Lietuvių kalbos gramatinių ypatybių įsisavinimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
Full text
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGNĖ BLAŽIENĖ
Uni e sidad Vy au as el G ande
LIETUVI LANGBOS GRAMATINI YPATYBI INSATISAMINIMO
ENGL LABORO DE REPORTO SUNKUMAI
ESMINIAI VOODŽIAI: lengua ensisa inación, d ikalbys ė, išlusis con a jimas, aikų kalba.
ĮVADAS
Úl imo decenio, p es ando a ención a los li uanos esiden es en o os países, comenza on as is
abajos, los cuales buscan es ablece emig ación i ien es li uanos enlaces con o os nau icios y
c eacionisi en nue a espa essa expe iencia (Liubinienė 2009), pe cepción de iden idad, conexiones
con Li uania (Čiub inskas, Kuzneco ienė 2008). G e a socialines emas discu iéndose sob e las
lenguas li uanas, que ambién se conside a uno Li u iškos apa ybės b uožų, conse ajojimą,
a ojimą šeimose, bend uomenėse. Más ecuen e se examinan li uanis ismo ugdymas y
li uanis inio educación desa íos (Dau a as 2005; Celešiū ė 2008; Aleksand a ičius, Kuzmickai ė
2008; Tamošiūnai ė 2009 2012), la ac i ud de los pad es hacia li uanis inį ugdymą (Šu inienė 2009),
p ime a, an os, e ce a gene ación de emig an os lemian ys eiksniai man enimismo de la lengua
he edada (Tamošiū ė 2008), modos de ges ión de lenguas en las amilias (Jbukakai ė-Bulienė 2014a,
2015b) y e c. Men ien én e se e al es udios de mayo alcance, en los cuales buscó de e mina en
las g andes ciudades de Li uania la elación de lenguas usadas y iden idad nacional (p oyec o
1
Mies ai i kalbos, Ramonienė 2010), examina el lenguaje de los emig an es li uanos, el epe ua
lingüís ico, las disposiciones lingüís icas (p oyec o Emig an ų kalba, Ramonienė 2015), denag ina
las peculia idades de la lengua li uania en la diáspo a, el ni el de pago, la causa y el compo amien o
2
(p oyec o Li uanian diaspo a: k .
3
Cada ez con más ecuencia se concén an en es udios lingüinos de la in e elación de dos
lenguas y del dominio de la lengua en los aspec os del pa imonio o la lengua de casa. Po ejemplo,
Lionginas Pažūsis (2009) es udió los códigos li uanos de Amé ica del No e, los e ec os inglesos en
la lengua li uanas peculia idades, en pa e desc ibió algunos signos del nykimo de la lengua li uanas. Con el in de es ablece de Li uania lengua
1
P oyec o lle ado a cabo 20072009 m. Vilniaus uni e si e, di igė p o . d . Meilu ė Ramonienė, inanció el Fondo
es a al de Li uania de ciencia y es udios (ž . si io web del p oyec o: h p://p ojek ai. u.l /mies aii kalbos).
2
P ojek as ykdy as 2011–2013 m. Vilniaus uni e si e e, ado ė p o . d . Meilu ė Ramonienė.
3
P ojek as ykdomas 2015–2017 m. Vilniaus uni e si e e, ado ė p o . d . Meilu ė Ramonienė (ž . p ojek o
in e ne o s e ainę: h p://wp.eln.l /apie-p ojek a/).
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
asimilamien o de o a lengua en o no en peculia idades, el desa ollo de la lengua omen an es y
de enien es ac o es, señalado la a ención en los niños lengua. Aplicando di e sos mé odos de
obse ación p olongada y expe imen ales, examinadas bikkalbių niños na i os de lenguas li uanas
ensia imien o okiečių (Balčiūnienė, Kalniny ė, K i ickai ė 2011) y ingles lengua en o nokoje
leksinės, g ama ines peculia idades (Blažienė 2015). También se compa ó d ikalbios (lie u iųanglų,
usųlie u ių) y ienakalbių aikų kalba (Kalniny ė 2013; Balčiūnienė, Kalniny ė 2013; K i ickai ė 2014;),
i as li uanias, como na mosios y sekundosios (s e imosios), g ama inas, codos kai os
peculia idades (Dabašinskienė, Čubai ė 2009; Dabašinskienė, Balčiūje a, Kalniny ė 2013), la pé dida
na mosios li uanos en la in ancia, espa ándose hacia o a lengua, en casos de adopción
in e nacional (Ramonai ė 2013).
Aunque mul iplica abajos, en los que se examinan emig ación i ien es li uanos peculia idades de
la lengua, al a al a más p o undas y mayo alcance de in es igaciones, que ayuda an
me odónicos medios p epa ado es, p epa an es de li uáneos lengua de enseñanza, enseñanza(si)
ma e ial, susc ibi se a esos lingüicos peculia idades, po las cuales se ca ac e iza o a lengua
en o no ensao ida li uáneos. Tales in es igaciones ambién son impo an es a maes os de
li uanis ines escuelas, logopedos, que abajan an o con los niños, expe imen ančiais
di icul ades o a lengua en o no en ap ende na i as lenguas li uanas, an o con niños e o nados a i i a Li uania, cuyos conocimien os y habilidades de lenguas li uanas no coinciden comúnamžių
Li uania de las habilidades de la lengua li uanas.
Teniendo en cuen a es os pocos mencionados y muchos o os aspec os, se ealizó un es udio de
g an alcance, po el cual se p ocu ó de e mina en el en o no de la lengua inglesa las lexisines de
g ama ines ypa ybes
4
. S aipsnio ikslas – ap a i kele ą gim osios lie u ių kalbos, įsisa inamos
la lengua li uanas y en el en o no de la lengua inglesa, las peculia idades g ama icas (linksniación
pa adigmas selección, de inación y con ol, neiginio kilmininko consumo), que plan ean di icul ades.
1. MÉDICA Y METODOLOGIA DE TRIMO También
El es udio ealizado en 2013 mes de ab ilbi eo, da os ecogidos en cua o dis i os de Lond es. Aplicando išliojo
li uanis inėse mokyklose, ku ios eikia nuo ienų iki dešim ies me ų ski inguose Londono
cuen o de c eación según pa eikslėlius a eao į ue eunidos 156 niños cuen osimas, ambién se ealizó es udia i os
pad es (globėjų) socioling is inė apelación, que ue a leksinės y g ama ines peculia idades. En es e a ículo ap ie a en
4
Ty imo pag indu engiama dise acija, ku ios ienoje dalių išsamiai ap a iamos d ikalbių aikų lie u ių kalbos
ca ac e ís icas g ama icales, especialmen e omis, las cuales plan ean di icul ades y monólobos niños susc ibiendo la
lengua li uanas.
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
de e minado el en o no de ida del niño, las lenguas u ilizadas en las amilias, la ecuencia de uso de
la co espondien e lengua y k . De los da os de la encues a anque ís ica esul ó que es udiamíos
son muy di e en es, po lo an o el es udio selecciona aquellos niños, cuyos ambos pad es lengua
ma iz es li uanos, a los niños nacie on en en o no de inglés (95% de odos los es udiables) o
iki ienų me ų amžiaus (5 p oc. isų i iamųjų). Taigi iš iso a ink a 100 aikų, ku ie a i iko
nacie on en Li uania, pe o en en o no de inglés llegó mencionado c i e io, y examina c ea sus
išlieji pasakojimai. Según amžių i iamieji escapa s y i pamechiui en 6 g upo de siglo (ž . len elę).
LENTEL. Da os sob e los in es igados
G upo De
Edad
G upės
amžiaus
idu kis
Niños de
Núme o
Ly is
País de
Me gai-B-
Nacimien-
e niu-Ju-
o ės kai
ng inė
Reino
(LT Li uania)
44;11 m.
4;7 15 9 6
15 -55;11
m. 5;4 27
13 14 27 -6
meses)
88;11 m.
8;3 16 10 6
16 -99;11
m. 9;3 10 3
7 10 -
66;11 m.
6;4 15 10 5
14 (LT
i io
1 niño
711 m. 7;5
17 15 2 137;
4 niños
(LT i io:
3 meses ; 6 meses ;
Unido 7
meses ;
10 meses)
Del o al:
100 60 40
95 5
Du an e el es udio p ocu ó apun a a lo más niños, po lo que su núme o en cada g upo de edad
no es aba limi ado y es desiguodas. La más baja i iables (10) es 910 m. en g upo de edad, ya es e
(i mayo esnio) edad de niños li uanis inas escuelas muy disminuye debido a que los niños se eligen
acudi o os, gene almen e angliškose escuelas u o as ugdymo ins i uciones en inglés habla
ejecu us bū elius.
Mencionada, que na mąją lengua li u ias los niños oían de ambos pad es, en las amilias p e alo
kalba, aikai bu o ska inami šia kalba kalbė i iek su ė ais, iek su b oliais i (a ) sese imis.
Anke inės apklausos duomenys su eikė žinių apie ai, kad isi aikai gebėjo bend au i anglų
li u ians lengua, y es a lengua mayo i as 48 m. g upos de edad i ia i os a o a pusę dnia, a 99;11 m.
niños 75 p oc. dienos. La mayo ía de odos los g upos de edad niños li uanis ina escuela a endedé
sob e d ejus me us, en Li uania iskyda osi una ez po año y en ella pasanisda o sob e d i semanas.
Lankydamiesi Lie u oje aikai lie u iškai bend a o su seneliais, ki ais šeimos na iais,
bend aamžiais.
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Los da os del es udio ecolec a u ilizando el mé odo de c eación de ela o išlioyo. A los niños se les
pedía pajais i paseki pasaká según adelan e dados de seis seis siuže ines pic slillos, coloclio ų an e
el niño ho izon alia eile desde la izquie da a la de echa, seką (ž . pa eikslą). P epa ación de c ea
na ación iempo, du ación de na ación no se limi aban, al niño c eando na ación, el in es igado su
no in e umpinėo, no p egun é p egun as, que pod ían pasu le a sie ada de na ación, ne aisė niño
de mane a di e en e á nomb ados pe sonajes, pe o animó habla p i a iamaisiais palab as ( aip,
mhm, bien). Cualquie a c eación na a i a del niño e aluada posi i amen e, el niño elogiado. Tan o
an es de la in es igación, como du an e la in es igación con el niño in es igado communicaba en lie u ians.
PAV. Rišliojo na amien o siuže ines pa eikslėlių seka (Hickmann 2003; Gaga ina y k . 2012) El mé odo de
Cuen o según pa eikslėlių seką ha sido elegido po que es a ac i idad es habi ual, econocible, aplicada
an o a niños ikimeccula es, an o a niños escola es, no susci a ensiones. Además, la c eación de
ela o išliojo kalbinė ac i idad, cuando hay que escoge palab as, o mas mo ologicas, eglas
g ama icales, medios de unión de ex o y o as es a egias de c eación de ela o, que el oyen e
en as ų pasako ojo is o iją. Rišliųjų pasakojimų kalba y su análisisė p opo ciona da os sob e
na i os de lenguas li uanas, įsisab os y consumidos inglés en en o no, lexicines, g ama ines y o as
lingüicas peculia idades (ž . kelių i iamųjų papasako as is o ijas):
5
INF14: una ez había algunas cua o paja i os y había mama paja i o y es o os paja i os que ían come se
pe ezón mama paja i o sal ó a coge sliek y cogió sliek aquí y pe ezón ka é io y quiso su egy esos paja i os y
pe ezón io y núme o y ejemplos se p esen an más adelan e al comienzo se ab e ia INF (in o m) y has a en onces
5
indica que en la in es igación masculina los in o man e más in o man e ue on susc i os, cada uno de ellos se
in es iga, con obje o de anonimidad. Pas i ieji b ūkšniai sepa an pasakimas, es deci es habla del a ka pas an es y
(o) después aiko pada i as pausas o a sik ėpimo, y el signo +... ma ca nebaig ą pasakymą. En es os y o os ejemplos
los signos de césped compone se según la Comisión Es a al de la lengua li uana ap obada eglas de césped, y
g ama ínas pascuan pe o io ambién y pascuan po la caodegos paėmiau [= paėmė] y pascuan ka ė bėgo y pascuan
klaidos palik os okios, kokias pasakė aikas.
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
pe o pascuan ka ę bėga (4;11).
6
INF81: aquel día i ían es balandjes, una mama balandis y en onces mama Ap il salía de uelo a
come paja y en onces ka ina ió: hay pequeños balandjes paikučių y en onces ese ka ina subió al
á bol en onces el pe ucho en onces sigue iniendo en onces en onces ka ina mi ó hacia lo al o,
en onces a los henus, a esos balandjiu os y en onces comenzó a pega se al á bol en onces el
pe uco ino y e que mama... y mama + e, al ez que cogió esos paja i os y en onces después de
eso el pe uco llamando a los an inos uoduni [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u]
[u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u] [u]
[u] [u] [u] Rišlieji cuen os ue on g abados a dic o oná, que a niños no e a isible. Recopilados
egis os ansc ibidos man eniendo in e nacionales niños lengua ansk ibamien o es ánda es
CHAT (angl. Codes o he Human Analysis o T ansc ip s), mo ológicamen e codi ica , i. e.
indicadas de cada his o ia usu pada en la palab a ca ego ías g ama icales (pa e del habla,
7
núme o, giminė, iempo y e c.). Es e abajo ealizado semiau omá icamen e, sin emba go debido al
lenguaje mo ológico mul idi eikšmiškumo el in es igado necesi ó pe žiū ė i mul idi eikšmius
palab as y escoge la ap opiada mo ologicas kodio ės a ian e. Cada cuen o encon ado en
g ama icalmen e ne aisyklinas palab a o combinación de palab as ma cado specialia zyma,
indicančia g ama icas e o es lenguaje ni elení (mo ologija, sin aksė) y ipá (caičiaus de inimo
e o , linksnių con ol e o y k .), que, ealizando e o es analizę, p og ama au omá icamen e
de ec edos ipo co espondien e e o es. En es e es udio p ocu ó discu i algunas de las
peculia idades del ni el g ama ical, es ablecidos exnag inėjus išliasiios cuen os encon ados
e o es g ama icales, las cuales niños en los es udios de lengua suelen mos a cie a ase del
desa ollo del lenguaje y sus señas p opias.
2. LIETUVI LINGUAS GRAMATICAS INSATACIÓN DE PESCALIOS ambién se han p oducido
Li u ias lengua es u ningos y complejos mo ologías lengua, sin emba go, como
mues an es udios de la lengua ensai inio (Sa ickienė 1999, 2003; Wójcik 2000; Balčiūnienė
6
2009; Kamanduly ė Žymėjimas 4;11 indica que al niño le son 4 años y 11 meses.
7
Codi icando los da os del es udio se u iliza Ine o Dabašinskienės y Lau os Kamanduly ė desa ollada Saky inės
lie u ių kalbos eks yno c eación me odología (Kamanduly ė, Sa ickienė 2007, Dabašinskienė, Kamanduly ė 2009).
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
2009), aunque y expe imen ando cie os pe íodos di íciles, los niños al inal con éxi o asimilan la
na i a lengua.
Nag inėjan cien o d ikalbios 49 m. niños lie u iškai pasek ų išliųjų pasakojimen os lengua, en
di e sos (lexikos, mo ologías, sin aksés, palab as da ybos) ni eles encon as peculia idades,
ca ac e ís icos monocolbios in osisa inan la ma ąją lengua, ambién su gidos exclusi amen e
debido a dos lenguas in e coñecidas. Como mencionado, más adelan e abajo na i a de la
usu ucción de la lengua inglesa en el en o no de la lengua se discu e examinando es aspec os de
di icul ades kelienčius en e enniación pa adigmas escogimien o, a monización y con ol y neigino kilmininko consumo.
2.1. Elección del mal pa adigma de en e enimien o
Ac ualmen e en las lenguas li uanas (DLKG 2006: 69) se asignan cinco daik a a džių linksniuo ės, en las
que según dis in os de linksnių o mų peculia idades esma 12 pa adigmų. los es udios de la
8
adquisición del daik a a dío de la lengua li a ia mues an (Sa ickienė 1999, 2001) que la misma
p oduc i a pa adigma del giminos a iškės es la p ime a, algo menos p oduc i os e ce a y quin a,
y la misma p oduc i a pa adigma del giminos mo e iškės oc a a, algo menos p oduc i os sex a,
sép ima. O as pa adigmas (ne in oji, onceolik oji, cu a oji, segunda y décim oji) conside y inas
9
nop oduc i os. Menė ų pa adigmas p oduc i umó deciden lo que sus galúnes suelen u iliza se
in eg ando p es inos, o mando nue as palab as, ambién en ellas ocu e galūnių kai a (D essle y
k . 19951996; D essle , Tho on 1996; Sa ickienė 2001, 2003; Sa ickienė, Kazlauskienė, Kamanduly ė 2004).
Es e úl imo enómeno del galūnių kai os casos encon en los cuen os de los niños d ikalbios. Uno de
los casos más ecuen es, encon ų en his o ias de odos los g upos de edad, daik a a džio shuo
aleg niamien o no según oncecien h, pe o e ce aja pa adigma, po ejemplo:
(1) INF22: y ka ina huyó de suunio (5;9).
(2) INF16: y dice mama: ¿ us edes no habėjo con ca inu y con caníu?
(5;5). (3) INF62: y ese caninis ka ino uodegą pañó e in en é nu emp (7;7).
(4) INF82: y shunis nukando uodegą (8;0).
(5) INF99: cuando ka ė se alzó en la ama del á bol, shunis mo dando ka ei en uodegą (9;6).
8
(i)a aleg niuo e se asignan 13 pa adigmos, (i)u aleg niuo e 45 pa adigmos; i(o) aleg niuo ei 67
pa adigmas; ė aleg niuo ei 8 pa adigma, i aleg niuo ei 912 pa adigmos.
9
Vy iškosios i mo e iškosios giminės linksnia imo pa adigmos nu ody os p adedan nuo p oduk y iausios.
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Iš pa eik ų pa yzdžių ma y i, kad dalis aikų daik a a dį šuo pasi inko linksniuo i pagal
dažnesnę i p oduk y esnę linksnia imo pa adigmą. Daik a a džio į ai ių linksnių aiška ( a d.
pe os; kilm. šunio; įnag. shuniu) indica que los niños son bien asis ida de la e ce a pa adigma
aleg nių galūnes. Po o a pa e, es os (y más adelan e en es e subscí culo discu idos) casos
de elección de malos pa adigmas pod ían es a elacionados con los pad es a me. Oi iendo los
10
pad es e mialmen e aleg niuojamos cie as palab as, el niño podía asumi al
co espondien e palab a modelí del aleg niación. Algunos cuen os en luga de daik a a džio
ka inas (ka ė) di e sosi ías aleg niais usado la palab a ka is, p z. :
(6) INF12: ka is quie e su o y (4;4).
(7) INF30: i ka is acedió (5;8).
(8) INF24: más a de llegó el pe i o, mi aba a ka į, qué hace (5;7). Los úl imos casos pueden se explicados de
a ias mane as. Podía se , que la palab a ka inas niños p ima iamen e ab e iado, enunciando al p e acio
(ka -in-as), en onces elegido aleg niui no según la p ime a (plg. ka as), pe o e ce aja aleg niación pa adigma
(ka is, plg. dan is). La ab e iación de la palab a puede se sie ina con el p incipio de economía p opio de la habla
šnekamaja, cuando pa a deci más ápido, sllandžiau se omi en p iebalsia, ab e iada la palab a pabaiga, andasi
educciones de balsios, asimiliaciones, e c. (más éase Dabašinskienė 2008), y no a di e ido pa adigma pudo se
elegido debido a la analogía: aleg niada según la e ce a pa adigma así mismo, como ya discu ido la palab a šuo
(plg. šunis y ka is). Po o o lado, la palab a ka is d ikalbių Li uaniesanglų aikų lie u ių lengua pod ía habe
su gido no ab einan palab aí ka inas, y sulie u inan anglišką žodį ca p idėjus ečiosios pa adigmas galūnę
-is (ca +is). casos exis e en odos los 49 m. g upos de edad. Con a iamen e, más ecuen emen e daik a a džio
ka inas aleg niación según e ciasja pa adigma (ka is) casos encon ado 45 m. g upos de edad (14 casos) y sólo
Bū ina paminė i, kad daik a a džio šuo linksnia imo pagal ečiąją pa adigmą (šunis)
dos casos en una 99;11 m. niño cuen o. Teniendo en cuen a es o, puede a i ma se que y ju enni, y mayo es niños
son enden es simpli ica el sis ema aleg niado, seleccionando ecuen es y En el cues iona io de la encues a
11
socioling is ina no incluída la p egun a sob e los pad es dialec á ( a mes), po lo que da os exaclios sob e cada
es udia i o pa en es a mě no enemos. Sin emba go menciona que, ecopilando da os del es udio, qué En Es os
10
g upos edades encon 14 casos: 12 casos ns. nomb e. o ma ka is y 2 casos ns. al. o ma ka į.
dieną bu o lankomasi li uanis inėse mokyklose, bend au a su aikais, ė ais, odėl bu o galima išgi s i, kad kai
ku ių aikų kalboje esama panašių a mės, kodų kai os a k . kalbos ypa ybių kaip i jų ė ų kalboje.
11
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
p oduc esne en e enimien o pa adigma. O p oduc i os pa adigmas cambii (en es e caso
p ime as con e ciasja) escasea mayo es niños kalboje, aigi įsisa inus aleg niación sis ema.
Visų amžiaus g upių aikų pasakojimos pasá onse 11 casos, cuando a iškosios giminės
daik a a džiai aleg niuo i según mo e iškosios giminės pa adigmas, p z. :
(9) INF13: i šuniuka labai bėgo (4;2).
(10) INF15: a con inuación la ga a así nubėgo del
pe i o (4;4). (11) INF64: y en onces ellos ace ca on a
su nido (7;6). INF73: e šunė iene e su ado ka y ę (7; (12)6).
(13) INF9: i allí ka inei empia (4;10).
INF81: jisai zalepo
12
sob e medžios (82); (14)
(15) INF50: una ez en un mismo sjio i en es pája i os leliukai y mama (6;2). en los ci ados
ejemplos los p oduc i os […] p ime os (šuniuk, ka inas, niddas) y e ce os (medis)
obik a o džiai a iškosios giminės pa adigmas aleg niuo i según p oduc iosía hemiškosios
giminės pa adigmas sex ąją (šuniuka, ka ina), aš un ąją (ka inei), sép imąją ( ns kil.m.
medžios; ns ie . medžio). Ras i 3 casos, cuando eme iškosios giminės loik a a džiai
aleg niuo i como y iškosios giminės palab as, p z. :
(16) INF30:
13
mãmas ya milli (5;8).
INF53: o mãmas iene en él (6; (17)1).
INF64: y ellos así clykė y dije on ya mamyčiams: quie o comgy i (7; (18)6). En los p esen ados 16o y
17o ejemplos en la eme iškosios giminės sex os pa adigmos daik a a dis (mama) aleg niuado
según la p ime a i iškosios giminės pa adigma (mãmas, plg. namas). Teniendo en cuen a el hecho
de que en lengua inglesa a dažodžiai no iene especí icos mo emos, sepa an es a iškąją y
mo e iškąją giminę, discu iji casos pod ían mos a lie u ių kalbos wo dsų giminės nykimą:
y iškoji giminė pasi enkama como nežymė oji. O o caso c ea i a (18 ej.) indica que
mo e iškosios giminės daik a a dis (mama)
y a a ojamas su y iškąja deminu y inės p iesagos -y is, -y ė o ma (mamy is) i a i inkamai
12
En ambos ejempla es (1415) los niños suki čia o el p ime o de la palab a skiemenį: medžios, medžioje.
13
En ambos casos (1617) los niños suki čia o el p ime o de la palab a skiemenį: mãmas.
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
linksniuojamas pagal ečiąją pa adigmą – dgs. naud. mamyčiams (plg. b oly is, b olyčiams).
Pas a asis pa yzdys laiky inas indi idualiu a eju, ačiau odo, kad g ama iškai ne aisyklinga
aleg niación pa adigma puede se pa enkama y aleg niando deminu i inius daik a a džius.
Pab ėž ina, que aunque 915 y 1618 ejemplos se pasa en pa adigmas de p oduc i esnes o o a
giminés, aleg niuojando daik a a džius u ilizadas osmos pa adigms linksnių galūnės.
Daik a a díes aleg niación según p oduc i esnes pa adigma es un ecuen e enómenoškinys
daik a a díes ing esasimien o iniciación, pues es o pe mi e niños sup esimila complejo
sis ema de aleg niación. Sin emba go, como de e minado esnag anėjus es e p oceso eigą,
ace ca de 3;5 años niño el sis ema de aleg niamien o es exi osamen e unosimado (más adelan e
é. Sa ickienė 2003). En es e es udio discu ie on pa adigmas de aleg niación niños casos
mues an que bílalbos 49 años niños son pe cepen sepa ados pa adigmas, especialmen e
p oduc ios, sis emas de aleg niación, sin emba go incluso e mayo es les di icul a escoge
ap opiado obik a a džio pa adigma de aleg niación. Es o puede mos a que el sis ema
aleg niamien o no es á adecuadamen e pe p es a, po lo que ečiau u ilizadas palab as o
aquellas, cuyos pa adigma aleg niamien o al niño no es cla o, aleg niuojan según p oduc i a y ecuen e pa adigma.
2.2. Malos casos de coo dinación y con ol
Una de las ca ac e ís icas de las elaciones sin ác icas de la lengua li uana combinación,
cuando dependiomo (ų) palab a (ių) o mas mo ológicas (linksnis, núme o, giminė) se eligen
según la palab a p incipal (DLKG 2006). En pa e de es e es udio los pa icipan es
dependien es de palab as combinamien o con p incipales palab as gimine y (o ) núme o plan eó di icul ades.
Po ejemplo, hay casos, cuando no conco dada daik a a džio y būd a džio giminė (19) INF96: ka ė
ue hamb anos y quiso muy su algy i (9;7), así como casos, cuando no conco dado aleg ño y (o)
giminés y (o) o ma de núme o, ej.: (20) INF14: una ez ue on kažkokios cua o paukščiukas (4;11).
(21) INF53: al es pequeños quie e come (4;11). (22) INF16: y dice mama iščiuk: us edes, iščiuk
pequeño, a ninguna pa e no idéis (5;5). (23) INF76: y í a aleg ó que los niños es u ie an a sal o
(8;2). (24) INF83: uno día i ía mama con es paja i os (8;2). (25) INF86: y shunis a ėję pama ė ka ę
(8;5).
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
IŠVADOS
Rišliųjų pasakojimien os análisis del lenguaje e eló, con qué di icul ades en on a niños, inglés
en o no enassabindami el pa adigma de linksniación, g ama ines o mas (linksnio, núme os,
giminés) de inación, linksnių con ol y neigino kilmininko consumo. Domenys mos ó que
in e ac uando dos idiomas la na i a del sis ema de elicniación del idioma li uanos puede se
adecuadamen e asimilado, a pesa de lo que de algunos d ikalbių aikų kalboje es e p oceso
zasi ęsia más la go que ienkalbių aikų has a penke ių, šeše ių me ų amžiaus. Pab ėž ina, que
an o pequeños, como mayo es niños son p opensas simpli ica el sis ema aleg niación, po lo
que nop oduc i íos pa adigmas o čiau us ojamus daik a a džius son p opensas aleg niui
según p oduc i ias pa adigmas. Exis en casos, cuando aleg niación pa adigma se escoge según
analogía a o as palab as, sin emba go es o ca ac e ingue a los más jó enes pa icipan es del
es udio. G ama icales Fo mas de la de inación análisis demos ó, que los niños saben
co ec amen e escoge galūne, que mues an núme os, a iškąją, mo e iškąją giminę,
linksnius, pe o incluso y mayo es edad (78 m.) niños oda ía su ge di icul ades pe enomo (-ų)
palab a (-ių) mo ologines o mas escoge según la palab a p incipal.
Analimo de Valdimo mos ó que con anzi y iniais accionesmajodžiais u ilizado galininkas obje o i
eikš i ne edai es sus i uído a dininku, kilmininku o k . linksniu. Tokio polinkio esama
monolocalbiams niños enusa inan anzi y inius eiksmažodžius, col ap ends ama con es os
eiksmažodžiais consumi galininką. Sin emba go, los da os del es udio ealizado mues an que el
consumo de anzi y inių eiksmajodžių con galininku di icul ades oda ía causa a los mayo es (7
y 9 m.) bílinguas niños. Además, an o a pequeños, como a mayo es (78 m.) niños es di ícil u iliza
co ec amen e neigino kilmininká. Con nega i amaisiais anzi y iniais eiksmažodžiais indicado
obje o niños eikš as no kilmininko, y galininko aleg niu. P ielinksnių y el uso de cons ucciones
p ielinksninių se ca ac e iza po a ias peculia idades. P ime o, con p elinksniu ein consuman es
daik a a dji no siemp e pueden se exp eskiados aquellos aleg niais, con los cuales esos
p elinksniaiamos. Segundo, puede se cons i uida g ama icamen e egula iga p ielinksnio y
daik a a džio o mulae (p z. de + kilm.), pe o ne aisyklinga p ielinksninė cons ucción, cuando
p ielinksnio y daik a a džio o mulae se u iliza no eniendo en cuen a el sin aksinio accionmajo dio
junglum. Es o indica que a los niños bílinguas más di ícil ap ende a u iliza co ec amen e
p ielinksnine cons ucciones, que las egula men e compon. Te ce a, p endenciño en cons ucciones e ec o iene
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
inglés g ama ica: es e p ielinksnis en lenguas Li uanas es pasadoidizado en los oces
conjun i os, en los cuales él ne a ojamo y en ingles kalboje. En es e a ículo discu idas a ias
peculia idades g ama icales pe mi e señala se, que en el en o no de inglés que dominan, los niños
asimilan el idioma li uano y pasan los mismos (a simila es) e apai, que son p opios y monólobos en
Li uania. Sin emba go algunas eglas en el en o no de o a lengua a los niños bilingües les esul a
di ícil asumi y es o du a más iempo que a los monolingües. Tam e ec o pueden hace g e a de
lenguas li uanas dia iamen e cada ez más in ensi amen e y con más ecuencia, especialmen e
desde 4 años, empezándose a acudi escuela, u ilizada y dominojancia posición bep adedan i
ocupa se en inglés.
LITERATŪRA
A le ks and a i c iu s D., Kuzmick ai e D. 2008: Emig acija i seima: Vaiku ugdymo
p oblemos i issukiai, Vilnius: Ve sus Au eus.
B alči ūni enė I. 2009: Pokalbio s uk ū os analizė kalbos įsisa inimo požiū iu. Dak a o
dise acija, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as.
Ba lčiū nien ė I., K aln iny ė A. 2013: Na a i e p oduc ion in Li huanian TD Mono- and
Bilingual 5-6-yea Olds, p anešimas skai y as a p au inėje mokslinėje kon e encijoje
Child Language Semina -2013. Mančes e io uni e si e as.
B alči ūni enė I., Ka ln iny ė A., K i i ckai ė E. 2011: Lie u ių kilmės aikų, gy enančių
Vokie ijoje, kalba: nuos a os, endencijos, ekomendacijos. Vokie ijos šeš adieninių
li uanis inių mokyklų ado ų i moky ojų semina as. Hiu en eldas, Vokie ija.
B laž ie nė A., 2015: D ikalbių aikų išliojo pasakojimo p oduk y umas i leksinė į ai o ė.
– Taikomoji kalbo y a 7. P ieiga in e ne e: h p://mi . u.l /ojs/index.php/ aikomoji-
kalbo y a/a icle/ iew/54/50 (žiū ė a 2016 06 25).
Ce le šiū ė I. 2008: Li uanis inio aikų ugdymo užsienio šalyse ypa umai. – Oikos 2 (6), 52–
72.
Ciub ins kas V., Kuzn eco iene J. (sud.). 2008: Lie u iu iden i e o ajek o ijos, Kaunas:
VDU leidykla.
D abaš insk ienė I. 2015: G owing knowledge in di e en ial objec ma king: he iew om
L1 Li huanian. – Re ue oumaine de linguis ique LX (369–382).
D abaš insk ienė I., Balčiū nienė I., K aln iny ė A. 2014: Links be ween lexicon and
g amma in na a i e p oduc ion: Li huanian as L1 and L2 in bilingual child en, 13 h
In e na ional Cong ess o he S udy o Child Language, Ams e damas.
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
D abaš insk ienė I., Č uba je a i ė L. 2009: Acquisi ion o case in Li huanian as L2: E o
analysis. – Ees i Rakendusling is ika Ühingu aas a aama = Es onian Pape s in Applied
Linguis ics 5, 47–65.
D abaš insk ienė I., Kamanduly e L. 2009: Co po a o spoken Li huanian. – Ees i
Rakendusling is ika Ühingu aas a aama = Es onian Pape s in Applied Linguis ics 5, 67–
77.
Da bašin skie nė I. 2008: T umpinimas i daznumo po eikis snekamojoje kalboje. – Da bai
i dienos 50, 109–117.
Da u a as J. 2005: Li uanis inio ugdymo JAV aidos aspek ai. – Pedagogika 79, 189–193.
D essl e W. U., T o n on A. M. 1996: I alian nominal in lec ion. Wiene Linguis ische
Gaze e 55–57, 1–26.
D essl e W. U., D azyk R. D., Dzi ubalsk a-Kołaczy k K., Jagła E. 1995–1996:
On he ea lies s ages o acquisi ion o polish declension. – Wiene Linguis ische Gaze e
53–54, 1–21.
DLKG 2006 – Daba ines lie u iu kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas. Vilnius: Mokslo i
enciklopediju leidybos ins i u as.
Ga ga ina N., Klop D., Ku nna i S., Tan e le K., Va limaa T., Balciu n iene I.,
Bo hnacke U., Wal e s J. 2012: Mul ilingual assessmen ins umen o na a i e
analysis (MAIN), Be lin: ZAS.
Hickma nn M. 2003: Child en’s discou se: Pe son, space and ime ac oss languages,
Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess.
Ja kai ė -B ulb uk ienė K. 2014: Lie u ių kalbos išsaugojimas emig an ų šeimoje: JAV
a ejis. – Taikomoji kalbo y a 5. P ieiga in e ne e:
h p://mi . u.l /ojs/index.php/ aikomoji-kalbo y a/a icle/ iew/40/34 (žiū ė a
2016 07 02).
Ja kai ė -B ulb uk ienė K. 2015a: Lie u ių emig an ų šeima: kalba i apa ybė. Dak a o
dise acija. Vilnius: Vilniaus uni e si e as.
Ja kai ė -B ulb uk ienė K. 2015b: Lie u ių kalbos išlaikymą emig an ų šeimoje lemian ys
eiksniai: JAV a ejis. – Taikomoji kalbo y a 7. P ieiga in e ne e:
h p://mi . u.l /ojs/index.php/ aikomoji-kalbo y a/a icle/ iew/69/62 (žiū ė a
2016 07 02).
Kamand uly e L. 2009: Lie u ių kalbos būd a džio įsisa inimas: leksinės i mo osin aksinės
ypa ybės. Dak a o dise acija. Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as.
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Kamand uly e L., Sa ickie ne I. 2007: The co pus o spoken Li huanian. – Human
Language Technologies. The Thi d Bal ic Con e ence P oceedings, 127–133.
Ka ln iny ė A. 2013: Lie u ių aikų, gy enančių anglakalbėje aplinkoje, išliojo pasakojimo
ypa ybės, p anešimas skai y as a p au inėje aikomosios kalbo y os kon e encijoje Kalbos
i žmonės: dialogas i kon ak ai. Vilnius: Vilniaus uni e si e as.
K i i ck a i ė E. 2014: Ne ik ų žodžių ka ojimo es as: lie u ių ienakalbių i d ikalbių
aikų kalbos y imas. - Taikomoji kalbo y a 4. P ieiga in e ne e:
h p://mi . u.l /ojs/index.php/ aikomoji-kalbo y a/a icle/ iew/33/28 (žiū ė a
2016 07 02).
Li ub iniene N. 2009: Mig an ai is Lie u os Siau es Ai ijoje: „sa os e d es“ kons a imas.
Dak a o dise acija. Kaunas.
Paž ūsis L. 2009: Šiau ės Ame ikos lie u ių kalba (d ikalbys ės sąlygojamų eiškinių y inėjimai).
Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
R amo nai ė J. T. 2013: I alų kaip an osios kalbos įsisa inimas: į aikinimo iš Lie u os
si uacija. Dak a o dise acija. Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as.
R amo nien ė M. ( ed.) 2015: Emig an ai: kalba i apa ybė: kolek y inė monog a ija, Vilnius:
Vilniaus uni e si e o leidykla.
R amo nien ė M. ( ed.) 2010: Mies ai i kalbos, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Sa ickie ne I. 1999: Lie u io aiko daik a a džio mo ologija. Dak a o dise acija. Kaunas:
Vy au o Didžiojo uni e si e as.
Sa ickie ne I. 2000: Linksniai šnekamojoje kalboje. – Da bai i dienos 24, 89–99.
Sa ickie ne I. 2001: Linksnia imo pa adigmų o ma imasis aiko kalboje. – Li uanis ica 3
(47), 58–68.
Sa ickie ne I. 2003: The Acquisi ion o Li huanian Noun Mo phology, Wien: Ve lag de
Os e eichischen Akademie de Wissenscha en.
Sa ickie ne I. 2005: Linksnių a ojimo dažnumas i daik a a džių eikšmė. – Ac a
Linguis ica Li huanica 52, 59–65.
Sa ickie ne I., Ka zlausk iene A., Kaman duly e L. 2004: Naujas poziu is i lie u iu
kalbos daik a a dzio linksnia imo ipus pagal na u aliosios mo ologijos eo ija. – Ac a
Linguis ica Li uanica 50, 79–98.
Sk ip kie nė R. 2001: Lie u ių kalbos gebėjimų lygmenys: nelie u ių mokyklų p adinukų
kalbinės aiškos als ybine kalba y imai. – Pedagogika 55, 78–86.
AGNĖ BLAŽIENĖ. Lie u ių kalbos g ama inių ypa ybių įsisa inimo anglų kalbos aplinkoje sunkumai
BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Šu inienė I. 2009: Lie u ių imig an ų požiū iai į li uanis inį aikų ugdymą. – Filoso ija.
Sociologija 20 (4), 310317.
Tamosiunai e A. 2012: Li uanis ines escuelas issukiai: mokiniu disposiciones y idiomas
a ojimo polinkiai. P anesimo skaid es. Cikagos li uanis ine mokykla. P ieiga in e ne e:
h p://www.s ie imo a yba.o g/index.h m (žiū ė a 2016 07 04).
Tamosiunai e A. 2008: The Li huanian Language in he Uni ed S a es: Shi o
Main enance? – Li uanus 54(3), 60–78.
Wójcik P. 2000: The Acquisi ion o Li huanian Ve b Mo phology: a Case S udy, K akow: Qua is.
Į eik a 2016 07 26
Adop ado 2016 09 07
AGN BLAŽIENE
Vy au o Didziojo uni e sidad
Humani a iniu mokslu acul e o Lie u iu idioma ka ed a
K is ijono Donelaicio g. 52-205, LT-44244 Kaunas
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]