Apie rusiškus keiksmažodžius latvių kalbos vadovėlyje
Full text
348 LINGUES
CULTÚRA | 82
APIE RUSIŠKUS KEIKSMAŽODIUS
LATVI KALBOS GAVOVLYNE
La ių spaudoje (La ijas a īze, No. 29 (3955), 2010 01 29, www.la.l ) imp imiu um
a igo de A čio D ėzinio (A is D ēziņš) sob e usiškus keiksmažodžius la ių
kalbos mokykliniame ado ėlyje K ie u lamu ā di la iešu alodas mācibu
g āma ā. Tal ez ele seja in e essan e e a é ú il pa a albinhos de li uanos e à
sociedade em ge al, incen i a á a discu i e se pa ilha de seus pensamen os
em ques ões a uais de a osena pública. O au o do a igo a i ma que Ilu os
Dalbinios (Ilu a Dalbiņa) e Inesės Lačauniecės (Inese Lāčauniece) esc e eu e RaKa
edi o ias exleis a la ių kalbos ado ėlio secunda iais escolas 1-oji pa e
o nou-se a semana mais conhecida ado ėliu. Tokį popula idade o li o adqui iu
anaip ol não escolas, e en e jo nalis as p incipalmen e ela no ou o canal de
ele isão TV5, en ão po ais de in e ne e usiški laik aščiai. O que nesse li o é
ão especial? 87-ame sua página imp imii i šiu kščiausi usiški keiksmažodžiai.
Au o ês u ilizou comunicado da albininkês In os U bano ičos (In a U bano iča)
Žemojo s ilaus leksika in e ne e, pe cau i ujoje con e ência Gim oji kalba
iešojoje e d ėje. Puxlei os é pedido ec ia em kalbininkês agmen o ex o e
sob e isso classeen e o ganiza em discussão.
Vado ėlyje aiškinami ulga izmai, šnekamosios linguagem pala as, ba ba izmai,
ambém c i icamen e a aliado seu consumo. Ci a-se: In e ne eqüni
ulga izmai de ou os idiomas, que uncionoa como eksp esy iosios aiškos
pala as: bļ*n, bļ*ģ, pi*** s, h**ņa, po**j e . . (Laik aščiocija p idu ia, que no
li o edi o ia essas pala as exp imidi i in ei as, sem es elasdučių, que em ais
casos são u ilizadas. Inciden emen e, o a igo ilus ado com a página do discu ido
manualêlo, ao qual olhando pa ece p o aumen inam o id ão menė ieji
keiksmažodžiai iš yškėja isu g ažumu).
Toliau A. D ėzinis esc e o: Tai, o que ico pa a nossos pais, já não be a pa a
nós. Šią Oska o Vaildo ci a á au o ês pa a ojo como de izá capí ulo do
li o A con e samês la iamen e?. Reco o-me a uma das au o es, à qual
en ão, po bem, já não be en a a língua em que ala a nossos pais e mães...
Rygos Plia niekų gimnazia p o esso a Ilu a Dalbinia alando com mim k iečia
usiškus keiksmažodžius la ių kalbos ado ėlyje 349 le não só aquela uma,
87-ąjį, páginaį, mas odo o li o ou pelo menos capí ulos, que en asčiau, po
que šiu kš ieji pala as minimi, e não ex ai -los do con ex o e p o oca
ažio ažą: Knyga em seu me odiką, cada capí ulo dela começa le an ando a
p oblemá, que nós examinamos, diz-se aos alunos jun os a pensa e analisa a
linguagem. Tem que en ende que nós es amos alando com os alunos da 10a
sé ie, e não com as c ianças pequenas. Nós não o çamos essas pala as a
esc e e no len o ou ap ende em de memó ia. Quase ao con á io: nós
desejamos ais pala as a oseną sulaiky i e que emos que os mokslei os
exp essassem uma nega i a opinião sob e eles. Vocês acham que é ácil
ensina a i ude em linguagem? Além disso, na in e ne é possí el encon a
á ios ma e iais de ensino, onde necensu ais pala as minimi. Os p o esso es e
es e ma e ial não podem usa ? MOKYKLOS GALI NAUDOTI BET K Especialis a do
Cen o de con eúdo educa i o es a al K is ina Ilgaža (K is īne Ilgaža) explica
que os líde es podem pe mi i qualque coisa e aos p o esso es não há lei que
indique quais li os ou ou os ma e iais usa em em suas aulas, o mais
impo an e é que os alunos adqui issem um de e minado pad ão de
conhecimen o de ensino. Ou a coisa, que p a ique os p o esso es se
es o çam usa li os c edenciados do cen o de con eúdo Ugdymo, po que eis
adqui idos podem ecebe sub enção es a al. K. Ilgaža indicou uma coisa
in e essan e: no i ulação do li o lape, onde ge almen e esc e e que o li o é
c edenciado, esc i o que ela p epa ada de aco do (ischi a A. D ėzinio. D. M.)
uni e sal secundá io ugdymo didác ico ema pad ão La ian lingua. Toks
egis o, cuidadosamen e nãosicaiços, li os comp ėjus pode engana . O no o
pad ão in oduzido ecen emen e, e RaKa é a p imei a edi o a, a lança al
li o. No en an o, ep esen an es do Es adouga i o con eúdo cen o,
a aliando nega i amen e usiškų keiksmažodžių incluukimen o em la ians
idioma manualėlį, en a êzia, que sob e ulga izmus p ecisa escla ece nou as
manei as. Agência LETA ambém ci a K. Ilgažos alegação, que p oibi al li o
usa nas lições mencionado cen as não e á di ei os, pois ele não censū os
ins i uição. O mais ello edi o da RaKa edi o a Vilnis Pu ėnas (Vilnis Pu ēns) diz
que o lide ėlio ac edi ação ainda dian e dos olhos. Po que lançado só a i a
inicial, e isso é um pilo ois pe íodo do li o. Quan o a é ago a oi edi ada e
endida, V. Pu ėnas não quis dize , mas con i mou que os p o esso es li o
350 KALBOS KULTŪRA | 82 usa. Ago a bas a agua da a eliepamen os. Maždaug
depois de anos li ou pa obulinsią e expleisią de no o, possí el daik as, en ão e
usiški keiksmažodžiai būsiu emo e , se po eles su gisse g ande desap
sa is ação. Mas se á que po isso eles se ão consumidos menos? pe gun a V.
Pu ėnas. Pa a ele pa ece que o ba ulho po causa dessas pala as é causado
a i icialmen e: Jį causou usų žu nalis ai, que não pude am com mim
con e sa als ybine, la ių, kalba, nos comen á ios sob e es a no ela eu
pe skaičiau mais necensū inių keiksmažodžių do que na mesma li o... Eu
conco do li o au o ês, que nós mui as ezes não pensamos, o que alamos, e
isso é mau. Es e li o sumanyado pa a jo ens conscien e idade, lhes é
mos ado: assim se ala, e isso não é bom.
GERIAU SAKYKIME KIAUL!
La ias de língua e li e a u a Associação de p o esso es, Agenskalno es a al
de gimnasia la ias de língua Ani as Vanaga comen á io: Rusų kalbos
keiksmažodžiai conhecidos e deles é slengo ocodyne, mas isso especial é o único
edi ício, onde eles podem apa ece i in ei amen e ansc i a e explici ado.
P o issionais kalbūsininkai abu laikomus, šiu kščius keiksmažodžius
desc e eina, mas neį a dija. Knígos au o ês jogam jo ens sen imen os, mas
assim pode causa o e ei o opos o: pala as são usadas, po que elas depois
esc i as em li o... Essesas pala as no a osenoje nema au e pedagógico
ugdomoyo e ei o. do Ins i u o da língua le ônica Valen inas Skujinios
(Valen īna Skujiņa) comen á io: Kaip amžiumi y esnei kalbininkei (I. Dalbiniai e I.
Lačauniecei são 40 anos) me é inacei á el que no alboje scenoje, ek ane, li os
dis ibu am šiukšlės. Rusų kalbos iaukščius keiksmažodžius depois Dois a
gue a mundial na Le ônia paskleidė deklasuo i elemen ai. Menin es as
pala aszas no li o, kick com seu consumo ė a dekla a i i, seus a oseną
pe im ainda mais. Rusiškų keiksmažodžių ne equė ų a o i e menė i
ape amen e pois nós emos os nossos keiksmažodžių, po exemplo, kiaulė!.
DA MURMULAITYTIVA
Ins i u o das línguas Lie u ių
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]