Lietuviškas rašto diskursas: adresatą nurodantys participiniai įvardžiai

BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as LIETUVIŠKAS LETRO DISCORDO: ADRESATUDIONES PARTICIPINIAI ĮVARDŽIAI ESMINIAI VOODŽIAI: aš o discu so, šnekos ak o s a egija, pa icipiniai į a džiai, de ini umas, subjek i umas, in e subjek i umas. ĮVADAS En el ac ual di ec o di ec o di ecciona ú con enido Li u iškame aš o disku se (laiškuose, p anešimuose, žinu ėse) se usan du dialogo pa ne į nu odančių į a džių TU, JŪS a ian es de esc i u a: al lado acos umo, adicionalmen e es ilis iniu uso de le as g andes denominado Tu, 1 Jūs už ašimo esama i ealų ad esa ą nu odančių į žym a džių neišski inio, . y.ėjimo ašimo mažąja aide. Ponde ėž ina, que diálogo pa ne į indican es u, us ed (y o os a es os nomb es de linksnių o mas de) puede neišdi i y pe sonas, pasižymin ys puikia comunicacine y lingu is ine compe encia. Plg. ales au o es de c eados sen inius y sus записывание e. laiškuose (asmeninė au . 2 ko espondencia), kai: a) des ina a io una pe sona: (1) ¿pod ías echa un is azo, o ú ambién no puedes en a en ella? (2) ¿Qué pensa ías ú? 1 Didžiąja aide esc ibiense palab as, median e las que co agías, con espe o k eipiamės en o a pe sonaį (laiškuose, saludimikimuose, k ie imuose, p ašymuose), ej. : Us ed, Tu, Tams a, Pone, Ge biamasis, S eikas, Bičiuli, Mielas(is) D auge. Es e es uno de los p ime os Pun os de consumo de g andes aios S ilis inio, pe ci uados de KLKŽ, acceso a In e ne : h p://www.xn--al iniai4wb.in o iles/kalba/KI00/Lie u i%C5%B3_kalbos_%C5%inynas._Did%C5%BEi%C5%B3j%C5%B3_ aid %C5%BEi%C5%B3_ a%C5%A1KI.1800.pd ( e i icación 2017 12 01). O iginalus uen e de es a ci a es publicación del idioma Lie u ių ašyba i sky yba (Vilnius: Mokslas, 1992: 71). Desde 1997 03 03 en ó en igo la ac ualizada Disposición de Rašybos y cé ybos (ap obada po la Es adoybinė lie u ių kalbos komisijos p ie Lie u os Respublikos Seimo 1997 d. d. nu a imu N . 60; desde 2016 04 06 igen e en la edacción sum es i a accesible en In e ne h ps: h ps: seimas.l s.l po al/legalAc NF/T/ADTAISl .41265/qkELg Vx) o ece el ad iso y de palab as en saludamien os, k i , didžiąja aide, plg.: „2.7. Žodžiai gali bū i ašomi didžiąja aide s ilis iniais sume imais. // 2.7.1. Didžiąja aide gali bū i ašomi žodžiai, ku iais mandagiai, su paga ba k eipiamasi į ki ą asmenį (laiškuose, pe iciones y esc i os, e c.). : Us ed, Tams a, Mone; Tu, Pa s, S eikas, Bičiuli, D auge, Ge biamasis, B angusis. 2 comuniccinę compe enciu de una pe sona como ma io de cie a sociokul ū ines comunidades Sob e la habilidad de u iliza co ec amen e odos los sis emas semio ínicos que ac uan aquella comunidad ( axi y aš o kalba) y sepa adoą su á ea la compe enciu lingüís ica é. Hymes (1972); Lyons (1993: 573). JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 2 (3) BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Nos imp esdinam, pe o o pieks odos po encialalius us lec o os, aquí ya e sp ęs i. (4) En e las seleccionadas se encuen an ambién dos de sus a ículos. b) des ina a io a ias pe sonas: (5) Miel os colegas, deseo a us edes jaukių y pací icos es i os Na idados! (6) Que idos colegas, po a o no i ique su ho a io de las acaciones, si no ha decla ado su o den gene al. Noexcluidamen e diálogo pa ne į indican io del nomb e señalamien o casos se pueden a ene en medios publicados en públicos liškues, comen a ios y (o) de social de edes discu sas ans e idas ci as. Ne e ai al mismo des ina an o ex o p amaišiui se u ilizan ambas en adas de las a ian es de la insc ipción, plg. : (7) En esumen: <...> linkio a us ed y a su edacción luzos, le an a espasią y cul u a. <...> G ažių Jums gėlių, is p isimenu, kaip no ėjo kažkada jas augin i i do ano i žmonėms. 3 (8) Ag adúos a odos po la ciudadaniskad, sus eacciones. 4 Hablando de discu sos co espondien es a es ilos de ca as es impo an e comp ende que los 5 socios de diálogo uno a o o in í i pueden elegi no solo coinciden es, sino y di e en es es a egias de ano ación de in í esis indican es dialog pa ne į. Los pa icipan es de la con e sación po esc i o, ambos seleccionadas su ampančią es a egia, uno al o o ma can 6 igualmen e, aigi cualquie a que elección es nop obleminis. Asime inis elección de es a egias (uno diálogo pa ne is su pašneko ą las mane as de g abación, pe o y di e en e diálogo pa ne ių concepción sob e sus signi icados. Po lo an o, de la comunicación e bal si uaciones o malmen e žymi didžiąja, ki as – mažąja aide už ašomu u / jūs) odo ne ien ski ingus šių žodžių egua e čiai pokalbio pa icipan es en el discu so esc i o pueden apa ece uno al o o o o gan es di e en es oles semán icos, po que desiguodas ad esa ą 3 acceso en in e ne : h ps:www.15min.l /naujiena/ak ualu/komen a ai/g azina-smigelskienea sakymas- y au ui- -landsbe giui-500-884306 ( isualizada 2017 11 23). 4 acceso en In e ne : h p://www.del i.l / eidai/e e is/del- isuomene-supu ciusio-laidos-p ies-s o esiuze o-p ade as- y imas.d?id=70170284 ( isualizada 2016 01 20). 5 la ca a p oximidad a eal comunicación (la ca a siemp e iene conc e os des ina a ú y a es e des ina a ú o ien ados lingbines aiškos medios, y su ex o siemp e es o ien ado y a des ina a o eks ą es o o espues a, o p o ocación) é. Čepai ienė (2010: 10). 6 lingüicas es a egias pašneko ų cons uc i ia y des uc i ia, y el hecho de que en cie os casos la úl ima al des ina a io es inú il, po que des uk i iąja es a egia des ina a io p incipalmen e pe k ų sus in e eses é. Zaikauskas (2002: 145, 147). JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 3 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 nu odančių į a džių už ašimas ansmi e di e en es semio inius códigos y disposiciones. Unos ad esan ai enkasi Tu / Jūs – okį išski inį be ku io asmens, esančio ad esa u, žymėjimą in e p e ados como au ominío de espe o a o a pe sona insignia; o os no(be) iene cos umb e de esc ibi en a iza en nomb e indicado exclusi inumó ( enkasi u us ed /). Que es a úl ima disposición no puede se inculada solo con el espe o aiška, indica al posibilidad de ma cación de į a džių pa ink ies zauojau os ex e, plg. : 7 (9) Za üu a a los ce canos, amigos. Pido a odos hon a con pensamien os y sen imien os. O memo ial de discu sos y esc i os se á más a de. <...> Tač iau, en cualquie caso, Leonidai ilsėkis pazybėje, a noso os us abajos según posibilidades comple igsim e, amigos acoge emos i elacionesus ésimos. Muy, muy lamen o u salida. 8 Toda ía solo exis e di e en es posibilidades de in e p e a . En las si uaciones co idianas de susc ipinamien o es o puede susci a ensión, ya que di e en es mane as de ano aciones que nuola inių ašy inio dialogo pa ne ių pap as ai nebūna ap a iami: asmuo, koduojan is sa o indican ad esa ą incluso en e pašneko ą pequeña aide esc i o enuedžiu, queda nepas ebėjęs que desc end in ai codi icado sus mensajes lei o o usa o a es a egia de ano aciones; es e úl imo sien éjui noúžsmena po él pe u bdan e as neišski inio u us ed o mų pa eik ies būdo, pe o él consis en emen e adhie e del acos umb ado modelo del lenguaje de la esc i u a, espe ándose que a su insc i o Tu Us ed o mų pa eik is inalmen e se á conside ada como a un ap opiado ejemplo. / Diálogo pa ne io ennominijamien o y esa ennominijamien o mane a exp esio (no unien nomb es pe sonales, pe o y los ep esen ojancios ennominijios) es muy impo an e de allé de la comunicación esc i a. Y aunque es habi ual exigi exac i ud al deci o al 9 esc ibi nomb e y apellida, des iándose del e ique a de la lengua de la esc i u a li uanas insc ibiendo di ecciona ą indicando į a dį ends ama nu ilė i, po que en el ni el pe sonal gene al es o se pe cibe como un abu basado kul ū ingumu. Po lo an o es e a ículo p e ende discu i aho a a íando TU JŪS polinkios de la esc i u a de o mas, sus causas, di ección, e ec o o pa icipiones en nomb e p agma iką (kadangi cualquie conc e o de / 10 7 Dos unciones de las zajúu as: in o mciné y emocional e aluamąją, así como el hecho de que exclusi o li e ū iškojo nek ologo b uožu conside y inas ienaskai os an ojo pe so k eipinys į elionį (<...> los uniijo Ta o meilė ea ui i žmogui). Ma cinke ičienė (2008: 173175). 8 P iega en In e ne : h pwww.del i.l /news/daily/li huania://mi e- iloso as-ldonskis.d?id=72351034 ( isualizado 2016 09 21). 9 Vladimi o Plungian alega, cen alizada posición de elemen os deic ónicos en g amá icas de lenguas na u ales pe mi e hace gene alización, que lengba es un sis ema, especí icamen e adap ado al hablado y des ina a io in e ac i ikai (en o a palab a comunicación); es p ima ia y p incipal unción desde mismo el su gimien o de es e sis ema. (Plungian 2011: 72). 10 P agma iką como o ma lingübinesa, unciones de comunicación y su ealizamien o de la ed en su o alidad éase. (199 Fillmo e8: 385386). JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 4 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 ad esa ą u in is eks as ska ina jo ga ėją s a s y i jam ašančio asmens in encijas pagal ai, kaip josse eks e pasi eiškia) y paž elg i į okios išski inės į a džio, nu odančio ad esa ą, ašybos 11 užuomazgas paminklų senųjų lie u ių kalbos dedikacijose. 1.ASMENINIAI PARTICIPINIAI ĮVARDŽIAI Y J UŽRAŠYMO MODELIAI Į a džiai es ce a a, negausi, pe o mul idia unkcė palab as de clase. Lie u iškasis é mino, c eado según el la iniškojo co espondien e modelį, e imológicamen e pe mi e į a dį pe cibi como palab a, a keliaujančio į na do ie ą pakai alą. In oducción como sus i ui alo o 12 di ec amen e indican es exp es aškos ollo sie inos con menku seman inio con enido. Pe sones des ina a u oles. En cie os casos esos oles adecuadamen e es ablece ayuda g e a pe sonales del p ime y del segundo pe sona enjuji como apozicia u ilizadas daik a a džio azés 13 o oka y ai (plg. Bha 2007: 3). pa icipiniams į a džiams 14 ai leidžia a lik i šnekos ak o daly ių – bu imo kalbė oju i bu imo 15 Bend inemen e en lenguas li uanas se u ilizan nue e pe sonales pa icipiniai į a džiai: yo, u, nos, mudu, mud i, jūs, judu, jud i, ams a (Rosinas 1996: 25). Cua o de ellos yo, u, noso os y us edes acos umb a a conside a p incipales (plg. Judžen is 2012: 113) (g eičiausiai debido a que la 16 ecuencia de d iscai os mudu, mud i, judu, jud i o mas en ex os es mucho lo que mennes que la plu alidad indican es nos, us edes o mas, pues o d iscai os a ojimui necesa ios si uaciones, basos as bu imu a eikla d iese, kon eks as 17 ). Socioling is iniai y imai odo ealią dialogo pa ne į 11 Subje i os au o us en oque e ela ian es de la lingbinesa aiškos medios y in e pasmenina ex o unciju Sob e é. Ma cinke ičienė (2008: 3536). 12 Plg. nomb eo pakai alą į a dijan į la yniškąjį e miną p ō-nōmen ž . (2009 Dixon: 190). 13 En las lenguas en las que el nomb e del é mino pe mi e pensa que el į a džius de a de ini se como cambiičiančius daik a a dį (plg. anglų p onoun), la dimensión de cambiičiamumo no es el más ap opiado desc úbiendo el p ime y el segundo nomb e de pe sona (plg. Bha 2007: 12). 14 Den o de los lingüo y os li uanos Albe o Rosino a es as e mis pa icipiniai į a džiai desc ibe uno pe sonalinių į a džių g upę į a džius, cuya ealización es necesa ia el diálogo (plg. Rosinas 1996: 2425). 15 Los p e ichos pe sonales (como y nomb es e i icio) indican unikų subs i u ą, pe o mismos no ienen signi ica i os (plg. Lyons 2004: 22). 16 Sob e g ama icas ap ašuas isible d ejopą požiú į į daba inės lie u ių kalbos skaičiaus ka ego iją: adicinį, laikan į ją d ina e, and šiuolaikinį, daba inės lie u ių kalbos skaičiaus sis emai p iski ian į i d iskai ą ž . Sob e el en oque d ejopą į daba inės lie u ių kalbos skaičiaus ka ego iją: adicinį, laikan į ją d ina e, and šiuolaikinį, daba inės lie u ių kalbos skaičiaus sis emai p iski ian į i d iskai ą. Rodune , Čižik-P okaše a (2006: 74). T ina és núme o de ca ego ía ealidad en la ac ual lengua li uana explica ayuda Williamo C o o indicada ca ego ía polinci o de pe cepción esmė: la pe cepción ca ego ía polinci o en lenguas, que ienen d iskai ą (más de dos), di ie e de la pe cepción polinci o, ca ac e ís ica a lenguas no poseyen es d iskai ą (más de uno) (plg. C o 2004: 141). 17 D iskai os judu, jud i linksnių o mas se esc iben ambién d ejopai (plg.:<...> judu, Us ed y Kuzmickas, es áis uno an o amigos. DLKT; Después de muchos años, cuando Judu con Vy au u i ían en D uskininkuos, llegaba de Mask os kažkokia su e ulė. DLKT). En cuan o a la o ma de esc i u a, sub ay ina que el des ina a io de discu so di ec o debe ía se esc i o exclusi amen e y plu aliskai ą (g upo de pe sonas) indicando Us ed, y d iskai ą (duas pe sonas) indicando Judu Jud i caso /. JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 5 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 nu odančių į a džių TU, JŪS a oseną daba iniuose bend inės lie u ių kalbos disku sosose (plg. Gi čienė 2009b: 214215; 231). Li u iškoje la adición de la esc i u a habi ual habla de los au o es (ad essan ą) indica á el į a dį esc ibi neišski inai, y į a dį, indica á la pe sona, a el cual k epiamasi (ad esa ą), esc ibi á didžiąja aide, si el ex o (o su pa e) di ec amen e a esa o a pe sona ad esado. Es e modo de esc i u a de in oducciones gene almen e se discu e sólo en las eglas de o og a ía. G ama icales de lengua ap ašuas desc íbema su mo ologica aiška, signi icanzas y con ex o de 18 consumo adecuamum, pe o el úl imo muy a a ez se elaciona con el modelo de esc i u a. Dėmesio di ecciona ą indican es į a džių insc ibición mane ai se mues a sólo en más ecien es 19 abajos lingüo y os: apibend inando in es igaciones (plg. Ma cinke ičienė 2004; 2008: 57; Gi čienė, Kupčinskai ė-Ryklienė 2005) y (o ) man eniendo disposiciones de exclusi idad de esc i u a p esen ando ejemplos. 20 Li u ian en comun inée el habla exclusi o dialogo pa ne į indican es į a džių Tu, Jūs g a ybos modelis a gumen uojamas ilgame ę adicion u inčiais s ilis iniais sume imais ( . y. espe oba i e ike u). Lgą iempo al modelo de esc i u a ue conside ado no ma i o. Aho a igen e edacción de eglas de o og a ía, ansmi iendo la Žodžiai može bi i pisanim od edą elikja laide, se conside a como aseso a mi o og a ía (ž . 1oje a ículo en el ex ac o dado oda es a o mulao é de disposición de o og a ía y da as de cambios). Tokios lib e elección la eikiancias disposiciones one dialogo pa ne į indican es enwa des exclusi as modelo de o og a ía eque ingumu pa yškina y g ama ical a gumen os, elacionado con d ejopa u (o e esniais casos y us ed) de inido ni elms posibilidad. 1.1 Pa icipiniu ing eso indicado del des ina a io inicio de la adición de ma cación exclusi a Anųjų lie u iškų aš ų dedikacijos pe mi e di ec o di ecciona ą indicančio į a džio esc ibimien o didžiąja aide susie i con la la yniškosios aš o kul ū os ejempla u. 1617 a. lie u iškų leidimų dedicaciones y e e endissimo ipo p akalbos lib os au o es o p epa ado es a publicación globėją gene almen e k epiasi į a džiu TU. Algunos de es os au o esí selkasi eno meja aide esc i o 18 į a džiais u: jūs Apie ams a nusakomą a pusa io san ykio aišką plg. / : Valeckienė (42006: 259); Rosinas (1996: 3845); Judžen is (2012: 121); al modelo de esc i u a no había hábi o de da a ención y ilus ándose: po ejemplo, incluso abo dando us ed, oms a consumo en ejemplos paselenkama neišski inė su esc i u a (plg. 1963 Senkus: 38; Kučinskai ė 1980). 19 Una de ales exenciones es Al edo Senno p epa ada g ama ica de lenguas li uanas, en la cual se indica sob e liškuose didžiąja aide ašomus Jūs, Tams a, S eikas, Tu (plg. Senn 1966: 60). 20 P z.: ienijo Ta o meilė (Ma cinke ičienė 2008: 175); Sus que ía p egun a . (Plungian ( e é Ju gis Pake ys) 2011: 115). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 6 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 į a džio o mas. Taip, pa yzdžiui, lo yniškoje Punk ų sakymų (SP I, 1629) dedikacijoje į yskupą Eus achijų Vala ičių k eipiasi Kons an inas Si ydas, plg.: (10) PE exigui ope is pa em, in magna mea imbecilli a e, & a ec a g aui e Vale udine, Pa iâ linguâ elabo a am, Tibi Ill s issime P æs l libens & ene abundus o e o ac dedico. Hic qualiscunq[ue] cona us meus, since am inp imis g egis Tui, quem dei annuen e benigni a e laudabili e elici e q[ue]; pascis, ili a em spec aui . SP I 2015: 20 (plg. Reginos Koženiauskienės e imą: Muy pequeño abajo pa e, pad es habla k uopščiai pa ašy ą, siendo débilnos de salud y pesadamen e si gdamas, Tú, más iluminasis Vyskupe, con meile y espe o dis inguu y dedikujo. Es as menku ellés mis pas angos p incipalmen e des inadas al bene icio di ec o Ta o kaimenesa, que Dios g acie bi inas y exi osa ganais. P De 294) o a yskupą Ju gį Tiške ičių Giesmių ikėjimui ka olickam p ide ančių (SG,1646) p epa ado Saliamonas Sla očinskis, plg. : (11) Ego e ò inhisce non udi an ū labo e sed & ēp[o e] ipso, Tui nominis immo ali a i li aue im. SG1 IV10-13 (plg. Reginas Koženiauskienės e imą: Yo quie o apa li ica Tuyo inmo ilíngu nomb e no sólo impe e u ob a, sino ambién sugaiš u iempo. P De 308). To pe iodo padėkos popula ias ad esa o e e encias a o sh iesiausiajai kilnybei de la g abación mane a di e sos, plg.: uæ Illus issimæ celsi udini. SG1 IV14-15 (plg. u Š iesiausiajai kilnybei P De 308) y Illus[ ] issime ac Reue endissime Ces[i ]udinis ua Deuo issim9 cliens SG1 V4-6 (plg. Ta o más b illan e y Ga bingiausios Kilnybės humilankiausias clien e éase P De 308). Pe o, po ejemplo, Bal amiejaus Vilen o Euangelijų bei Epis olų (1579) dedikación excepcionalmen e señalima kiek ienas palab a, que se encuen a al kunigaikščiui Ju gi F yd ichum dedicado k eipinyje, plg. : Tuæ Illu iimæ Celi udini (Ta o Š iesiausiajai Kilnybei); Tuæ Celi udini (Ta o Kilnybei) o sus ab e iamien os T. C. o C. T. (plg. P De 8182). Ma yno Maž ydo p epa a Giemé S. Amb aßeijaus (GA, 1549) iene lie u išką k eipimąsi-padėkojimą Ponui Sebas ijan Pe buyan h, en el que el des ina a io į a dijamas junginiu a o Mylis a (plg. awa Mili as) o sus ab e ia u as awa M. o T. M. (ci adoje en una es ella ma cada con o mas econs uidas): JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 7 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 (12) Sup a au klauſi oijus Diewa ſʒodʒa no incʒus u e i geſme ą ku e wadin: Te Deum laudamus. Todeley iję como ischguldau con o as*, an schwesos ischsiuns i, y awa Milis as wa duy iję p ie aschi i, pas acau. Ya nu iję ischsiundams awa Milis ai* p ie aschau, e wie oye welikas pau a* dowanoiju, paka nay p aschidams, idan Tawa Milis ai* di e ma schi di aquella dowanele p ieijm umbi. Lobek Diewa meileije. Ragayneije 3. día menesis Kowa. Me u Diewa snimima. 1549. GA 217-28 Muy consis en emen e los nomb es que indican el ende eza ón di ec o g ande aide señaló Danielius Kleinas, p ecisamen e su elección de la o ma de esc i u a, y no la semán ica TU y JŪS di e encia en dedicación kunigaikšui F yd ichui Wilhelm esančias didžiąja aide e inęs kaip galimybę pa ody i paga bą ki am asmeniui. Plg. G amma ica Li anica (1653) ašomas Ta o y Su P De 332 Su San ísimo y Galingísimo Elek o iau, Ta o... P De 376) y Se eni ßima nuo odas (plg., pa yzdžiui, QVæ Tuo, SERENISSIME ET POTENTISSIME SEPTEMVIR Ve a Celi P udoji P udes ino de Š ies 340 379). T umpajame es a g ama icos są ade okiečių kalba COMPENDIUM LITVANICO-GERMANICUM, Ode Ku e und gan deu liche u Li auschen Sp ache w ie man ech Li ausch lesen sch eiben und eden sol. (KlC, 1564) (plg. Kazimie o Eigmino mos ada KlC nomb amien o e imá: T umpas y bas an e cla ous idioma li e ians guía, como hay jus amen e lie u iškai leído, esc ibi y habla . PLKG 529), D. Kleinas p esen ó, JŪS linksniaamien o pa adigmā, mos ando la impo ancia de la insc ipción de es os enjue g TUja aide, plg. : Singula i e . Nomina i o Tu du / Geni i o ⌊Tawes⌋ deine / Da i o ⌊Taw⌋ di / Accusa i o Taw dich / Voca i o ô Tu ô du / Abla i o Ins um. Tawimi mi di / Localis, Tawije eje in di . KlC 469-16 Duali e . Mascul. N. Ac. V. Iudu ih beyde / Fœmin. Iudwi / Geni . jumu dwieju ewe beyden / Da . jum dwiem euch beyden. KlC 4617-21 JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 8 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Plu ali e . Nomina i o Ius ih / Gen Iusu ewe i i o / Da i o Iumus os euch / / Accusa i o Ius euch / Voca i o ô Ius ô ih / Abla i o Ins um. Iumis mi euch / Localis, Iusůse in euch. KlC 4622-29 1.2. La cues ión de de inición de los apellidos pe sonales Tipologinė kalbo y a no deja de lado noap a o la cues ión de de ini i ud de los enunciados pe sonales y sus sucesións con e i iciais apellidos. Los nomb es e dade os ienen co espondimenį, pe o no ienen signi icancia (pasmės) (plg. Lyons 2004: 22); simila men e desc ibida y esmené hué ancio peculia idad sa i o semán ico con enido ne u ėjimas (plg. Siewie ska 2004: 9). Sin emba go solo y a los adje i os pe sonales, y a los e dade inos nomb es ca ac e ís icos mismas mismas peculia idades g ama icales y p agmá icas como y de inida po el que se ca ac e izan exp esiones (plg. Dik 1997: 186). Habla si uaciones en uel žiu indicomam des ina a iom ca ac e ís ico si uacinis de inida um des ina a io es ealus, aki aizdus, po lo que ácilmen e de e minado. Esc i inio en si uaciones de comunica i os mencionė ą de iciencia de con enido semán ico panaikin i se puede exclusi amen e ma cin ad esa ą indicando į a dį. 1.2.1. Apib ėž umas oka y inėse azėse Mencionadoji D. Kleino Compendiume esan i į a džių Tu, Jūs di e nia imo pa adigma ô Jus (ž . įdomi ne ien dėl dėmesį pa aukiančios pa yzdžių ašybos, be i dėl oka y o o mų ô Tu, KlC 4614; 27). Ac ualmen e Li uanas de la lengua g ama icales ap ašuas eniendo adiciones oka y ą sie i sólo con daik a a džio ca ego ía į a džių šauksmininkas no se indica (plg. 21 Valeckienė 1965: 640; 2006: 272, 273). Jonas Jablonski šauksmininko ausencia de į a džių aleg niamien o pa adigma explicó su iden idadku a dininkui, plg.: šauksmininkais aquí a a dininkų ly ys (Jablonskis (1997 [1922]: 50). Be nomininkui apa umu p o igus an ys TU, JŪS a eces neiš i iamos cosdienybės sušukimuose, ej. : (13) Hey, Tu, nado, enid aquí! Taip, sí, Tu! 21 Más ampliamen e sob e al adición y p opues a de conside a ales o mas sepa ada g ama ine ca ego ía é. Judžen is (2012: 72–73). JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 9 Tokia BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 į a džių u (jūs) a osena šnekamojoje kalboje pap as ai būna elacionada con cie as si uaciones ne ikė umu, po lo que suelen acompaña los a eniančios dalely ės, neno minės leksikos in a pai y (а ) menkinamosios eikšmės apibūdinimai, pl.:g (14) Jau blecha, bulegi up es čia, o u a k eipūži. DLKT (Saky inė kalba) (15) O u žal y, él nos ol ió apmo ė. (pe cu ido desde Judžen is 2012: 7273) (16) Ak u, noykėli. DLKT (Publicis ika) Hey ú, ¿quizás pueda comp a e algo de bebe ? (17) DLKT (Publicis ika) (18) Ei, os, ku miai! Ko kaps o és, upina ie a?! DLKT (Publicis ika) Es o ca ac e ís ico y a o os idiomas. En los es udios ipológicos a ayéndose la a ención a oka i us como en in e esan ia, pe o 22 insu icien emen e exho ada ca ego ía g ama ica (po odėl conside s anse oka y o a ibución posibilidad a ca ego ía más di e ido), abo danse y g e imines enjua gamien o de un nomb e con daik a a džiu o daik a a dine aze a os. Tal de ad e bio y p e ixo compues o 23 p ozodino da inys se conside a como exis iendo igual y sepa adamen e del sen encia, po que oka y ai sin aksialmen e o seman i icamen e no es án incluidos en la es uc u a p edica o (plg. Le inson 2005: 71). Ch is ophe io Lyonso opina que los sujúculos pe sonales pa icipiniai ad e bios desempeña la unción del de e mina o (que de odos modos no les es p opia) es o indica oka y o unción a la que desempeñan la aiz delic a o dío, ya que oka y ai como o ma de di ec imosi p ilygs a al segundo indioda, de ahí po an o o ma del pe sonal pe sonal pe sona ázij y adjec i o oka y ai ambién iene que ansmi i de ini um (plg. Lyons 2004: 152). 1.2.2. K eipiniu iš eikš a dialogo pa ne į nu odančio į a džio apozicija Siendo e iden e es ablece TU JŪS o mų aidmenis, į a dijo signi icación se puede e isa k eipiniu. Es o indica je iminis p e ie o y di eccionio i ancio del e dade o nomo o él a s ongancia daik a a dinske azesa uso (plg. su e ec uada deik ína e e encia signi icancia e islamien o, en a ización, impo ancia acen ación unción). Si es necesa io acla a , k eipiniu 24 22 Vladimi as Sanniko en a iza oka y o con sólo į a dį con en iu k eipiniu neįp as umą usų kalboje (p z., Иди сюда, ты!) i ku kas įp as esniais laiko sakinius, ku iuose y ( y) u i a ibu inį p iedėlį (dažniausiai menkinamosios signi icanzas, ej., Idi сюда, ты, негодяй! ), éase. Sanniko (2008: 94). En inglés hablan los p ónimos del segundo pe sona ambién pueden se u ilizados solo (You, come he e!) o con daik a a dine aze (You boys, ollow me!) (plg. Lyons 2004: 152). 23 Vladimi o Plungiano opina, apelia y inė unción ( . y. lengua ak o ad esa o į a dijimas), mi ando desde ipologinės pe spec i a, puede se incluída en uni e saliųjų linksnio eikšmių inkinį, z . Plungian (2011: 168). 24 Ch is ophe io Lyonso obse ėjamo, e i icie coi ec a o des a menudo se de inen sólo como indican es, pe o sin signi ica i os desc ipú iones; de e minando su indicada e e en ą muy impo an e con ex o, como y en cualquie cual especi icidad en a izan e de la desc ipción caso. Pe o en ealidad e i iciai obik a o zii son u ilizados así a um jie JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 16 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Ba ai. Ku io Nam ų pabai ga e cam ku se me hizo al imp esion. <...> Ko šuno es aba equi ocado. Skais yklas e espe a no end ás. <...> 46 (47) Būk p ime o p obado las mejo es no icias DROGAS ya e espe an! <...> // <...> Es e esc i o le di ige UA B D ogas <...> 47 El e ce ipo de des ina an es elegido el modo de insc ipción de los enunciados que indican la ad esa p obablemen e sie ina no solo con de e min omis disposiciones é icas, pe o puede se 48 nulem as y g ama icales de la lengua li uanas ap ašuas adicionalmen e p esen adoamu u: os signi icaciones desc údinim, basado espe o y amilia umo sup iešinim (plg. nega i amen e ca ac e amilia deus signi icaciones kon a d s a egij), y no dis ancine-kon ak ine 49 mandagumo (ž . Gi čienė 2009b: 214 50 215). Neišski inį ad esa ą indican es ing ames señalamien o elección pudo omen a la y popula a ia de las unciones in e pasmeninas aiškos ing ames desc údinimas (kai consumo 51 polinkis pe o mulu seado en pe miso) o cuan o neko ek iamen e su o mulada ing ames y 52 o os add essa ą indican es ašinių k eipybos egla. 53 2.3. Indi ec a exposición de la posición del des ina a io o pun o de is a de e ce os Hablando de pa icipa i os enunciados indicado ad esa o ašybą, es impo an e señala a a ención y a su insc ibimien o gožinėje li e a u a, kalbo y os li e a u a in e ex uos, in e iu 46 Acceso en in e ne : h pswww.15min.l / a dai/naujiena/lie u a://paules-bocullai es- y as-ka upinis- iesas-laiskas-ku iems-ku iems- upi-1050-882088 ( e ida 2017 11 16). 47 Šal inis news[email p o ec ed]ogas.l 2017 02 15 ca a. 48 é ica es ilis iká y el hecho de que e inas alo es des ina an e bien econocien es de cie a calbinés s ilis inas aiškos ace ca é. Koženiauskienė (2013: 94). 49 Plg. En la ac ual g ama ica de ų Li uaniana p esen ada u desc ipción, asociada á la amilia aus k eipimosi a spal iu y s ačiokiškumu, y jūs u signi icado nusakymą del ámbi o de consumo k eipiando á una pe sona desconocida o poco conocida, mayo y espe ada, ambién á una conocida o icialmen e (Valeckienė: 2006 259). Simila dis inción en e amilia idad eiškiančio u y aga bą así como o icialidad eiškiančio jūs se le an a y en nue os abajos (plg. Judžen is 2012: 124). Rosinas plu alis a ú, usa oamá en luga del unicasi io u, e į a į ams a asigna a los į a ijos de e aluación subje i a (Rosinas 1996: 38). 50 Plg. amilia s, -i signi icaciones desc údenimo: pe mucho lib e, nesi a žan is. acceso en in e ne : h pwww.lkzd.lki.l /Zodynas://Visas.asp (žiū ė a 2017 11 30). 51 Plg. neu alią o muluo ę sob e el uso de nomb es en apelia i os ex os: <...> en skai y oją pap as ai k epiamasi an oju singula isci os o plu alisci os asmeniu u, Jūs o jūs (Ma cinke ičienė 2004: 60). 52 Plg.: Taxi en publicidad, pa a alcanza lo más g ande audi o ía, y al mismo iempo a ec a y cada indi ą po sepa ado, en des ina a ą segundo pasmeniu <...> se puede di igi se de es mane as: ienaskai ine o ma, espe biąja plu aliskai a y neu aliąja plu aliskai a. Simbólicamen e es os modos de di eccionamien o pod ían esc ibi se: ú, Us ed y us edes. (Gi čienė, Kupčinskai ė-Ryklienė 2005: 221). 53 Plg., po ejemplo, la misma 1 innacho mencionada In e ak y i de la lengua li uana, li e a u a (kul ū as) y la his o ia de Li uania si uen es de da os ba zė www.šal iniai.in o p opo ciona y o ookią s ilis inį didžiųjų aidžių ašymą eglamen uojančią o muluo ę, la cual puede en ende se como pe miso excepcionales casos, plg. S ilis inis didžiųjų aidžių ašymas k eipamas, kai leidžiama išski inė paga ba, mandūsimasis (Jagus, Tu, Ge biamasis, Mo ina, Tė ynė...).. P iega en In e ne : h pwww.xn--al iniai-4wb.in o/index://de ails/565 ( iuído 2017 11 18). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 17 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 pe ašuose i pan. Li e a ū oje galima didesnė au o iaus lais ė li e a ū iniu pe sonažu apusiam al des ina a io p opo ciona di e sas posibilidades de esc i u a (pe o es o ambién debe ía es a elacionado con p opósi os conc e os, e elandoci unoquío u o oquio sumán o modelo de e ique a lingüís ica de pe sonaje). Lie u os aš o kul ū os one c eíameso pa ece laško gén u esc ibi g ožinės li e a ū os eks ai o in e ex os, en los que se obse an el p incipal eque imien o es ilis ica de es e géne o didžiąja aide žymė i di ec a ad esa o nuo odas (asmen a džius, specialiuosius k eipinius, pa icipinius į a džius). Dialogo pa ne į indican es į a džių exclusi o de esc i u a di ícil noiges i en ob as de li e a u a g ožinė y sus aducciones, g á icamen e dis inguien es di e sos in e eks ų ni elesis, aigi y en ellos esanškus laičius. Po ejemplo, de dos Ha uki Mu akami lib os en Li uaniškose e siones elegidas di e en es ca a di ecciona ą indican ío ing eso de ma cación es a egias. Es as selecciones sie ini y con pe sonalino ex o aducido y (o) edi o a io pun o de is a, y con su en endimien o sob e modagumo aišką uen e, de el cual aduca, habboje. En la colección Apsakymų D amblys p adings a ( ai e imas de japonés idioma) con enidos en las ca as elegida exclusi ada di ecciona ą indicancio del ing eso g a inė aiška pe mi e al elección pe cibi como na u alų japoniškos kul ū os e ike o a spindį, ej. : 54 (48) <...> casi oda es a semana muchas eces seguí in en ž y in en ží esc ibi Vám una ca a. MD amP 68. El Romano P isukamo paukščio k onikas ( ai e imas de secunda io uen e inglés) in e ex uos laiškuos siguenomasi inglés kalbai ca ac e ingo neišski inio ad esa ą nu odančių pa icipinių į a džių ašybos modelio. Tokio modelo elección di ícil de elaciona con la cul u a japonés 55 ca ac e ís ica exclusi o sensibilidad e ique a (ypač pe skaičius pasako ojo no abą, en la que se indica ca a ad esan ą esan puikų e ike o žino ą), plg. sakinį su g a iškai neišski ine ad esa ą į a dijančio jūs pa ink imi: 56 (49) Muy bien en endiendo como incujúlo de mi pa e po es e modo in la le una absolu amen e no deseada naš ą, no obs an e quie o ecalca le que, en sése e esc ibi es a ca a, pido un único obje i o […]...> MP PK 209. 54 Apie ski ingose kalbose ne ienodus jau umo mandagumui lygmenis, pasi enkan asmeninius į a džius; i kaip ie lygmenys pasi eiškia okiose kalbose kaip japonų (mandagumą eiškian eiksmažodžių o momis) y ingles (į a džiai mandagumo espec o comple amen e neu alūs), plg. Plungian (2011: 79). 55 Aunque y obse a el idioma li uano ca ac e ís ico de la dis inción en e u y us ed, plg. a imos dis ancias con la ca a des ina a u señalamien o į a džiu u: Ke inau esc ibi e ú debokai an e io men e y como eikian odo explica , pe o iempo s slinko <...> MP PK 271. 56 Plg. pasako ojo no i icación sob e es a ca a au o os de esc i u a es ilos: Plika akimi seen: e ie o sub ilybes lei enan as Mamija išmano kaip penkis pi š us.“ MP PK 209. JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 18 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Te ciosas pe sonas pe spec i a al ad esa ą nu odančių TU/ JŪS ašybą yškiai ma y i i publicis ikoje, in e iu u o os ipos de diálogos o sus in a pus pa ecianciosos pe ašuose, plg.: (50) Sakė e, jums ašo laiškus apie knygas, pasakoja свои проблемы paaugliai, o qué hablan? 57 (51) En es os juegos de kiemo no pa icipa ni p esiden eé. ¿Cómo es o os lo explicáis? 58 (52) Pasidile, qué cap a on sus ideo egis ado es, qué condujis eis ce ca de Elek ėnų o Kėdainių pa e, noso os odo comp obamos, in ensamen e buscamos, DELFI dijo D. Žukauskas. 59 (53) A eismas jau y a p i eisęs Jums duk os išlaikymą? 60 Di ec os des ina a us con enedo es discu sos de esc i u a o eesc i u a (s enog a ación, ansc ipción) si uaciones, cuando se ecipiamasi en e dade a, conc e os pe sona, aš o acue do de la lengua obse an o nopaisamien o indica ya no p ima io uen e hablado, ad esan e, pe o pe ašą engiancio pe soïõ. Di ec i os in e iu pe ašuas, nocon enchien es e e encias sob e ex o p epa us pe sonas, in e iu inicia és pe sona ojos de lei o puede se coincidido con ex o pa engėju. IŠVADOS El uso de enjenjes pe sonales no se sepa a del p opia ca ego ía de pe sona concepción y p agmá ico con enido de es a ca ego ía. Diálogo di ec o Add essa ą indica niancio pa icipio exclusi o sie inas con ilgaamže, ya en los más iejos lie u iškues eglamen ándose como bueno spaudiniuose už iksuo a adicija, o daba inės lie u ių kalbos ašybos nuos a ose s iliaus o signos de e ique a de lengua. Li u iškoje aš o adición acos uma pa yškin i pa icipiniu į a džiu žymimo pašneko o išski inumą. Así se mues a un en oque basado en en endimien o sa i a pio a o a pe sona. En la di ec a ko espondencijoje exclusi amen e insc ibidas Tu Us ed linksnių o mas se con ie e a pe sonal a dji p iligs ancia alę u inčiu subs i u o /. Tal insc ipción des ina a ia p opo ciona in o mación sob e ad esan á como esponsabilidadumu pasižymin į p anešją. 57 Acceso en in e ne : h pswww.al a.l /s aipsnis/50141609/minis o-pi mininko-pa a ejas ie imui-kaunai e- ienas-blogiausiu-keliu-y a- aiku-suski s ymas ( isualizada 2017 02 19). 58 Acceso en in e ne : h ps:lie u osdiena.l y as.l /ak ualijos://2017/11/20news/a i ai-apie- ai-ku eda- -ka bauskio-i -- a- e ygos-sielu-giminis e3582104,?u m_sou ce=l Ex aLinks&u m_campaign=Copy&u m_medium=Copy ( is a 2017 11 20). 59 Acceso en in e ne : h pwww.del i.l /newsdaily/c ime://an a-pa a-ieskoma-dingusios-me ginosplunges-policia-abejoja-a -galejo-bu i-pag ob a-del-ispi kos.d?id=73960354 (espec ada 2017 03 07). 60 P ieiga en in e ne : h ps://www.del i.l / eidai/zmones/ka aliunai es- y as-neis e e-da e-a i a- in e iu-apie-ko a-del-duk os-i -dainininkes-p oblemas.d?id=76345823 (žiū ė a 2017 11 15). JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 19 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 P anešimą konk ečiam ad esa ui ad esan as ašo eniendo cie os p agma inių obje i os, y, ob iamen e, que iendo se adecuadamen e en endido. Basándose en la adición y codi icación de la lengua li uana en cualquie discu so esc i o que con enga un des ina a io, eal de di ecciona (p.j., Ponia, Pone, Seño ía, Seño ía, Di ec o ía,...), pas o shou s o daik a a džių daik a a džių daik a a džių daik a a džių daik a a džių daik a a džių daik a a džių (p.j., Moky o, Te a, Dėde, Jūs e bi Kollega...), en pa icula los que se cambian al nomb e pe sonal de los miemb os de la amilia es es esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman esman En los ex os que con enga Di ec a di ecciona à, se ma ca á g á icamen e la di e encia en e Tu y u o 1. Es e g a inio no espe o del ma camien o indica, que no espe a el sis ema de esc i u a de la lengua Jūs i jūs nė a oks ne eikšmingas kaip gali pasi ody i iš pi mo ž ilgsnio: li uanas habi ual modelo de compo amien o. 2. El di ecciona ó di ec o señalin neišski iniu u us ed ulne a el p incipio de in o ma i idad, po que el lec o del mensaje iene que decidi , si se a a de su pe sona, o desc end in ą e e encia de pe sona el ma camien o que ansmi e. / 3. Pe sona indi idualidad noab esėdien e ing eso indicando ú no ayuda al des ina a io a pe segui sus obje i os p agmá icos. Noymė osios u us ed opción en la di ec a co espondencijoje modelois es noncons uk i us, po lo an o podin ene cie os pada ín (ad esa a o iene undamen o pensa sob e delibe an e linguino e ique a no espe a ím). Úl imamen e en medios de comunicación y publici a ios ex os de ec an di ec os discu sos ansc ipciones (pe ašymai) nue eya bas an e a o acía: e polinkis en a ėž i ad esa o exclusi inumą él indicancio pa icipinio į a džio Tu o mas Us ed insc ibiendo didžiąja aide. Es espe able que al polinkis se á yškus y dia iamen e en la mu ua co espondencijoje. ŠALTINIAI DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l / eks ynas. GA – Ma ynas Maž ydas Gieſme S. Amb aßeijaus bey S. Auguſ ina... Ka alaucʒuy 1549. Pa engė P. U. Dini, 1996; e. e sija J. Gippe 2012. P ieiga in e ne e: h p:// i us.uni- ank u .de/ ex e/e cs/bal /li /maz ga/maz g.h m. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 20 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 KlC – Danielius Kleinas, Compendium Li anico-Ge manicum, 1654. Pa engė M. Šinkūnas, 2011. P ieiga in e ne e: h p://senieji as ai.lki.l /db.php?sou ce=43. KLKŽ – Kompiu e inis lie u ių kalbos žinynas. Nuo mo ologijos iki eikalų aš ų (CD), sud. P. Kniūkš a, Vilnius: Š iesa, 2004. MD amP – Ha uki Mu akami. D amblys p adings a. Iš japonų kalbos e ė J. Polonskai ė. Vilnius: Bal os lankos, 2015. MP PK – Ha uki Mu akami. P isukamo paukščio k onikos. Iš anglų kalbos e ė J. Nau onai ė. Vilnius: Bal os lankos, 2016. PLKG – Pi moji lie u ių kalbos g ama ika , Vilnius: Poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, 1957. P De – Koženiauskienė R. XVI–XVII amžiaus p akalbos i dedikacijos, Vilnius: Mokslas. 1990. SG – Saliamonas Moze ka Sla očinskis, Giesmės ikėjimui ka olickam p ide ančios, 1646. Pa engė R. Pe ke ičius, B. Kabašinskai ė. P ieiga in e ne e: h p://senieji as ai.lki.l /db.php?sou ce=10. SP I – Kons an inas Si ydas, Punk ai sakymų nuo Ad en o iki Ga ėnios = Kons an y Szy wid, Punk y Kazań od Adwen u do Pos u, K i inis leidimas / Wydanie k y yczne, Vi ginija Vasiliauskienė, K is ina Ru ko ska (eds.). 2015. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. LITERATŪRA Bha D. N. S. 2007: P onouns, Ox o d Uni e si y P ess. Čepai ienė G. 2010: Laiškas: C o W. 2004: Typology and Uni e sals, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. monologo y diálogo elaciónis, Filologija 15, 513. Acceso en in e ne : h pe alpykla.li uanis ikadb.l / edo a://objec s/LTLDB 0001:J.04~2010~1367173481529/da as eams/DS.002.0.01.ARTIC/con en . S. C. Dik 1997: The Theo y o Func ional G amma : Pa 1: The S uc u e o he Clause, Be lin, New Yo k: Mou on de G uy e . Dixon R. M. W. 2009: Basic linguis ic heo y 2, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Fillmo e Ch. J. 1998: P agma ics and he Desc ip ion o Discou se. P agma ics. C i ical Concep s 5. Communica ion, In e ac ion and Discou se, ed. Asa Kashe , London and New Yo k: Rou ledge, 385407. Gi čienė J. 2009a: Ad esa o į a dijimas pe iodikoje. Lengua y con ex os, Vilnius, 8288. JURAT PAJDIEN. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 21 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Gi čienė J. 2009b: Daugiskai inių i ienaskai inių k eipimosi o mų konku encija iešojoje saky inėje a osenoje, Kalbos kul ū a 82, 214234. acceso en In e ne : h p://www.bend inekalba.l /?82. Gi čienė J., Kupčinskai ė-Ryklienė A. 2005: K eipimosi en di ecciona ą būdai eklamoje, Lengbos kul u a 78, 220229. acceso en In e ne : h p://www.bend inekalba.l /?78. G eimas A. J. 1989: Semio ica. Da bų ink inė, Vilnius: Min is. Haspelma h M. 2000: Inde ini e P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Hymes D. H. 1972: On communica i e compe ence. P ide J. B., Holmes J., eds., Sociolinguis ics. Ha mondswo h: Penguin, 269293. Hol oe A., Pajėdienė J. 2004: Laiko ka ego ija y o mas de iempo, G ama inių ka ego ijų y imai [Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 2], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 121 140, 169–170. Jablonskis J. 1997: Li u i ų kalbos g ama ika, 3as o og . lanzamien o, Vilnius: Mokslo y enciklopedías edi o ial. Judžen is A. 2012: Ca ego ias g ama icas de las lenguas Li uanas, Vilnius: Vilniaus uni e si e o publykla. Ka aliūnas S. 2008: El consumo de lenguas y socialinis kon eks as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Koženiauskienė R. 2013: Re o ica y es ilís ica elación del odo y de la pa e. Siuolaikinės s ilis ikos di ecciones y p oblemas, Vilnius: Edukologija, 8999. Kučinskai ė A. 1980: Mandagumo į a džiai, Kalbos kul ū a 39, 5153. accesible en In e ne : h p://www.bend inekalba.l /?39. Langacke R. W. 2007: Cons uc ing he meanings o pe sonal p onouns. Aspec s o Meaning Cons uc ion, eds. Gün e Radden, KlausMichael Köpcke, Thomas Be g y Pe e Siemund, 171187. Le inson S . C. 2005: P agma ics, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Lyons Ch. 2004: De ini eness, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Lyons J. 1993: Seman ics 2, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Ma cinke ičienė R. 2004: Zajška de las unciones in e pasmenías de los Užsakomųjų eklaminių s aipsnių. Respec us philologicus 6, 5663. Acceso en in e ne : h p://e alpykla.li uanis ikadb.l / edo a/objec s/LT-LDB- 0001:J.04~2004~1367181663661/da as eams/DS.002.0.01. ARTIC/con en ( supe isada 2017–11–27). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 22 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Ma cinke ičienė R. 2008: Žan o ibos i pa ibiai. Spaudos pa i ys, Vilnius: Ve sus au eus, 2008. Plungian V. 2011: G ama inių ka ego ijų ipologija 2, aducido Ju gis Pake ys, Vilnius: Vilniaus uni e si e as, Biblio heca Salensis. Rodune M., Čižik-P okaše a V. 2006: Skaičiaus ca ego ía. Daik a a dinio compuinio es udios, Axel Hol oe , Rolandas Mikulskas, ed., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 67 101. Rosinas A. 1996: Lie u ių bend inės kalbos į a džiai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Sanniko V. [Санников В. З.] 2008: Русский синтаксис в семантикопрагматическом пространстве, Москва: Языки славянских культур. Senkus J. 1963: Us ed, oscs a i u, Kalbos kul ū a 5, 3739. Acceso en In e ne : h p://www.bend inekalba.l /?5. Senn A. 1957: Handbuch de Li auishen Sp achen. I: G amma ik, Heidelbe g: C. Win e . Siewie ska A. 2004: Pe son, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Smi h C. 2001: Discou se modes: aspec ual en i ies and ense in e p e a ion. Cahie s de G ammai e 26, Séman ique e Discou s, 183206. Šinkūnienė J. 2010: Au o iaus pozicijas aiška asmeniniais į a džiais ašy iniame akademiniame disku se. Filología 15, 124-141. Valeckienė A. 1965: Į a dis, Lie u ių kalbos g ama ika, 1: Fone ika y mo ologija (daik a a dis, būd a dis, skai a dis, į a dis), ed. Kazys Ul ydas, Vilnius: Min is, 635 721. Valeckienė A. 2006: Į a dis. Dabo inės lie u ių kalbos g ama i ka, ed. Vy au as Amb azas, Vilnius: Mokslo y enciklopedías ins i u o de publicación, 251282. Vasiliauskienė V. 2002: P obleminiai lie u ių kalbos i ašybos aspek ai, Vilnius: Homo Libe . Zaikauskas E. 2002: Šnekos ak o pa icipan es es a egia, socialiniai oles y ipos de los li uanos al habla. Ac a Linguis ica Li huanica 46, 145172. Į eik a 2017-12-04 Adop ado 2017-12-29 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Lie u iškas aš o disku sas: ad esa ą nu odan ys pa icipiniai į a džiai | 23 BENDRINĖ KALBA 90 (2017) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 LITHUAN WRITTEN DISCOURSE: PARTICIPIAL PRONOUNS REFERRING TO ADDRESSEE No se dispone de ningún documen o que lo pe mi a. Summa y The a icle discusses he a ia ions o spelling o pa icipial p onouns e e ing o ano he pe son in he Li huanian w i en discou se. Nex o he usual spelling Tu/Jūs based on he adi ional s ylis ic capi aliza ion, he model o spelling whe e he p onoun e e ing o he add essee s a s wi h a lowe -case le e u/jūs exis s as well. The e e ence o a dialogue he pa ne and he way i is p esen ed a e an essen ial communica ion de ail; he e o e, na u ally, likely easons, di ec ions and e ec s o he cu en ends o a ying spelling o pa icipial p onouns in di ec discou ses a e linked wi h he concep ion o he ca ego y o PERSON i sel . The a icle e iews he models o pe cep ion o pa icipial p onouns p oposed in linguis ic desc ip ions and discusses he le els o communica ion o ONE PERSONS ela ionship o ANOTHER in which he in e locu o s ind hemsel es when using he o ms o he same p onoun which a e di e en ly coded in w i ing. I is no mal in he Li huanian w i en adi ion o add p ominence o he pe son by capi alising he pa icipial p onoun e e ing o he in e locu o . I is a way o show he a i ude o ANOTHER PERSON based on mu ual unde s anding. KEYWORDS: w i en discou se, communica i e s a egy, pa icipial p onouns, de ini eness, subjec i i y, in e subjec i i y. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]