„Murdyti(s)“, „murgdyti(s)“, „murkdyti(s)“ pateikimas žodynuose ir dabartinė vartosena

D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) ap esen ação em diccioná ios e a ualidade a osena 151 DAIVA MURMULAITYTĖ lie u ių kalbos ins i u as MURDYTI(S), MURGDYTI(S), MURKDYTI(S) PATEIKIMAS VOODyNuOSE e DaBa iNė Va OSENa ĮVaDaS Uma do u u o Bend inês dicioná io de línguas li uanas ( oliau BŽ) ino a ių (e uma das suas a asadas azões) esc i a e edição não abėcėliškai, como oi ei o an es, e ag upando pala as segundo seus comuns semân icos aços e da ybą (liu ke ičienė 2006: 9). assim p e ende c ia o ocabulá io quan o possí el mais sis emá ico. a spi ies ašku i ado compu ado ino Daba inės lie u ių kalbos žodyno ( oliau DŽ) 3-io edição a ian e. Seus i ula es pala as são di ididos em léxicos seman icos g upos, dados analisados, co igidos, p eenchidos, in es igada a ual a osena e mais ecen es on es léxicog á icas (en e elas e mais a de DŽ edições), e udo isso inalmen e se con e e em no os a igos de dicioná io1. esc e endo p ecei os -i i eiksmažodžių e seus edinių (jun o des e g upo pog upio) a igos obse ado, que eiksmažodžių mu dy i, mu gdy i, mu kdy i ( aip mesmo seus edinių) mú uo yšius a ii ūs DŽ e gana Lie u ių kalbos žodyno ( oliau lKŽ) publicações a am di e samen e. P esen ina a osena mos a eles dian e a ian es2: šaknies mu i mu k- (excei uando um ou o excepção) eiksmažodžiai êm apačias signi icados, e ečiausiai usados šaknies mu g eiksmažodžiai ge almen e em menos signi icados do que a a ian e p incipal com mu k-. aigi esc e endo des es eiksmažodžių e seus edinių a igos i e am ques ões esol e : quan o se pode basea nos anks esniis lexicog a inia 1 Da e . D. liu ke ičienės a igo nes e Talbos kul u omo (p. 141150). 2 No albo y o o concei o de a ian e en ende-se a iadamen e (LESS 1990: 80). Nes e a igo a ian es são chamadas do mesmo unidade linguís ica, nes e caso da pala a, di e ências, a mainos, endo uma apação semân ica e di e en e aišką. O p incipal, nusis o ėjęs, gene inėje linguagem exigida a ian e é a no ma (K Ž 1990: 225, 134). 152BOS Cul u a | 83 on es, se é possí el man e essas pala as de ap esen ação nelas con íns inumá, se é possí el p es a p e e ência à a ual Wo osenha desses açõesmaodzes, se a sua pesquisa pe mi e os mencionados pala as conside a a ian es e mos a e iden es p obabilidades de um deles p e alece , como ha moniza BŽ e lKŽe, que um deles é conside ado um e o, e e c. espos as a essas pe gun as ainda não são cla as a é o im, po an o, es e a igo se incen i a á a discussão3 e a c í ica, que pe mi i ia BŽ coloca essas pala as co e amen e, sem iola a no ma. 1. i iaMųJų VEiKSMaŽODŽių Pa EiKiMaS VOODyNuOSE 1.1. DŽ1 o nece odos os ês discussos açõesmažodžius, dois deles mu dy i e mu gdy i num a igo: mù (g)dy i, ~o, ~ė 1. g amzdin i, na di i in o andenį, in o pu yną: M., įm. o que em balá. Caminhos do campo (pa asa į) išmù dy i, não pode pa ažia . 2. kimš i, kiš i, g ūs i: Šieną m. em da žinę. Saikas nukimš as, numù dy as e com kaupu. Plną da žinę p i mù dė šieno. 3. sng . klampo i, maudy is (dumble): Po plynes pakalnėje ~y is. ~ (1) mù kdy i, ~o, ~ė 1. kiš i in o balą, na dy i, mu dy i: Gy ulius balose ~o. ~esiídos shiená puxe de balos. Todos os bal inos sumù kdė em ka ilą. 2. p k. el i, auk i em bėdą. ~ymas (1) DŽ1 nep iešdėlinių eiksmažodžių a igos jun o com a osenos exemplos são ap esen ados e p iešdėliniai bei sang ąžiniai an aš inių eiksmažodžių ediniai (DŽ1 Vii, Xi), des e modo pa a es a lei do dicioná io ainda en ou pe missão įmu dy i, išmu dy i, numu dy i, p imu dy i, mu (g)dy is e sumu kdy i. Ob iamen e, que sume imais de economia um a igo ap esen ados mu dy i e mu gdy i são conside ados a ian es, cujos signi icados comple amen e coincidem. decidindo a pa i ilus ações ap esen ados dian edėlinių edinių, que odos aze só de mu dy i, pode-se spė i, que o úl imo a ian e e conside ado p incipal. Juo explica-se e sepa ado a igo ap esen ado mu kdy i, que só p imei a 3 Zodyno edi o esų pedido ( a pininkaujan Vals ybinės lie u ių kalbos komisijos y . specialis ei ais ei Pangony ei), suas opiniões cuidadosimu ques ão é exp essada doc. d . Ju gis Pake ys e doc. d . albinas D uk einis. Bū ų mui o ú il, se eles conco dassem seus pensamen os desen ol idos e com eias publicamen e supos u izados mais ampla sociedade. D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) ap esen ação em diccioná ios e a ualidade a osena 153 signi icado coincide com ou os dês eiksmaodžiais e além des a em ainda lhes nebūdingą ans e ida signi icado. Sang ąžinis edinys mu kdy is neišski as sepa ada signi icado (plg. mu (g)dy i 3. sng . ). 1.2. DŽ2 são ap esen ados apenas dois dos abo dados nep iešdėlinių eiksmažodžių: mù dy i, ~o, ~ė 1. g amzdin i, da din i į andenį, į pu yną: Nemù dyk aip mù kdy i, ~o, ~ė 1. da din i į andenį, mu dy i: ~o aiką į upę da giliai. ‖ sng .: Po dumblą ~y is. 2. kimš i, kiš i, g ūs i: Šieną ~o į maišą, į da ži- nę. ~ymas (1) p igi dys. sng . : ~ydamiesi šieną aukė de balos. 2. p k. el i, auk i em bėdą. ~ (1) e DŽ2, e em edições pos e io es, an esdėliniai eiksmažodžiai, excep o dian edėlio ne edinius, ap esen am-se em a igos sepa ados. Nes a edição há alguns p é-délicos açõesmažodžių com šaknimi mu g-, aigi em essencial DŽ2 o nece de odos os ês šaknų (mu -, mu g-, mu k-) eiksmažodžių. Encan ado é que mu dy i e mu kdy i e įmu dy i e įmu kdy i são ap esen ados em a igos sepa ados. Ki ų p iešdėlių ediniai com suas a ian es, con endo šaknį mu g-, ap esen am-se no mesmo mesmo a igo (išmu (g)dy i, numu (g)dy i, p imu (g)dy i, sumu (g)dy i, užmu (g)dy i), excep o pamu dy i e pamu gdy i, que são ap esen ados sepa adamen e. By he way, pamu gdy i explica-se pamu dy i (não indicado em ele). ilius aciniai exemplos ( an o su u in ieji, an o es e isinamen e) nes e caso não o nece possibilidade spė i, que a ian ų é conside ado p incipal. P z.: išmù (g)dy i, ~o, ~ė ismaudi i, suba dinando em andenį: I. šunelį. sng . :Inc i o no io e изsimù (g)dė odo. zammù (g)dy i, ~o, ~ė 1. zakiš i, zakimš i: Bu elį com kamščiu ~o. 2. mu gdan enckamuo i: Vaikai ~ys kačiuką. 3. zammaukšlin i: U. kepu ę sob e a cabeça. abo dá eis açõesmajodzes e seus edinių seman inė es u u a é ap esen ada semelhan emen e como e na an e io edição do dicioná io, exce o sang ąžinius açõesmajodžius, que jápublicam po signi icam es sepa ados. DŽ3-4 são ap esen ados odos 1.3. ês nep iešdėliniai eiksmažodžiai: mù dy i, ~o, ~ė 1. g amzdin i, da din i į andenį, į pu yną: Nemù dyk aip giliai. sng . : Po dumblą ~y is. 2. kimš i, kiš i, g ūs i: Šieną ~o em maišą, em da žinę. 3. p k. auk i, el i em bėdão: P óp en oukliu o e me ~o. ~ (1) mù gdy i, ~o, ~ė s . mu dy i mù kdy i, ~o, ~ė 1. s . m u d y i 1. 2. consul. mu dy i 3 KalBOS Kul ū a | 83 154 Jãos signi ica i os colocam de ou a o ma, . y. pe kel inė signi icação auk i, el i in o bėdą, an e io men e nas publicações DŽ ha endo ca ac e ís ica só eiksmažodžiui mu kdy i, ago a a ibui-se e eiksmažodžiui mu dy i, que é conside ado p incipal a ian e, ou os eiksmažodžiai em ele só indicam. Além disso, mu gdy i semân ica coincide comple amen e com mu dy i (caip e DŽ1), e mu kdy i não em signi ica i os kimš i, kiš i, g ūs i (es a é ca ac e ís ica de odos DŽ pe mi imas). mais b ilhan e DŽ3-4 ino ação já não há p é-délėlinių eiksmažodžių a ian es com -g-, que na edição p ecoce o am ap esen ados em uma i ulação com a p incipal a ian e. Uniin elis išmu (g)dy i (es a e única ap esen ação das a ian es numa i aš ê), ma y , sob e i eu pe klaidą. aigi DŽ3-4 icou só duas chápies mu g eiksmažodžiai mu gdy i e išmu gdy i. 1.4. Nos ele ônicos DŽ5-6 a imagem de a o cambiaičia nebelieka a ian ų com šaknimi mu k- (išsky us p isimu kdy i), e šaknies mu g eiksmažodžiai isu consis en emen e indicam em p incipal a ian e mu dy i e seus p ecu sdėlinius edinius. Ainda é in e essan e que em odas as DŽ publicações, exce o o p imei o, ap esen a-se a segunda zamu dy i signi icação mu dan (mu gdan DŽ2) zakamuo i: Vaikai zammu dys kačiuką. po ém a igo do e bma básico al signi icância, pela qual pode ia basea edinys (plg. lKŽ o necida niu ky i, maigy i), não exis e. 1.5. Discussí eis açõesmažodžių e suas an edėlinių edinių ap esen ação lKŽ e lKŽe di e encia. P imei amen e des ac á el a a enção, que lKŽe mu gdy i conside ado e oida, co eomas em mu kdy i, ap esen ado sem ilius acinių pa yzdžių, não exis e nem seu edinių. P usdin inis lKŽ o necem an o mu gdy i, an o sang ąžinį e p iešdėlinius seu edinius įmu gdy i, numu gdy i, nusimu gdy i, pamu gdy i, pasimu gdy i, p imu gdy i, p isimu gdy i, sumu gdy i. Eles odos indicam-se em mu dy i ou co esponden es p iešdėlinius ou sang ąžinius seus edinius, ilus uojam exemplos de i oosios linguagem e esc i os. em ge al lKŽ egis ada plu alidade da mesma ou p óximos semân ica de pala as com šaknimis mu -, mu g-, mu ki k .: mu à klampynė, pu ynas; 1 mù as įmi kusi, pažliugusi zemė; mù as2, -à šlapias, pažliugęs; mu d i, mù da (mù di?), ėjo bū i paskendusiam, skendė i, g imzdė i; mu dýnas, mu dỹnė klampi, pelkė a luga , dumblynas; m din i (-y i), ina, ino s . mu dy i 4 (kiš i in o andenį ou sejaip kokį skys į, g amzdin i, na din i); m dulo i, oja, ojo be como p aus i, mu dy i; 1 mu g i, D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) ap esen ação em diccioná ios e a ualinė a osena 155 mù ga, ėjo smulkiai ly i, pu kš i; mu glà i š a né oa; mui o minulkus chu a; muglinas, -à 1. sujo, impu o; 2. sukai ęs, sup akai a ęs; mu g lýnas pu ynas; mu glỹnė labai klampi luga , dumblynas; 2 muglin i, ina, ino pe in i, epi; mugly is, ijasi, ijosi maudy is, u ly is; mu glia , iuoja, ia o ep i, e lio i; mu gló as, a su minulciu pluumi, migló ; mu gló i, ja, jo smulkiai lyno i, dulksno i; 3 mù inas, -à 1. su inho, mu zino, esguepado; 2. nlapias, suplukęs, sušilęs; 1 m in i, ina, ino 1. ep i, e lio i, mu zin i. | e l. ; 2. mi i a , u ina ; 2 m in i, ina, ino mu dy i; 2 imme s in i įmu dy i, įkiš i; 2 ism in i s . ismu dy i 3 ( ažiuojan izmindi i, izd emb i): Išmù in o caminho; m io i, ioja, iojo 1. epi, con amin, su in i; 2. e l. ne ikusiai p aus is, e lio is; m ky i, o (ia), ė maigy i, niu ky i; emp ky i įkiš i, įniu ky i; sum ky i 1. sulamdy i, suniu ky i, sumaigi i; 2. su aišky i, su iuškin i, sumu dy i; 3. sukiš i in o andenį, sume k i; mu klỹnė z . mu glynė; 2 muklin i, ina, ino z . 2 mu glin i; mu kló i, ja, jo klampo i, mako i; mu knà a lydys, a od ėkis; mu knùs, apsiniaukęs, da gano as; mu ksó i, mukso, jo 3. bū i apsiniaukus; 1 mu kšl smulkus pluas; mu ln i, na, no e lio i, pu in i, desch a iai quê aze (pgs., skalb i); 1 m kšlin i, ina, ino ep i, e lio i; m kšlio i, ioja, iojo 3. p a ai, sujamen e mazgo i, laus i; mu ló as, a apsiniaukęs; em minúsculas go ejadas linnojan e; 1 mu kšló i, ja, jo smulkiai ly i, lyno i; m k elė i, ėja (ia), ėjo 1. su ga pasinha ; 2. dega en a lįs i, en a cê i, šmu kš elė i; 2 muk i, ia, ė be palio os ly i, me k i; 2 mu la ūkas, migla; 2 mu li klampi luga , dumblynė; mulio is, iojasi, iojosi lyno i, odk i; moly i, ija, ijo 1. polš i, ep i, d ums i; 2. e l. pliušken is, ašky is, u ly is; m i, s a (mū a), o 1. uipa , mi ki , ež i; 3. klimp i, g imz i e k . Da plg. m maliuo i, iuoja, ia o z . mu ly i 2: Ančiukai mù maliuoja po klan; mu mỹnė 1. klampynė; m min i (y i), ina, ino 3. kiš i, g ūs i, mu dy i; 5. e l. d i a e ado o caminho, clampo i. endo em men e an o a o ma, quan o a signi icação iden idade ou simili ude, a igo examinados shaknų mu -, mu g-, mu ki ou os aqui lis ados pala as ainda pode sie i com mi k i, me k i, mau ai e pan. Gausūs lKŽ dados indicam que an o šaknies mu g-, quan o mu kžodžiai cons i uem nãoážus da ybos lizdus. em ambos os casos possibili as posições an es balsį e pusbalsį (pzj.: mu gė i, mu gla, mu k i (mu kia, mu kė), mu ky i, mu kna), po an o šaknies mu g ašybą conside a enganida po causa p iebalsių asimilação se ia ne eisinga. 156 KalBOS Kul ū a | 83 y ų apibend inus lKŽ i lKŽe duomenis ma y i, kad šaknies mu - eiksma- žodžiai būdingesni žemaičiams i aka ų aukš aičiams, o mu g- / mu k- – aukš aičiams. 2.E iMOlOGiNių Šal iNių DuOMENyS E ns o F aenkelio Li u ianos do ocabulá io e imologico da pala a muglinas pe mi kęs -gl kildinama de -*dl, es e pala a é associado com mù dy i, mù i, mù as, mu i i, máu as dumblas, pu as, ambém com la. mu di čiu kšlė, e smė (Sp udel), mù dê kunkuliuo i, mu dinâ d ums i, mu ga bala, klanas, neš a i bū ybė (P ü ze, un eines Wesen), mu î , -ê su ep i, supu in i (F aenkel 1965 472). Ka lio Miūlenbacho e Janio Endzelyno pala a de mu dinâ 1. d ums i ( andenį); 2. da y i, que kunkuliuo ų, bu buliuo ų ( anduo); 3. da y i, que mu k ų (ka ė) possi elmen e ligado com lie. mù dy i (Wohl zu li. mu dy i e was im Wasse ü elnd behandeln; ME 19251927: 668), e mu ga su lie. mù i (ME 19251927: 669). la ių e imologias dicodyne com mu dy i siejamas la. mu dē b bu bulia , kunkulia , usų a mybė mu dá pu as, pu ynas. A p incipal signi icância da aiz mos ąs a m. mu ī ap ašky i, su ep i, из e lio i, mu ga bala, clanas. la iško pala a de signi icado in luência u ėjęs homonimas mu dē a neaiškiai kalbė i, niu nė i, mu mė i (Ka ulis 1992: 608609)4. Wojciecho Smoczyńskio no e odyne e imologológico da língua Li uânica šaknies mu kžodžiai mu ks i pasine i, g imz i, mu knà a od ėkis ap esen am e imologizando açõesmažodį me k i, šaknies mu eiksmažodžiai e a dažodžiai (į)mù i, mù dy i(s), mu d i, mù in i, mu à, mù as, mù inas e k . O mu g i, mu glà, mu gl i, baseado le. m elações de signi icâncias (1 dulk i, lyno i e 2. bū i isomam como pe miglą, sh ies i dispe sida sh iesa, žybčio i, mi gė i), elacionamo com la. mù g gas a empo sem do mi , plūk is, kamuo is, mù gi kliedesys, s aičiojimo; šmėklos; šiau ės paš ais ė, mù guô kliedė i, s aičio i, an azuo i e ap esen ados da pala a mi gė i e imologijoje (Smoczyński 2007: 378, 390, 404). 4 Plg. lie. mù min i (y i), ina, ino 1. in . Nmu mė i, niu nė i. 2. . e zin i, gen i: Kam mù mini eles, i. y. pükini! J 3. . kiš i, g ūs i, mu dy i: Duk ele, mù mink bem siūlus, que pin as melho nukąs ų Kp. 4. . u bin i, k apš y i: Dalgiakočiu ėmiau mu my i liūną, e a si ė ė eke ėlė Slm. 5. e l. ajia mau keliu, klampo i: Mù minas po duobes, e gana Sk . (lKŽe). D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) ap esen ação em dicioná ios e a ualidade a osena 157 Viename de Lie u ių kalbos e imologinio žodino duomenų bazės į ašų (h p: bal e imologija.bal nexus.l /?w=mu dy i) mu dy i pu y i g e inamas com as pala as se bųk oa ų ( *mъ d) *mъ dpama i (sę) m da i (ce) e slo slo ens co esponden es. mda i, bulg. m da , m d am, m dana, le. ma dać, me dać, s. č. m da i ( odos os signi icados semelhan es muda , oca ). Da omenos sob e mu gdy i, mu kdy i não ( isualizado 2010 11 24). aigi in o mação sob e conside adososius eiksmažodžius em on es e imologológicas é bas an e di e sa, em alguns casos le an ando dú idas. Nê uma e imologiação eles não são minimi odos ês. Veikiausiai mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) conside y ini pala as de di e en e o igem. Žiū in sinch oniamen e o p imei o sie inas com mu i, e cei o com me k i, mi k i. segundoas mu gdy i(s) aki aizdžiai não exis e suska dėjęs mu kdy i(s) a ian e. 3.SEMaN iKa P incipalidade abo daí eis açõesmaodzes mu dy i, mu gdy i, mu kdy i signi icado é (pp . não ez) kiš i, da din i em lys į ou pan. e pę, exemplo.: mu kdy i į andenį, į sniegą; mu kdy i pu yne (mais des a e de ou os signi ica i os ilius acinių a osenos exemplos de c . nes e a igo no capí ulo 5 ap esen ado inicialmen e BŽ dicyniniame a igo). a pa i des a signi icação su giu ans e el inė signi icação kenk i, el i em bėdą, humin i, desp ekin i, žlugdy i, ex.: bom nome da emp esa ago a mu kdomas pu e; nos ibunais apu ca em; sumu di ado conco en e a giai bea sigaus. Veiksmajodis mu dy i peculia pelo que o seu edinys išmu dy i ainda signi ica iš ežin i, es agin i minan , ažiuojan (apie kelius)5. No a-se que o exemplo a osena com es a signi icação зафиксирован только в первом из всех DЖ разрешений (жр. цитированный mu gdy i статью), правда, он ошибочно иллюстрирует ранее упомянутую первую значимость. po ém expe iy inėjus a oseną panašu, que eiksmazodis exmu dy i em signi icado de ex ežimen o usado mais equen emen e. Su p incipaline da dínio em lys į a pan. e pę signi icadome elacionadas sang ąžinių edinių mu dy is, mu gdy is, mu kdy is signi icâncias klampo i, g imz an judė i, kapano is e pan. e maudy is, da dy i, pliušken is; e é 5 Ko bom, exmu dy i nes e signi icado conside a y inas p iešdėlė u, e não p iešdėliniu eiksmažodžiu, i. i. causainiu p eesagos -dy i ediniu из измурти, e não p iešdėlio изведiniu из mu dy i. No úl imo a igo lKŽ es a signi icação nãou odoma. Sem dú ida, dependendo do con ex o, esmu ados, como e mui os ou os p e ixos e p ecessos con endoços eiksmažodžių, a yba pode se escla ecida e an aip (u bu is 1978: 92). KalBOS Kul ū a | 83 pe kel inė eikšmė a g i, kamuo is, susidu i su kliū imis, dė i pas angas 158 baseando-se dados das p essudin inių DŽ pe mi imen os, mu kdy i não em signi icâncias su jėga kiš i, kimš i, g ūs i, ca ac e ís icas do ojan is su ūpesčiais, sp endžian p oblemas i pan.“, p z., mu kdy is skolose, in igose, skandaluose. açõesmažodžiams mu dy i e mu gdy i. lKŽe o nece įmu kdy i, p imu kdy i e sumu kdy i a osenos exemplos de, mos ando essa kimšimo, g ūdimo signi icado: O que aqui e įmu kdė em aquela maišą? š. Kuo só adês, seu maišão p imu kdė S n. Ma e iškė, sumu kdžiusi de ol a em kašu ę beišlendan į gaidį, nuskubėjo seus caminhos P. C i . e dade, imp usdin iniame lKŽ os p imei os du sakiniai ilius uoja eiksmažodžius įmu gdy i e p imu gdy i (indicando as mesmas on es)6. 4.DaBa iNėS Va OSENOS a SPiNDyS iN E NE E in es igando a a ual açãomažodžių mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) e p iešdėlinių hei edinių a oseną paí k a Google paieškos sis ema ( isualizada 2010 06 1620; sang ąžiniai eiksmažodžiai adicionalmen e in es iga 2010 11 08, ob e esul ados de aco do p elimina ). Os ex os publicamen e acessí eis da In e ne de aco do com a na u eza da comunicação condicionalmen e podem se classi icados em in o macinius e comunicacinius, os úl imos mais p onosgin ini a ian es da o ma esc i a (mais ou menos) p i ada da linguagem saky inė (Vaicekauskienė 2008: 7172). Nes e caso, dados es a ís icos ecolhe in e ne ex os não classi icando em mencionadas pa e, embo a de p imei a is a possa dize -se que comuniccinio ipo ex os o am mais. isso é na u al, po que in es ig ieji pala as são es ilis iicamen e ma cados, ca ac e ís icos šnekamajai linguagem. especialmen e mui as ezes eles são usados po el inais signi icados. de pa e ex ai de ca ác e comuniccino al ez a é e mais impo an es pa a es e es udo como a s a a analisadas lexicog a icas on es, das quais (dél a bas an e desigualycio ap esen ação) complexa 6 em ge al pa e exemplos, imp usdin iniame lKŽ ap esen ados com šaknim mu g-, na publicação ele ónica pako egu i co esponden emen e ilius uoja šaknies mu k emažodžių a iksą (į ai BŽ edi o ių a k eipė doc. d albinis D uk e). plu alidade pako eguo ųjų exemplos são de i aos língua, pala as picke s podiam eles ano a baseando-se seu egula iga o og a ia en endim ( . y. su -g-). lKJe o ganizado es nu a us mu gdy i podia conside a em caso de e ada o og a ia, ci o ieji e ou os exemplos a osena pode se pe ezidos e o necidos egula de o og a ia eiksmažodžių a igos. e dade, pô em co eção e alguns exemplos a pa i das esc i inhas on es, po ém senas ou po ou as azões não pa icula men e con iá eis do sen ido da esc i a eles ma cados su onimais BsP (= lie u iškos pasakos y ai ios. Su inko D . J. Basana ičius. iiV pa e. Chicago 19031905) e šjau e imų i šiaip (= menos eišsiski iančių aš ų слова или предложения). D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) ap esen ação em diccioná ios e a ualidade a osena 159 decidi sob e a ealiąją menė ų eiksmažodžių a oseną e mú uo yšius. p ocu ada an o simples, quan o sang ąžinių eiksmažodžių pessoa p o egí eis o mų, bem como eikiamųjų e nãoikiamųjų pa icipan es. Dado que o comp imen o da paise sea ch é limi ado, e açõesmazodžiai se ca ac e iza de o mas gausa e a iedadeo e, p ocu a as selecionadas mais espe ė inas, i. e. eqünia, o mas (plg. aleksand a ičiū ė 2008: 270). Po exemplo, mu dy i, mu dy is caso paiseškos linhas o am ais: (1) As o mas simples de p o eção pessoal mu dy i O mu dau O mu dai O mu do O mu dome O mu do e O mu džiau O mu dei O mu dė O mu dysime O mu dė e O mu dyda au O mu dyda ai O mu dyda o O mu dyda ome O mu dymu dy e O mu dyse O mu dysi O mu dism O mu dism O mu dism O mu dism O mu dism mu dyk O mu dyki e; O mu das o mas sang ąžinas mu dy is O mu dausi O mu daisi O mu dosi O mu domes O mu do ės O mu džiausi O mu deisi O mu dėsi O mu dėmės O mu dė ės O mu dyda ausi O mu dyda aisi O mu dyda osi O mu dyda omeses O mu dyda omeses O O mu dyda o es O mu dysis O mu dys O mu dys O mu dymu dy O mu dy O mu dyki es; (3) o mas de pa icipan es ac uan es mu domas O mu domo O mu domam O mu dom O mu domu O mu domame O mu domi O mu domos O mu domes O mu domus O mu domais Ou mu domuas O mu doma O mu domos Ou mu domai O mu domo O mu dommu dom O mu dommu dom O mu dommu me O mu mu mu me; (4) o mas de pa icipan es não execu ó ios mu dy as O mu dy o O mu dy am O mu dy ą O mu dy u O mu dy ame O mu dy iem O mu dy us O mu dy ais O mu dy uose O mu dy a O mu dy os O mu dy om O mu dy O mu dy os. Os esul ados da busca es ão ap esen ados na 1a abela. Na p imei a (1) coluna ap esen a-se es a ís ica das o mas de p o eção pessoal dos simples, (2) sang ąžinių eiksmažodžių, (3) eikiamųjų e (4) neikiamųjų pa icipan es (excep o as o mas de nome plu al e de nome kilmininko, que coincidem com as o mas de 3o indi íduo da sociedade e da supamá ica, po an o são calculados dados pessoais jun amen e com as o mas simples de p o eção). P imei a em linha de núme os dada de nep iešdėlinių, olesnėse á ios p e ixos con endo açõesmažodžių, po exemplo, segunda em linha į(si)mu dy i, į(si)mu gdy i, į(si)mu kdy i, e cei a из(si)mu dy i, из(si)mu gdy i, из(si)mu kdy i e . ., es a ís ica. ambém domė asi abs ac os de discussí eis açõesmajodzes, suas paieškos eilu es cons i uí am plnos pa adigmos de cai ybos dos simples e sang ąžinių daik a a dzes. Veiksmų denominações a osenos eqüência indicam 2a abela. 166 KalBOS Kul ū a | 83 ine i á el de iciência, po que nesse caso pa e das pala as BŽ é ap esen ada não icsliai. po ém essa pa e é mui o insigni icê. P esen a e p i alumos d ejopos e e odos pe mi e mos a a ian as ski ingidade, ečiausias a ian e ainda assim caiba em diccioná io, pois, baseado giminichas pala as de e k . análise, não há eng inas gene inessa alboje. iVaŠDOS 1. Veiksmažodžius mu dy i, mu gdy i, mu kdy i e os seus sang ąžinius bem como p iešdėlinius edinius BŽ es á p e is o ap esen a em subs ância di e en e do que an e io men e edi ados diccioná ios e seus ele ónicos a ian es. 2. Esses açõesmaodijos e seus ediniai em á ias edições da língua a ual e do dicioná io acadêmico são ap esen ados bas an e di e en emen e, ad BŽ se ia di ícil man e qualque que seja ęs inumą. Ten ando ha moniza nes e caso di íceis de ha moniza os equisi os de es abilidade da no ma e sup emacia a osena escolhido di e enciado indicadino modo de ap esen ação de a ian es. 3. De ido à equen iíssima a osena e ichíssima semân ica p incipais a ian es BŽ se iam conside adas šaknies mu k eiksmažodžiai, a eles indicam sečiau u ilizados e quase apaxas signi icados endo šaknies mu eiksmažodžiai, que ambém se di idem signi icamées e ap esen am-se com a osena exemplos. ečiausi e só em pa e seman icamen e coinciden es šaknies mu g eiksmažodžiai ambém são ap esen ados indicando em p incipais a ian es, po ém seman icamen e não di idem-se e neilius uojam. 4. al šaknies mu g eiksmažodžių ap esen ação cons i ui quan o pe e ida sua imagem semân ica. po ém eles sendo ap esen ados como co esponden es šaknies mu eiksmažodžius, se ia econhecido de duas a ian es ( u inčių šaknis mu gi mu -) ligia e iškumas e assim se ia con adi i a lKŽe, onde šaknies mu g eiksmažodžiai são conside ados e o e co igidos. 5. No in BŽ adequadamen e p ecisamen e, sis ema icamen e, não opondojando às exigências das no mas e nãoesk aipando ealíssimas ol osenas ap esen a eiksmažodžius mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) e seus an edėlinius edones, se ia mui o p a a u p onuncia não só leksikog a ų, mas ambém leksikologų, seman icos, da ybos, e imologijos, esc i os (ypač) especialis as. isso esdiscu a ando já na p imei a edição BŽ esses açõesmažodžiai e nemažų seus da ybos lizdų pala as pode iam se ap esen adas no a, co igindo odos os diccioná ios an e io es oco en es e os e ineolignumas e mos ando a a ual a oseną. D. Mu Mulai y ė. Mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) ap esen ação em diccioná ios e a ualidade a osena 167 Šal iNiai DŽ1 1954: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. a sak. ed. J. K uopas. 1 leidimas, Vilnius: Es adoybna poli ická a ědecká li e a u y yda ykla. DŽ2 1972: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. ed. esponde J. K uopas. 2 edição, Vilnius: Min is. DŽ3 1993: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 3 edição, Vilnius: Mokslo e enciklopedijas publikla. DŽ4 2000: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 4 edição, Vilnius: ins i u o da língua li uanas. DŽ5e 2003: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 5 (elek oninis) edição, Vilnius: li a ians kalbos ins i u as. P iega po in e ne : www.lki.l DŽ6e 2006: Daba inės lie u ių kalbos žodynas. Vy . ed. S. Keinys. 6 (elek oninis) edição, Vilnius: li a ians kalbos ins i u as. lKŽ 1970: Li u ians kalbos žodynas 7, 8. 1966, a sak. ed. J. K uopas, Vilnius: Min is. lKŽe 2005: Dicioná io da língua Li uânica 120 ( a ian e ele ônico). Vy . ed. G. Nak inienė, Vilnius: ins i u o das línguas li uanas. Accesso po in e ne : www.lkz.l Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si as. acesso po in e ne : h p://donelai is. du.l ecu sos de ex os da in e ne (na šy a paieškos sis ema Google). li E a ū a aleksand a ičiū ė S. 2008: Possibilidades do uso do Sis ema Paieškos Google in es igando enómenos da linguagem. Cul u a da língua 81, 266282. F aenkel E. 1965: Li auisches e ymologisches Wö e buch 2, Heidelbe g: Ca l Win e . uni e si ä s e lag, Gö ingen: Vandenhoeck und up ech . Ka ulis K. 1992: La iešu e imoloģijas ā dnīca 1, īga: a o s. K Ž 1990: Gai enis K., Keinys S. Kalbo y os e minų žodynas, Kaunas: Š iesa. base de dados do ocabulá io e imologico da língua Li uãs. P ieiga po in e ne : h p://e imologija.bal nexus.l liu ke ičienė D. 2006: Bend inės lie u ių kalbos žodynas. Siekiamidade e ealidade. Aiškinamųjų bend inės kalbos žodynų ak ualijos [Leksikog a ija i leksikologija 1], Vilnius: lie u ių kalbos ins i u as, 918. ME 19251927: Mīlenbahs K. La iešu alodas ā dnīca 2. ed. J. Endzelīns, īga: Kul ū as onds. Nak inienė G. 2000: Bend inės kalbos žodynas i leksikos no minimo p oblemos. Cul u a de línguas 73, 1224. Pupkis a. 1980: Galbos cul u a undamen os, Vilnius: Mokslas. 168 KalBOS Kul ū a | 83 Smoczyński W. 2007: Słownik e ymologiczny języka li ewskiego, Wilno: Wydawnic wo uni e si e u Wileńskiego. u bu is V. 1978: pala as de da ybos eo ia, Vilnius: Mokslas. Vaicekauskienė l. 2008: Nuji no os emp és imos no mimo ques ões. – Cul u a de linguagem 81, 6579. Vi kauskas V. 1995: sob e lie u ių bend inės kalbos žodyną. Cul u a de línguas 67, 8791. ЛЭС 1990: Лингвистический энциклопедический словарь. Гл. ред. В. Н. Ярцева, Москва: Советская энциклопедия. Recebeu 2010 11 26 Ea MEN iN HE DiC iONa iES a HE Cu EN uSaGE OF HE VERBS MURDYTI(S), MURGDYTI(S), MURKDYTI(S) Summa y he a icle compa es he p esen a ion o he e bs mu dy i(s), mu gdy i(s), mu kdy i(s) ‘dip (in o), plunge (in o) in di e en dic iona ies o li huanian, namely, six edi ions o he Dic iona y o Con empo a y Li huanian (Daba inės lie u ių kalbos žodynas) and wo edi ions o he Dic iona y o Li huanian (Lie u kalbos žodynas), which ha e been eleased bo h in he p in and elec onic e sions, analyzes he cu en usage o he e bs, hei in e ela ion and seman ics. he analysis o equency in he con empo a y li huanian language and seman ic analysis o he e bs call o a new ea men o hese e bs and hei de i a i es in he Dic iona y o S anda d Li huanian. a emp s o accommoda e he equi emen o no m s abili y and he c i e ion o a iable language use encou aged he applica ion o di e en ia ed app oach o he inclusion o c oss- e e ences. ye his app oach has ce ain d awbacks as i ails o accu a ely e eal he seman ics o a ian s wi h he oo mu g-. Espe a-se, es e a icle will s imula e a discussion among lexicog aphe s, lexicologis s, language no m p esc ibe s and o he expe s and will e en ually allow o imp o e he ea men o he abo e-men ioned and o he e bs in he Dic iona y o S anda d Li huanian. DaiVa Mu Mulai y ė lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, l -10308 Vilnius [email p o ec ed]