Rašto ženklų įvardijimas Pilypo Ruigio žodyne Littauisch–Deutsches und Deutsch–Littauisches Lexicon (1747)
Abstract
This study, dedicated to the history of linguistic terminology, analyses words denoting writting characters: letter, number character, period, diacritical mark, comma, and colon, included in Philipp Ruhig’s (Pilypas Ruigys, 1675–1749) dictionary Littauisch–Deutsches und Deutsch–Littauisches Lexicon (1747). The article also examines the connections of these terms with the sources of Ruhig’s dictionary and the dissemination in East Prussian Lithuanian and German dictionaries of the 19th century.
Full text
Terminologie Terminology / 2025, No 32, p. 127 Référence du contenu Contents link / ISSN 2669-2198 (électroninis / online) Copyright © 2025 Jurgita Venckienė. Published by the Institute of the Lithuanian Language. This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution Licence, which permits unrestricted use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original author and source are credited. // Issue par Lituviens Institut de langue. Cet article est un accès ouvert, distribué sous les conditions de licence dattribution Creative Commons, permettant de utiliser, distribuer et reproduire sans restriction le contenu en n'importe quel support, indiquant les auteurs et la source. Gauta: Received: 2025-07-03. Le Adopté: Accepted: 2025-08-25. 1RESPONKL INTITRATIUMAS PILYPO RUIGIO VOODYNE LITTAUISCHDEUTSCHES UND DEUTSCHLITTAUISCHES Il a été décidé de procéder à l'annulation de l'autorisation de mise sur le marché. LEXICON (1747) Naming of written characters in Philipp Ruhigs LittauischDeutsches und Deutsch Littauisches Lexicon (1747) JURGITA VENCKIEN Institut des langues Lituanies El. paštas: jurgita.venckien[email protected] ORCID ID: https://orcid.org/0000-0002-6305-6664 Mokslinių tyrimų kryptis: lietuvių kalbos ir raštijos istorija. https://doi.org/10.35321/term32-09 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ANOTATION Il est important de noter que les États membres ne sont pas tenus d'appliquer les dispositions de l'accord de coopération en matière de droits de l'homme. Kalbotyros terminų istorijai skirtame tyrime analizuojami į Pilypo Ruigio žodyną Littauisch–Deutsches Deutsch undLittauisches Lexicon (1747) inclus des mots, signifiant des signes de l'écriture: raidé, numérique, tašką, diakritinį ženklą, kablelį, dvitaškį. Straitsnyje est également analysée des liens de termes avec Ruigio vocodyne sources et sclaida XIX a. Eastern Prūsie des dictionnaires Lituiniens et vokiečių langues. ESMINIAI VOODŽIAI: Pilypas Ruigys, raidée, chiffmuo, taškas, diakritinis signe, kablelis, dvitaškis. ABSTRACT Il est à noter que This study, dedicated to the history of linguistic terminology, analyses words denoting writting characters: letter, number character, period, diacritical mark, comma, and colon, included in Philipp Ruhigs (Pilypas Ruigys, 16751749) dictionary LittauischDeutsches und DeutschLitischestau Lexicon (1747). L'article examine aussi the connections of these terms with the sources of Ruhigs dictionary and the dissemination in East Prussian Lithuanian and German dictionaries of the 19th century. KEYWORDS: Philipp Ruhig, letter, number character, period, diacritical mark, comma, colon.
2 ĮVADAS Lituviques terminotyros commencement lient les chercheurs avec Martyno Mažvydo Catekizmu, mais intensyvesnis étape de création des termes commença dans XIX a. 1 primo pauvre jusqu tol Lituviens raštijoje dominait latyniški terminai (Balašaitis 1961: 10). XVIIXVIII a. les principaux magasines, kūrę et sleidę lietuvišką terminiją, étaient leodynai. Nouvausi Pilypo Ruigio (16751749) du dictionnaire LittauischDeutsches und DeutschLittauisches Lexicon (Karaliaučius, 1747) 202 recherches, particulièrement L'Onos Aleknavičienė prépart l'index des mots Lituviques (Aleknavičienė), permet mieux 2 connaître toute la terminologie. Kalbotyros terminų istorijai nuo Mažvydo Katekizmo iki XX a. šeštojo dešimtmečio skirta Antano Balašaičio disertacija Lietuvių kalbotyros terminų istorija (1961). Son objectif 3 monter, comment, créant des langues Lituaniennes mokslui, a été constituée et normminée diverses ses chaakų terminija, comme elle formavosi, augo, kito et acquisalėjo lietuvių kalbotyroje (Balašaitis 1961 3).: Bien que parmi les sources XVIIXVIII a. le motnai ne nuurdi (plg. Balašaitis 1961: 3), mais dans l'enquête incluse et leurs données. L'auteur a fixé les premiers cas de parvartojement des termes linguotyros, parmi eux étaient et quelques Pilypo Ruigio dicotyno LittauischDeutsches und Deutsch Littauisches Lexicon terminų. L'objectif de dissertation, larges limites chronologées et sujetkines l'ont, qu'A. Balašaitis ne recherchait ni Ruigio, ni autres auteurs des utilisations de termes sources, ne nesigilino dans termines sclaidà. Cette étude est destinée Ruigio dans le dictionnaire LittauischDeutsches und DeutschLittauisches Lexicon (toliau R tout dictionn a, Rvl vokiečiųlietuvių kalbų dalis, Rlv lietuvių vokiečių kalbų dalis) les termes marquant les signes de l'écriture, vise à déterminer XIX leurs sources et à les inclure dans 4 les dictionnaires d'Eastern Prussia. Pastebitée, que A. Balašaitis dans mentionnées son champ de recherches inclusé ne tous Ruigio dicodyne anciens termes, c'est-à-dire, ne mentionnoient dvitaškį terme signifusio skyrinėlis. Son travail rassembler ne tous Ruigio termes de synonymes: il est indiqué que R raidę reiškė skaitytinė, rašytinė ir raštinėlis (Balašaitis 1961: 40), mais ne mentionnés raštas, raštelis; donner taško signification turėję termininai žymelė et spakelis (Balašaitis 1961: 152), mais ne mentionna žymė; kablelio signification entrebrūkšnelis et skyrimėlis (Balašaitis 1961: 152), mais nefixer encore deux synonymies skyrinėlis et žymė. Comme ne sont pas prises en compte les sources, n'y sont insérées pas toutes les significations des termes, e.g., pluriareikšmis terme laštelis mentionné 1 Le catéizme pavartoti des mots balsinė balsis, dvibalsinė dvibalsis, sąbalsinė priebalsis (Zinkevičius 1988: 36). 2 La plupart des recherches sont publiées Vilma Zubaitienė (Zubaitienė 2006; 2010a; 2010b; 2018), ainsi que Vincentas Drotvinas (Drotvinas 2005). O. Aleknavičienė et V. Zubaitienė préparée Ruigio dictionnaire scientifique édition (2024). 3 Artypsis Iš lietuviškų kalbotyros terminų istorijos A. Balašaitis traite seulement des parties de langue et des mots sandaros terminų istoriją depuis XIX a. commencement (Balašaitis 2010: 312). 4 Les chercheurs sont déjà attirés attention à R terminus: Domas Kaunas a indiqué que dans R incluent 94 termes pour l'écriture, les livres, la presse et la lecture, et a fourni leur liste (Kaunas 1996: 141142).
3 juste raidées signification, marqueelė juste taško signification, mais n'est établi que ils signifé et diakritinį ženklą. Telle même signification ayant le terme raištelis tout n'a fixé. L'articlenyje vise à déterminer: 1) quels termes, marquésus des signes de l'écriture, Ruigys a inclus dans son vocabulaire; 2) quelles pourraient être les sources R des termes; 3) si les ont reprises tardlesnių XIX a. Eastern Prussia dicynes auteurs. Analyzing termes enryškėjo et leurs caractéristiques synimiškumas et pluriareikšmiškumas. R rašto ženklus žymintys mots identifier sur la base de lui lietuviškų žodžių indeksu (Aleknavičienė 2024: 113–958). Nustatyta, kad į R įtraukta terminų raidei (raidės ir garso concepvokos nebuvo skiriamos), skaitmeniui (skaitmens et skaičiaus concepvokos nebuvo skiriami), diakritiniam ženklui, taškui, kableliui, dvitaškiui žymėti. Kitu estapu recherchata de l'étude leurs interconnections avec ankstesnies travaux. R sources sont connues de son pratarmie et V. svarbūs Rvl šaltiniai: Ericho Weismanno (1641–1717) žodynas Lexicon Bipartitum (Študgartas, 1725, ci-après W; Zubaitienė 2006: 97148), vokiška Martin Lutherio Biblija 5 (Zubaitienė 2010a: 13), 1735 m. édition de la Bible BIBLIA, Tai esti: Wissas Swentas Raßtas, Séno et Nouveau Testament (Karaliaučius, 1735, ensuite B 1735), duquel recueillir des mots vomiques correspondants Lituviški et Rytas pildvl registras (Zubaitienė 2010a: 221; 2018: 138). V. Zubaitienės selon, Biblia Ruigiui était l'une des plus importantes sources du lexique Lituviška, gerai reflétait les synonymies de la langue litoue, ainsi que les nouvelles possibilités de traduction des concepts religieux (personnes, daiktų, autres realijų) (Zubaitienė 2018: 4). Vokiškiem mots traduire et Rlv registru compos Ruigys rėmėsi Konstantino Sirvydo žodyno Dictionarium trium lingvarum troisième édition (Vilnius, 1677, ci-après SD 1677), cependant comparativamoji analizė montrée, que l'écriture signes signiškiančių terminų sąsa avec ce dictionnaire n'est pas. Importante source R Frydricho Wilhelmo Hako dictionnyas Vocabularium (Halė, 1730, ci-après H, Hvl partie des langues vokiečiųlietuvių, Hlv partie des langues Lituiniensvokiečių; Zubaitienė 2010a: 82, 160, 221), pouvait en outre, Ruigys se référer et 6 aux manuscrits XVII XVIII a. vocodynais Lexicon Lithuanicum (toliau Lex), Clavis Germanico-Lithvana (toliau C), le soi-disant dictionnaire Krauzės 7 (toliau Q), Jokūbo Brodovskio Lexicon Germanico Lithvanicvm et LithvanicoGermanicvm (toliau B) ou de ceux motsyns nuorašais (Zubaitienė 2010a: 222223). Vadinamojo Prahos vokiečiųlietuvių manuscript du 8 dictionnaire (toliau P) 9 5 C'où l'édition ou la concordance de la Bible de Luther utilisait Ruigys, n'est encore déterminé (Zubaitienė 2010a: 201; 2018: 3334). Straipsnyje vokiškas texte est cité de 1727 d. édition du Nouveau Testament ( suivante NT 1727). 6 H critique autorisation voir Zubaitienė 2012a, index des mots Lituviques voir. Zubaitienė 2012b. 7 À propos des manuscrits dicynes ryšius voir Urbutis 2008: 622623. 8 Ruigys utilisait et Ernesto Dicelijaus (16291692) manuscrit sur le matériau, mais elle n'a pas été trouvée (Zubaitienė 2010a: 222). Dar plusieurs sources R pourraient pour cette étude ne pas être actuelles: Ruigio commerales Meletema ([1735]) et Betrachtung der Littauischen Sprache, in ihrem Ursprunge, Wesen und Eigenschaften (Karaliaučius, 1747), dont en Rimti te posakiai et iliustraciniai mots junginiai (Zubaitienė 2010a: 190, 310), Danieliaus Kleino, Teofilio Gotlibo Šulco et Kristupo Sapuno des grammatikos de la langue litouane (jusqu'ils Ruigys renvoient)
4 V. Zubaitienė parmi R sources 2010 m. ne mentionnait pas, car sur lui apprisite seulement 2011 m. Comme indique Birutės Triškaitės effectuée tekstologinė analizė, P yra ankstesnio Mažraštosios Lietuvos rodyno nuorašas, lié à Lex et Q (Triškaitė 2014: 313), donc et son matériau important analysant R leksikos sources. La comparaison avec ces dictionnaires зафиксированными vokiškais et latyniškais terminais permise plus précisément établir signimas concepts. Toliau analysée R des signes de l'écriture réškiants des termes sclaida. R ensemble avec Ruigio sœurus Povilo Frydricho gramatika einer Littauischen Grammatick (Karaliaučius, 1747) ont été bien évalués amžininkų. O. Aleknavičienė est indiquée que l'historien de Prusse Johannas Friedrichas Goldbecks (17481812) veikale Literarische Nachrichten von Preußen (17811783) a affirmé que ce sont les meilleurs livres, quelles seule peut être des langues à apprendre, elles girient de tous ces langues mokovų (Aleknavičienė 2024: 13). Cet article analyse si les termes étudiés ont été repris dans des travaux ultérieurs XIX a. imprimedus dictionnaires de langues lithuaniennes et vokieques Kristijono Gotlybo Milkauskas 1800321807) Littauisch=Deutsches und Deutsch (Dealiau, K; ci-après M, Mvl de langues vokieches, Mlv de langues lithuaniennes1883; ci-après Wörterbuch der Litterischen Sprache (Dealiau, N; ci-après N) de Heinrich Henrich) et Wörterbuch der Litterischen Sprache (Dealiau, 1883; ci-après Wörterbuch K) de Frydricho (1764)). O. Aleknavičienės teigiment, R et mentionnée Ruigio sūnaus grammaire de la langue lituanienne encouragé K. G. Milkų prêter ptaisitée et complitée R édition M (Aleknavičienė 2024: 10 13–14). Kad K. G. Milkus utilisait R, indique son vocodyne antrašté: LittauischDeutsches und DeutschLittauisches rinn das vom Pfarrer Ruhig zu Walterkehmen ehemals heraus gegebene war um Grunde gelegt. G. H. F. Nesselmann a indiqué dans son dictionnaire pratarmée les sources, dont le matériel était utilisé, ainsi leurs est et le dictionnaire de Ruig (N V). F. Kuršaitis, préparant Kvl et Klv, directement R veikiausiai nesirėmė, utilisait des dictionnaires manuscrits (Trishkaite 2011: 40, 44) et M et N (Drotvinas 2006: 33) de ces derniers il pouvait perimti R terminus. références grammaticales (Zubaitienė 2010a: 300), Jono Šulco Ezopo pasakėčios (1706), dont peut-être imti šnekamosios langues exemples (Zubaitienė 2010a: 300301). 9 Plačiau žr. Lemeškin 2013: 269279. 10 Comme K. G. Milkus keitė R matière, voir Zubaitienė 2003: 127178.
5 RAID Dans Rvl inclus vok. titre le mot Buchstabe raidė (XVIIXVIII a. grammaticales et plus tard, jusqu'en même XX a. commencement, raidė n'était distinguée du son) et indiquer quatre Lituviški son 11 correspondances: skaitytinė, rašytinė, raštelis, raštas (žr. 1 figure.). 1 image. Rvl 87: Buchstabe lietuviški atitikmenys Skaitytinė, Raßytinė, Raßtélis, Ráßtas; LMAVB RSS: LK18/10 Liste à papildo Rlv titrantis mot raštinėlis, donc du total R était cinq terminai, reiškę raidę (les significations et formes voir Aleknavičienė 2024: 731, 691), plg. : 12 Rvl 87: Buchstabe, Skaitytinė, ês, f. Raßytinė, ês, f. Raßtélis, élio, m. Matt. V 18. Ráßtas, to, m. Rom. II. 29. Rlv 118: Raßtinėlis ėlio, m. une Buchstabe. Hvl 165: Buchstabe Skaitytine, Raßtelis. Lex 20a: Buchstabe Skaititine. C I 405: Buchstabe. Skaitytine, ês. F. Q 105: Buchstabe Skaitytine. B 301: Buchstab Skaitytine Lev 19,28 Matth 5,18. 47 Pv: Terminus raidei pavadinti a été inclus dans 13 W 83: Buchstaben. litera, gramma, élémententa, character. W et XVIIXVIII a. vokiečiųlietuvių kalbos žodynus handraštinius Lex, C, Q, B, P et H. Vok. Buchstabe vokiečiųlietuvių langues dans les dictionnaires avait deux lietuviškus correspondmenis skaitytinė et raštelis, plg. : SD 1677 aussi donné le mot raidei intituliti: Litera, czćionká Litera. Litère SD 1677 109, mais latyniško litera, donné au lieu lietuviško atitikmens, Ruigys dans son dictionnaire neįtraukė. 11 R duot et veiksmažodis buchstabiren, Bokßtabėróju, Raßytines sudemi Rvl 87, ancien W: Buchstabieren. coordinare literas & syllabas W 83; B il n' a traduction: [Buchstab]biren B 301. Dans les autres sources de cet actionmaudit n'était. 12 A. Balašaitis de R fixa seulement trois mots, signiusius lettre: skaitytinė, rašytinė, raštinėlis (Balašaitis 1961: 40). 13 Pour les données du dictionnaire de Prahosa sincèrement merci au dr. Birutei Triškaitei.
6 Skaitytinė Terminas skaitytinė Ruigio donné Rvl comme le premier de vok. Buchstabe atitikmenų (žr. skyrių Raidė) et comme titrant le mot Rlv, en plus, pavartit expliquant le mot silbė skiemuo, 14 plg. : Rvl 87: Buchstabe, Skaitytinė, ês, f. Rlv 131: Skaitytinė, ês, f. der Buchstabe. Rvl 347: Syllbe, Sillbė, ês, f. Skaitytinės wiėnu kart ißkalbamos. 29. Terminas skaitytinė connu depuis les premiers Lituvichs raštų: vartotas Mažvydo Katekizme (Balašaitis 1961: 39), Baltramiejaus Vilento Evangelijose bei Epistolose, Simono Vaišnoro Margaritoje Teologiškoje, Jokūbo Morkūno Postilėje. Comme mentionné, il est 15 inclus dans Hvl et manuscrits XVIIXVIII a. vokiečiųlietuvių dicyns comme vok. Buchstabe correspondance (žr. skyrių Raidė); en plus, Hlv il est et comme titrantis mot, plg. : Skaitytine, ês ein Buchstabe Hlv 116. Skaitytinė était et B 1735, seulement R à ce mot des référodų dans Bibliją Ruigys ne remarymėjo. SD 1677 skaitytinė turėjo kitą – „skaitymo“, o ne „raidės“ reikšmę: Czytánie, Lectio. Skaytimas, skaytitine SD 1677 31. Terminas skaitytinė permis et dans XIX a. dicyns M, N et K: comme vokiško terme lietuviškas correspondance dans vokiečiųlietuvių kalbų et comme antraštinis mot dans lietuviųvokiečių kalbų dalis, plg. : Mvl 114: Buchstabe, Skaitytinė, ês, f. Raßytinė, ês, Raßtélis, élio, m. Matt. V, 18. Ráßtas, to, m. Rom. II, Klv 376: skaitýtinė, -ės Subst. f. der Buchstabe; bibl. sonst, jetzt búkßtawas. Comme voir, K. G. Mlv 240: N 474: Skaitytine, ês, f. ein Schrifteichen, ein Buchstabe Plur. Skaitytines, das Alphabet. Kvl I 267: Buchstabe, der, jetzt gew. : búkßtaws. auch: sonst raßýtinė. numýtine. źymẽlė. Milkus ce mot l'a marqué comme nélabai compréhensable, et F. Kuršaitis comme biblinį. Ce dernier a fourni et alorsinį raidę reiškusį terminą: jetzt búkßtawas, jetzt 267; ßwinìniei (od. liėtìniei) búkßtawai Kvl II 25. Ainsi, XIX a. termis skaitytinė ėmė trauktis de vartosenos. N il encore inclus, et F. Kuršaitis comme à ce moment vartojamą vok. Buchstabe correspondmení proposé le mot gew.: búkßtaws“, plg. ir jo iliustracinius pavyzdžius: dìdelis búkßtaws, mãźas búkßtaws Kvl I būkštavas. 14 Skaitytinė R avait et natos signification (Aleknavičienė 2024: 731): Note, ymélė giėdama, áid ema: Skaitytine giėdamoji Rvl 269. 15 Žr. LKŽe.
7 Rašytinė Terminas rašytinė raidė Ruigio donné comme vok. Buchstabe correspondrement, pavartit expliquant actionmajodį buchstabieren, inclus dans Rlv registerą, plg. : Rvl 87: Buchstabe [...] Raßytinė, ês, f. Raßytinė, Rvl 87: buchstabiren, Bokßtabėróju, Raßytines sudemi. Rlv 118: Raßtinėlis ėlio, m. une Buchstabe. ês, f. idem. Mvl 114: A. Balašaičio affirmant, écrytine Ruigio pasidaryta selon analogie avec le mot skaitytinė (Balašaitis 1961: 40). Dans les précédents travaux le mot n'a pas fixé, et dans des dictionners ultérieurs inclus et comme correspondance du mot vokiško, et comme titrantis mot (išskyrus Buchstabe [...] Raßytinė, ês, f. N 429: Raszytinne, Mlv 218: Raßtinėlis, lio, m. Raßytinė, nês, f. der Buchstabe, nicht sehr bekannt. ês, f. ein Buchstabe. Kvl I 267: Buchstabe, der, jetzt gew. : búkßtaws. auch: sonst raßýtinė. Klv), plg. : Néanmoins Mlv ajoutée remarque que c'est peul'un connu mot, mais ne'est pasvišku, si elle appliquée aux deux Lituviškiem mots raštinėlis et rašytinė, ou juste à un de eux. Kvl rašytinė donnée comme l'un des quatre vok. Buchstabe atitikmenų, mais Klv dans l'introit des mots register ne inclus, raidei intituliti est terminas būkštavas: búkßtawas, -o, Subst. m. der Buchstabe, (dtsch.) Klv 63. Rachetelis Ruigys terminé lachtel donna comme une 16 des quatre vok. Buchstabe atitikmenų, Rlv ce mot n'existe, plg. : numýtine. źymẽlė. Rvl 87: Buchstabe [...] Raßtélis, élio m. Matt. V 18. A. Balašaitis, étudiant les termes parlotyros, a fixé les premiers cas de leur parcoupe; le mot au raštelis raidė radęs H, des autres l'utilisus auteurs, tad et Ruigio, dans sa recherche nebeminėyo (Balašaitis 1961: 40). Gita Kazlauskaitė ce terme a lié à K. G. Milkaus, G. H. F. Nesselmanno et Antano Baranausko des travaux (Kazlauskaitė 2002: 66). Comme on voit, il vartot et Ruigio (žr. et Aleknavičienė 2024: 691). Près le terme lettres raidė Ruigys a marqué la source Mt 5,18. Palyginus vokišką Bibliją avec B 1735, laquelle Ruigys utilisait, voir que vok. Buchstabe B 1735 correspond au lettres, plg. : 17 16 R laštelis avait encore diakritinio ženklo (žr. poskyrį Raštelis) et šriftto les significations (Aleknavičienė 2024: 691).
8 Mt 5,18 NT 1727 15: Denn ich sage euch warlich, Biß daß Himmel und Erde er=gehe, wird nicht Rasztinẽ, ergehen der kleineste Buchstabe, geschege. óka=no, ikk noch ein Tittel vom Gesete, biß daß wiss issipildis. kk wiss Terminus lettel raidė est et H: un des vok. lettrebe correspondmen de Hvl et titrantis mot Hlv. F. V. Hakas ce mot a pu reprendre de NT 1727, auquel préparation lui-même importantement contribua (Zubaitienė 2010a: 58), mais des références de la Bible il n'était donné, plg. : Hvl 165: Buchstabe Skaitytine, Raßtelis. Hlv 110: Raßtelis, lio ein Buchstabe I d. g. m. es alles B 1735 6: Mt 5,18 NT 1727 15: Rasztinélis, io, m. dass. issipildis. Mvl 114: Dans les plus anciens dictionnaires d'Eastern Prussie ce terme n'est fixé, et dans les dictionnaires plus tardnies est entré. K. G. Milkus le inclua dans Mvl Buchstabe article (Mlv n'était), et N il est donné comme titrantinis mot (avec penkiais synonymimais), plg. : Buchstabe [...] Raßtélis, élio, m. Matt. N 429: Rasztélis, io, m. Rátis, czio, m. Dim. Schrift, V, 18. Rasztùźis, io, m. Buchstabe, Stikkerei. ês, f. ein Buchstabe; eine Stikerei. Rasztinéle, ês, f. Writté Quatrième Rvl vok. lettre correspondbe lašt (A. Balašaičio nefiksuotas, plg. Balašaitis 1961: 40). Ce terme raidės signification a seulement Rvl, plg. : 18 dass. Rvl 87: Buchstabe [...] Ráßtas, to, m. Rom. II. 29. Ruigio indiquée place, t. y. Laiško romiečiams 2,29, NT 1727, est vok. Buchstaben (V littera), il correspond B 1735 laštą, plg. : 17 Dans Vulgato (toliau V) au même endroit est jota devintoji greikų abėcėlės raidė, plg. Mt 5,18: Amen quippe dico vobis, donec transeat cælum et terra, jota unum aut unus apex non préteribit a lege, donec omnia fiant. 18 R lettres a aussi d'autres significations: écriture; Šventasis Raštas; le document; ornamentas 691).
9 Rom 2,29 NT 1727, 625: Sondern das iſt ein Ju=ǁde, der inwendig verborgen iſt; ǁ und die Beſchneidung (Aleknavičienė 2024: des Her=ens ist eine Beschneidung die im Geist und nicht im Buchsta=ben geschicht; Lob ist welches nicht aus Menschen sondern aus V: sed qui in abscondito Judaeus est, et circumcisio cordis in 29. Mlv 218: eiben. Rlv 118: Raßtinėlis ėlio, m. une Buchstabe. spiritu non littera, Gott. cuius laus non ex hominibus sed ex Deo est. B 301: Buchstab verguldet Slatitas Raßtas. B 377: Ebreischer Buchstaben ÿdißkas Ráßtas Luc. 23,38. Mvl 114: Buchstabe [...] Ráßtas, to, m. Rom. II, B 1735, 214: Mais ce ydas est, kursai widduje paslêptas esti, et ßir=diês appipjáustimas, Diewo. Tad vok. lettre correspondbe le lettres Ruigys sembleusiai incluse à R s'appuyant B 1735. Juo plus que ni H, ni précédents dictionnaires manuscrits dans une telle lettre de ce mot correspondant est lašt, plg. : Comme mentionné, dans Mvl repris tout l'article Rvl Buchstabe et donner les mêmes correspondances avec des références à les mêmes versets de la Bible, plg. :Mlv titrantinis mot lašt n'a vok. correspondance Buchstabe, bien de l'exemple Ne moka Raßtus, er kann nicht schreiben atrodytų, que raidės signification pourrait avoir, plg. : N à l'intitulé du mot lašt aussi n'est vok. correspondance Buchstabe, mais et ici inséré Mlv exemple (seulement ordre des mots changéista), qui pourrait le montrer turint raidės signification, plg. : Rásztus ne moka, er kann nicht schreiben N 429. Kvl vok. lettre correspondbe la lettre n'eturi (plg. Kvl I 267), Klv le titre du mot la lettre raidės signification aussi n'enverrada (plg. Klv 346). Tad Ruigio du Bible pris du mot a écrit raidės signification XIX a. nebūdinga. Raštinėlis Be quatre à abtartes Rvl vok. Buchstabe litaviškų atitikmenų, Rlv donné encore un raidės signification ayant le mot raštinėlis (Aleknavičienė 2024: 691; voir 2 figure.), Rvl lui n'est, plg. :
16 Comme mentionné, C marqueël est vok. Punkt correspondment et signifie diakritinį ženklą (gr. Κεραία, lot. apex), cette signification avait et W vok. Punkt. diacritique signe en signification marqueël pavartota dans l'édition de Samuel Bitner du Nouveau Testament (Karaliaučius, 1701, ci-après BtNT), Mt 5,18 cette ligne de la Bible Ruigys était indiqué à un autre mot de la même signification raištelis (plg. NT 1727 vok. Titel, V 27 lot. apex), plg. : Mt 5,18 BtNT: Schrifteichen, eine iffer. Klv 522: -ẽlė, -ės, ein kleines Merkzeichen, ein ß okono jusqu wiss issipildis. / Mvl 132: Mvl 378: Mvl 479: Zyméle, ês, f. Dim. dass. Komma. H Punkt et Tütel, Pünktlein reprise en M, plg. : G. H. F. Nesselmannas et F. Kuršaitis le mot žymelė aussi incluent dans leurs dictionnés comme du mot žymė, signiusio ženklą, simbolį, rašto ženklą, deminutyvą, mais son diakritinio ženklo significations nebenurodė, plg. : N 546: Zyme, ês, f. ein eichen, ein Kenneichen, ein Charakter. eine Spur, eine Narbe; ein Lex C Q B P B 1735 raištelis ------ On ne peut cependant pas dire précisément que marqueël pourrait être repris de BtNT, car V. Zubaitienės recherches montrent qu'Ruigys y effectuausiai ne irėmė (Zubaitienė 2010a: 196). Zymèle avec R articlesiais Dipfel, Tipfel, Apibendrinisme Ruigys dans son dictionnaire inclue diakritinį ženklą signifusių mots. Vokiški Rvl registro mots a des liens de avec sources, et lietuviški correspondmenys autres, à l'exception C žymelę. La référence biblique indique que le lettre pourrait être repris de B 1735 (j'en vois table 4). Tableau 4. Rdiakritinį ženklą usage des termes signifiés dans des travaux antérieurs 27 Plg. LB T tel.
17 H Lex C Q B P B 1735 marqueël --+ ---M N K raištelis + + raštelis + --Rlv 192: f. eine Narbe, Maal der Wunde, 2. ein Comma oder Punkt der Schrift. Schrifteichen, eine iffer. Rvl 283: B 988: Pünctlein. Spakkelis. l'écriture ------+ marquesèle + -- Des R termines diakritiniam ženklui markerėti M. G. H. F. Nesselmannas dans son dictionnaire incluuké raištelį taškelį (ein Kreischen, Pünktchen). F. Kuršaitis šitų R terminų dans son dictionnaire neįtraukė (žr. 5 tableelę). Tableau 5. R diakritinį ženklą reiškę termesinai dans des dictionnaires XIX a. TAŠKAS Taško signification R a deux mots: žymė et spakelis. Žymė Rlv donné le mot markeré taškui reikšti 28 (Aleknavičienė 2024: 936), Rvl lui n'était, plg. : Ni dans les précèdents, ni dans les dictionnaires plus tardens taško significations merkė n'avait. Né marque a plusieurs significations, une d'elles lacho signe, mais taško signification neišskirta, plg. : N 546: Z’yme, ės, f. ein Ʒeichen, ein Kennʒeichen, ein Charakter; eine Spur, eine Narbe; ein Spakelis Rvl vok. Punkt un des correspondmenes spakelis (Rlv n'existe). Anqčiau spakelis fixéot seulement B, plg. : Dans M de R repris tout vok. Punkt article, donc et spakelis. N spakelis comme deminutyvas tepaminalisé à le mot spakas taškas. Taškas N et K appelé par d'autres mots: N spakas, spuogis, K spuogelis, point (donner et neaiškūs spakas, spuogas, taškas), plg. : Spakas, o, m. ein Tropfen; ein Pünctchen. Spakélis, io, m. Dim. dass. N 491; Spugis, io, m. 28 R žymė reiškia ir „tašką – skyrybos ženklą“, „skiriamąjį ženklą“, „randą“ (Aleknavičienė 2024: 936).
18 (em.) ein Punct N 494; Punct, der, 1) ein kleines rundes Tüpfchen, spogẽlis. als Interpunctionszeichen, pùnktas Kvl 116; [spakas, -o, ein Tropfen, ein Pünktchen, s. v. a. spógas.] Klv 395; [taßkas, -o, Subst. m. der Tropfen, ein Punkt in der Schrift.] Klv 450. Apibendrinisme R tašką reiškę les mots žymė et spakelis dans les travaux précoces ne fixer, sauf seulement B spakelį (žr. 6 tableelę). Tableau 6. Rtašką reiškusių terminų usage dans les précédents travaux H Lex C Q B P žymė -----spakelis ----+ -M N K žymė --spakelis + + -Rvl 92: Comma, Tarbrukßnėlis, ėlio, m. Skyrimėlis, ėlio, m. Rlv 157: Tar Brukßnėlis, ėlio, m. ein Comma. Rlv 133: Skyrinėlis, ėlio, m. ein comma oder colon im Buche. Rlv 192: f. eine Narbe, Maal der Wunde, 2. ein Comma oder Punct der Schrift. R marque taškas n'est inclus en aucun dictionnaire plus récent; spakelis taškas est entré dans M, et G. H. F. Nesselmannas le a fourni seulement Spakas dans son article. F. Kuršaitis R termines taškui marqués dans son dictionnaire neįtraukė (žr. 7 tableelę). Tableau 7. R tašką reiškę termesinai dans XIX a. dictionnaires CABELIS Rvl donner du vok. Komma kablelis correspondmenis: tarpbrūkšnelis et skyrimėlis (juos voir Aleknavičienė 2024: 826, 736; voir 5 pav.), plg. : Rlv registre kablelio signification contenant des termes plus: tarpbrūkšnelis et dar du Rvl neminėti mots: skyrinėlis et žymė (juos zr. Aleknavičienė 2024: 736, 936), plg. :
19 5 imagex. Rvl 92: vok. Comma Lituviški atitikmenys Tarpbrukßnėlis, Skyrimėlis; LMAVB RSS: LK18/10 Ainsi, du total R sont quatre kablelį reiškiantys termes: tarpbrūkšnelis, skyrimėlis, skyrinėlis et žymė. Le mot kableliui žymėti a été inclus en W, aussi bien en B (parodyta et cette forme de signe </>). Rvl vok. Comma translation variantes coïncide avec B; dans d'autres dictionnaires ces mots n'étaient, plg. : 96 W: Comma, ătis, 3. n. eine Diftinction in dem Schreiben, sonsten Virgula genannt. B 314: Comma. Tarp-brukßnelis, Tarpūkbršnelis Le terme tarpbrūkšnelis kablelis est et Rvl, et Rlv, comme mentionnée, il était et B (žr. skyrių Kablelis). A. Balašaitis est remarqué, que Ruigio tarpbrūkšnelis et continuer discarsimas skyrimėlis (žr. poskyrį Skyrimėlis) nebuvaient plus largement utilisés (Balašaitis 1961: 152), mais ils sont entrés dans a. XIX dictionnus. K. G. Milkus tarpbrūkšnelį įtraukė dans les deux parties du vocodyne (į Mvl prenait tout Komma article), plg. : Skirimelis. v. g. (/) Mvl 121: Mlv 288: Tarpbrukßnėlis, lio, m. ein Comma, ein N entrebrūkšnelis donné dukart: B et T dans les chapitres des lettres; F. Kuršaitis le inclua à Klv, vrai, suskliaudė laužtiniais skliaustais, montrantčiais, que le mot neaiškus, Unter=scheidungseichen. 91 N: Tarpbruksznélis, io, m. ein Comma, Interpunktionseichen. N 347: Tarpbruksznélis, io, m ein Komma. Klv 449: [tarpbrūkßnẽlis, -io, Subst. masc. demin. ein Komma.] plg. : Kvl kableliui intituler donnée autres termes de: Komma, das, kùma, brųkẽlis, io. Kvl 699. Skyrimėlis Le terme skyrimėlis kablelis, comme mentionné, est seulement Rvl, auparavant dans son dictionnaire il a été inclusé J. Brodovskis (žr. skyrių Kablelis). Ce terme est repris dans Mvl (žr. poskyrį Tarpbrūkšnelis; Mlv n'existe) et N; Klv, comme et tarpbrūkšnelis, enregistré laužtiniuose skliaustues comme neaiškus, plg. :
20 N 478: Skyrimélis, io, m. Dim. dass. . B. das Komma. Klv 381: -io demin. zu skýrimas, die Scheidung, Trennung, das Komma.] Mlv 244: Skyrinėlis Rlv terme skyrinėlis, signifié kablelį et dvitaškį (žr. skyrių Kablelis, voir fig. 6), A. Balašaitis dans sa recherche nenurodė, V. Zubaitienė le considérait korektūros erreuda (Zubaitienė 2010a: 261). Il paraît tout à fait vraisemblable que ici en vérité pouvait être la presse rassemblé: peut-être au lieu Skyrimėlis assemblée Skyrinėlis. Ruigys Rvl était dav Jukęs du vok. Comma correspondmenis entrebrūkšnelis et skyrimėlis, le premier inclus dans Rlv comme titrantis mot, et voici le second non, mais ici est skyrinėlis, dont n'était Rvl. R sources dans le terme skyrinėlis aussi n'existe. Cependant, d'autre part, ce pourrait être et Ruigio composé mot, sietinas avec skyrinys skirstymas, skyrimas (plg. raštinėlis). 29 Figure 6. Rlv 133: Skyrinėlis kablelis, dvitaškis; LMAVB RSS: LK18/10 K. G. Milkus R skyrinėlį incluukė dans son dictionnaire, vrai, avec la note que le mot neaiškus; N et K de ce terme n'existe, Skyrinėlis, lio, m. ein Comma, ein Unterscheidungs=eichen im Buch; plg. : Žymė Rlv une de mot le marque significations kablelis (žr. 30 Aleknavičienė 2024: 936), et Rvl vok. Comma kablelis marque d'accordé n'a pas, plg. : nicht sehr. Rlv 192: f. eine Narbe, Maal der Wunde, 2. ein Comma R sources dans le mot marque kablelio significations aussi n'avait. K. G. Milkus perimté Rvl Komma article suppléé synonyme žymelė, mais pas žymė (žr. poskyrį Tarpbrūkšnelis), et Mlv mot du maré significations kablelis, qui était Rlv, nebenurodė, plg. : Mvl 121: oder Punct der Schrift. Mlv 351: f. eine Narbe, Maal der Wunde, Maal=eichen. 29 Žr. LKŽe. 30 R žymė reiškia ir „tašką – skyrybos ženklą“, „skiriamąjį ženklą“, „randą“ (Aleknavičienė 2024: 936).
21 Né a plusieurs significations, l'une d'elles la marquešto, mais kablelio la signification ne distingue pas; Klvė marque aussi ne signifie kablelio, cette signification a deminutyvas marqueelė, comme M, plg. : N 546: Z’yme, ės, f. ein Ʒeichen, ein Kennʒeichen, ein Charakter; eine Spur, eine Narbe; ein SchrifteApibendrinissement À R inclutta termes des kableli au titre. Deux d'entre eux entrebrūkšnelis, skyrimėlis a des liens avec B, autres sources ne mentionti, sembleusiai sugalvoti propre Ruigio (skyrinėlis [si ce n'est corektūros erreur], žymė; voir 8 tableelę). Tableau 8. Rkablelį signifiés mots usage dans les précédentiels travaux R kablelį reiškę termininai tarpbrūkšnelis et skyrimėlis perimti dans tous trois XIX a. dictionnus, seulement K pažymėti comme neaiškūs. Cette même signification fyrinėlis est entrée seulement en M, et ichen, eine iffer. H Lex C Q B P tarpbrūkšnelis ----+ skyrimėlis ----+ žymė ------M N K tarpbrūkšnelis + + [+] skyrimėlis + + [+] skyrinėlis + -žymė ---R 133lv: Skyrinėlis, ėlio, m. ein comma oder colon im Buche. les marques N et K kablelio significations ne béturi (tik žymelė) (žr. 9 tableelę). Tableau 9. Rkablelį reiškę termes dans des dictionnaires du XIX s (laužtiniai skliaustai indiquent que le mot à l'auteur n'était pas clair ou connu connu) Klv 522 ẽlė, -ės, ein kleines Merkzeichen, ein Komma. boyrinélis ------ DVŠKITAIS R terme skyrinėlis a dvitaškio (ir 31 kablelio) signification (Aleknavičienė 2024: 736, voir 6.3), plg: 31 Skyrinėlis LKŽe зафиксирован из R seulement kablelio signification.
22 W et B sont également inclus deux entaškį reiškiantys antraštiniai mots, mais B lietuviško atitikmens n'existe, seulement le signe <:>, plg. : 94: Colon, colum. n 2. wei Puncta. B 314: colon v. g (:) Comme déjà mentionné, ce mot est repris en M, mais ici dvitaškio signification lui n'est pas donnée (žr. poskyrį Skyrinėlis). N et KŽ skyrinėlio n'existe, et dvitaškis appelé terminais dvispuogis, dvilinkas point, plg. : Dwispugis, io, m. ein Doppelpunct, das Kolon N 494; Doppelpunct, der, dwìlinkas pùnktas Kvl 302; [dwispugis, -io, Subst. m. ein Doppelpunct. Wohl eine Erfindung der Sprachlehrer.] Klv 103. IŠVADOS XVIIXVIII a., quand les grammaticos de langues litouves étaient écrites à d'autres langues, le vocodynai étaient principaux commerces, kūrę lietuvišką terminiją. Pilypas Ruigys à 1747 m. publiuot le dictionnaire des langues Lituiniensvokieques et vokiequeslietuvies inclue des signes de la lettre Lituviques marquantints termines: et antraštines mots, et vokiques termines Lituviques correspondmenes. R et plusieursakalbiens dictionnaires ainsi que Bibleie lyginamoji analizė leido tiksliau identifikuoti jais žymimas sąvokas. зафиксированных vokiškų et латынских терминов Ankstesniues terminijos tyrimuose fixsioti pas tous Ruigio vartoti ternai lašto znaknams pavadinti. Dans cet article, pour la première fois, sont abordés R dooti dvitaškio et diakritinio ženklo significations ayant des mots. Néanmoins, il a été établi que les mots Rvl antérieurs raidei, numermeniu, diakritiniam ženklui, taškui, dvitaškiu intituliti a des liens avec W. Į H orienteoja Rvl vok. lettre correspondmenys skaitytinė, raštelis, des deux dicyns des Lituiniensvokiečių langues parties se donner et comme titraštiniai mots. Su B sieja vok. Buchstabe correspondment lašt, vok. Komma correspondmenys entrebrūkšnelis et skyrimėlis, vok. Punkt, Pünktlein correspondment spakelis. Des C pourraient être repris vok. Buchstabe atitikmuo skaitytinė. Biblijos nuorodas turintys žodžiai raštas, raštelis „raidė“, l'écriture diacritique marque siétini avec B 1735. Termine écrytine, raštinėlis raidė, rokuotinė, suskaitytinė skaitmuo, raištelis diakritinis marque, žymė taškas, kablelis, skyrinėlis kablelis, dvitaškis nežfiksué dans les précédentiels travaux, leur auteur pourrait être Ruigys. La plupart R termes de repris en M: de Rvl Buchstabe article avec Lituviškais atitikmenimis skaitytinė, rašytinė, raštelis, raštas; Ziffer et Zahl articles avec correspondmenimis rokuotinė, suskaitytinė; vok. Tütel, Pünktlein, Dipfel, Tipfel correspondmenys lettres, raištel, marqueël diakritinis marque; vok. Komma correspondance entrebrūkšnelis, skyrimėlis; vok.
23 Punkt correspondmenys marqueël, spakelis; de Rlv titrantines mots skaitytinė, rašytinė, raštinėlis raidė, tarpbrūkšnelis, skyrinėlis kablelis. Vėlesniers dictionnaires R étaient des signes de l'écriture marinant des termes où qui moins. Dans N comme titulaires mots inclus R terminai skaitytinė, rašytinė, raštelis, raštinėlis raidė, rokuotinė skaitmuo, tarpbrūkšnelis, skyrimėlis kablelis, spakelis taškas. KŽ sąsajų avec R encore moins: Kvl teduoti Rvl vok. Buchstabe atitikmenys rašytinė, skaitytinė (caip principal le vok. Buchstabe atitikmenį F. Kuršaitis a présenté būkštavas), vok. Zahl et Ziffer correspondment rokuotinė, vok. Komma correspondmenys tarpbrūkšnelis, skyrimėlis (abu pažymėti comme neaiškūs; kableliu nominer donnés termes kuma, brūkelis); Klv titulaires mots skaitytinė (nurodyta, que biblinis), rokuotinė, tarpbrūkšnelis (pažymėtas, comme neaiškus). L'étude a montré que R terminai se caractérise pluriareikšmiškumu: un litaviškas mot įvardija kelias sąvokas: laštelis est et vok. Buchstabe raidė, et Tütel, Pünktlein diakritinis signe correspondance (ir dar vok. Schrift der Buchdrucker, Lėtas Raßtélis Drukorû šriftas); skyrinėlis (à moins que ce ne soit korektūros erreur) a deux significations: kablelio et dvitaškio; marque kablelio et taško. R lettres signes marqués aux termes caractéristique et synonymija: Ruigys a indiqué po quelques vokiques mots de Lituviques correspondmenes: vok. lettre raidée skaitytinė, rašytinė, raštelis, raštas, raštinėlis; vok. Komma kablelis entrebrūkšnelis, skyrimėlis, skyrinėlis; vok. Punct taškas marquesèle, marque, spakelis. ŠALTINIAI B: LEXİCON GERMANİCO=LİTHVANİCVM ET LİTHVANİCO=GERMANİCVM [...], [prieš 1744]. Dokumentinis leidimas, žodžių indeksas: Brodovskis Jokūbas 2009: Lexicon Germanico=Lithvanicvm et Lithvanico=Germanicvm. Rankraštinis XVIII amžiaus žodynas 1–3, parengė V. Drotvinas, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas. B 1735: BIBLIA, Tai eſti: Wiſſas Sʒwentas Raßtas, Séno ir Naujo Teſtamento, Pagal Wokißką Pérguldimą D. Mertino Luteraus [...] Karaláucʒuje. BtNT: NOVUM TESTAMENTUM LITHVANICUM [...] Naujas Teſtamentas Lietuwißkas [...] Karalaucʒuje / Ißſpáuſtas nůg Potámkû Reuʒnėraus. Métu 1701. Internetinis leidinys: Samuelis Bitneris, Naujasis Testamentas, 1701, parengė O. Aleknavičienė, J. Venckienė, programavo V. Zinkevičius, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2007– 2008. Prieiga internete: https://seniejirastai.lki.lt/db.php?source=26. C: Clavis Germanico-Lithvana [po 1680]. Faksimilinis leidimas: Clavis Germanico-Lithvana. Rankraštinis XVII amžiaus vokiečių–lietuvių kalbų žodynas 1–2, parengė V. Drotvinas, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 1995–1997; 3–4, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1997. H, Hvl, Hlv: [Hakas Frydrichas Vilhelmas,] VOCABVLARIVM LITTHVANICOGERMANICVM, ET GERMANICO-LITTHVANICVM [...] HALLE, Druckts Stephanus Orban, Univerſ. Buchdr. [1730]. Kritinis leidimas: Zubaitienė 2012a,
24 lietuviškų žodžių indeksas: Zubaitienė 2012b. Internetinis leidinys: Hakas Frydrichas Vilhelmas 1730: Vocabularium Litthuanico-Germanicum, et Germanico-Litthuanicum, parengė V. Zubaitienė, programavo V. Zinkevičius, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2018. Prieiga internete: https://seniejirastai.lki.lt/db.php?source=61. Klv: [Kuršaitis Frydrichas,] Littauisch-Deutsches Wörterbuch [...], Halle: Verlag der Buchhandlung des Waisenhauses, 1883. Kvl I: [Kuršaitis Frydrichas,] Wörterbuch der littauischen Sprache [...], Erster Theil: DeutschLittauisches Wörterbuch, Halle: Verlag der Buchhandlung des Waisenhauses, 1870. Kvl II: [Kuršaitis Frydrichas,] Wörterbuch der littauischen Sprache [...], Erster Theil: DeutschLittauisches Wörterbuch, Zweiter Band, Halle: Verlag der Buchhandlung des Waisenhauses, 1874. LB: D. Martin Luthers Werke. Kritiſche Geſamtsausgabe. Die Deutſche Bibel 6–7, Weimar: Hermann Böhlaus Nachfolger, 1929–1931. Lex: Lexicon Lithuanicum: rankraštinis XVII a. vokiečių–lietuvių kalbų žodynas. Įvadą, žodyno teksto transliteraciją ir žodžių rodyklę parengė V. Drotvinas, Vilnius: „Mokslas“, 1987. M, Mlv, Mvl: [Milkus Kristijonas Gotlybas,] Littauiſch=Deutſches und Deutſch=Littauiſches [...], Königsberg, 1800. Im Druck und Verlag der Hartungſchen Hofbuchdruckerey. N: [Nesselmann Georg Heinrich Ferdinand,] Wörterbuch der Littauiſchen Sprache [...], Königsberg: Verlag der Gebrüder Bornträger, 1851. NT 1727: Naujas Teſtamentas Muſu Pono Ieʒaus Kriſtaus / ir Pſalteras Dowido [...]. Karalaucʒuje, Mete 1727. Internetinis leidinys: Naujasis Testamentas, 1727, parengė M. Šinkūnas, B. Triškaitė, J. Venckienė, programavo V. Zinkevičius, Vilnius: Lietuvių kalbos institutas, 2016. Prieiga internete: http://seniejirastai.lki.lt/. P: Rankraštinis vad. Prahos vokiečių–lietuvių kalbų žodynas [XVIII a. pirmoji pusė], NK ČR: XVI.F.30. R, Rlv, Rvl: [Ruigys Pilypas,] Littauiſch=Deutſches und Deutſch=Littauiſches Lexicon [...], K nigsberg: druckts und verlegts I. H. Hartung, 1747. Faksimilinis leidimas: Aleknavičienė, Zubaitienė 2024; kritinis leidimas: Zubaitienė 2024; lietuviškų žodžių indeksas: Aleknavičienė 2024. Q: Krauzės vokiškai–lietuviškas žodynas XVII a., LLTIB R: F 1–5792. SD 1677: [Sirvydas Konstantinas,] DICTIONARIUM TRIUM LINGVARUM, In vſum Studioſae Iuventutis [...] Vilnae, Typis Academicis Sociatatis IESV. Anno Domini M. DC. LXXVII. Internetinis leidinys: Konstantinas Sirvydas, Dictionarium trium lingvarum, 1677, parengė M. Šinkūnas, programavo V. Zinkevičius, Vilnius: Lietuvių
25 kalbos institutas, 2012. Prieiga internete: https://seniejirastai.lki.lt/db.php?source=53. W: [Weismann Erich,] Lexicon bipartitum, Latino-germanicum, et Germanicolatinum [...] auctore Eryco Weismanno, Stuttgardia, Sum[p]tibus, Joh. Bened. Mezleri & Christoph Erhardi, Anno MDCCXXV [1725]. LITERATŪRA Il est Aleknavičienė Ona 2024: Pilypo Ruigio dictionnyas LittauischDeutschs und Deutsch Littauisches Lexicon, 1747 3 [The LittauischDeutsches und DeutschLittauisches Lexicon, 1747, dictionary by Philipp Ruhig 3]: étude et morphologiquement anotué index des mots Lituaniques, Vilnius: maison d'édition de l'université de Vilnia. Aleknavičienė Ona, Zubaitienė Vilma 2024: Pilypo Ruigio dictionnas LittauischDeutsches und DeutschLittauisches Lexicon, 1747 1 [The LittauischDeutsches und DeutschLittauisches Lexicon, 1747, dictionary by Philipp Ruhig 1]: faksimilė, Vilnius: Vilniaus universitykla leidykla (spausdinama). Balašaitis Antanas 1961: History of Lithuanian Linguistic Terminology: disertacija filolog. m. cand. degré acquisiti, Vilnius; VUB RS, F 76 298. Balašaitis Antanas 2010: Depuis les Lituviques kalbotyros terminų istorijos [From the History of Lithuanian Linguistic Terminology]. Homogene langue 5, 312. Deutsches Wörterbuch von Jacob Grimm und Wilhelm Grimm [The Deutsches Wörterbuch by Jacob Grimm und Wilhelm Grimm], digitisée Fassung im Wörterbuchnetz des Trier Center for Digital Humanities, Version 01/25. Prieige sur internet: https://www.woerterbuchnetz.de/DWB. Drotvinas Vincentas 2005: À propos du Pilypo Ruigio Littauisch=Deutsches und Deutsch=Littauisches Lexicon [...] (Königsberg, 1747) de la partie du registre sources: Ehrenreich Weismanno Lexicon Bipartitum, latino-german [...] et germanico-latinumicum [Regarding the Sources of the Register of the German-Lithuanian section of Philip Ruigs Lithuanian=Deutsches und Deutsch=Littauisches Lexicon [...] (Königsberg, 1747): Ehrenreich Weismanns Bipartitum, latin-german et germanico-reich]. Lituanistica 1, 2537. Drotvinas Vincentas 2006: Fridrichas Kuršaitis žodynininkas [The Lexicographer Friedrich Kurschat]. Gimtasis mot 4, 3135. Etymologisches Wörterbuch des Deutschen [Etymological Dictionary of German]. Accessible sur internet: https:www.dwds.de/dwb-etymwb.