scieee Open visual document viewer

Eiko Sakurai. „Lietuvių kalba“

Artūras Judžentis

Full text

E. Saku ai. língua Li uães 313 EIKO SAKURAI LETUVI LIGHA Tóquio: Hakusui-sha, 2007, 157 p. Japônia, Tokijo edi ykloje Hakusui-sha, saiu Eiko Saku ai esc i o li os de língua li uanas. Seu au o ê Eiko Saku ai dos li uanos ap ende am no Japão com p o esso es Mičio Jano. Em 1997 anos, ecebendo a bolsa do Minis é io da Educação e ciência da República da Li uânia, ela es udou Vilniaus uni e si e e. Mais a de, línguas li uãs ensinou na Nagojos uni e sidade no Japão. Desde 2001 m. a é šiol ela lei o lec ações de língua li uanas Osakos užsieno kalbų uni e si e e, que 2007 m. o ou ono oi p ijung o à Osakos uni e si . Eiko Saku ai domisi mo ologia e sin akse das línguas li uanas, é publicada a igos sob e ca ego ias de empo e ação das línguas li uanas. Eiko Saku ai Lie u ių kalba p imei o japononiškai esc i o manualėl do idioma lie u ių e em ge al uma das p imei as Japão expos asas lie u ių kalbos mokymo(si) ins umen os. Ele saiu de línguas es angei as ap endimuisi des inados de publicações em sé ie Naujasis eksp esas. Vado ėlis plãos colo idos em supe šelhas, nele 157 páginas nume adas. Jun amen e com o li o edi ada kompak inė plokš elė, que g a ou Rena a Pe uške ičienė e And ius Geležauskas. Knígos no começo adicionada p a a mė (p. 3), na qual b e emen e ap esen a-se Li uânia e lie u ių kalba. A segui ai ins uções, como guiêliu usa , e con eúdo. Mais sob e a língua li uânica, sua es a u o es a al, a mes esc i a di igêlio į ade (p. 89). Nele es á indicada e o e ecida li e a u a didá ica de língua li uanas: já há mui o empo no Japão u ilizados Damb iūno, Klimo e Schmals iego1, no os Ramonienės e P esso2 manualheads, ambém zymaus japões bal is o Ikuo Mu a o Li u ianjapanos idiomas dicynhelis3 e ele ônico ingleslie u idiomas Omni diccioná io4. 1 Leona das Damb iunas, An anas Klimas, William R. Schmals ieg. Beginne s Li huanian, 1998, New Yo k: Hippoc ene books. 2 Meilu ė Ramonienė, Ian P ess. Colloquial Li huanian: The Comple e Cou se o Beginne s, 1996, London New Yo k: Rou ledge. 3 Ikuo Mu a a. línguas Li u ias 1500 impo an es pala as de, 1994, Tokyo: Daigakusyo in. 4 h p://led.o .l /index.jsp 314 KALBOS CULTÜRA | 81 Vado ėlis começa com a secção oné ica (p. 1019). Nele inse ida abėcėlė da língua li uãs, sepa adamen e discu idas balses e p iebalses, seus a imas, d ibalsia, d iga sia, kie ųjų e minkš ųjų p iebalsių p iešp ieša, p iebalsių supanašėjimas. Foné ica capí ulo e mina-se umpu língua li uãs ki čio e p iegaidės ap ašu. A p incipal pa e do manualêlio desag egada em in ezen os ensinos. Cada lição cons i uída segundo igo osos equisi os de sanda e o ma. Uma lição a dispo , independen emen e do con eúdo, des inados qua o páginas, ela começa-se de uma página de ex o. Dėmesio ale o seu gêne o: a é 19 ex os são dia logai, nos quais japonê Aiko con e sa com lie u iu pašneko u, e só o úl imo ex o é uma ca a exemplo. Aqui apy ik ės eks ų emas (eilės a ka): pa sis ei inamen o, amilia ização, con e sanhesio emagegamen o; amília, giminė; iagem; con e sação po ele one; s ečiai, aišės, pasi aikščiojimas po Vilnių; empo; doença; a ; como se inqui i do caminho; po co eio; ani e sá io, p esen es; é ias na aldeia; museus e conce o; egiões e nog á icas da Li uânia; ca a pa a a ós pa a a aldeia. Os ex os dos p imei os dezim ies ensinos são ap esen ados com japoniška one ine ansk ipcija. G e imame página dá-se ex o e imas, emsimin á eis posakios pluoš elis e pala aynėlis com explicacionimais. No paodynėly as pala as inicialmen e são ap esen adas no ex o o ma pa a o a, e a pa i da décima p imei a lição dão-se suas o mas p incipais (pa y ať, sig i, sega, sigo). Todas as pala as não só suki čiuo i, mas e indicada suas ki čiuo ė, eles desc i ados g ama icamen e (nu ady a daik a a džio giminė, p ielinksnių a ojimas), dada o mas de da ybos nuo odų (p z.: bùs < b i, šalčia < šū aũ < šál a). Na e cei a e qua a página da lição es á dispos a g ama ica. B e amen e ap esen am-se só bū iníssimas coisas, mui o equen emen e apliquam-se abelas, dadas algumas exemplos. No malmen e de imedia o são esumidas ês cinco emas. Po exemplo, na quin a lição, na qual é lido e analisado ex o sob e a amília e elações de kininys é, b e emen e explicam-se ais emas: aze de açõesmaodzes e , ama e que e signi icados e o mas do p esen e empo, daik a a dzes unidade galinho das o masda iba, aze do açãomaodiego que e em o domínio, chamadas galinhadas galinhadas ( u ė i e e c.) das o mas posi i as e nega i as no domínio esque do, aze das o mas daik a a džio e das suasminas, pa odias ( aipaskauskas) e a sua ha monização com daik a a dis. As a e as aos es udan es dão-se cada segunda lição (de o al dez conjun os po 57 a e as). Fo am po duas páginas des inadas. Mais equen emen e pedida de escolhe E. Saku ai. língua Li uães 315 (do duo as) e g a a em ase a pala a ou cons ução ap op iada; aze e g a a a adequada o ma de pala a; de á ias dadas escolhe a o ma de pala a ap op iada; aduzi pa a a língua li uãs e g a a em dialogos japoniškus posakius e pan. As espos as das a e as ap esen am-se aqui mesmo, da segunda página no undo. Além disso, manualêlio no inal (p. 134137) da co e amen e execu adas a e as de aduções em japonês. Vado ėlyje adicionalmen e dedicada espaço mais impo an es aos emas de comunicação discu i . Resumem-se ais emas: amília, es ados e po os, nume a džiai, elógio, comida e com ele elacionadas posagias (pa duo u ėje e ka inėje), aiška local, kiekiniai e kelin iniai nume a džiai (dezen os, cen enas e milha esčiai), moedas e com elas elacionadas posagias, aiška (daik a a džiai e p elinksninės kons ukcijos). P esen eiam-se mais equen emen e u ilizadas de cada ema pala as e sen adu as, sua a imas e ans imas em japonų língua. Meloniai nue eikė ado ėlio em ex os (diálogos) a ixinhos na u ais si uações de comunhão e šnekamosios linguagem pala as e posakias, p z.: [Jõnas:] Tap, àš esù lie ù is. j Õs ẽsa e knė? [Áiko:] Nè, àš nesù knė. Àš esù japònė (p. 20); [Áiko:] Lãbas ãka as. A opsaũ, a Jõnas y à? [Vý as:] Nè, čià óks não i ẽna. [Áiko:] Laba a opelaũ. [Vý as:] Niẽko ókio (p. 52); [Ramù ė:] Õ k ù jái do anósi? [Jõnas:] No čiau nupik i kompiù e į. [Ramù ė:] Kompiù e į?! [Jõnas:] Tap, bè kompiù e is, ku iõ j nó i, laba b angùs... Gál pode um paskólin i monig? [Ramù ė:] Žno ma. Kek áu ekia? [Jõnas:] 1000 ( ks ančio) l ų. Ka gáusiu agą, isca a idúosiu! (p. 106) e ou os. Plg. da pala as blỹnas, is, ušinùkas, zukis. Po ou o lado, algumas das azes pa ece abal inokos e ca ac e ingότερες linguagem jo nalis as, plg.: [Jõnas:] mùgę sus enka Lie u õs olklò o ansámbliai, mu zikán o i šokjai (p. 6;6) [Jonas:] Tik a, Vìlniuje negãlima pama ý i, kap bù o gy ẽnama lie ù ių anksčiaũ. Čià daba odo s ã omi ashionnūs pa s a a... Žno e, mẽs sù Láima planúojame pe a òs ogas keliáu i põ Le u ą sà o au omobiliù. Gál umė e que e iaja úo i sù mums? (p. 124). Vado ėlio nos apêndices dadas, como mencionado, a e as espos as aduções em japonês língua e esumo de g amá ica, p incipalmen e em o ma de abelas (p. 138 143). Nas ap esen adas daik a a dzes, būd a dzes e de alguns nume a dzes (um, dois, ês, qua o, no e, onze, cem as) aleg niação, nesang ąžinių e sang ąžinių eiksmažodžių asmenação, liepiamosios nuosakos o mų da yba, daly ių da yba e aleg niação. P óximas e in oduziuo ines a ibu os, pessoais, ela i os, pa odomiais e não de inêji eis in oduções elicniação abelas dadas an e io men e (p. 102103). KALBOS CULTÜRA 316 | 81 Vá ias obse ações sob e a ap esen ação da g amá ica da língua li uana manualêlyje5. Daik a a džių aleg niação aupiai desc e e-se jun o com ki čia im. Sepa adamen e explicada só o ge al sis ema de ki čiação, di isão em ki čiuo es (ki is e p iegaidė discu i no capí ulo oné ico). Apon ada a aleg niação odos os daik a a džiai deski s y i em adicionais cinco aleg niuo es, mais ecen es classi icações6 nesi yž a escol is. Len elésias icou nepa odi ado minkš ųjų io, iu e ia kamienų ( okių daik a a džių, como kelias, aisius, ma i) aleg niação. Po ou o lado, em um pa adigma nãouplak as, e é ap esen ado sepa adamen e daik a a džių acilis e ca klys, sesuo e duk ė aleg niação (p. 139). Abejo ina solução em daik a a džių ienaskai os pa adigma inclui šauksmininko o mą (p. 33, 139). Comple amen e não en ende-se o ma de šauksmininko ( isada su ampan es com a dininku) di isão e būd a džių pa adigmas (skai a džių e pa icipan es pa adigmas ele não). Dis inguem-se ês būd a džių linksniuo ės (em ep esen am būd a džiai bal as, g ažus, medinis), de odo seis de ambos os pa adigmas geniais. Mais icou nea spindecido minkš ojo kamiengalio būd a džių (p z., e des, e alia) aleg niação. No en an o, mais impo an e não o necido joks de a ibu os ais como g ande, cai ys, aleg niação exemplo ( e cei a no a classi icação pa adigma). Veiksmažodžių do p esen e empo na e cei a pessoa, como e nas escola izadas g amá icas, a ibuem não kamiengaliai7, e galūnės -a, -i, -o (p. 32, 142). Co esponden emen e dis inguidas e ilgesnês múl iiskai os galūnés. Escolhendo es e asmenação manei a de ap esen ação p ecisa escla ece menos mo onologicos p ocessosos, po ém o es udan e em que ap ende mais galūnių. Sepa adamen e abo da-se açõesmažodžių do u u o empo o mas das doyba. Nos anexos encon ada abelhei a do empo u u o apêndice é ap esen ada jun amen e com pessoas galūnês e o ma pessoa o mas baigmenis, que o es udan e emca ap ende memo inai. A pa e p incipal do Guo êlio (p. 86) na abelheia galūnês sepa adas do p êmio, po ém ap esen a-se apenas umpasis a ian e do p êmio -s pessoa po isso po isso algumas pessoas das o mas do da ibá em que explica de odo imp o undamen e, plg.: álgy-s-iu, álgy-s-ime, álgy-s-i e... Gal seguin a g ama ica da língua li uaniana (plg. p. 342) escolhido umpasis Dab um mui o do p imei o su a ( ume) e ilhasis an iskajo ( ume) do ex o 5 Au o ei são le an ados co os quando a sé ie de li os Nauj p ess dos líde es es angei os não conseguiu se mais do que 150 s lo es de línguas, o ema e o ema. 6 Ela é dada, po exemplo, Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje (Vy au as Amb azas, ed. 11994: 69 ), Lie u ių kalbos enciklopedijoje (Kazys Mo kūnas, sud. 11999: 385). 7 Plg. Paula Aldonauskienė. mo ologias das línguas Li uãs apyb aiža, Kaunas: Š iesa, 1983, 248; Vy au as Amb azas, ed. Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslas, 11994: 325 . E. Saku ai. língua Li uães 317 ( ambém apelgada e indicando o mas sang ąžines). Kažin ou al asime inė pa adigma mos a ealią a oseną (pag indinėje ado ėlio pa e mencionada e umpasis plu ali o do segundo indi íduo a ian e - u e, plg. p. 68). Como já mencionado, mui os assun os g ama icais esnag inhada após cada lição con idos nas explicações g ama icais. Neles pode encon a , po exemplo, ais emas: manejo de p elinksnių (ele é indicado ambém pala aynėlyje) e p elinksninių kons ukcijų consumo; combinação de a ibu os, in oduções e pa icipan es com doik a a džiais; aleg nių signi icados; ab icação e u ilização de o mas de a ibu os e adjec i os de g au; in oduziuo íns a ibu os, plu al plu al núme os nomes ação e uso; c iação e consumo de o mas de ad e bi an e io es e sang ąžinos; o mas compos os de açõesmažodžių; ha monização de empos de e bom; neigimo aiška e k . Vado ėlyje suki čiuo i odas as lie u iški pala as: não só em ex os ou pala aynėlyje, mas e explicações g ama icas ou len elėse. Ci čiuo a mui o cuidadosamen e, e os quase não oco em. Algumas pala as de á ias possí eis a ian es de ki chiação dadas apenas um, po exemplo, de a ian es lkš ė (2), lėkš (4) escolhido o p imei o. By he way, pala as, disku se ge almen e nãounganços ki čio (jung ukų, p ielinksnių, dalelyčių), pelo menos em diálogos ki čiuo i ne equė ų, ou a ez esc epiam azės ki is, ulne á el sen inci in onacinis kon ū as (plg. i, a, gál, , pe, põ, sù paci uo ose dialogos exce p os). Po apų manualêly inse ido compac ina plokš elę į ašiusios Rena os Pe uške ičienės laiškas skai y ojams (com adução em japonų kalbą) (p. 144). Vado ėlis e mina-se de li uãosjaponos idiomas lexynėliu (p. 145157). Nele em ce ca de 600 pala as. No e odynėly indica-se daik a a džių ki čiuo ė, giminė e signi icação; ma cimi unicaskai iniai e mul idiskai iniai daik a a džiai. As denominações de p o issões masculinas e eme iškosios giminės são ap esen adas como uma pala a, например: dai niniñkas -ė (2); compos o ius -ė / (1). Ou a e en e, as o mas homemùs (4) e esposaes (3) são ap esen adas como sepa ados aik a a džiai. Pseniná ios in oduções àš i mẽs, ù e js ap esen ados como pala as sepa adas. A é e in oduções js, j, jiẽ, jõs ap esen adas sepa adamen e. Também sepa adamen e ap esen am-se e sa ybiniai kilmininkai màno, à o, sà o, osobiniai e sa ybiniai msų, jsų. Indicam-se odas ês (suki čiuo as) p incipais açõesmažodžių o mas. Paçimima p ielinksnių aldomos pala as mais aleg . Sang ąžiniai eiksmažodžiai são ap esen ados sepa adamen e do nesang ąžinių. Tu bū po causa ne aisyklingų o mas sepa adamen e ap esen ado nega i o eiksmazodis neb i, nė à, nebù o. An esdėlių ediniai são ap esen ados sepa adamen e dos nep iešdėlinių eiksmažodžių, de modo que segundo abėcėlę em di e en es luga es do ocynėlio pode encon a eiksmažodžius a ida ý i, a idã o, a idã ė; da ý i, dã o, dã ė; da ý is, dã- 318 KALBOS KULTÜRA | 81 o si, dã ėsi; aze ý i, padã o, padã ê e zamda ý i, zádã o, zádã ê. Būd a džių e an e eiksmių g aus de o mas ocynėlye não o neciam. Vado ėly inse eu duas pequenas o og a ias não colo i adas li uanas; numa do ba zdo i e ūsuo i homens em ajes é nicos, no ou o cadadieniamen e ap i aisiusas mulhe es e me gai ê. Knygą paį ai ina pa a ex os que são pequenos nespal o i desenšinukai. Em ge al, a g a ica do li o mui o di e sa, uma da ou a cla amen e sepa adas não só lições, mas e lições componen es pa es. Vado ėlio заскlandoe imp imido Li uânia e izinhos Pabal ijo k aš ų mapėlapis. Nele is o elie e do país, p incipais ios, ma cados os g andes luga es, insc i o seus nomes. Acabando gos a ia-se de en a iza , que Eiko Saku ai conseguiu esc e e b e e e pa auklų ado ėlį. A in o mação mais impo an e sob e a língua li uânica one ina, g ama ica e lexina sanda ą nele con iima e me odicamen e dispos a. Pode-se espe a que o manualê não só ajuda á os japoneses a ap ende li uãos, mas e ab i á lhes caminhos em li uãos cul u a, incen i a á chega a Li uânia. Recebido 2008 09 11 ARTÚRAS JUDŽENTIS Uni e sidade de Vilna Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius Ins i u o das línguas Lie u ių P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed]