scieee Open visual document viewer

Lietuvio stereotipas paauglių rašto darbuose

Nida Poderienė

Full text

BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 NIDA PODERIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as LIETUVIO STEREOTIPAS PAUGLI RASTO DARBUOSE ESMINIAI VOZŽIAI: mokinių kalba, s e eo ipas, kalbos pasaulė aizdis. ĮVADAS A au i oca do e nia iden idade baseada na nau a cul u almen e conscien e exis en e em imagens exis en es, den e eles e es e eó ipos. Es e eó ipos a e am os p ocessos cogni i os do 1 indi íduo, eles são ecu idos, quando é p eciso escolhe umio ou ou o compo amen o na ambien e social uma manei a, po que ik o ê semp e é in e p e ada o a de pe spec i as de pe cepção socialmen e de inida (Tume , Oakes, Haslam 1992: 22). O es e eó ipo nacional em e noling is ica ge almen e é de inido como uma lingubinha cul u al em comunidade se o mou-se uma imagem esquemá ica de seu ou ou a nação ep esen an e na cabeça, a ibuindo-lhe ce os aços de ca á e e peculia idades cul u ais (Guda ičius 2007: 156; Ru ko ska, Sme ona, Sme onienė 2017: 26). Como apon a Kazimie as Župe ka (2017: 5), au ai a ibuídos aožus (i. i. isso, qual é idu inis lie u is) pe cebemos apenas como econhecimen o b iská ias dominanças. O obje i o des e a igo com base nos dados de pesquisa de abalhos de esc i a dos adolescen es en epsnio do idade p ecoy o (1113 anos) discu i , qual es e eó ipo do li au io susi o moja dos alunos da língua mundialė aizdyje. Pa a pô es e im, são le an adas as seguin es a e as: (1) escla ece , como os adolescen es en endem o es e eó ipo nacional; 2) panag ina a elação dos 2 adolescen es com o es e eó ipo do li uano; 3) analisa o con eúdo do es e eó ipo li uano; 4) compa a dados do es udo com dados de pesquisas e noling is as ealizadas a a mesma emá ica em g upos de pessoas mais elhas. A escolha do obje o de pesquisa lemb ou o a o de que ocojama iden idade nacional, ema ica de es e eo ipos nacionais e ec uadas pesquisas empí icas p ecoi osios paauglys ės amžiaus g upėje. Es i ėjan o con eúdo dos es e eó ipos é nicos, iden idade aiškos ki imą kalbinėje kul ū inėje 1 O dicioná io de pala as in e nacionais ap esen ado qua o signi icados es e eó ipo. Nes e a igo o concei o de es e eó ipo é usado no segundo signi icado: isuomenesa consciência uncionando uma sup esimida, esquema izada, emocionalmen e descolo ida imagem de algum obje o (TŽŽ 2005: 704). 2 Linguas pasaulė aizdis alboje susiklos ęs mundo en endimen o, ab angendo de coisas e enómenos ka ego iza imą, pasaulio elemen ų yšius, žmogaus san ykį su pasauliu (Guda ičius 2007: 210). NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio nos abalhos de esc i a dos adolescen es | 2 comunidade, como BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 mos am dados de pesquisas (D uckman 1994; Ba e , Wilson, Lyons 1999; Šu inienė 2006; Taljūnai ė 2006; Aks ina ičiū ė, Pe a Po i y ė 2007; Guda ičius 2007; Kuzneco ienė 2007; Spi iaje ienė, Spi iaje as 2015; Žiliukai ė, Po iliūnas, Sa icka 2016). Isso é pa icula men e a ual, alando sob e adolescen es, de ido às peculia idades do desen ol imen o en epsnio idade da adolescência. Com base em E iko E ikson eo ia do desen ol imen o da pe sonalidade, psicólogos (Gage, Be line 1994: 116119) a i mam que p ecisamen e na adolescência p e ende pe cebe e consolida sua iden idade, edescob i seu luga na comunidade, compa ando se com ou os, sua ap eciação com ou os pon os de is a. In e p e ando dados empí icos, os cien is as azem a conclusão de que as disposições e c enças p é-es udadas sob e ep esen an es da nação, a dis inção de um g upo de ou os, o uso de es e eó ipos é ca ac e ís ico de c ianças mais elhas do que 10 anos (Ru land 1999: 65), além disso, c ianças de 1012 anos de idade começam a dis ingui ca ac e ís icas de suas į aukdami socialinius palyginimus. Anks y ojoje paauglys ėje susi o muoja asmens au inė ca ac e ís icas au os, iden idade, que se cu am neu as sepa ando, e ade indo, du an e um longo pe íodo de ap endizagem dos p incípios de ida da nação (Jonu y 2008: 17). Na pube dade susci ado de seu po o, como ís imaginojamas comunidades, ep esen an es ep esen adinho o na-se a um ce o pon o de e e ência o maian e pe sonalidade seli okai e elação com au ine comunidade. 1. METODOLOGIA DE TRIMO es e eó ipo Li uio dos adolescen es esc i o na língua ma e ial da pesquisa cons i ui 1113 anos 62-jos adolescen es (20 quin a classe, 42 sex a classe) de Li uães mokomąja kalba mokyklų 3 246 ob as da língua esc i a. Raš o da bus mokiniai galėjo pa ašė 2018 m. asa iobalandžio mėnesiais execu ando a e as, nas quais e am 1) pedida desc e e aužus de ca ác e nacional li uano, pa eikus 37-ių leksemų i žodžių junginių są ašą, 4 pelo qual mokiniai (bu nep i ėjo) usa ; 2) pe gun a-se 5 como, na opinião dos alunos, lie u ius desc e e 3 Kaišiado ių ., Kauno, Kazlų Rūdos, Kėdainių, Klaipėdos ., Kupiškio, Ma ijampolės ., Rokiškio ., Skuodo, Šalčininkų. Šalčininkų escolasas mokinių da bai cons i ui 20 p oc. odas im ies. Mokinių oi pedida ma ca , na qual escola e classe em es uda . 4 Sąžiningi, lexí eis, g ei i, polagūs, san ū ūs, nep iekaiš ingi, senamadžiai, jausmingi, pa ikimi, silpna aliai, niū ūs, eselmi, jau ūs, im i, iesūs, šnekūs, sem sen ido de humo , lė i, snobiški, gud ūs, gobšūs, jus os, sábios, a omis, iendūs, da bš ūs, nepa ikimi, kukliniais, iukšmingi, punk ual, neiškki, neišauklė i, eks a e i, in a e i, neai, nuškiai, i od, i od (sąda, Valdouskaus (2003: 28) baseados em leksem e conjun os de pala as ap esen ados po Valdouska). 5 34 classes de alunos de linguagem esc i a de pesquisa de dados (Dob o olskienė, Plen ai ė 2005: 11 diccioná io dos alunos não é ico (pa y example, na a já el ipo esc i os esc i os pa a o a os 3 p oc3), ca ac e a des). Leksemų e pala as conjun os exemplos suge i , que mokiniai, deles ap o ei ando, mais de alhadamen e desc ibi iam o es e eo ipio li u io. NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es no abalho da le a | 3 ep esen an es dos BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 izinhos países; 3) pede-se desc e e ep esen an e da ou a nação; 4) p opõe-se c ia ípico Li uu io po ação e compa a ele com a desc ição de ep esen an e da nação escolhida. Essas a e as o am ap esen adas aos alunos du an e aulas examinando emaLíngua como social cul u al enekinys ap endendo léxico (sinonimų, an onimų e azeologizmų). As a e as 6 execu a am di e en es ap idões de ap endizagem alunos, seus abalhos no as não e am a aliados. Sukaup a adolescen es esc i as da língua ma e ial de es udo analisada desc i omoio analí ico e compa a amuio mé odos. In es igando es e eó ipou do Li uu io em abalhos de esc i a dos alunos, p incipalmen e oi analisada, como os alunos en endem o es e eó ipú nacional, qual a elação dos adolescen es com o es e eó ipo do Li uu io. Isolando o es e eó ipo do li uano, u ilizou a me odologia de Je zy Ba minskio (Guda ičius 2007: 157158), que ėmėsi e noling is a Aloyzas Guda ičius (2007: 158146), analisando os aspec os de a aliação do ep esen an e do es e eó ipo de es udan es e de pessoas mais elhas: 1) elação com a ida ma e ial (aspec o kalbinėse bend uomenėse. J. Ba minskis y ė au inius s e eo ipus pagal apibend in us au os domés ico); 2) ( isuomeniškumo pa ame ) e 4) idėjinę pozicję (san ykis com pasauliu, ė yne, cha ak e io b uožus (psichinės i in elek o sa ybės); 3) san ykį su ki ais žmonėmis eligija). Com base em adolescen es análise da esc i a linguagem, dis ingui mais dois aspec os de a aliação de ep esen an e da nação: 1) elação com o nacional iden idade (lingua, cul u a, es adoybe, his ó ia) e 2) isicas peculia idades. o con eúdo es e eó ipo Li uio nos abalhos de le a dos adolescen es in es igado segundo os seguin es aspec os de a aliação: 1) elação com a ida ma e ialiu; 2) ca ac e ís icas psicológicas e de in elec o; 3) a elação com ou os se es humanos; 4) a elação com a iden idade nacional; 5) ca ac e ís icas ísicas. A im de e ela , quais que são as ca ac e ís icas do es e eó ipo li ú io são sus en ús de di e en es g upos de idade da língua mundialê aizdyje, como kin a do es e eó ipo li ú io dominan es, os dados do es udo ealizado compa a em com A. Guda ičiaus do es e eó ipo li ú io žmonių (35–65 m.) kalbinėje bend uomenėje i Sil ijos Papau ėly ės-Klo ienės lie u io do es udo do ca á e nacional dos es udan es e senio es li uanos Daba inės lie u ių kalbos eks yne. A. Guda ičius mé odo de anke amen o ealizou es udo 100 es udan es da Uni e sidade de Šiaulių e 50 di e en es p o issões g upos de esponden es mais elhos segundo J. Ba minskio dis inguidos aspec os de a aliação do es e eó ipo nacional. S. Papau ėly ė-Klo ienė es udou os aožus do ca ác e nacional li u io analisuando Daba inės lie u ių kalbos eks yno dados, nos quais a a aliação do ep esen an e do po o li uânico exp esso com būd a džiu lie u iškas į a dijamais b uožais, po exemplo, lie u iškas da bš umas, lie u iškas s e ingumas e pan. O ca ác e nacional ao li uãos da língua 6 A ae- inha a enção, que as a e as o am compos as e ealizadas não especialmen e pa a es a pesquisa, e exibindo o ma e ial didác ico aos alunos de capacidades supe io es. NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es em abalhos de esc i a | 4 mundialė aizdyje BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 cien is asė y ė segundo 1) elação com ou os; 2) com o p óp io si e 3) suas ações. do es e eó ipo Li uano análiseé nesses mesmos ou mui o semelhan es aspec os cons i uiu possibilidades compa a o es e eó ipo Li uano con endo adolescen es e ou os g upos de idade pessoas de linguagem mundialê aizdy, embo a ma e ial de pesquisas empi icas enha sido acumulada em di e en es manei as. S aipsnyje li uu io es e eó ipo p ecoy oio século a psnio adolescen e pasaulė aizdyje nag inėjamas ap a ian 1) lie u io s e eo ipo samp a ą; 2) san ykį su idioma es e eó ipo; 3) o con eúdo do es e eó ipo li u io, des acando ca ac e is icíssimas peculia idades. 2.LETUVIO STEREOTIPO SAMPRATA NO FAUGLI LANGUAGE Paauglių alboje es e eó ipo nacional é pe cebido como apibend in o nau os ep esen an e quad oikslas, baseado ao nacional cha ac e a ui a ibuiamais aožais. Responden os ex os, como mos a alunos abalho de esc i a análise, o concei o de es e eó ipo nacional não em cono ações nega i as. No oando que os li uanos são di e en es, maio ia dos adolescen es es e eo ipá conside am baseadas, desc end idasis das a aliações da maio ia dos ep esen an es da nação, ex.: <...> isso é só es e eó ipos, mas maio ia das pessoas os co esponde. 7 <...> cla o, não odos [li au os N. P.] são ais, po ém desc end in ai olho, pode-se a i ma p ecisamen e assim. es e eó ipo Li uio dos adolescen es ab angem, na opinião dos alunos, a maio ia dos li uanos ca ac e ingus aožus, incluindo e seu, como ep esen an e da nação, e bend aamžių qualidades, p z. : Gal mes kiek pe kuklūs, be ik i i a aliai i ge okai užsispy ę. Mano amiga <...> di e ida, abe a. Todos os li uanos são assim. Apibūdindo ep esen an e da nação, mokiniai baseia-se sociais, cul u ais a gumen os, p z. : Se p ecisa li u iais p o es ando, pede i iausidade de apoio e ajuda. Li uanos gos am de basqušinho, e ingleses u bol. 7 S aipsnyje mokinių língua ne aisy a. NIDA PODERIEN. Li uio es e eo ipo adolescen es aš o abalhos | 5 Li uanos em seus e enças como asa io BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 16-oji <...>. Li uãos e okiečiai são semelhan es ao seu da bš umu, san ū um, punc ualumu, i a ališkumu. Ambas as nações gos a de come come semelhan es comida, exemplo, e li au os e okiečiai cheios žandais kemša oškin us augin us kopūs us com pa ūky a ca ne, ou po inius pa iekalus. Li huio samp a a mokinių ex os inclui e ninę kilmę, e i ó io, au ines adições, his o inę kulū inę pa i į e nacionaliniam cha ak e iu a ibuídos b uožus. Mokinių kalboje g e a concei os lie u iai sinonimiamen e usadas concei os Lie u os žmonės, Lie u os gy en ojai. Apibūdindo li u inho, mokiniai o compa a apenas com ep esen an es das nações i en es no es angei o, nenhumu aspek u ex os li u os não são compa ados com pessoas, pe enusanciais às comunidades é nicas i endo na Li uânia. Pode-se aze p essupos o, que aos li uanianos adolescen es os ep esen an es das comunidades nacionais não exis em ou os, an o di e en es, que lhes se ia a ibuídos ou a nação ao ipinei as aožai. Adolesces não êem di e gência essencial en e é nicos li uanos e 8 ep esen an es das comunidades nacionais da Li uânia: ex os da língua mokinių lie u į dis inguindo ca ac e ís ica pe enomismo ao es ado da Li uânia, exemplo. : Se šneka li uãos ala isso pode se lie u is, mas necessa iamen e, po que há pessoas quem de ou os países ap ends a lie u iškai ala . Se em cidadania li uana isso ealmen e lie u is, menos que cidadania dupla. Pode-se alega que os mokinių albei li u io comp em a e e ninės, e poli inės nau o peculia idades. Mui as adolescen es sen em iden idade com seu es ado, con a iamen e, s uden ų, como a i mam pesquisado es (Spi iaje ienė, Spi iaje as 2015: 117), a nacionalidade iden idade no enka dimensão do e i ó io do es ado. 3. TAPATINTIS AR BÊTI SKIRTINGAM: SANTYKIS SU STEREOTIPU Relaxio com o li uu io es e eó ipo mokinių alboje ge almen e exp essa-se pe sonaliniu į a džiu. O ad enínio pessoal p imei a pessoa ou pakaičiui p imei o e e cei o pessoas ge almen e são usados, quando mokiniai desc e e li eu io cha ac e į, ligina lie u ius com ou as nações das pessoas, escako opinião, como lie u ius a aliam ou as nações ep esen an es. Tapa umas com au ine comunidade em ex os ge almen e exp essiam o mas de pe soná ios in oduções nós, nosso, unicaskai os e plu aliskai os p imei o pessoa eiksmažodžiais, exemplo. : 8 Oi dias mokinių ex os ep esen am ep esen am Polônia, Rússia, Bal a usija e ou os es ados ep esen an es. NIDA PODERIENĖ. Lie u io s e eo ipas paauglių aš o da buose | 6 BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Gal mes kiek pe kuklūs, be ik i i a aliai i ge okai užsispy ę. Nossa nação em semelhan es aožos de ca á e em okiečių nação, po que okiečiai são polagūs, san ū ūs, con iimi, se i i, da bš ūs, dalykiški. <...> somos boaša džiai, anquús, ūpes ingi, kenčian ys, zemiški, i in à na u eza p i išę e com as i pessoas. Apesa de odas as plús e mínus o gulho-me de se li au ê, e não alguma apascada es angeinie ê. Naqueles casos, quando ao li uano a ibuem-se apenas nega i os aožai, li uu io es e eó ipo a aliação o mulado só eiksmažodžio e cei o ponsmeniu e į a džiais ele ou eles, nesi apa inan com seus au iečiais, p z. : Minha opinião os li uanos são sa anaudiški <..>. Li uai mui o bebe uokliauja. Os meus amigos não são odos bons, como as que pa ecem. Algumas cuja aidena con a uma boa amiga, e à ou a chama-a baidykle. Po an o posso aze a conclusão, que a maio ia dos li uanos d i eidžiai. Einando pode no a -se que os li uanos são não os p óp ios mais educados pessoas. Isso pe mi e aze conclusão, que os li uanos são nemandagūs, nãoishauklė i. Também de odos os pães pode-se e , quais li u os niū ūs. Eles semp e ão susu aukę, não sa is ei ados. Pa eceu, que os adolescen es, só nega i amen e a aliando o ca ác e li u io, ex emamen e c i icamen e a aliam seus con empo ânios e adul os. Com base nos dados do es udo pode-se a i ma , que a maio ia dos alunos en epsnio da idade p ecoçosa adolesclys ês iden i icinase com ep esen an es do po o li uanos, ao es e eó ipo do li uu io a ibuindo e suas qualidades, pe sonalinho elacionamen o com o es e eó ipo do li uu io ex eikšdami pe soninais emnamiais eu, nós, unesaskai os e plu alisci os p imei o pessoa eiksmažodžiais. 4. LIETUVIO STEREOTYPY TURINYS An idi ósia adolescen es idade en epsnio de alunos g upo ealizada do es udo dados mos am, que adolescen es li au į a alia posi i amen e suas línguas pasaulė aizdyje li eu io es e eó ipo é c iado p incipalmen e lhe a ibuindo posi i os aožos. Responden es Li uu į 9 ca ac e iza am 67- 9 Posi i as e nega i as ajozes do es e eó ipo li u io dis ingui em de aco do com isso, como a aliam adolescen es. NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es no abalho da esc i a | 7 iais BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 desc iúdinimais: 48iomas leksemom com cono ação posi i a e pala as conjuncionais, 19 10 į a dijančiais ca ac e ís icas nega i as (ž . 1 igu a.). Saiba-se que a é 53,4 p oc. mokinių lie u į desc e eu lhe a ibuindo apenas posi i os aožus. Posi i as e nega i as 1 PAV. Lie u io s e eo ipo e inimas aožus en ou a dio 43,2 po cen o., e somen e nega i as aožus ao li u i a ibuiu apenas 3,4 po cen o. adolescen es. o con eúdo es e eó ipo Li uio oi analisado de aco do com 5 c i é ios (ž . ig. 2). 10 Apibūdindo o li uu io es e eo ipão os alunos pa o a am quase duplamen e mais leksemų e pala as conjun os, do que oi ap esen ada 1-a a e a de peculia idades sinais de lis ache. Só posi i os Posi i os e nega i os Só nega i as NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es no abalho de esc i a | 8 2 PAV. es e eó ipo BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Li uio es imenos de aco do exclusi as peculia idades eqüência Apibūdindo o Li uu io es e eo ipú, esponden es ge almen e indica am psicines e in elec uais qualidades e aožus, a sclidianços pe elação com ou as pessoas. Pode-se aze p essupos o, que o aspec o sociomeniedade des e idade alunos é ex emamen e impo an e, po isso eles ão mui o a enção aloca ao Li uu io aožes, em des aškėjan iems comunicando-se com ou as pessoas, a alia . Os dados do es udo mos am que e ou os po os ep esen an es adolescen es ge almen e desc e em segundo elação com ou os humanos. A g ande maio ia dos alunos Li u ião a ibuiu e psíquines bem in elec uais qualidades. Menjότερη pa e adolescen es indicou ípico Li uu io aožus, e elando os seu elação com nacional iden idade e isicas peculia idades. 4.1. açados es e eo ipo Li uano, a e endo-se em co idiana a i idade Li u iui ca ac e ís icos aožus, a sclidianços po sua elação com a ma e ialui ida, į a dijo 56 p oc. mokinių, es e eo ipo do li e io a ibuindo p incipalmen e posi i os sa ybių (ž . 3 pa .). 0 5 10 15 20 25 30 35 C i é io 2 3 c i é io 1 4 c i é io5 c i é io c i é io 1 segundo elação com a ida ma e ial 2 pelo psíquicas e in elec uais qualidades 3 pagal elação com ou os humanos 4 pagal elação com a iden idade nacional 5 pago ca ac e ís icas ísicas F equência NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es no abalho de esc i a | 9 3 PAV. es e eo ipo Li uio BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 de açóis de aco do elação com a ida ma e ialiu Ryškiausias Li uu io açojas, na opinião adolescen es, é da bš umas (nu odė 53 p oc. esponden ų). Pa il dos alunos ao li uano a ibuí am alingumą (13,6 p oc.), conse a i idade (13,6 p oc.). Talhe aožai, como a kingumas, aupumas, adicionalmen e a ibuíam ao es e eó ipo do li au io, não há y aujan ys mokinių ašy inėje kalboje: que li au iai o deningi, indica am apenas 5,2 p oc. esponden ų, aupumą em ex os u e a dijo apenas 3,4 p oc. mokinių. Pode-se aze p essupos o, que es as p op iedades en epsnio do p ecoy o idade adolescen es não são signi ica i as. Da bš umas nos ex os e guem como mais b iskíssimo Li uu į ca ac e izan e posi i o b uožas. É uma das p incipais ca ac e ís icas adicionais, exaldomas na amília, exemplo. : Desde an igo lie u is é da bš us, ele pode abalha e p o inho, e isinius abalhos. Cada lie u is de ge ação em ge ação ansmi e os alo es p incipais, ca ac e ís icos só da nossa e a. Li u is sabe, que udo é alcançá el pelo abalho. Mesmo e aqueles alunos, que bas an e c i icamen e a aliam o ca ác e li u io, abalhš umą des acam Lie u iai da bš ūs, nemėgs a a idėlio i da bų <...>. apenas 3,4%, usado en a izando que es a qualidade ca ac e ís ica só a pa e dos li uanos, não kaip būdingiausią eigiamą b uožą. Lie u io apibūdinimas inginys y a eikiau išim is (nu odė endo ambições de busca seus obje i os de ida, ex.: sąžiningas d augiškas mandagus šnekus kuklus eisingas Eles são ãos e nada azem, não aspi am em sua ida, mas que em i e melho do que i e ago a. abalhš us alingas konse a i us a kingas aupus NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es no abalho de esc i a | 16 5 PAV. Bún inhos BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 aços do li uano, que se e elam po elação com ou os Em Valiando segundo elação com ou as pessoas os adolescen es ao es e eó ipo do li uano a ibuí am mais posi i as qualidades: hones o (28,8 po cen o), amigá el (27,1 po cen o), mandagus (27,1 po cen o), šnekus (23,7 po cen o), kuklus (22 po cen o), jus o (16,9 po cen o). Mui as meno pa e dos alunos, a aliando o li eu io es e eo ipá, lhe a ibuem nega i os aužos. Des a 12-a leksemų endo cono ação nega i a mais equen emen e pa a o i būdwa džiai gobšus, godus (13,6%) sa anaudis (8,5%) in idus (5%). / Algumas quais p op iedades, adicionalmen e li uanos conside adas posi i as, po exemplo, e umas, modlumas, aos adolescen es não há p i alamai de ca ác e , p z. : A maio ia dos pessoas que i em na Li uânia são ím ūs e mui o complexuoja po causa meno es aulkmenas. Lie u iai y a <...> kuklūs žmonės, mėgs a p i ap i p ie ki ų. Mano amiga, que mo a na Suécia, é mui o mais li e. Ela é mais ácil de socializa , não há kukli e d o i. No a elmen e, a san ú uma, adicionalmen e conside ada uma das ca ac e is icíssimas ai u io aužų, no discu so mokinių não é in oduzido como p e aleçan e (jį indicou apenas 10 p oc. esponden esų). Mokinių kalbos pasaulė aizdyje Li u iui a ibuem an oniminės peculia idades, eiškiančios echamen o e ab idão, p z. : Mano nuomone, lie u iai y a da bš ūs i a kingi. Tačiau dažnai būna liūdni i užda o būdo. NIDA PODERIENĖ. Lie u io s e eo ipas paauglių aš o da buose | 17 BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Manau, kad dažniausiai lie u iai būna pa ikimi, iesūs, gali bū i senamadžiai, <...> šnekūs, a i i i di e mi, snobiški. Li uanos são mui o co agús, jus os e abe os. Li uio es e eó ipo aožus, desc ibindo elaçãois com ou as pessoas, ge almen e mokiniai só į a dija como sozinho comp eendamus, plačiau nea gumen uodami, po quê p ecisamen e assim mano. Li uio es e eó ipo, como ce os eožų inkinys, o na-se c i é io de a aliação compa ando e a aliando ou os ep esen an es das nações eožus, p z. : Os le ões são menos con idingi do que Li uani. Eu acho que a di e ença dos li uanos e Bal a usių c ianças é: nós somos mais li es, emos mais escolhas, nós somos mais abe os e iūkšmingi. Penso, ep esen an es dos izinhos países de em se semelhan es a lie u ius e se sąžiningi, mandagūs di e mi, d augiški, da bš ūs e . . No en an o compa ado com li u iais, <...> ingleses são gan ingūs. Também lá esiden es pessoas são sąžiningi, polagūs, con iimi, di e mi, šnekūs, amigiški. Ve i i, que ep esen an es de ou os po os de aco do elação com ou os ge almen e são a aliados a o a elmen e, mais a ia a a aliação de ep esen an es da nação usas, an o compa ando li uãos e usas aužus, an o exp essando opinião, qual ep esen an e da nação Li uânia é usos akimis, exemplo. : Rusas ie a alis, alen es, gina usiją e ca iauja com ou os países, aleg iais ida e ala seu país língua usiškai. Russi desc e e lie u ius como lė us, i zlius e ka ingus. Rusos en am muda a his ó ia ne a li u os eles mesmos sua on ade ėjo à União So ié ica, eles mesmos enuncia am seu idioma. Compa ando adolescen es, es udan es e g upos de pessoas mais elhos dados de pesquisas ealizadas (Guda ičius 2007:162), aki aizdi di ec a co elação a aliando li ú io ca ac e ís icas: odas g upos esponden as no am sąžinyumą, como ai ho do es e eó ipo li ú io. Mui as paauglių i y esnio amžiaus žmonių dalis nei s uden ų mano, kad lie u is y a kul ū ingas maio (paauglių ala em sinonimicamen e usadas leksemos mandagus, isuuklė as) e comunicujan e (mokinių ala em usadas leksemos šnekus, plepus). A isi a-se di e enças na a aliação li u io po abe u a echu a: de ês g upos compa ados g upos es udan es e pessoas mais elhas lie u į linkę e in i kaip užda ą, paauglių kalboje an oniminiai b uožai užda umas i NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es no abalho de esc i a | 18 anqueza a ijuja. BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Nega i os es e eó ipo li u io aožai adolescen es alboje in oduzi ečiau. baseando-se Pa yzdžiui, kaip yškiausią neigiamą lie u io b uožą S. Papau ėly ė-Klo ienė (2009: 248), Daba inės lie u ių kalbos eks yno es udo dados, dis ingi ia in idą, es e b uožą aos li uanios a ibuí am apenas 5 p oc. mokinių. Apibend inando pode alega -se que da elação com ou os se es humanos, como e psíquicos e in elec uais saibas, aspec os adolescen es seus ep esen an es do po o a aliam mui o pozi i amen e. 4.4. Té minos de iden idade nacional Li uio peculia idades, a sclidianças po elação com nacionalidade iden idade, nos ex os desc e eu 36 p oc. adolescen es. Mokinių ašy inėje kalboje pode dis ingui qua u is iden idade nacional do sa i okos dėmenis: 1) es ado, 2) lingua, 3) cul u a (pap očių bei adições laikymąsi) e 4) his o ina sa imonę. Iden idade nacional, como li auos dis inguamasse b uožas, adolescen es alboje in oduzi ijamo desc e eindo nacional cha ac e io b uožus, p z. : Cada nação é unikali nação, que das ou as nações se dis ingue pelos seus cos umes, adições e das pessoas ansmi e alo es p incipais, ca ac e ís icos só a à nossa cha ak e io sa i umu. Lie u ių au a y a didi au a su didinga is o ija. Kiek ienas lie u is iš ka os į ka ą e a. Li u is sabe que udo é a ingida pelo abalho, sąžiningidade, a adu o, ele ambém sabe que é p eciso lu a po seu au iškumą, Es ado, si mesmo. Aspec os de iden idade é nica le an am-se dis inguindo lie u ians de ou os po os ep esen an es, p z. : Užsieniečiai ambém é amigiški, di e mi, kalbūs. Acho que nós deles nos di e enciamos só de língua e po algumas ajejas. Como nós eles são os mesmos, só língua di e en e e nacionalidade, e udo o mesmo. Minha amiga i e Ingla e a e lá udo que ou a. <...> ela em ou as adições do que nós. Nós comple amen e não pa ecemos i e , alamos, es udemos, mas isso e nos az li uanos. Rišys com ė yne exp essa-se disposições pessoais, laikysena e modelos de compo amen o, pe imamais pe nau os cul u a adição. Esminga An ano Maceinos (2002: 225) insj alga: G a íssimo undamen o do pa io ismo é a nau os bei ė ynės au umas, ou seja, jôs enca naímen o em nós e nosso ab igi imen o nela. <...> Nós amamos a nação e pá ynê po causa de que amamos en a êždendo a pa ys sa e i isa ai, kas mums y a sa a.“ Emocinį yšį su ė yne i au a paaugliai iš eiškia, įsišaknijimą no seu es ado, o gulhuando-se da sua língua e his ó ia, exemplo. : NIDA PODERIEN. es e eo ipo do Li uio adolescen es laš o abalhos BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 | 19 Li uânia é impo an e, po que eu nela i o e ela minha ė ynė. Nossa língua sem im bonzi e menos a as ada das línguas elhas. <...> somos sena, ka ališka nau a. Os pionei os de odos os aços iden i icado es li uanos mais equen emen e des aca am a língua li uânica (8,5 po cen o. de odos os esponden es) e adições obse amen o (13,5 po cen o). Li u ians língua, como dis in i a a peculia idade li u io, esponden es indica am compa ando li u io com ep esen an es de ou os países, exemplo. : Eles alam ou a língua. Meu p imo Ned é inglês. Ele di e e dos li uanos pelo que ala anglisca, pouco sabe lie u iškai. Falando sob e a língua Li uães, como ao Li u iano a ibuída peculia idade, adolescen es en a izam sua beleza e elhume, exp essam opinião, que a língua lie u ių y a sunki kalba. Mesmo e compa ando lie u ians com ou os po os ep esen an es, mencionados a língua, como dis inguimen o o aužą, mokiniai obse a, que lie u ių kalba sunki, p z. : A língua Lie u ių é mui o bonzi e ela ap ende é mui o di ícil. Nes lie u ians alboje abundância nosinių, d ibalsių, balsių, p iebalsių. Lie u ių kalba y a sunkiausia kalba, nes Lie u ių kalboje y a daug p iebalsių, balsių, miš iuojų d iga sios, pusbalsios, skiemenos e . . O inglês é uma língua mui o ácil. Ela não em balsių, p iebalsių e . . Noomonê sob e sua língua alunos baseia oné ica, esc i a exemplos, . i. aspec os, dos quais ap endem na escola, pe mi e aze p essupos ão, que disposições sob e a na i idade língua são c iadas na escola e i mida mokinių kalbos pasaulė aizdyje. Pai a se no a , que os li uãos língua, como nacionalidade iden idade b uožą, į a dija e y esnių klasių mokiniai. Kalbininkai (Aliūkai ė, Mikulėnienė, Čepai ienė, Ge žo ai ė 2017: 174), y ę języka a ian iškumą gimnazis ų kalboje, obse a que bend ina língua é a ibuída de sepa ação ou iden i icação com unção Li uânia. T adições Lie u ichas e cos umes obse ando-se mokiniai ambém conside a li eu io b uožu, que nos ex os indicado compa ando seus e ou os po os di e enças. Nau inas adições obse ando-se mini a maio pa e dos alunos, ap a ianças li u io ipo a elação com o nacional iden idadeumu aspek u NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio dos adolescen es nos abalhos de esc i a | 20 (13,5 pe cen . BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 de odos os esponden es). Mokinių kalboje au inių adições laikymasis ilus uojamas kalendo inių, eliginių i als ybinių š enčių š en imu, p z.: Lie u iai laikosi adições. Pe ê Na al 12 u iekalų e necessa iamen e de e se silkė, Velykos kiaušiniai e b anca miš ainė, Vėlinės açação em sepus. Li uânia em seus e enças como e e ei o 16 oji, e po exemplo ame iciečiai em seus e enças. Mano amigaê Maša i e na Rússia. Nós nada se pa ecemos. Ela come oda ou a comida e gos a de ou a. Ji neš enčia kalėdų g uodžio 25 d. Paauglių kalbos pasaulė aizdyje lie u iškų papočių i adições laikimasis siejamas wi h giminės, šeimos pe duodamais modelos de compo amen o, que são ão sus en ūs, que b iskamen e ep esen au mokinių san ykį su nacionaliniu apa umu. His o inė sa imonė, como iden idade nacional êmen o, adolescen es kalbinėje bend uomenėje eiškiama didžia imusi nep iklausomybe, Lie u os Didžiosios Du an e o Kunigaikš ys ės pe íodo, p z. : No en an o Li uânia embo a e pequena país, mas a siko oyamos libe dade. <...> quan o a u aikė eles [li au ia N.P.] puldinamen os e Rusos, e c uziuoços. Sėkmingi ba alhiai, pe gales, <...> expansão do e i ó io. <...> Assim naqueles empos Li uânia e a maio e pessoas nela e am yž ingesni. Tadais Li uânia e a didi. Com base nos ex os dos mokiniai pode aze p essupos o, que mokiniai nãoinkę apa in is com seus apnais p o ê iais, bend umą com seu po o eles g indzia a gumen is, es emunjančiais nau os o alezas. A. Guda ičiaus (2007: 158) e ec uado um es udo, no qual dis inguido idėjinės pozicijos dėmuo (san ykio su pasauliu, ė yne, eligija), dados, es udan es, escolhendo-se de pa es an onimiškos nacionalis a kosmopoli as, pa io as nepa io as, de Li u ium ca ac e ís icos b uožų pažymėjo nacionalis as, didesnė dalis y esnio amžiaus g upės esponden ų nu odė abu b uožus – nacionalis a, pa io as. Tan o da língua dos adolescen es, quan o A. Guda ičiaus pesquisas ealizadas em g upos de pessoas de idade mais elha mos am que a elação com a iden idade nacional ma cado em odos os g upos de idade, embo a adolescen es alboje, desc úbendo o es e eó ipo li u io, não p e aleçan e. NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es em abalhos de esc i a | 21 BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 4.5. A Li uânia a ibui ca ac e ís icas ísicas Pauglys ês idade a psnio alunos, como a i mam mui os psicologos, pa icula men e impo an e é a apa ência, isicas ca ac e ís icas. Li uio es e eó ipou mokiniai a ibui só g ožį, jėgą nusakančius sinais. Apibūdindo li u į, ca ac e ís icas ísicas in oca am 35,6 po cen o. esponden es. Diga-se que os alunos li u io alo iza como g ažų žmogų, a odami apibend inamąsias leksemas, po exemplo, g ažus, s ip us, spo iškas, boa o ma nosis, bu na no mali. Mais de alhadamen e desc e endo obse a, que lie u is é al o, ge almen e mini po e o de ales: udi cabelos, azuynos olhos, e melonos lūpos, b an i dan ys. Nê um único ex o Li u is não é desc i o como neg ažus ou apnas. Com base no ma e ial do es udo pode alega -se, que adolescen es língua mundialė aizdyje Li u ião a ibuídas bonžaus, isicamen e obus aus, saudá el homem ca ac e ís icas. e a o Li uio adolescen es da língua mundialê aizdyje mui o pa ecidos a li uãos na palbinha consciência es abelecendois ainda XIX a. Simono Daukan o (1976: 69) c ia u ą li u io pa eikslą: Senieji lie u iai, zemaičiai bu o žyd omis akimis, nuogąsčios pož ilgos, skais aus eido, Daukan o aš uose, lie u io plaukų ilgų i amsiai gels ų, s ambūs, s eiki, s ip ūs <...>“. Mokinių kalboje, kaip i S. pa eikslas oman izuo as, lie u iu a ibuindo dos adolescen es e us ima aizinam b uožus. Fal a-se de dados empí icos, que osse possí el compa a adolescen es idade g upo e es udan es e pessoas de idade mais elho dis inguidos lei u io exibação aožus. Tal compa ação pe mi i ia de e mina , como co elaciona o es e eó ipo de Li uu io a ibuí eis de ca ac e ís icas ísicas e de ca á e . 4.6. Búsquedas mais ca ac e ís icas do es e eó ipo li uano Com exceção ge almen e mencionados nos ex os adolescen es aožos do li u io de aco do ma e ialiuoju gy enimu, 2) psichines i in elek ines sa ybes, 3) san ykį su ki ais žmonėmis, 1) elação com 4) elação com a iden idade nacional e 5) ao li uano a ibuíam ca ac e ís icas ísicas, pode-se a i ma que adolescen es linguagem pasaulė aizdyje es á se o mado al es e eó ipo do li u io (ž . Fig. 6). NIDA PODERIENĖ. Lie u io s e eo ipas paauglių aš o da buose | 22 BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 6 PAV. Lie u io s e eo ipo u inio dominan ės Com base em dados de es udo da língua de abalhos de esc i a dos adolescen es pode-se a i ma que a isão dos adolescen es pa a o es e eó ipou li u io é mui o posi i e us. Pode-se aze p essupos o, que adolescen es ao ep esen an e dos po os li uanos a ibuem aquelas ca ac e ís icas, que eles mesmos conside am alo osas. Como mais ca ac e is icas aožus ep esen an e do po o li uãos os mokiniai į a da am da bš umą (56%)), p o ingumą (42%) e sąžiningumą (28,8%). do es e eó ipo Li uano g ande pa e dos adolescen es a ibuí am ca ac e ís icas, que se e elam po elação com ou os: amigškumą (27,1%,), cul u ingumą (27,1%,), aleg mumo (27,1), niū umą (22%). Saiba-se que os alunos em ala do Li uu io desc eúdemimas di e ido e niū us a ijuja. Das nega i as qualidades do li ú io p ecisamen e niū umą indicou a maio pa e dos esponden es. Compa ando adolescen es e es udan es e anciãos idade esponden es em comunidades de línguas ealizadas dados de pesquisas (Guda ičius 2007: 161164), pode-se a i ma que ais ca ac e ís icas a ibuídas a ep esen an e do po o li uano, como abalš umo, in eligência, são ca ac e ís icas mais ca ac e is icas do li uu io es e eó ipo aojea de odas g upos idade esponden es da língua mundialė aizdyje. Mui o maio pa e de adolescen es e ancião idade pessoas do que es udan es li uu io es e eó ipo a ibuiu cul u ingidade. Linksmum, como ep esen an e da nação li uânica ca ac e ís ica peculia idade, mencionado só em ex os adolescen es. da bš us in eligen e sąžiningas amigá el cul u ing di e ido niū us NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio adolescen es em abalhos de esc i a | 23 BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 IŠVADOS 1. An idi ões adolescen es (1113 m.) século a psnio alunos esc i a da língua es udo mos a, que des e século adolescen es línguas mundialė aizdyje é susi o m ês s e eo ipas. Lie u į, kaip au os a s o ą, paaugliai iden i ikuoja pagal e ninę kilmę, pe encimen o li u io ao es ado, cul u alão iden idade. Li uio es e eo ipo b uožus mokiniai pag įsdami sa o požiū į socialiniais i kul ū iniais pa yzdžiais. Mokinių eks uose au inio į a dija, s e eo ipo są oka não em cono ações nega i as. Apon ando que as pessoas são dauguma paauglių au inį s e eo ipą laiko apibend in ais als ybės daugumos a s o ų di e en es, a aliações. 2. A g ande maio ia das c ianças en epsnio da idade p ecoi íssia adolesclys ês iden i ica-se com o es e eó ipo do li u io, lhe a ibuindo e seus bem con empo ázijos aços. Pessoal elacionamen o com o li uu io es e eó ipo adolescen es exp essesia o mas de pe soniais in oduções eu, nós, nosso, singula iscai os e plu aliscai os p imei o pessoa eiksmajodžiais. 3. A isão da maio ia dos adolescen es pa a o es e eó ipou li u io é posi i us. Mokinių aš o abalhos pa a o a igubai mais e mui o mais eqüen ada į a di a leksemų, pala as junginių, pažyminčių posi i os b uožus do que nega i os. Das posi i as es e eó ipo li u io aožas a maio pa e dos adolescen es no a labo š umu, in eligência e sąžiningumą, de ca ac e ís icas nega i as os alunos dis inguem niū umu, konse a i umu e sa i e ės s ygių. A ibuído ao Li u i o aleg mumo e niū umo mui as ezes a ijuam nos esponden es dos ex os, es a pa e de b uožas pa a o a ão išski a kaip iena iš lie u io s e eo ipo dominančių. Nacionalinio apa umo ypa ybės paauglių equen emen e que na ala eja ge almen e in oduziam dis inguindo lie u ius de ou os po os ep esen an es. Ryšį com mãe ne e nau a adolescen es exp esseškia, en a êždami įsišaknijimą sa o als ybėje, didžiuodamiesi lie u ių kalba i is o ija. Li u iu a ibuídas adolescen es a aliadas bonjaus, isicamen e obus os, saudá el homem ca ac e ís icas. 4. Compa ando a a aliação do es e eó ipo li u io adolescen es e es udan es en e e mais elho idade (3565 m.) esponden as balbiná ias comunidades, pode-se alega que os adolescen es es e eó ipou li u io a aliam posi i i iamen e e lhe a ibuí am mais posi i os aožes do que ou os g upos idade esponden es. Compa ando o es e eó ipo do Li uuio a ibuídos aožes, pode-se a i ma que da bš umo e in eligência são mais du os aožai de odos os g upos de idade de línguas mundialė aizdyje. Ha e á de se no a que aleg iamidade, anqueza, como es e eó ipo do li au io a ibuídas qualidades, ixouam-se só em ex os adolescen es. A do li uu io es e eó ipo aožai, es abelece só de mokinių NIDA PODERIEN. es e eó ipos Li uio adolescen es aš o abalhos | 24 línguas, indica Li uu io BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 es e eó ipo con eúdo ki imą, se ia possí el a alia is y us mais al as classes de alunos (1618 m.) dados da língua esc i a. LITERATŪRA Aks ina ičiū ė I., Pe ai y ė D. 2007: Con igu ações de componen es simbólicos da iden idade nacional Li uânia. Filoso ia. Sociologia 18 (2), 1431. Accesso na in e ne : h p://elib a y.l / esu sai/LMA/Filoso ija/ il72/4.pd . Aliūkai ė D., Mikulėnienė D., Čepai ienė A., Ge žo ai ė L. 2017: A a ian iškumas da linguagem e sua a aliação pe cep y iosios dialec ology pon o de is a: a ių i ie ų aizdiniai, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Ba e M., Wilson H., Lyons E. 1999: Sel -ca ego iza ion heo y and he de elopmen o na ional iden i y in English child en, Guild o d: Uni e si y o Su ey. Accesso na in e ne : h p://epubs.su ey.ac.uk/1638/1/ ull ex .pd . Bauman Z. 2015: Kul ū a akiojoje mode nnybėje, Vilnius: Apos o a. Daukan as S. 1976: Raš ai 1, Vilnius: Vaga. Dob o olskienė I., Plen ai ė V. 2005: IIIIV klassių mokinių ašy inės kalbos žodynas. P ieiga na in e ne : h pwww.biblio eka. pu.l /pedagogika://PDF/2005/76/dob o olskiene_plen ai e.pd . D uckman D. 1994: Na ionalism, Pa io ism, and G oup Loyal y: A Social Psychological Pe spec i e. – Me shon In e na ional S udies Re iew 38 (1), 43–68. P ieiga in e ne e: h p://be .be keley.edu/E hnic%20Religious%20Con lic /E hnic%20and%20Religious %20Con lic /2%20Na ional%20Iden i y/D uckman%20na ionalism.pd . Gage N. L., Be line D.C. 1994: Pedagoginė психология, Vilnius: Alma li e a. Guda ičius A. 2007: G e inamoji seman ika, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla. Jonu y ė J. 2008: Es udo do conhecimen o adicional: mudança pa adigmais. Ob as da Nau osaca 35, 13 23. acessí el na in e ne : h p://www.ll i.l / ailai/05_Jonu y es.pd . Kuzneco ienė J. 2007: Lie u ių au inė apa ybė: echamen o e abe u a. Filoso ia. Sociologia 18 (2), 113. P iega à in e ne : h pmokslozu nalai.lmaleidykla.l /publ/0235-7186/2007/2/1-13.pd . Maceina A. 2002: Raš ai, VIII omas. Suda ė An anas Rybelis, edaga o Vi a Malinauskienė, Vilnius: Min is. P ieiga na in e ne : h p://maceina.l /pd /8 omas.pd . Papau ėly ė-Klo ienė S. 2009: Lie u ių nacionalinis cha ak e is lie u ių kalbos pasaulė aizdyje: a galime adin is da bščiaisiais pa yduoliais? – Ac a humani a ica NIDA PODERIEN. es e eó ipo Li uio nos abalhos de esc i a BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 adolescen es | 25 uni e si a is Saulensis 8, 244252. acessí el na in e ne : h pgs.elaba.l /objec /elaba:6108337://. P uskus V. 2003: Mul ikul ū inê comunicação e adyba. acessí el na in e ne : h ps:www.sc ibd.com/doc/7366590://Mul ikul u ine-Komunikacija-I -Vadyba- P uskus. Ru ko ska K., Sme ona M., Sme onienė I. 2017: Ve ybės lie u io pasaulė aizdyje, Vilnius: Akademinė leidyba. Ru land A. 1999: The de elopmen o na ional p ejudice, in-g oup a ou i ism and sel s e eo ypes in B i ish child en. B i ish Jou nal o Social Psychology 38, 5570. P ieiga in e ne e: h ps://ka .ken .ac.uk/26174/. Spi iaje ienė I., Spi iaje as E. 2015: Desde nacionalidade a é iden idade e i o ial na Li uânia: social geo ísico pon o de is a. Regional o ma ion and de elopmen s udies 1 (15), 109 118. Accesso na in e ne : h p://jou nals.ku.l /9index.php/RFDSa icle/ iewFile/84/pd . Šu inienė I. 2006: Lie u ių au inė apa ybė globizacijos kon eks os: aiška i kai os endencijos. Filoso ia. Sociologia 2, 1826. Accesso na in e ne : h pmokslozu nalai.lmaleidykla.l / iloso ijasociologija/2006/2/3345. Taljūnai ė M. 2006: Kons a imas da iden idade nacional Li uânia em sociologizados es udos. Filoso ia. Sociologia 2, 817. Accesso na in e ne : h pwww.elib a y.l esu sai/LMA://Filoso ija/Fil_008_017.pd . TTŽ 2005: In e nacional dos pala as de diccioná io. Suda ė Aldona Bendo ienė, Vi ginija Bogušienė, Emilija Dagy ė e k ., edi ado Algiman as Kinde ys. O 4 ai gos a . e suplemen . au o ização, Vilnius: Alma li e a. Tume J. C., Oakes P. J., Haslam S. A., McGa y C. 1992: Sel and collec i e: cogni ion and social con ex . Aus alian Na ional Uni e si y Pe sonali y and Social Psychology Bule in, 125. Accesso in e ne : h p://psychology.anu.edu.au/ iles/Manusc ip s-4-Sel -and-Collec i e-Cogni ion-and- Social-Con ex .pd . Žiliukai ė R., Po iliūnas A., Sa icka A. 2016: Lie u os isuomenės e ybių kai a pe in ezim neza isemybės me ų, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. P iega na in e ne : h pswww. s . u.l /documen ai/Naujienos_Mokslo_pasiekimai/2016/lie u os_ isuo menes_ e ybiu_kai a.pd . Župe ka K. R. 2017: Sob e Li uu io ca ác e e ca ac e i omo da língua. Língua Na i a 4, 3–10.