Sintaksės klaidos Vilniaus apskrities abiturientų rašiniuose

BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 SOLVITA LABANAUSKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as SINTAKSS RAGODOS VILNIAUS APSKRITIES Il es p obable que ous ayez eu l'imp ession d'a oi é é ic ime d'un acciden de oi u e. ABITURIENT RAŠINIUOSE ESMINIAI VOODŽIAI: sin aksė, linksniai, p ielinksniai, polinksniai, padaly iai, sakinių sanda os ydos. INTADINS NOTABES Ces de niè es années beaucoup pa le- -on su oujou s plus mal ašančius élè es e é udian s, nege ėjančius Li uanien langue e li é a u e ma os ésul a s de 1 l'examen. Pa conséquen se pose po eikis nuodugniai isnag inėjus a ski ų Lie u os apsk ičių als ybinio lie u ių kalbos i li e a ū os b andos egzamino da bus, ieško i p iežasčių, kodėl aip y a, i sp endimų, kaip page in i padė į. 2015 m. de le Cen e na ional d'examina ions ob is 2014 m. É a du Li uanien langue e 2 li é a u e ma u e exzamino 2000 abi u ien es éc i s, commencés enquê e. Ty ėjai éc inius suski s é selon 10 Li uanie ok ugić. À l'heu e ac uelle ces éc i s ( e in ojos ne aisy iegzemplio iai) son examinés aspec s de éc i u e, sky ybos, syn axe e lexique. S aipsnyje é udiés 238 Vilniaus apsk i ies abi u ien ų, qui app isi en dans les écoles des na ions mino i ai es langues (119) e dans les écoles lie u ių mokomąja kalba (119), ašiniai. L'obje de eche che dans ces éc i s ou ées e eu s de syn axe. Le bu de l'a icle analyse l'é a du li uanien langue e li é a u e ma u e examino éc ines lib emen choisie hème, é abli dėsninges synaksès e eu s, explique iškin au inių mažumų e lie u iškų mokyklų lie u ių kalbos ma u e examino da bų sin aksė e eu s simili udes e di é ences, âge de dé e mine ces e eu s. L'a icle u ilise des mé hodes desc ip i es s a is ique e compa a i es. 1 Selon le cen e na ional d'examens, en 20142015 ce examen n'a pas main enu en i on 10 pou cen . abi u ien de. 2 Da oi . Sol i as Labanauskienės a icle Būdingiausios sin aksės klaidos Pie ų Aukš ai ijos abi u ien ų ašiniuose 88-ajame Bend inės kalbos ome. SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la Commission. Syn axées au es Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 2 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 TIRIMO DOPENYS Les ègles du langage (humani a ines, na u elles e p écisliennes sciences domaines y imai a liekami nuola . Vals ybinė lie u ių kalbos komisija ( oliau – VLKK) a liko ex es) 20102012 m. émises des hau es écoles des di ec eu s de langue é i ica ion. Il a é é cons a é que p incipalemen les manuèles n'a aien pas ixé les ègles de di o ce (35 % de ou es les e eu s). Cela indique que ne se pe çoi pas des ela ions syn axiques, donc les e eu s syn axiques pa abondance a si uè en en deuxième place (24 siejimo klaidos, emos i emos nepaisymas (U nėžiū ė 2015: 14–15). 2013 m. aukš ųjų pou cen .). Ce n'es pas seulemen linksnių e p elinksnių de consomma ion, mais e sakinių dėmenų mokyklų VLKK à l'é ude ou nie dans les inissan s a aux de magis o des no mes de langue la majeu e pa ie (60 p oc.) cons i uen des e eu s de syn axe (ne aisyklingas linksnių, p elinksnių, pa icipan s e subdi isions consomma ion, inapp op iée o ma ions de sen ines e mo s de combinaisons) (U nėžiū ė 18 2015:). VLKK é alue égalemen du géné al de l'éduca ion suje s che sėlių (nuo 2003 m.) e du p o essionnel enseignemen (si) che sėlių (nuo 2007 m.) hand aščių kalbą (plačiau apie y imą ž . www. lkk.l ). A en ionnable, que e ici p incipalemen ou é des e eu s de syn axe. Gim osios kalbos žu nale, des iné aux édac eu s, aux ges ionnai es de langue, aux con é encie s e enseignan s ainsi qu'aux ep ésen an s d'au es spéciali és, é aluée e c i iquée di e ses des ina ions des édi ions langue. Dans les c i iques épliquen géné alemen ai es des e eu s g amma icales, e synaksė une des plus la gemen discu ées domaines. Ces eche ches complildo e déc i omasse Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašinių sin aksės au es enquê e. Sepa an égulieuse e non- égulieuse sin aksinie a oseną a é é em asi Kalbos pa a imuose pa eik ų į ai uojančių sin aksės eiškinių e inimu (s aipsnyje kalbos klaidomi laiki i eng ini e ne eik ini a ian i), ainsi que 2014 m. baigiamųjų a aux de desc ip ion de la langue. A iclesnyje ci és Vilniaus apsk i ies mokinių ašiniai žymimi kodii: VATM Vilniaus apsk i ies au inių mažumų mokyklų abi u ien ų, ou au eskalbių; VA Vilniaus apsk i ies Li u iškų mokyklų, ou gim akalbių, ašiniai. Les exemples ci és ne co igen que les e eu s discu ées; au es e eu s e 3 dé au s de s yle ne son pas co igés, sakiniai laissés au hen iški. Chaque ex e d'éc i u e cons i ue en moyenne ois pages (500600 mo s). Il y a lieu de no e que su 238 éc i s 16 de na ionales mino i és e 28-ies Li u iques écoles 3 Pou des aisons de acili é, ce e épa i ion des élè es en gim akalbius e au es-kalbius es condi ionnelle (l'école mokomąja lie u ių kalba lanko e au inių mažumų ep ésen an s de l'é ude). SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Commission. Sin aksès au es Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 3 élè es dans les ski s omos į is ipus: linksnių, p ielinksnių i polinksnių a ojimo bei sakinių sanda os a aux ne ou e aucune une synaksès au es. Ras as syn axės aidos ydos (ž . 1 ablelę). 1 LENTEL. Des s a is iques d'e eu s ai es pa des abi u ien s d'au es langues e gim akalbių Type de aille Ki akalbių da omos e eu s Gim akalbių da omos e eu s Des P ocen ai nomb e e eu s Des P ocen ai nomb e e eu s 1. Linksnių e eu s 107 56,3 79 60,8 2. P ielinks- polinksnių e eu s nių e 36 19 21 16,1 e eu s To al: 190 3. Sakinių sanda os 130 47 24,7 30 23,1 Ap ès a oi ai l'analyse des données s a is iques, ois choses se son é élées: 1) les non-linguis es on ečdaliu plus d'e eu s; 2) les plus équen es son les plus au es (elles ep ésen en en i on 56,3 % (VATM) e en i on 60,8 % (VA) de ous les e eu s de syn axe); 3) le moins ou é p elinksnių e polinksnių d'e eu s (en i on 19 % e en i on 16,1 pou cen . ). Les isolés g oupes d'e eu s con inuen d'ê e discu és selon équence. 1.LINKSNI UUSAGE D'ÉRRRORES Pas ebi ée, que dans les a aux des élè es des écoles mino i és e hniques le plus sou en e eusemen son o més des mo s junginiai, pa enkan ne pas la bonne links. Fas os di e nių e eu s se épa issen plus inemen (ž . 2 ablelę). SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Commission. Sin akses e eu s Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 4 2 LENTEL. Les Klaidos au esakalbių e gim akalbių abi u ien ų da omų eselnių e eu s s a is ika po ipis Ki akalbių des Gim akalbių e eu s ių 38 44 Pa yzdys Klaidų P oskaičius nominai e 1 0,9 -chemin cen ai cen-35,5 ce a) de ie appa aî des e eu s b) béné iciai e 4 Klaidų ai es 55,7 e eu s s P o- 3,7- c) galneu 19 17,8 1 1,3 19 17,8 2 2,5 e eu s e) loca eu 26 24,3 32 40,5 ac ionéju a é é dans le ésul a inal ema qué klaidos on du e eu s linksnių ce... nomb e e eu s Du o al: 107 79 e eu s d) aunagininko di icul és g âce à elle ) donna a o des abeilles d ejybin- ai e de miel de un el peu se sen i des nobnies 1 Du ableau 1 on oi que des deux ypes de écoles de abi u ien es éc i s p incipalemen son ai deuxjybinių linksnių e eu s, é i é, leu s plus on gim akalbys. Moins, mais aussi assez sou en les mokslei ies ys a ne aisyklingai a eju lie u iškų mokyklų abi u ien ų da buose okio ipo klaidų y a daugiau. Tau inių a odami le loca eu leisnie . E ce dans les éc i s des abi u ien des écoles mino i ai es gausu aunagininko e galininko des e eu s de consomma ion, e la plus pe i e pa ie cons i ue a dininko e naudininko des e eu s, qui du ou nûudes Li u iškų mokyklų mokslei ių ašiniams. 1.1. Les données de l'é ude mon en que une commune élè es p oblème g a ui à u ilise d ejybních linksnių, i. i. pasi enkamas ne aisyklingas įnagininkas ie oj других linksnių. Būd a džių e būd a diškai a ojamų žodžių įnagininkas ašiniuose bū iui SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Commission. Syn axées au es Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 5 eikš i ne aisyklingai u ilisé au lieu d ejybinio: a) du su nom; b) du kilmin, c) du béné iciai e, e d) galininko, exemple. : a) Įsimylėjęs žmogus no i obulė i, ku i, džiaug is, bū i laimingu (= heu eux) (VATM 29); <...> S uoga es de enu mo alemen s ip esniu (= s ip esnis), ce qui e l'a aidé à ou e la libe é de la pe sonnali é e c ée magnibų kū inį Die ų miškas (VATM 85); Je pense, ce ou age mon e que pas ous les gens aiman sa en pos e ne nobniais (= kilnūs) (VATM 182); Il pense que heu eux (= heu eux) se ais seulemen lui, e Elena à ce momen seulemen ma ydama, kaip Ga š ą iš inka ligos p iepuoliai (VA 10); Taip pa lie u ių li e a ū os he ojai, sou kin ųsi oulan ê e lib es (= ê e lib es), es o cée de ésis e aux no mes sociales e ebes ai con e socié éé (VA12); <...> Liudas Vasa is lui op long emps n'é an pas eligiingu (= eligieins) pa en s poussés en ez dans les p ê es semina ie (VA 71); b) Ainsi de ce ou age nous oyons enco e pa ai emen que meilė ne ai homme ni plus noble, ni plus bon (= ni plus noble, ni plus bon) (VA 17); Donc amou sou en ne ai homme nobniu (= nobnaus), si elle de ien p isem a jalousie, neiš ikimybės <...> (VA 28); c) Pou ce ains c'es le bu de ie, pou d'au es un simple sen imen , qui simplemen aide l'homme à de eni heu eux (= heu euxingam) (VATM 182); Le bu le plus impo an de ien de de eni une meilleu e pe sonne, n'ê e indi é en (= indiingam) en e s les au es (VATM 1525); Juk ê e nobniu, signi ie ê e do u, y u, keliančiu paga bą (= ê e kilniam signi ie ê e do am, y am, keliančiam paga bą) (VA 10); Pou ê e heu eux (= heu euxingam), il au aime e ê e aimés (VA 13); Lais ė ce ê e indépendan omu, nesu a žy u (= indépendomam, nesu a žy am) (VA 22); Meilė shil a, gen oni, elle glos o sielą, aide à e ou e soi, se sen i is s ip esniu (= s ip esniam) (VA 22); C'es à di e que les sou eni s, qui i en chez nous su des pe sonnes p oches, aide à ne pas se sen i seuls (= soli ai es) (VA 68); […]... pa iculiè emen meilė de ien un e me appui, pe me an de ne pas abandonne e de pe du e žmonišku (= žmoniškam) même dans les si ua ions absu diškes […]... (VA 87); heu euse (= shmiesią, heu euse) (VATM 32); Meilė sau ai change chaque homme, d) Mykoliuko meilė Se e iu ei, mano nuomone, pada yda o aikino dieną š iesia, sau ai 50); Ce chaud sen imen change la pe sonne, le end plus bon (= meilleu ) (VA 1); Do i pada y i žmogų ge esniu, š elnesniu, kilnesniu (= ge esnį, š elnesnį, kilnesnį) (VATM a aux e ec ués pa le plus magni ique sen imen en ai des gens de meilleu s (= ai des gens de meilleu s) (VA 6); Rega dez à ces gens qui au quo idienne se sen en heu eux, ce qui au quo idiennybe e les ends heu eux (= les ends heu eux)? (VA 8). SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Sin aksės klaidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 6 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Iš isų d ejybinių linksnių au inių mažumų mokyklų mokslei iai ečiausiai a oja le kilminink. Būd a džių e būd a diquemen us ojamų mo s de įnagininkas es le plus sou en e onémen u ilisé au lieu a dininko (ž . 1 igu e.). 45% 2% 24% 29% Des e eu s du doublin nomeneu Des e eu s klaidos D ejybinio du béné iciai e du doublinium kilminque Des e eu s du doubybinien inisseu 1 PAV. D ejybinių linksnių au es équence (pe cen ais) des abi u ien ų ašiniuose des écoles mino i és na ionales Les exemples de langue des élè es des Gim akalbių écoles mon en que, di é emmen des na ionali és mino i ai es écoles, le plus sou en mal es u ilisé įnagininkas au lieu naudininko (ž . 2 igu e.). 35% 4% 43% 18% Des e eu s du doublin nomeneu Des e eu s du bibilinus mi minink Des naudininko e eu s du binin Des galininko e eu s du binin 2 PAV. D ejybinių linksnių au es équence (pe cen ais) lie u iškų mokyklų mokslei ių ašiniuose SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la Commission. Syn axées au es Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 7 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 1.2. Nemažą pa ie ou és au es de syn axe cons i uen de la uses langue nusižiū ė i malad oi emen u ilisés lieuininkai. Les Russes on plus de signi ica i s que les Li uiniens, ses deux signi ica ions p incipales son le lieu e le emps (Šukys 1998b: 43). Rašiniuose équnoki audingi emps signi ica ions lieuininkai, exemple. : Mais du emps bėgyje (= ilgainiui) les sen imen s des pa en s a šalo (VATM 78); Donc B. S uogos apysco je Die ų miškas ep ésen és pa les p oblemos é aien ès ac uelles ce e pé iode d'année (= à ce momen ) (VATM 76); Jukine p o agonis e Juozapo a, pou l'amou Pe iuk, qui du a ail bėgyje (= lisan kū inį) nous suži ons, que nussudo, ép o ée (VATM 50). Beaucoup čiau emps signi ica ions emplaininką e onémen ai us ai Li u iques écoles de abi u ien ai, exemple. : Meilė a imam, en i onnemen s sou ien e zajau imas (= užuojau a), dé eloppemen ou kū inija é alua ion à l'eigoje de ie ( dans la ie) doi ou ni pilna ę (VA 2). Keliuose lie u iškų mokyklų abi u ien ų lie u ių kalbos i li e a ū os egzamino ašiniuose as i ne a o ini lie u ių kalbos ie ininkai (Keliuose lie u iškų mokyklų abi u ien ų lie u ių kalbos i li e a ū os egzamino ašiniuose as i ne a o ini lie u ių kalbos ie ininkai) a) le bu i (būsenai) d'une chose, maniè ei; b) aisons pou di eš i, exemple. : a) <...> héâ aline dans l'uni o me (= héâ e d abužiais) du a ail hé jus jaučiasi i J. Š aus ope e ės pe sonažas (VA 116); Kū inyje Bal a d obulė l'au eu s'e o ce de ansme e la libe é de la pe sonnali é dans di e s empsions de l'homme (= s'e o ce de di e ses açons de ansme e la libe é de la pe sonnali é humaine) (VA 53); […]...la pensée cons an e su les ieux sou eni s n'es pas une bonne chose, ca si nous i ions dans de bonnes condi ions (= bonnes condi ions) e que nous i ons main enan pas pa iculiè emen bien, il au pense à l'a eni […]... (VATM 124); b) Tou de p emiè e dans la mémoi e humaine laisse la ue imaginai e, don pasėkoje (= donc) appa aî e le sen imen , indiquan é ènemen ik umą (VA 60); Liudas Vasa is ès espec é pè e, lui opinionée, mais ce pasėkoje (= à cause de ce) homme pe d la é i able libe é pe sonnelle (VA 71); Se e iją peu ê e considé ée comme une pe sonnali é égoudique, ca dans le ésul a inal (= galų gale) on ema que ce qu'elle a aimé Mykoliuką du gailesčio (VATM 286). Ras a sakinių, dans lesquels malheu eusemen u ilisé ac ionmažodinių daik a a džių ie ininkas. Selon Jono Shukio, abs ac ions daik a a džių, pa iculiè emen a ec p éposage -imas (-ymas) ie ininkai ne inka – juos eikia keis i pusdaly iu, padaly iu a šalu iniu sakiniu (ž . Šukys 1998a: 297), exemple. : Tad Agnės kilnumas a siskleidžia jos susi aikyme i neko ojime (= jai susi aikan i en nono an ) (VA 74); Cela dé oile e son nom pasikei ime (= changei us son имениi) de Mykoliuko en Dzido ių a oją, qui es espec é dans la socié é (VA 87). SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Commission. Sin akses au es Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 8 Ne aisyklingai u ilisés e els e s iniai posakjas, quand il n'y a place signi ica ion, de els cas plus as a des a aux des na ionnels mino i és écoles des mokslei ių, exemple. : O qui pou ai lui ado (= el cas) aide plus que meilė (VATM 80); Siuže as slypi ame (= el) que ois allan p o paš ą éunion emme e homme (VATM 192); <...> ciga e ès e alcool lui una eikšmiškai peu ame (= el cas) aide (VATM 386); Dans ce e œu e la noblesse éside ame (= pa odo), que meilė es ès o e o ce <...> (VA 43) Ak uali e eu a Vilniaus apsk i ies mokslei ių ašiniuose équen s einamasis in e ni ie nieks (ilia y as) a dan, qui pa iculiè emen papli o due aux usų kalbos į akos e a o inas seulemen dans des posages spéciaux, exemple. : ès sou en les gens oublien leu s souhai s pe sonnels e a dan (= pou ) au es chances enonça sa a ankiško choix (VATM 46); Seul un o sen imen comme meilė o ce quelqu'un au emen ega de au monde, ai e a dan (= pou ) elle ce, ce que l'homme niekads ne pe me à lui (VATM 80); Dans ce e œu e s'épanoui pa ai emen l'exploi a ion e apga ys ė a dan (= pou ) de la amou (VA17); Di icile de se éjoui de son bonheu , quand d'au es on des malheu eux a dan (= pou ) ses p op es objec i s (VA 92); Malg é ces ci cons ances, Mykoliukas p ése e son humili é, neima ebš au i a dan (= à cause) de son ego (VA 119). Il y a des e eu s de consomma ion galeneu 1.3. Quand galininkinis ac ionma odis ob ien neiginį ne-, u ilisé es le appelé neiginio kilmininkas, ca ac é is ique des Li uiniens langbai (ž . Šukys 1998a: 107), mais au ekalbiai mokslei iai pa ois ne aisyklingai nusako neigimo san ykius, p z.: La mémoi e c'es un sen imen inégalé qui nous aide à ne pas oublie la plupa des (= daugumos) dalykų <...> (VATM 94); Taigi ma ome, jog meilė su eikia žmogaus quo idienne é digne, un homme en 'aimelès, bien qu'expulsé, mais néanmoins ne n'osileidžia (= nenuleidžia ankų) <...> (VATM 131). mains dans les éc i s scolai es Li u iques des abi u ien s ne ou e qu'une seule ph ase, dans laquelle ne aisyklemen es u ilisé le négigine kilminik: Cependan non econnaissan ses au es (= au es) la oix de conscience peu pe sécu e e ou e la ie (VA 16). 4 Re sykiais abi u ien ai a ec ce ains ac ionmažodžiais galininką pa a oja ne aisyklingai, puisque ces ac ionmažodžiai aldo ki ą linksnį, p z. : Lais ės emą a s o a ę (= emai a s o a ę) au eu s Balys S uoga, An anas Škėma dans sa li é a u e mon e, quelle es la libe é aleu e signi ica ion (VA 53). 4 Ce peu ê e e une au e d'o hog aphe: au lieu ė éc i e e. SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Commission. Sin akses e eu s Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 9 Ki akalbių mokslei ių dans les a aux sakinių a ec galininko des e eu s a é é dé ec ée en i on 21 pou cen , gim akalbių os 6 pou cen . 1.4. Dans ce ains cas VATM éc i s daik a a džio įnagininkas es u ilisé a ec eiksmažodžiu ê e o mes, il é inis pe manen ou inchangeable é a du emps eikš i, exemple. : […]> égalemen nous ne sommes pas oujou s nos des inés kal iai ( kal iai) […] (VATM 446); Son obje d'inspi épa ion ( obje ) é ai Se e iu ė (VATM 447); le XXe siècle a é é une pé iode di icile ( di iciles pé iodes), puisque de 1939 à 1945 se dé oulai la Deuxième gue e mondiale (VATM 448); Ce apissaka es un bon exemple ( bon exemple) de ce que quelle bebū ų puissance de l'amou , beaucoup en dépend au choix humain (VATM 449); […]...bien qu'il y ai une pa ie de ces gens qui son olon ai es e egois ais ( olon ai es e egois ai) […]...> (VATM 506). Vo odami įnagininką, abi u ien ai des écoles mino i és na ionales pa ois e s a, sans nécessai e choisissan ce linksnie obje au di eš i a ec pleinį žyminčiais eiksmažodžiais, con enčiais p iešdėlį p i-, p z. : Meilė c'es le sen imen qui p ippli le cœu chaleu s sen imen s (= chauds sen imen s) (VATM 1191). Li u iques écoles de abi u ien des éc i s appaïquée un cas, quand a ec eiksmažodžiu a ojamas įnagininkas, o ne naudininkas, ku io jis eikalauja: D ejus années Balį S uogą supan i e d ė a é é a g asi, les gens appa ignisés animauxuliais (= animaux) <...> (VA 21). Les exemples donnés mon en que des e eu s du įnagenaa plus équemmen on des au es langues abi u ien ai. 1.5. Quelques e eu s u ilisa eu ou ées dans les a aux des élè es des écoles mino i és na ionales. Rčiau pasi aiko ne aisyklingai u ilisé eiksmažodinių daik a a džių naudininkas ikslui, paski čiai eikš i, p z. : Meilė su eikia jėgų i alios kilnaus ikslo siekimui (= kilniam ikslui siek i) (M 550) TVA. Dans une sen ence mal employé u ilisa eu emps au eikš i, exemple. : E p écisémen au in é ieu peu ê e ema qué, si aimen indi idus meilè donne digni é à chaque jou (= chaque jou chaque jou ) (VATM 1522). Apibend inan pasakyni au que d'au eskalbių éc issemen s appaî en di e s u ilisa eu e eu s, e gim akalbių abi u ien ų a aux leu s ne ou e. SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 20% 67% 3% 7% 3% Commission. Sin akses e eu s Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 16 Mo s e sen ines de liaison e eu s Subsidie- ux e eu s Semi-pa ici e eu s Ve bes de o d e e eu s Daly io e eu s 6 PAV. F équence d'e eu s de sanda e sakinien (pe cen ais) VA 3. PRÉVISSIONS ET POLLIQUES DE L'USE ERRORES L'USE PRÉVISSIONS e POLLIQUES es une mé hode de ai emen qui pe me de dé ec e les e eu s d'usage qui peu en su eni dans le cad e de l'u ilisa ion. Ne aisyklingų p ielinksninių e polinksninių cons uc ions, comme e a é é men ionnée, pascaikė le moins (ž . 4 ableelę). 4 LENTEL. Au akalbių e gim akalbių abi u ien ų da omų p ielinksnių e polinksnių e eu s s a is i po ipis Klaidos Ki akalbių e eu s Gim akalbių ai es Pa yzdys Klaidų ius cen ai P oskaič- cen ai Klaidų e eu s ai es nomb e P o- P ielinksn- a ion d'e eu s ių 21 58,3 3 14,3 Meilė chez ous indi idus consomm- Polinksnių e eu s de consomma ion 15 41,7 18 85,7 pé iode, g âce auquel des Du o al: 36 21 L'é ude e ec uée mon aé que d'au es langues abi u ien ai on plus p ielinksnių, e gim akalbiai polinksnių des e eu s de consomma ion. SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Sin aksės klaidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 17 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 3.1. Rašiniuose dėl sla ų kalbos po eikio da oma p ielinksnio pas a ojimo des e eu s, exemple : Les plus impo an s o ien y ai chez Raganą (= S a biausi Raganos o ien y ai) é ai sain asis aš as e k is ioniški idealai (VATM 33); L'en an ui oulėjosi no malių, do ų ė ų, kaip pas isus (= comme de ous) (VATM 78); chez eux é ai que spi i uelle amou ée (= leu amou ée é ai seulemen spi i uelle), mais Mykoliuk il en su i pou ou e la ie (VATM 79); Meilė donne o es des émo ions, pa ce que chez oi es (= u as) beaucoup d'aiman s de gens qui e donnen des o ces (VATM 326); Meilė pas ous indi idus ès di é en e (= Visų indi idų meilė es ès di é en e) (VATM 500); L'éc i ain é ai de ces oman iques, chez lesquels é ai malaminga meilė (= don meilė é ai malaminga) (VATM 552); Pas heu eux, en ançan beaux jausmais žmones iskas ge ai klos osi (= Laimingų, g ažių jausmų apim ų žmonių gy enimas klos osi ge ai) (VATM 1995). Rčiau de ce ype d'e eu s peu ê e ou é dans les éc i s des élè es des écoles Li uaniennes, pa exemple: <...> seulemen chez unus sou eni s (= unus sou eni s) glūdi p o ondémen dans la mémoi e, e d'au es i en sou enimen s <...> (VA 18); Pas nous (= Nos) pens yes ienden les œu es e les sou eni s au es pe sonnes, (VA 58). Des données oi , que sou en ie d'au eskalbių abi u ien es son ai es p élixnisnio dans des e eu s nusižiū ė es de usų kalbos, exemple. : Tou cela peu s'appa en e à un éjec é joue (= p ilyg i ismes am žojlui) <...> (VATM 245); Romane Miškais a eina uduo déc i su udenį n'es en quoi (= à qui) g ožė is (VATM 326); Du jou en jou (= Diena iz dienos) a end un pe i mi acle (VATM 1526). Plus ne aisyklingų p elinksninių cons uc ions as a na ionaux pe i es écoles de abi u ien des éc i s, exemple. : a) a ec p élinkniu su : <...> g âce à l'amou nous de enons plus heu eux, su nos isions (= nos isages) appa aî sou en šypsena (VATM 298); […]...> meanwhile e n'es su an (= an ) endommagée […]...> (VATM 803); b) a ec p elinksni depuis: […]...> omane Die ų miškas les p isonnie s ilkėjo d yžuo ą uni o mą, qui dépenai de (= de) leu non seulemen physique, mais aussi mo alinę libe é (VATM 241); De elles pe sonnes se dis inguen de (= de) au es, ca ne son pas oujou s comp end e en i onnemen s <...> (VATM c) a ec p elinksniu a an : Cependan Yakūbas, en dépi du ai que a an ce emps les lois esąs (= malg é le ai que selon ce emps les lois esąs) ne culpen , commence à g auže leu ie (VATM 669); 528). sa e (VATM 192); Jausdami pa eigą p ieš ki us (= ki iems) s engiamės jiems padė i, ge in i SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Commission. Sin akses e eu s Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 18 Dans Ce ains éc i s des abi u ien ų écoles mino i ai es e hniques aussemen u ilisés e s iniai mo s junginiai. Ras a nonik inai es e s ins mo s de combinaines a ec p elinksniu de an (plg. usų k. p čём здесь), exemple. : En lisan ce œu e, se pose la ques ion, ce qui ici de pa iculie e à quoi ici (= à qui ici ê a) asmenybės lais ė? (VATM 76). L'é ude mon e que les cons uc ions syn axales nelie u iques, appa ues due aux langues sla es, plus équemmen u ilisées des na ionaux pe i s écoles des abi u ien des éc i s. 3.2. Les a aux des élè es des écoles mino i ai es na ionales passen dans les a aux p ielinksnėjančio įnagininko (su) aide cons uc ions. Ces cons uc ions choix peu įse des p incipes d'économie de langage e de cla é: polinkį au an que possible plus cou , i. e. edukuo ai, e di e clai emen ce qui es oulu (Vaičiuly ė-Semėnienė 2016: 32). Ce e cons uc ion nsi ueée de uses langue p aide. P z. : Kažkada il é ai ou di é en , mais a ec le emps aide de maladie (= à cause de maladie) pasida é quelquekoks nesa as <...> (VATM 124). L'éc i ain a ec aide omano (= omane) a éussi à épond e ès p écisémen à ce e ques ion (VATM 186). Daik a a džio (su) aide aunagininko cons uc ions es e Vilniaus opsk i ies Li u iškų mokyklų abi u ien ų baigiamuosiuose a aux, p z. : Shį ginklą é ai me eilleusemen maî isés e magni iquemen sa aien a ec son aide (= lui) épand e les idées de libe é aux gens p ê e Jonas Mačiulis-Mai onis (VA 3); Meilės pagalba (= Mylėdami) les gens a eignen sou en des objec i s é ajo és, nugali baimę, des couleu s chaudes nuscol in g ką e niū ią kasdienybę (VA 39); Cela émoigne que quoi que soi se ai oubliš a, peu ê e appelé g âce au son (= o emen ) (VA 60); Pa conséquen lakios an azijos aide (= é an lakios an azijos) įsikūnija dans šikšnospa nį, que même le coin de l'œil puisse oi la bienimąją e pabū i à cô é d'elle (VA 61); Ainsi I usia, adul e e de enue emme, seulemen aide de la mémoi e (= appelée) pou ai comp end e, d'où es née sa base de aleu s (VA 118) Dėka éc i s es u ilisé an p elinksniquemen , an polinksniquemen , mais géné alemen en pa lan de choses e phénomènes (plg. us. g âce кому), exemple. : L'éc i ain de l'époque Roman icisme An anas Ba anauskas dans son œu e Anykščių šilelis g âce aux sou eni s e imaginio es puissance (= s'appuyan is su des sou eni s e imagduo e) ès clai emen déc i Anykščių šilelis image (VATM 94); Ils son d'ag éables à la na u e, g âce à laquelle on (= de laquelle ob iennen ) nou i u e (VATM 504); Lika díky knihų (= en lisan des li es) nous pou ons au moins imagine ce qu'es meilė (VATM 1997); Pendan les gue es mondiales accumulées pa i ies dėka (= sukaupęs pa i ies) A. Škėma a ado būdą, kaip pabėg i nuo žiau ios SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Commission. Syn axées e eu s Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 19 ealybės (VA 16); Nelais ės dėka (= Būdamas nelais ėje) S uoga a sidu ia de an la mo slenksčiu <...> (VA 71); Kažkokių é énemen s g âce (= accomplis à des é énemen s pa iculie s) ou pa ois en 72); <...> pag indinis eikėjas-pasako ojas bohemiško gy enimo būdo dėka allan à l'end oi même où quelque chose s'es passé, homme peu soudain se sou eni <...> (VA (= i an une ie bohemique) sau ai ne pas abandonne , e meilė Tūlai es mo eu de ie e de joie (VA 87). Re ka čiais appai aiko sakinių a ec polinksniu en a iè e in e alle de emps nusaky i ce es de usų kalbos išsi e s i mo s des junginiai (plg. usų k. пару лет (веков) назад), exemple. : Po ą oku w ac (= A an pa ą oku) sen ichiausi be il iškai <...> (VATM 98); Cependan pa ą amžių a gal (= a an pa ą amžių) en aison du c uel compo emen bal aodžių juodaodžiai on é é imami dans se go ę <...> (VA 36). Ras as un ph ase, dans lequel polinksnio signi ica ion u ilisé le mo comp ei a, exemple. : Cependan si meilė se appo e aux dépens des au es (= si meilė se appo e sk iaudjan les au es), jamais l'homme ne pou a se sen i compl s (= complè emen ) heu eux e en p o i e son meile (VA 92). La Commission es d'acco d a ec le appo eu . 58% 42% P ielinksnių e eu s de consomma ion Polinksnių e eu s de consomma ion 7 PAV. P ielinksnių e polinksnių au es équence (pe cen ais) VATM P ielinksnių au es dans des a aux d'au es langues abi u ien es cons i ue en i on 58 % (ž . Fig. Dažniau klaidingai a ojami p ielinksniai pas, į, an , ečiau – p ie i su. Iš ne inkamai 7). a ojamų polinksnių (apie 42 pou cen .) minė ini aide, g âce e e al. Ve inys g âce à, commen odo y imo medžiaga, būdingesnis au inių mažumų mokyklų abi u ien ams. SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la Commission. Syn axées au es Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 20 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 14% 86% P ielinksnių e eu s de consomma ion Polinksnių e eu s de consomma ion 8 PAV. P ielinksnių e polinksnių consomma ion de équences d'e eu s (pe cen ais) VA Gim akalbiai abi u ien ai le moins enden à ai e p ielinksnių e polinksnių d'e eu s (ž . Fig. 8). J'en ou e seulemen au 21ème éc i u e. Cela cons i ue en i on 14 pou cen . des e eu s d'apelinks, pa mi lesquelles équencesnées son peu éguliè es des apelinks pas lieka polinksnių klaidoms – pas ebė a, kad dažniausiai ne aisyklingai a ojamos e dans cons uc ions. Beau 86 pou cen . polinksnių g âce e aide, a emen en ée e comp ei a cons uc ions. IŠVADOS 1. Vilniaus apsk i ies na ionales mino i és e Li u iques écoles de 2014 m. É a du Li uanien langue e li é a u e exzamino abi u ien ų ašiniuose ou é ois ypes de synaksės au es linksnių, p ielinksnių e polinksnių consomma ion e inapp op iées sakinių sanda os. Passé l'analyse des données on oi que d'au eslinguis es on ečdaliu plus d'e eu s. L'é ude e ec uée pe me ai e des conclusions ésumés. 1.1. L'une des p incipales dans ous les éc i s aibles son les joknių e eu s, elles e gim akalbių, e au esakalbių éc i s cons i uen panašų p ocen ą. Le plus équemmen g oupes d'e eu s appa ien d ejybních linksnių ne a ojima, de els e eu s plus ou dans gim akalbių abi u ien ų a aux, e ce aison pou ai ê e celle que plus sou en passe kamas el moyen aiškos. 1.2. Les élè es des deux ypes de écoles se ys a a odami ie nieksą: abi u ien es des écoles mino i ai es na ionales éc i s équencesnées de emps signi ica ions ie ininkų e eu s, lie u iškų mokyklų ein idaus ie ininko a dan e eu s. 1.3. Un g and di é enceum ki akalbiai abi u ien ai lenkia gim akalbius ašiniuose ne aisyklingai a odami galininką, au lieuuo a oję neiginio kilmininką. SOLVITA LABANAUSKIEN. Elle es la p emiè e emme à a oi é é élue p ésiden e de la BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Commission. Syn axées e eu s Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 21 2. An a synaksès au es g oupe sakinių sanda os ydos. 2.1. La p édominan e de ce ype d'e eu es une inco ec e consomma ion de di isi . Ją ai e des mino i és e hniques, e Li u iques écoles de abi u ien ai. Les pobûds e leu ela ion indiquen que peu ê e e la même aison ne soukiama, que la sub il is ne con ien pas secondau inium du même ac eu ac ion au eikš i dans les saknis pe sonnels. 2.2. Di e emmen negu gim akalbių, p obablemen en aison de uses langue in luence, ki akalbių abi u ien ų ašiniuose gausu cons uc ions que a ec 3. T ečias klaidų ipas, būdingas i gim akalbių, i ki akalbių ašiniams, – commun a imi bu ii eikš i. ausisan p ielinksnių e polinksnių consomma ion. 3.1. En aison de la langue uses in luence dans les a aux des élè es des écoles des mino i és na ionales la majeu e pa ie des p éelinksnių e eu s cons i ue malemen u ilisées p elinksnių pas e dans cons uc ions. 3.2. Li u iques écoles des abi u ien s ca ac é is ique ydinga polinksnių g âce e aide a osena. 4. Des ésul a s eçus on oi que des e eu s de syn axe appai aien dans les éc i s e daugiausia a si adusios dėl sla ų kalbų po eikio. Iš usų kalbos išsi e s ų žodžių junginių appai aien e d'au eskalbes, e gim akalbių écoles des élè es dans les a aux. Selon analogie a ec uses langue synaxines cons uc ions conscien ielle danssi eisina comme no me. Į aką, appa emmen , ai e en amille, e en i onnés u ilisée langue, ainsi que médias, lesquelles e éc y iniuose, e saky iniuose ex es gausu abi u ien ų ašiniams ca ac é ingų pa oles e eu s. LITERATŪRA Bielinskienė A. 2004: Dėl jung uko bei a osenos daba inėje lie u ių kalboje. – Kalbos kul ū a 77, 119–123. KP S1: Kalbos pa a imai. Kn. 2. Sin aksė: 1. Linksnių a ojimas. Sud. Ri a Miliūnai ė, eks o au . Vi as Labu is, Aldonas Pupkis i Jonas Šukys. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2009. KP S2: Kalbos pa a imai. Kn. 2. Sin aksė: 2. Į ai ūs dalykai. Sud. Ri a Miliūnai ė, eks o au . Vi as Labu is i Aldonas Pupkis. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2009. Pi očkinas A. 1990: Adminis acinės kalbos kul ū a, Vilnius: Min is. Šukys J. 1998a: Lie u ių kalbos linksniai i p ielinksniai: a osena i no mos, Kaunas: Š iesa. SOLVITA LABANAUSKIENĖ. Sin aksės klaidos Vilniaus apsk i ies abi u ien ų ašiniuose | 22 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Šukys J. 1998b: Taisyklingi i klaidingi ie ininkai, no mų ibos. – Gim asis žodis 4, 43– 46. U nėžiū ė R. 2015: Mūsų mokslo a ei ies kalba. – Gim oji kalba 1, 14–20. Vado ėlių ank aščių kalbos apž alga. P ieiga in e ne e: h p://www. lkk.l /ak ualiausios- emos/s ie imas/ ado eliu- ap oba imas/ ado eliu- ank asciu-kalbos-apz alga (žiū ė a 2016 11 02). Vaičiuly ė-Semėnienė 2016: Daik a a džio pagalba įnagininko deseman izacija. – Ac a Linguis ica Li huanica 74, 9–39. Į eik a 2016 12 05 Adop é 2017 01 20 SOLVITA LABANAUSKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed]