Здоровье человека, теория и методика физической культуры и спорта 28(4), 205-212. [Ta a ino , Vik o 2006: Obščeje e mino edenije: eniklopedičeskij slo a j, Mosk a: Mosko skij Licej] Ta a - нов, Виктор 2006: Общее терминоведение: энциклопедический словарь, Москва: Московский Лицей. [T i enko, Ta jana 2011: Mi ologičeskije ob azy jazyje kliničeskoj psihologiji. A o e e a disse aciji na soiskanije učionoj s epeni kandida a ilologičeskich nauk, Mosk a] T i enenko, Ta jana 2011: Мифологические образы в языке клинической психологии. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук, Москва. Tu an, Di k 2023: My hologie und medizinische Te minologie. Ein in e diplinä e A bei sbe eich. – T ansla ion and In e disciplina i y. Di e se Con ac s, Rela ionships and E ec s. Fa uk Yücel, Mehme Tahi Öncü (eds.), Be lin, 15-37. [Vasilje a, Na alija, T i enko, Ta jana 2023: Te miny-mi oeponymy: p oblemy ponimanija i in e p e aciji. Ling is ika i me odika p epodo anija inos annych jazyko 2(19), 1728] Vaсильева, Na alia, Тритенко, Татьяна 2023: Термины-мифоэпонимы: проблемы понимания и интерпретации. – Лингвистика и методика преподования иностранных языков 2(19), 17–28. Vaskelai ė, Ramunė 2023: Asmen a dinių mak oekonomikos e minų a ian iškumas. – Te minologija 30, 95–121. Zhdan, Viachesla , D o nyk, Valen yn, A e iko , Da yd, Bieliaie a, Olena 2021: The use o eponyms in he language o medicine: p o e con a. Annals o Dimi ie Can emi Ch is ian Uni e si y Linguis ics, Li e a u e and Me hodology O Teaching XX(2), 2432. Xiaoli, Hu 2023: His o ic Impac o Ancien G eco-Roman My hology on Medical Te minology. Jou nal o Social Science Humani ies and Li e a u e 6(5), 118123. La Comisión conside a que la ayuda es a al en cues ión no cons i uye ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. MYTHONYMIC TERMS IN LITHUANIAS FIRST Psychia y TEXTBOOK FROM THE INTER-WAR ERA Summa y The a icle s uc u ally dissec s he psychia y e ms o igina ing om my honyms ( he names o my hological c ea u es) ha appea in he 1935 Į adas į psichia iją (In oduc ion o Psychia y) by Juozas Blažys, he amous Li huanian psychia is he i s 221Te minologija | 2024 | 31 psychia y ex book o be published in Li huania in he pe iod be ween he wo wo ld wa s, looking in o he me hods o appella i isa ion ha we e used o o m said e ms, as well as sc u inising he cha ac e is ics o hei s uc u e, he ypes o he unde lying my honyms and hei connec ion wi h he scien i ic e m ha hey we e chosen o designa e. The e ms in he ex book a e wo ds o igina ing om he classical languages o eadily bo owed om he G eek and he La in languages o h ough in e media y languages, wi h app op ia e mo phological adap a ions made o he g amma sys em o he Li huanian language. The my honyms o G eek and La in o igin ha o m pa o psychia y e ms and a e co e ed in he a icle a e o be conside ed a chaic uni e sali ies wi h unequi ocal meaning ac oss all languages. As a esul , he psychia y e ms made wi h hem a el om one language o he nex , cons i u ing an impo an pa o he in e na ional eponymic e minology o psychia y. S uc u ally, he ex book is domina ed by mo phological de i a i es, while seman ic de i a i es a e sca ce. Some my honymic e ms (such as mo inizmas (mo phinism)) we e ound o ha e been composed h ough absolu e appella i a ion, while o he s (such as Edipo complex (Oedipus Complex)) h ough pa ial appella i isa ion. The h ee p edominan ypes o absolu e appella i es a e di ec (such as manija (mania)), a ixal (such as obija (phobia), luna izmas (sleepwalking)), and composi e (such as dipsomanija (dipsomania), ago a obija (ago aphobia)) appella i es. The mos ypical my honymic psychia y e ms a e hose made by way o composi e appella i isa ion, and he mos p obable eason behind hei p e alence migh be he abili y o composi es o designa e mo e complex e ms mo e compac ly. One in insic quali y o composi e appella i es is ha hey ha e bo h componen s g ounded on my honyms. Some o hem, such as manija, ha e become i e a i e elemen s in he composi e o ma ion o mul iple psychia y e ms. As o en as no , he my honym is he pos -posi ional componen o he composi e. Among a ixal appella i es, su ixal appella i es wi h he p oduc i e su ix -izmas appella i es ha e a (such as mo inizmas) p e ail, while p e ixal appella i es a e uncommon. Some a ixal mo e complex s uc u e: hese a e de i a i es made wi h a p e ix and a su ix, an in e na ional elemen and a su ix. Mos o he psychia y e ms coined wi h my honyms designa e a ious men al diso de s in human beings. Recibió 2024-04-30 Palmi a Zemle ičiū ė Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E. poš a palmi a.zemle iciu [email protected]