Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje

RASUOLĖ VLADARSKIENĖ Lietuvių kalbos institutas SŁOWA OZNACZAJĄCE DOKUMENTY W JĘZYKU ADMINISTRACYJNYM SŁOWA KLUCZOWE: dokument, rodzaj dokumentu, język administracyjny, znaczenie słowa. W języku litewskim mocno zakorzeniło się międzynarodowe słowo dokumentas, pochodzące z języka łacińskiego [łac. documentum — pouczający przykład; świadectwo, dowód] (TŽŽ 2013). Jest to najczęściej występujące słowo międzynarodowe w języku litewskim (w badanych tekstach znaleziono je 1872 razy w 654 próbach) (Grumadienė, Žilinskienė 1998 XXXIV, 76). Słowo to jest szczególnie istotne dla języka administracyjnego. Samo jego użycie nie powoduje większych problemów, jednak od niego należy rozpocząć, chcąc wyjaśnić system rodzajów dokumentów oraz słowa, z którymi słowa oznaczające dokumenty mogą tworzyć połączenia. Celem artykułu jest, po omówieniu pojęcia słowa dokumentas i możliwych klasyfikacji obiektu oznaczanego tym słowem, ustalenie budowy słowotwórczej i pochodzenia słów nazywających dokumenty oraz wyjaśnienie przypadków powodujących trudności w użyciu. 1. ZNACZENIA SŁOWA DOKUMENTAS TŽŽ 2013 podaje dwa znaczenia słowa dokumentas: 1 pismo, w którym coś się komunikuje lub potwierdza; 2 materialny obiekt (papier, rysunek, fotografia, taśma filmowa), na którym utrwalono jakieś informacje. W słownikach języka litewskiego znaczenia te również są podobnie definiowane. Rzeczywiście, w LKŽe wyróżnia się trzy znaczenia: 1. pismo urzędowe służące do potwierdzenia jakiegoś faktu lub prawa do czegoś: Dokumenty pieniężne DŽ. Dokument usprawiedliwiający rš. 2. pisemny dowód czegoś, akt, pismo, utwór itp., mający znaczenie historyczne: Każde słowo języka, będąc wytworem pokoleń żyjących ludzi, jest dla nas dokumentem historii K.Būg. Wszystkie dokumenty starożytne zostaną zebrane S.Dauk. 3. dowód osobisty, paszport: Proszę pokazać swoje dokumenty rš. DŽ podaje dwa znaczenia tego słowa: 1. pismo urzędowe: Dokumenty bankowe, księgowe, prawne, techniczne ~ai. Osobisty, służbowy d. Dokumenty urzędowe. Zatwierdzony, sfałszowany, fikcyjny d. Dokument usprawiedliwiający 2. materialne źródło wiedzy: Dokumenty historyczne. Dokument pisemny, graficzny, maszynowy. Ogłoszenie dokumentów. Zbiór dokumentów. W BŽ również wyróżnia się te same dwa znaczenia tego słowa, tylko są one nieco dokładniej scharakteryzowane, a definicje są takie jak w TŽŽ 2013: RASUOLĖ VLADARSKIENĖ. Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bendrinekalba.lt ISSSN 2351-7204 1. pismo, w którym coś się zgłasza lub potwierdza: Dokumenty instytucji. Podpisać dokumenty. Proszę pokazać dokumenty (osobys). Dokumet przygotowuje grupa robocza. Dokumety są archỹvą. Dokumetas pri imtas absoliučià balsų daũguma. 2. materialus objektas (popierius, piešinys, nuotrauka, kino juosta, laikmena ir kt.), kuriame užfiksuotos kokios nors žinios: przygotowywane  do przekazania do  Dokumenty historyczne. Publikowanie dokumetów  [zbiórỹ s]. KancKP 2007 definiuje dokument jako, w najszerszym znaczeniu, pismo urzędowe, w którym utrwalono i potwierdzono czyjąś działalność lub fakty. Przypomina się tu również, że dokumentami mogą być nie tylko pisma, lecz także informacje przechowywane w innej formie. Jak wynika z definicji podanych w słownikach, wyraźnie wyodrębniają się dwa znaczenia oznaczanego tym słowem przedmiotu materialnego; pierwsze z nich wiąże się z określonym uregulowaniem, ponieważ dokument określa się jako pismo lub pismo urzędowe, rozumiane jako tekst mający znaczenie prawne, przygotowany 1 zazwyczaj zgodnie z określonymi wymaganiami, gdyż pismo ma również znaczenie „dokument prawny lub po prostu kancelaryjny” DŽ. Inne znaczenie słowa dokument (materialne źródło wiedzy) jest znacznie szersze, ale dla języka administracyjnego nie jest aż tak istotne, choć zdarzają się przypadki użycia tego znaczenia. Ważne jest ustalenie, jakie odcienie znaczeniowe nabiera to słowo używane jako termin. W LRTB znaleziono 12 przypadków utrwalenia terminu prostego w różnych źródłach (Encyklopedycznym słowniku wojskowości, Objaśniającym słowniku terminów telekomunikacyjnych, Encyklopedycznym słowniku informatyki; Pięciojęzycznym objaśniającym słowniku terminów metrologicznych; w litewskiej normie LST ISO 5127:2008 Informacja i dokumentacja). W LRTB wyraźnie rozróżnia się również dwa omówione już znaczenia: szerzej charakteryzując dokument, wymienia się takie jego cechy, jak: obiekt materialny, w którym utrwalono dane, a także dowolna forma przechowywania informacji lub określona ilość informacji; drugie znaczenie jest bardziej szczegółowe – informacja jest bardziej skonkretyzowana, jest to informacja utrwalona w działalności instytucji; pismo urzędowe, w którym uznaje się określone fakty, dane dotyczące działalności, jej wyników itp. ; pismo utworzone lub otrzymane i przechowywane przez instytucję, organizację lub osobę w ramach realizacji zobowiązań prawnych lub działalności; informacja utrwalona w działalności osoby prawnej lub fizycznej w dowolny sposób, formie lub na dowolnym nośniku. Tu uwidaczniają się prawne aspekty sporządzania dokumentu. Z omówionych definicji wynika, że w języku administracyjnym dokument to „pisemne potwierdzenie działalności osoby fizycznej lub prawnej, sporządzone lub otrzymane przez instytucję albo osobę upoważnioną do tego“. W dalszej części artykułu będą analizowane wyłącznie dokumenty rozumiane w tym znaczeniu. 1 Nawiasem mówiąc, w języku potocznym znaczenie dokumentu urzędowego ma słowo popierius, którego pierwotne znaczenie to materiał, na którym się pisze (DŽ), natomiast w LKŽe 3. znaczenie słowa popierius określono jako „oficjalny dokument pisemny“. RASUOLĖ VLADARSKIENĖ. Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bendrinekalba.lt ISSSN 2351-7204 2. GALIMOS DOKUMENTŲ RŪŠIŲ KLASIFIKACIJOS Dokument jest słowem o dość szerokim znaczeniu. Oznaczany tym słowem obiekt dzieli się na wiele rodzajów według różnych kryteriów. Na przykład w Rejestrze Aktów Prawnych (dalej – TAR) (https://www.e-tar.lt/portal/index.html) można wybrać spośród 217 rodzajów dokumentów, z których część jest wielowyrazowa, a jedno­wyrazowych nazw dokumentów jest 118. To prawda, niektóre określenia są dość ogólne (dokument o charakterze ogólnym, informacja itp.), nazwy wielowyrazowe wskazują podrodzaje jednego rodzaju dokumentu, na przykład istnieje siedem podrodzajów opinii (opinia z oceny antykorupcyjnej, opinia komisji, opinia komitetu, opinia kryminogenna, opinia komitetu głównego, opinia departamentu prawa, opinie uzgodnieniowe). Niektóre z nich można uznać za dokumenty tylko w drugim znaczeniu wskazanym w słownikach języka litewskiego, np.: dysertacja, wywiad, monografia, pro memoria, artykuł, wiadomości telewizyjne. Oczywiście w Rejestrze Aktów Prawnych starano się wymienić w rubryce rodzaju dokumentu jak najwięcej możliwych rodzajów dokumentów, które może zajść potrzeba zamieścić w tym rejestrze, jednak z pewnością nie 2 wszystkie z nich byłyby uznawane za akty prawne. Dlatego chcąc użyć słowa jako określenia dokumentu prawnego, można opierać się na tym wykazie tylko częściowo, ponieważ znaczna część zapisanych w nim słów może mieć jedynie drugie podane w słownikach znaczenie dokumentu: „materialny obiekt, w którym utrwalono jakąś wiedzę”. W zasadach sporządzania dokumentów dokumenty dzieli się na akty prawne (uchwały, decyzje, zarządzenia, rozporządzenia oraz zatwierdzane nimi przepisy, regulaminy, programy i inne dokumenty) oraz dokumenty sporządzane przez instytucję; te ostatnie dzieli się jeszcze na dokumenty wysyłane przez instytucję (pisma, zaświadczenia itp.) i dokumenty wewnętrzne instytucji (akty, protokoły itp.). Istnieją również odrębne dokumenty sporządzane przez zwykłych obywateli, gdy muszą oni załatwiać sprawy urzędowe (podania, życiorysy itp.). Swoistą strukturę dokumentów mają sądy; przedstawia się tu różnego rodzaju odpowiedzi na pisma 3 (odpowiedź na apelację / zażalenie; odpowiedź na pozew); odmowy (odmowa wycofania skargi); pozwy (pozew o rozwód, pozew o zaprzeczenie ojcostwa (macierzyństwa), pozew w sprawie zamówień publicznych); wnioski (wniosek o wycofanie skargi / wniosku; wniosek o wyłączenie; wniosek o uznanie za zmarłego, wniosek o zawarcie ugody; wniosek o wydanie wyroku zaocznego); zawiadomienia (zawiadomienie o wyrażeniu zgody na przekazanie sporu lub jego części do mediacji sądowej, zawiadomienie o odmowie wyrażenia zgody na wyznaczenie na mediatora sądowego); wnioski 2 Niektórych rodzajów dokumentów nie ma jeszcze w TAR i nie zostały one przedstawione. 3 Podano przykłady nazw dokumentów z elektronicznego portalu usług sądów litewskich (https://e.teismas.lt/lt/public/home). W sprawie oceny poprawności konkurujących konstrukcji nazw dokumentów zob. Vladarskienė R. Konstrukcja z przyimkiem dėl w administracyjnym języku litewskim, Bendrinė kalba 87 http://www.bendrinekalba.lt/Straipsniai/87/Vladarskiene_BK_87_Straipsnis.pdf. RASUOLĖ VLADARSKIENĖ. Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bendrinekalba.lt ISSSN 2351-7204 (wniosek o rozwód, wniosek o umorzenie postępowania, wniosek o wznowienie postępowania, wniosek o udostępnienie akt elektronicznych, wniosek o zastosowanie środków tymczasowych, wniosek o odroczenie rozpoznania sprawy); powództwo wzajemne; sprzeciwy (sprzeciw wobec wniosku wierzyciela o wydanie nakazu sądowego); zażalenia (zażalenie na postanowienie, apelacja, skarga na czynności komornika); zgody (zgoda na cofnięcie pozwu, zgoda na wyznaczenie na mediatora sądowego). Odrębną dziedzinę stanowią dokumenty instytucji Unii Europejskiej publikowane w bazie aktów prawnych Unii Europejskiej i innych dokumentów publicznych „EUR-Lex” (http://eur-lex.europa.eu/lt/index.htm). Są w niej dostępne w różnych językach różnego rodzaju akty prawne. Podstawowe rodzaje: traktaty – stanowią one prawo pierwotne Unii Europejskiej (Traktat z Lizbony, Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, Traktat o Unii Europejskiej, Traktat Euratom, Traktat akcesyjny oraz inne traktaty i protokoły); umowy międzynarodowe z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi, umowy i konwencje między państwami członkowskimi; akty prawa wtórnego – normatywne akty prawne przyjmowane przez instytucje europejskie w zastosowaniu postanowień traktatów (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, rezolucje, opinie, zalecenia, deklaracje, wytyczne, wewnętrzne regulaminy pracy instytucji, porozumienia wewnętrzne); akty przygotowawcze – propozycje aktów prawnych, opinie, inicjatywy, w spólne stanowisko Rady, rezolucje, komunikaty, zielone księgi, białe księgi, sprawozdania, zalecenia; orzecznictwo – decyzje opublikowane przez instytucje sprawujące władzę sądowniczą (orzeczenia sądów, postanowienia sądów, opinie rzeczników generalnych); pytania parlamentarne – pytania na piśmie, pytania ustne, pytania zadawane podczas tury pytań. Jak widać, rodzaje dokumentów charakterystyczne dla poszczególnych dziedzin regulacji mogą się różnić i są dzielone na grupy według swoistej logiki (ze względu na sposób sporządzania dokumentów lub ich twórcę, zakres dziedziny regulacji, jej znaczenie w hierarchii dokumentów itp.). Część rodzajów dokumentów ma wieloletnie tradycje sporządzania i jest oznaczana zwyczajowymi słowami w języku ogólnym, jednak zdarzają się również przypadki, gdy dana dziedzina wymaga właściwego tylko dla niej rodzaju dokumentu, np. sądom może być przedstawiony dokument „powództwo wzajemne” (tego słowa nie ma ani w DŽ, ani w KancKP, ani w LRTB), jest to jednak używany termin prawny oznaczający, pod pewnymi warunkami, powództwo 4 wytoczone przez pozwanego przeciwko pierwotnemu powodowi. 4 Szerzej zob. W banku konsultacji VLKK (www.vlkk.lt). RASUOLĖ VLADARSKIENĖ. Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bendrinekalba.lt ISSSN 2351-7204 Tak więc nowe rodzaje dokumentów pojawiają się w miarę potrzeby, wraz z kształtowaniem się takich czy innych procedur regulacyjnych. Dlatego nie istnieje zamknięta nomenklatura dokumentów ani jej ogólna klasyfikacja. 3. SŁOWOTWÓRSTWO I POCHODZENIE WYRAZÓW NAZYWAJĄCYCH DOKUMENTY Aby wyjaśnić, jakimi wyrazami zwykle nazywa się dokumenty, przeanalizowano pochodzenie i budowę jednowyrazowych nazw rodzajów dokumentów w KancKP 2007 i TAR. W KancKP znaleziono 72 jednowyrazowe terminy nazywające dokumenty, w tym 43 derywaty czasownikowe: 28 derywatów z przyrostkiem -imas (-ymas), np.: aprašymas, atsiliepimas, atsišaukimas, įgaliojimas, įsakymas, įstatymas, kreipimasis, kvietimas, leidimas, liudijimas, nurodymas, nutarimas, pasiaiškinimas, pareiškimas, pasiūlymas, pavedimas, pažymėjimas, pranešimas, prašymas, siuntimas, sprendimas, sutikimas, tei kimas, užsakymas, oraz 15 rzeczowników utworzonych od czasowników innymi sposobami słowotwórczymi (derywaty z innymi przyrostkami, np.: taisyklės, atmintinė, raštas, skundas; derywaty z końcówkami: ataskaita, aprašas, įstatai, nuostatai, paraiška, pažyma, sąskaita, potvarkis); 3 złożenia: aplinkraštis, lydraštis, žiniaraštis; a także 26 wyrazów międzynarodowych, np.: aktas, anketa, biuletenis, charakteristika, dekretas, diplomas, instrukcija, kvitas, metrikai, rekomendacija, pasas, pretenzija, programa, protokolas, reglamentas, sertifikatas, statutas, standartas. W TAR znaleziono więcej jednowyrazowych nazw oznaczających rodzaj dokumentu, znaczna ich część pokrywała się ze słowami podanymi w KancKP, część zaś była inna. Spośród 118 słów 60 to derywaty czasownikowe: 32 derywaty z przyrostkiem -imas (-ymas), np.: atitaisymas, atsišaukimas, išaiškinimas, pakeitimas, paklausimas, patikslinimas, raginimas, skelbimas; 28 rzeczowników utworzonych innymi sposobami słowotwórczymi (derywaty z innymi przyrostkami, derywaty fleksyjne), np.: apžvalga, išvada, išrašas, padėka, nuoroda, tvarka, įsakas, pataisa, sąlygos); 5 wyrazów złożonych, np.: aplinkraštis, atvirlaiškis, darbotvarkė, žemėlapis; 48 wyrazów międzynarodowych, np.: direktyva, interpeliacija, kodeksas, komentaras, komunikatas, koncepcija, konstitucija, konvencija, korespondencija, memorandumas, nota, paktas, pozicija, projektas, protestas, registras, rezoliucija, stenograma, strategija, tarifas. W tabeli przedstawiono porównanie słowotwórstwa i pochodzenia słów oznaczających dokumenty, podanych w analizowanych źródłach. RASUOLĖ VLADARSKIENĖ. Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bendrinekalba.lt ISSSN 2351-7204 TABELA. Słowotwórstwo i pochodzenie słów oznaczających dokumenty KancKP TAR Jedn. Proc. Jedn. Derywaty prefiksalne Złożenia 3 4,2 5 4,2 Wyrazy międzynarodowe 26 36,6 48 40,7 Inne 0 0 5 4,2 Derywa28 38,9 32 27,1 Czasowniki utworzone innymi sposobami 15 20,8 28 23,8 Dokumenty Unii Europejskiej są nazywane podobnie jak dokumenty opracowywane na Litwie, większość z nich jest taka sama: derywaty czasownikowe, np.: sprawozdanie, postanowienie, propozycja, komunikat, decyzja, porozumienie, umowa, zasady (tylko jest ich znacznie mniej), lub wyrazy międzynarodowe, np.: deklaracja, dyrektywa, rozporządzenie, rezolucja, zalecenie. Przyjrzawszy się bliżej wyrazom, którymi ty z przyrostkiem -imas (-ymas) Ogółem 72 100 118 100 nazywane są różne rodzaje dokumentów, można zauważyć, że ponad połowa nazw rodzajów dokumentów to rzeczowniki utworzone od czasowników, szczególnie częste są derywaty z przyrostkiem -imas (-ymas). Jest to typowy rozwój znaczeń wyrazów: najpierw rzeczownik nazywa regulowane działanie, a gdy działanie się powtarza, zaczyna być wiązane z różnymi procedurami, zostaje utrwalone na piśmie, a ta forma pisemna staje się standardowa, wówczas tym samym wyrazem, co działanie, nazywany jest również jego rezultat – określony dokument. W administracyjnym języku litewskim jest przyjęte, że rzeczownik utworzony od czasownika oznaczającego czynność woli może nabrać znaczenia nazwy dokumentu, którym ta czynność woli zostaje utrwalona. Takie skonkretyzowanie nazwy czynności poprzez nabycie znaczenia nazwy dokumentu odpowiada tendencjom rozwoju znaczeń słów języka litewskiego, ponieważ, jak zauważa Saulius Ambrazas (1993: 20), wskutek pewnej sprzeczności między znaczeniem cechy czynności, właściwym czasownikowi, a rzeczownikową formą morfologiczną oraz funkcją składniową nazwy czynności mają tendencję do uzyskiwania bardziej konkretnych, lepiej określonych znaczeń. Przypadków, gdy ten sam wyraz oznacza zarówno nazwę czynności, jak i dokument, podanych w KancKP 2007, jest więcej, np.: įgaliojimas – może oznaczać nazwę czynności albo pełnomocnictwo; siuntimas – nazwa czynności i dokument potwierdzający wysłanie; sprendimas – oprócz nazwy czynności oznacza także określoną uchwałę – dokument wykonawczy organu kolegialnego. Šių może oznaczać po prostu czynność ostrzegania albo określoną karę dyscyplinarną. Chociaż znaczenie dokumentu nie zostało tu zaznaczone, w rzeczywistym użyciu wyraz ten wyraźnie już takie znaczenie nabył, np. : veiksmažodinių daiktavardžių antra konkreti reikšmė pateisinama semantikos pokyčių polinkiais. Toks daiktavardis gali turėti ir daugiau reikšmių, pvz., KancKP nurodoma, kad įspėjimas gali RASUOLĖ VLADARSKIENĖ. Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bendrinekalba.lt ISSSN 2351-7204 Jeśli zarządca, wykonując swoje funkcje, dopuści się naruszenia o małej wadze, <...> wykonawca nadzoru i kontroli przekazuje mu pisemne ostrzeżenie, w którym wskazuje popełnione naruszenie o małej wadze i sposób jego usunięcia TAR, 2015-11-04, Nr. 17524; Z m i e n i a m formularz ostrzeżenia FR1093, zatwierdzony zarządzeniem nr VA-71 kierownika Państwowej Inspekcji Podatkowej przy Ministerstwie Finansów Republiki Litewskiej z dnia 26 maja 2011 r. „W sprawie zatwierdzenia formularzy zawiadomienia i ostrzeżenia”, i nadaję mu nowe brzmienie TAR, 2015-08-17, Nr. 12346; Beneficjent pomocy nie przedkłada dokumentów ani innych informacji związanych z administracją projektu, wskazanych w umowie o pomoc / wniosku / wniosku o płatność, w pismach, zapytaniach, wystąpieniach lub ostrzeżeniach otrzymanych od Agencji TAR, 2015-08-13, Nr. 12268. Rzadsze przypadki, gdy derywaty czasowników o innym sposobie słowotwórczym, obok znaczenia podstawowego, nabywają także znaczenie dokumentu, są podobne do przypadków derywatów z przyrostkiem -imas (-ymas) – istnieje wyraźny związek z czasownikiem bazowym, który oznacza czynność związaną z treścią dokumentu, np.: w opisie opisuje się, w przeglądzie dokonuje się przeglądu; w sprawozdaniu rozlicza się, zaświadczenie oznacza się, skargę składa się; w umowie uzgadnia się. Inne przypadki, gdy związek semantyczny między derywatem a czasownikiem podstawowym nie jest tak jasny lub jest trudniejszy do zrozumienia, są mniej typowe, np.: statut, regulamin. Istnieje kilka przypadków, gdy rzeczownik odczasownikowy oznaczający dokument trudno powiązać z czasownikiem, od którego zależy treść dokumentu, np.: wniosek, opinia, albo gdy rzeczownik oznaczający dokument w ogóle nie jest derywatem czasownika, np.: wytyczne, list. Znaczenie takich rzeczowników wiąże się z przedstawieniem pewnych rzeczy, zazwyczaj w formie pisemnej, dlatego po zaistnieniu określonych warunków mogą one nabrać znaczenia dokumentu, gdy z kontekstu wynika, że wykonywane są określone czynności związane z formalnym sporządzaniem dokumentu, np. : 20. Opinię specjalisty sporządza się w następujący sposób: 20.1. Opinię specjalisty sporządza się na blankiecie Laboratorium Celnego, podpisuje ją specjalista (specjaliści), który przeprowadził badanie. 20.2. Opinię specjalisty przedstawia się dyrektorowi Laboratorium Celnego (zastępcy dyrektora) do zatwierdzenia. <...> 20.3. Podpis specjalisty potwierdza się pieczęcią Laboratorium Celnego. <...> 21. Sporządza się jeden oryginalny egzemplarz wniosków specjalisty i załączników, który przekazuje się zleceniodawcy, a jego kopię pozostawia się w Laboratorium Celnym. TAR, 2015-09-01, Nr 201513325. Inną charakterystyczną cechą słów nazywających dokumenty jest to, że wiele dokumentów nazywa się tarptautiniais žodžiais, jų reikšmės aprašytos ir lietuvių kalbos, ir tarptautinių žodžių žodynuose. RASUOLĖ VLADARSKIENĖ. Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bendrinekalba.lt ISSSN 2351-7204 W związku z tym, chcąc w razie potrzeby nazwać dokument w języku litewskim, zwykle albo tworzy się rzeczownik od czasownika, albo zapożycza się słowo z innego języka. 4. PRZYPADKI PROBLEMATYCZNE Dlaczego ważne jest rozróżnienie, czy dane słowo oznacza dokument? Przede wszystkim dlatego, że używa się z nim odpowiednich słów opisujących czynności, które można wykonywać z dokumentami, ponieważ dokumenty mogą być sporządzane, przyjmowane, zmieniane, uzupełniane, zatwierdzane, tylko one mogą obowiązywać lub tracić moc, np. : Dokumenty przetargowe, zgodnie z danymi zawartymi we wniosku-zleceniu zakupowym wypełnionym przez inicjatora zakupu, przygotowuje Komisja albo organizator zakupu TAR, 2015-08-26, Nr. 201513003; Rząd Republiki Litewskiej p o s t a n a w i a: / Zatwierdzić zasady przygotowywania i wdrażania projektów konsolidacji gruntów TAR, 2015-09-02, Nr. 2015-13378; Z a t w i e r d z a m wytyczne dotyczące składania projektów finansowanych ze środków Funduszu Wspierania Kultury TAR, 2015-09-08, Nr. 2015-13596; Minister ochrony kraju i minister ochrony zdrowia do dnia 31 grudnia 2015 r. przyjmują akty prawne wykonawcze do niniejszej ustawy TAR, 2015-04-30, Nr. 2015-06587; Zasadniczo zaaprobować projekt ustawy o uzupełnieniu ustawy Republiki Litewskiej o organizmach genetycznie modyfikowanych o artykuł 121 TAR, 2015-08-26, Nr. 2015-13007; Z m i e n i a m zarządzenie dyrektora Państwowej Kasy Chorych z dnia 15 października 2004 r. TAR, 2015-08-11, Nr. 2015-12217; Uznać za nieważną decyzję Komisji Radia i Telewizji Litwy z dnia 28 stycznia 2004 r. TAR, 2015-10-20, Nr. 201515764; Zarządzenia ministra są publikowane i wchodzą w życie w trybie określonym przez akty prawne Republiki Litewskiej TAR, 2015-04-28, Nr. 2015-06443. Innym ważnym aspektem, gdy znaczenie konkretnego dokumentu uzyskują abstrakty czasownikowe, jest rozróżnienie między przedmiotem materialnym a abstrakcyjnym. Jak już wcześniej wyjaśniono, dokument oznacza przedmiot materialny, a słowo go oznaczające może mieć określone cechy gramatyczne właściwe wyłącznie słowom oznaczającym przedmioty materialne, np. będzie odmieniane przez liczby, a jego miejscownik będzie całkowicie zrozumiały, 5 ponieważ w dokumencie można zarówno wskazać, jak i napisać itd. Jak już wspomniano, znaczenie słowa dokument może być rozumiane bardzo szeroko, dlatego powstaje pytanie, czy każdy rzeczownik może stać się nazwą dokumentu. Czasami w dokumentach trzeba uregulować różne warunki działalności, wskazać określone kryteria dla 6 określonej działalności 7 5 Nie zaleca się używania rzeczowników abstrakcyjnych w liczbie mnogiej KP G 20; miejscownik KP S1 93–98, 115, 120–121. 6 Warunki oznaczają albo wymagania umowy, albo okoliczności, w których coś się dzieje KancKP. 7 Kryterium – podstawa, miara oceny decyzji DŽ. RASUOLĖ VLADARSKIENĖ. Dokumentus reiškiantys žodžiai administracinėje kalboje BENDRINĖ KALBA 88 (2015) www.bendrinekalba.lt ISSSN 2351-7204 keliamus reikalavimus 8 , nustatyti įkainius 9 , dydžius 10 , normas 11 ir pan., o šie žodžiai pradedami używać jako nazw rodzajów dokumentów, chociaż oznaczają one rzeczy abstrakcyjne, pewne aspekty podlegające regulacji, ale nie konkretny tekst. Należy tu rozróżnić dwa przypadki: 1) gdy wspomniane rzeczy są bezpośrednio zatwierdzane w tekstach aktów prawnych (w zarządzeniu, uchwale), np. : Zarządzenie „W sprawie ustalenia kryteriów podziału żółtych autobusów na rok 2015” <...> / U s t a l a m następujące kryteria podziału żółtych autobusów na rok 2015 <...> TAR, 2015-0506, Nr 2015-06814; <...> rada samorządu p o s t a n a w i a: / 1. Zatwierdzić stawki za usługi świadczone przez UAB „Skuodo vandenys”: / 1.1. Stawka za jedną godzinę korzystania z basenu: / 1.1.1. dla dzieci i uczniów po okazaniu legitymacji szkolnej – 2 Eur; / 1.1.2. dla dorosłych – 3 Eur TAR, 2015-04-02, Nr 4928; 2) gdy wspomniane rzeczy są regulowane w odrębnym dokumencie zatwierdzanym tym aktem prawnym, np. : Z a t w i e r d z a m w załączeniu: <…> warunki umowy o świadczenie przez Służbę administracyjnych usług elektronicznych TAR, 2015-12-31, Nr 21217; Z a t w i e r d z a m stawki opłat dla przedsiębiorstwa państwowego Centrum Rejestrów za wyszukanie jednej sprawy egzekucyjnej i rozszerzone wyszukanie jednej sprawy egzekucyjnej w Systemie Informacyjnym Komorników (w załączeniu) TAR, 2015-08-26, Nr 2015-13001; Zatwierdzam Wymagania dotyczące urządzeń do gier zdalnych (w załączeniu) TAR, 2015-11-18, Nr 18289. W istocie można zatwierdzać lub ustalać zarówno normy, jak i warunki, kryteria oraz określone stawki, gdy są one związane z działalnością regulowaną (1). Jednak omawiane słowa nie mogą oznaczać dokumentu, dlatego nie nadają się do jego nazwania (2), że w tych przypadkach mowa jest o dokumentach, wyraźnie wskazuje wielka litera pierwszego słowa tytułu, np.: <...> z a t w i e r d z a m Normy planowania przestrzennego (w załączeniu) TAR, 2014-01-08, Nr 91. Jeszcze wyraźniej widać, że rozpatrywanym słowom nadaje się znaczenie dokumentu, gdy tworzą połączenia ze słowami opisującymi opracowanie tekstu, por. Uzupełnić wierszem 19 stawki opłat za usługi płatne <…> pedagogicznej służby psychologicznej, zatwierdzone decyzją rady samorządu rejonu <…> z dnia 25 września 2014 r. Nr <…> „W sprawie zatwierdzenia stawek opłat za usługi płatne <…> pedagogicznej służby psychologicznej” TAR, 2015-04-03, Nr 5128; <...> rada p o s t a n a w i a: / 1. Zmienić kryteria zakupu usług żywienia uczniów, zatwierdzone decyzją rady samorządu rejonu <...> z dnia 31 maja 2007 r. Nr T-129 „W sprawie zatwierdzenia kryteriów zakupu usług żywienia uczniów”: / 1.1. zmienić punkt 3.2 i nadać mu następujące brzmienie: <...> TAR, 2015-10-23, Nr 16714. 8 Wymagania mogą oznaczać obowiązkowy porządek i jego zasady KancKP. 9 Stawka – ustalona cena, wartość DŽ. 10 Dydis – didumas (aukštumas, platumas ir kt.) DŽ. 11 Norma – 1. uznana za obowiązkową zasada, przepis: n. prawna. n. językowa. n. zachowania. 2. ustalona ilość, wielkość: n. wydajności pracy. n. nawadniania. DŽ