Kalbinė įvairovė šiuolaikiniame pasaulyje: kalbos galia ir prestižas

BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 JURGITA JAROSLAVIEN Ins i u des langues Li uanies GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ Uni e si é de Vilnius KALBIN ĮVAIROV SIULAUIKINIAME PAPULY: KALBOS GALIA IR PRESTIŽAS 26-oji Jono Jablonskio con é ence ESMINIAI VOODŽIAI: Jonas Jablonskis, con é ence, kalbinée a ié éé, langues galia, p es ižas. 2019 m. oc ob e 34 d. Li uiniens langue ins i u e ko 26-oji in e na ionale 1 scien i ique Jono Jablonskio con é ence KALBIN ĮVAIROV ŠIULAIKINIAME PASAULYGE: KALBOS GALIA IR PRESTIŽAS (Linguis ic Di e si y in he Mode n Wo ld: Language Powe and P es ige). Les o ganisa eu s de l'é énemen Ins i u de la langue Li uanienne ( oliau LKI) Bend inės kalbos y imų cen as e Vilniaus uni e si e o ( oliau VU) Facul é de Philologie Taikomosios kalbo y os ins i u o Lie u ių kalbos ka ed a in e s au inę communau é académique susci è en discu e su la di e si é kalbinė dans les langues, a mėse e kalbinėse, les pa icula i és e la no mmina ion des usages des langues, les no mes de langue, les communes e les in e en ions e au es a ian es de langues, les endances de la poli ique e de la plani ica ion linguis ique eu opéenne, les ela ions, le pou oi e le p es ige, les ou ils e les se ices élec oniques. À ces ques ions, les pa icipan s de 15 pays on lu 45 appo s. P anešimų ezės p épa ées au o ma élec onique. P anešimų pag indu Bend inės kalbos žu nale 2020 m. se a publiée de la science e de la popula isa ion de la science. Les deux jou nées de con é ence on é é lancées pa des 2 séances pléniè es. Lo s de la p emiè e séance, auquel a di igé d . Albina Aukso iū ė (LKI) e p o . d . I ena Sme onienė (VU), k ies inė 1 Plus d'in o ma ions su d'au es con é ences Jono Jablonskio peu en ê e ou ées h p://lki.l /26-oji- a p au inemoksline-jono-jablonskio-kon e encija/ e h pin e ne o pwww.jablonskio-kon e encija. l . u.l / 2 Tezes peu ê e pa s élécha gé depuis le si e in e ne de LKI à l'ad esse h p://lki.l /26-oji- a p au ine-moksline-jonojablonskio-kon e encija/. JURGITA JAROSLAVIENĖ. GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ. Kalbinė į ai o ė dans le monde con empo ain: langues galia e p es ižas | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.08 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 publique eu opéenne des ins i u ions na ionales de langue (Eu opean Fede a ion o Na ional Ins i u ions o Language, EFNIL; ci-ap ès Fede acija) iceep eziden ée, Danų kalbos echnologijų komi e o pi mininkė, ancienne Danų kalbos aldybos di ek o ė d . Sabine poli ikos Ki chmeie supažindino su Fede acijos eikla, apž elgė Eu opos kalbų poli ikos klausimus, planning endances e echnologies du dé eloppemen du langage Danijoje e dans d'au es pays eu opéens. 1 PAV. Iš kai ės: d . Albina Aukso iū ė (Lie u ių kalbos ins i u o di ek o ė), p o . d . I ena Sme onienė (Vilniaus uni e si e o p o eso ė), d . Sabine Ki chmeie (Eu opos na ionalinių kalbos ins i ucijų ede acijos icep eziden ė, Danų kalbos echnologijų komi e o pi mininkė, ancienne Danų kalbos aldybos di ek o ė), p o . d . Inesa Šeškauskienė (Vilniaus uni e si e o Filologijos akul e o dekanė) P elegen ės mo s pou di e, ac uellemen Fede acija éuni 40 plus impo an s o ganisa ions de langue e au es ep ésen an s d'ins i u ions na ionales de langue de di é en s É a s memb es eu opé (plg. Fig. 2). Les p incipaux objec i s e domaines d'é ude de la Fédé a ion son liés à des langues eu opéennes o icielles di e si o e, mul ilakalbis e, ju idique o iciels (é a bines) langues eglemen a ime, langues poli ique, plani ica ion, é a que commune, digi ales langues sou ces, langues echnologies, langues usageim dans les médias, éduca ion e d'au es impo an s de la ie publique, langues enseignemen , langue dispaude. S'agissan des JURGITA JAROSLAVIENĖ. GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ. Kalbinė į ai o ė dans le monde con empo ain: langues galia e p es ižas | 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.08 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 objec i s, elle e ec ue di e s p oje s, e ec ue des enquê es, o ganise chaque année la con é ence e au es éunions ciblées. 2 PAV. In o ma ionssin oniai e de la édé a ion na ionale des langues eu opéennes Su la base d'un des plus écen s ésul a s de eche che, d . Sabine Ki chmeie a indiqué que 21 dans l'É a eu opéen les langues églemen ées cons i u ion, langue loi e (ou) au es documen s. Les di é ences de églemen a ion dépenden des his o iquemen seiklosčiusių ci cons ances e adi ions, de la o ma ion des langues communines e d'au es pa icula i és. Pa exemple, Danijoje Cons i u ion a adop é 1849 m. e plus a d seulemen quelques ois e ec uée assez ne eikšmingų changemen s. Quand le pays é ai enco e unily é e é ai pa lée une langue, pe sonne n'a enco e pensé à des disposi ions spéciales de la Cons i u ion, nuos a ų į aukimą į Kons i uciją dėl danų kalbos a ojimo. de la loi de langue e d'au es documen s, la langue publique(es) langue(s) es églemen ée dans les É a s (s) sui an s: Li uanie, Le onie, Es onie, Au iche, Nyde landes, Luxembou g, Royaume-Uni, Suomijoje, Slo akijoje, Slo ėnijoje. Danijoje, No egijoje, Š edijoje, Islandijoje, Vokie ijoje, G èce, Po ugal, Tchéquie, JURGITA JAROSLAVIENĖ. GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ. Kalbinė į ai o ė dans le monde con empo ain: langues galia e p es ižas | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.08 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Veng ijoje, Bulga ijoje langue(s) églemen ée(s) ou cons i u ion, ou des langues À p opos įs a ymu i (a ba) ki ais dokumen ais, o Belgijoje – kons i ucija i kalbos įs a ymu. des echnologies de langue e numé iques essou ces de la langue iešnia pa lai comme su moyené main eni la langue i ybingą ou même elle a gai in i, en o ce (plg. islandų, g enlandų, samių kalbas). Un au e hono able k ies inis p ésen a eu p o . d . F ansas Hinskensas du Nyde landes Mee enso ins i u e Radboudo uni e si é app ésen ai a ec commun ines olandes langues passé e p ésen i, a i ai a en ion à apides besigeičiances no mes de langue e à ce, commen la langue égie les lois. In i és a p ésen é les ésul a s d'un écen sondage en ligne à g ande échelle, qui on pe mis d'é alue la si ua ion de la communau é dans les p incipaux domaines de consomma ion de la langue née landaise de la ie quo idienne e a é élé l'a i ude des consomma eu s à l'éga d de la langue (ž . Fig. 3). 3 PAV. P o . d . F ansas Hinskensas (Nede landų Mee enso ins i u , uni e si é Radboudo) T oisième k es inis appo eu de la séance pléniè e p o . d . A i Pállas K is insson de l'ins i u d'é udes islandaises Á ni Magnússon a pa lé de la si ua ion ac uelle de la langue islandaise, abo dé la impo ance de la poli ique de langue en Islande e la nécessi é de JURGITA JAROSLAVIENĖ. GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ. Kalbinė į ai o ė dans le monde con empo ain: langues galia e p es ižas | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.08 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 l'in o ma ion publique ainsi que les moyens de puoselège de la langue accessibili é e déploie, soulignai l'e e e la signi ica ion des echnologies de la langue, numé iques e au es ou ils a ancés puoselègan la langue ma e nelle e en o çan le p es ige de la langue ( ig. 4). 4 PAV. P o . d . A i Pállas K is insson (Ins i u des é udes islandaises Á ni Magnússon) Toliau des discussions scien i iques on eu lieu en qua e séances. La p emiè e séance é ai di igée doc. d . Gin a ė Judžen y ė-Šinkūnienė (VU). P énom, des iné à la langue ca alonne e ses a mèmes, lisai p o . Pie as Umbe as Dinis de l'I alie (Uni e si é de Pizos). La langue Ca alones p o esseu dans le con ex e de poli ique, idéologie e p a ique de la langue discu é comme de aille moyenne la langue e souligné la langue impo ance à la na ion, a ou ni des exemples d'his oi e de la langue ca alones. D . Aud ius Valo ka (VU) kėlė diskusinį klausimą apie p esk ip i izmą i moksliškumą ling is ikuje, analysa o le passage du pu nojo à l'appliquéjo nauka, ap a ė ekspe imen inės plė os pe spek y as. Na alia Danko a (K ebeko uni e si é, Canada) du poin de ue psycholing is ique a examiné būd a džius e leu a ija imen ancūzų pa lan . P o . d . Ju gis Pake ys e Ignas Rudai is (VU) p ésen è en o malųjį li uanien langue daik a a džių linksniuočių pag indą. Ils appelaien que les langues li huaniennes di e niuo es p emie déc i é Kleines 1653 m. Sa donnée classi ica ion plus a d amélio ée. Le p éa is p ésen é une nou elle en a i e o malise des daik a a džių linksniuočių d'a ibu ion u ilisan un ce ain algo i hme. Les ésul a s eçus compa JURGITA JAROSLAVIENĖ. GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ. Kalbinė į ai o ė dans le monde con empo ain: langues galia e p es ižas | 6 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.08 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 a ec p écesnées Li uiniens daik a a džių linksniuočių classi ica ions. Doc. d . Danila Zuljan Kuma (F ano Ramo šo slo ėnų kalbos ins i u as, Slo ėnijos mokslo i meno akademijos Ty imų cen as) sesédia le complè e pa s ydama, commen a gai in i nyks ančią kalbą e commen p i aiky i kul ū ą bei meną isan à nou eau é eille la langue. P o . d . Danguolės Mikulėnienės (LKI) p ésidée à la seconde séance, p incipalemen a é é discu ée iden i é linguis ique e a ian iškumo a mėse ques ions. P o . d . Dai a Aliūkai ė (VU Kauno acul és) pa lai su les a ian s locaux i ybingume dans les égions, p ésen a les disposi ions des e esaiches e des suds aukš aičių ainsi que leu s pa adoxes. La ques ion a é é soule ée, si oujou s les codes locaux i aci é e pe spec i e liés seulemen a ec des a o ables disposi ions lingubinées. P anešime a gumen é l'in u a ion, que la simili ude du code hommines de la kalbinée dans une commun inée langue peu dé e mine le code local sclaidé e i an . Apibend inan a i mé que les a ian s locaux peu en dé e mine non seulemen les en i onnemen s non-langbines (plg. a o ankies disposi ions), mais e le p op e a ian des ca ac é is iques linguis iques. P o . d . Ine a Dabašinskienė (VDU) examinai la ques ion de iden i é e de pe spec i e linguis ique de la communau é Visagino e les éali és liées à cela. P anešime mon ée, ce qui se passe quo idienne lingubinée p a ique, commençan pa e noling is iniu na ionalisme, a i é l'a en ion au pa imoine pos -so ié ique domina ion, pos mode nis inu app oche à di e si o é e beaucoupiakalbys é. Doc . Ch is a Schneide (Uni e si é de Be ne, Suisse) e p o . d . Vy au as Ka delis (VU) p ésen a le ma quage du linguini a ian iškumo su les ca esapies aupa a an e main enan . Posée a ache é elle a discu é la consomma ion des langues pa ibio a ealues, a en ion a i ée à la compé i ion ainsi qu'in e ac ion aspec s, é udiai na u alaus si ua ions de communica ion é ic an des langues (kodes) kai ai, quand les locu euses sa en bien e une ois consomme plusieu s langues, ac i emen les kai alian dans les con e sa ions. Selon Mokslininkė, bien que les a ian es locales des langues li uaniennes, polkų e bal a usių soien é udiées déjà plus que cen enaį, seulemen des é udes dé aillées des de niè es années mon è en que d ikalbės ou même ikalbės en i onnemen s se on éussis, si se a é udiées sis emą; sudė ingoje kalbinėje aplinkoje negali bū i i iama, pa yzdžiui, ik ienos kalbos deux ou ou es ois langues u ilisées en une seule ois, e non chacune sépa émen , en app o ondissan chaque é ude comme en une phoné ique ou lexique sépa ée. La oisième séance a di igé D . La isa Ta anenko (Na ionalnis Uk ainos echnikos Kaspa aičio e uni e si e o Igo io Siko skio Kije o poli echnikos ins i u as). Šis posėdis p adė as d . Pijaus D . Ma ga i os Beniušės (VU) a ec une p ésen a ion su Li u iško balso s a is inę pa ame inę sin ezę: p ésen é pou la p emiè e ois Li u iško balso sin ezei adap é une mé hode s a is ique pa ame inis, auquel son u ilisés neu oniniai éseaux, éalisés package de p og ammes JURGITA JAROSLAVIENĖ. GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ. Kalbinė į ai o ė dans le monde con empo ain: langues galia e p es ižas | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.08 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Me lin, aussi cons i uée spéciale des langues Li uaniennes adap ée des linguis iques signes aibé e signes ègles de g oupemen . Il a é é é alué que s a is iquemen de maniè e pa amé ique le comp éhensibili é e l'accep abili é du oix syn hé isé dépasse de bienokai jusqu šiol le meilleu considé i ée syn eza o ius, agissan mé hode de choix des uni és. En plus, le syn hé isué oix accep abili é p ocheims na u el aux oix en egis ées. Toliau L. Ta anenko p ésen a une desc ip ion des phonokoncep es ypiques de la au osaca de la langue anglaise smulkiosios. Zinaida Pakholok (Open in e na ional uni e si é du dé eloppemen humain, Lucko ins i u du dé eloppemen humain) a analysé les ca égo ies de seiku issemen linguis ique discou se. La qua ième séance, auquel a p ésidé dok . Agnė Aleksai ė (LKI), a commencé San a Jē ānė (Ins i u de la langue le oue de la Uni e si é La ijos). Elle pa lai su les dé ini ions lexynniques, uni e si e as) analiza o speci inius kalbinius i nekalbinius aspek us, u inčius į akos s iliaus dis inguan héo iques e p a iques p oblèmes. Doc. d . Yuliya Vyshenskaya du Russie (He zeno É a inis géné a ion p ocessui. Posée a ache é le d . Anželika Sme onienė (LKI): scien i ique Pi mosios kon e encijos dienos aka ą p anešėjai daly a o eksku sijoje po LKI pa lez-elle su sla ismes e hyb ides di e si ie Mo iejaus Valančiaus Pa a lėse žemaičių. in e ac i ųjį kalbos muziejų Li uanis ikos židinys, dans lequel exposée beaucoupybė unikalių kalbos žaislų, knygų i kalbininkų daik ų, kalbai s a bių dokumen ų. La deuxième jou née de la con é ence la séance pléniè e a di igé D . Ju gi a Ja osla ienė (LKI). P emiè emen pa lai ga bi k ies inė iešnia p o . d . Bi u ė Klaas-Lang de Es ie (Ta u uni e si é) (ž . 5 igu e.). Elle p ésen a les poli iques de la langue es e les ques ions de du abili é dans le domaine de l'enseignemen supé ieu . Vyko discussion su pozi y iąją disc imina iona ion, de l'a i ude e s langue à ugdymą e la esponsabili é pe sonnelle pa le dans son home ownja langue. Pasidug a le sou ien de l'É a isan assu e la du abili é de la langue es es dans ous les domaines de ie, incluan l'uni e si ai e science e les eche ches scien i iques. JURGITA JAROSLAVIENĖ. GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ. Kalbinė į ai o ė dans le monde con empo ain: langues galia e p es ižas | 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.08 5 PAV. P o . d . Bi u ė Klaas-Lang (uni e si é de BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Ta u) e d . Albina Aukso iū ė (Lie u ių kalbos ins i u as) Une au e k ies inė plena inė p ésen a ice d . (HP) Ri a Miliūnai ė (LKI) p ésen a les Li uaniennes bend ines langue padė į Eu opos bend inių kalbų pos anda izacijos laiko a piu (ž . 6 pa .). dinamikos kon eks e 6 PAV. D . (HP) Ri a Miliūnai ė (Li u ių kalbos ins i u as) JURGITA JAROSLAVIENĖ. GINTARĖ JUDŽENTYTĖ-ŠINKŪNIENĖ. Kalbinė į ai o ė dans le monde con empo ain: langues galia e p es ižas | 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.08 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Su la base des plus impo an s commun inée langue déc i an des ai s, els que communi é à ou e la socié é, no ms homogeniškumas, s able codi ica ion e p es iges, scien i ique a p ésen é des héo iques insj alg, qui laissen commune à la langue Li uanienne applique unokį ou au eokį sa dynamique des anda izacijos, demo izacijos, es anda izacijos modelį. Ac ualisée in e médiai e a manises en e egiolek ų e bend inės kalbos subs anda o concep , qui peu aide à explique con empo anės bend inės lie u ių kalbos a osenos changemen s. Plena inis posédis aig as p o . d . I enos Sme onienės (VU) appo an : p o esseu e analysai , ce que signi ie au li uanien concep as kalba, pa lai su la langue comme base de la na ionali é e pa ie cul u elle, s essé que pa la langue il es possible de ansme e des cou umes, indépendammen de la pe sonne habi ée (ž . 7 igu e.). P anešions dis ingue ous les p incipaux concep okes langue concep s. 7 PAV. P o . d . I ena Sme onienė Toliau mokslinės diskusijos yko a ski uose posėdžiuose. D . Elenos Riekhakaynen (Vilniaus uni e si e as) (Sank Pe e sbu g É a uni e si é) di igéame penk ajame posėdyje non nomb euses messages a é é consac ée expé imen ale phone ikai. D . Alla Kaly a (Na ional du echnikos uni e si e o Igo io Siko skio Kije o poli echnikos ins i u as) p is a ė me odą, ski ą Uk ainian langue émo ionnelle e p agma ine analyse, e l'au e de l'Uk aine a i é p ésen a eu d . Mykolas Ku senko (Telekomunica ions e in o ma ions echnologies mili ai es ins i u ) analysai le ôle des phe inių moyens dé e minan since i ude dans anglišques pou uojau es con ems. Odon ologée Vic o ia A jomenko de Rygos (Den alA ) e D . Sol eiga Čei ane (Uni e si é de Rygos S adinio) on pa lé su les pa amè es acus oniques pa sea chks, pe me an d'é alue