Kalbos aktai „Naujosios Romuvos“ (1931–1940) higienos ir kosmetikos reklamose

BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 AGNĖ ALEKSAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as KALBOS AKTAI NAUJOSIOS ROMUVOS (19311940) HIGIENOS IR KOSMETIKOS REKLAMOSE ESMINIAI VOODŽIAI: lingu is inė p agma ika, ac es de langue, ep ésen a i ai, di ek y ai, komisy ai, eksp essy ai, publici és d'hygiène, publici és de cosme ikos, Naujoji Romu a. ĮVADAS Ce a icle de é ude o b j ek as Naujosios Romu os ( oliau NR) (19311940) des ac es de langage publici ai es d'hygiène e de cosme ique. Analyseei sélec ionnées images publici ai es, imp imdin es de cul u e, li é a u e e a magazine NR, leis ame 19311940 m. Kaune e 1940 m. Vilniuje. Rédac eu en che e édi eu du jou nal Juozas Keliuo is. Bien que NR (19311940) les publici és des che cheu s soien examinées à di e s aspec s (Bankauskai ė-Se eikienė, Vai ely ė 2010: 145158; Bankauskai ė-Se eikienė, Ke u akienė 2014: 177189 e e c.), cependan du poin de ue p agma ique de ce e publica ion les publici és en géné al ne son pas i es. Em p i i n ę me d ži a g ą, eje é des publici és pasik i an s, cons i ue 176 hygiène e cosme ics publici és, qui, appliqués la héo ie des ac es de langue, e analysées dans ce a icle. Bien que, comp e enu de l'époque Li uanienne économique e cul u elle ni eau, il es é iden que le olume bu o ibo as dėl pasiūlos s ygiaus i skep iškos isuomenės nuos a os (plačiau ž . Janke ičiū ė des publici és 2015: 29), cependan e à pa i de la negausia publica ion NR empi ées, il es possible d'in igue ce ains endances de publici é de l'hygiène e de la cosmé ique en euka io Li uanie. 1 S aipsnio i k s l as – nus a y i, kokie kalbos ak ai i mik oak ai y auja NR (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose. 1 Des publici és isuelles en epuka io Lie u os assemblées dans di e ses publica ions p ésen ées dans le li e Ta puka io Lie u os eklama (Minke ičius 2015). AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 LA COMMANDAGE DE LA TÉORIE ACTE DE LA LOUGE EN PRAGAMATIQUE LINGVISTIQUE Ce e di ec ion de la langueo y que a ses o igines à lie a ec les a aux de Cha les Pei co e Cha les William Mo is (Župe ka 2008: 41). Essen iellemen Cha les William Mo is la sémio ique, i. i. la science su les signes, se di isé en ois b anches de eche ches: sin aksé, qui é udie o malié des signes mu uelle in e ac ion; séman ique, qui é udie l'in e ac ion en e les signes e les obje s les ma quan ; p agma iką, qui é udie a p ženklų i in e p e uo ojo“ (Le inson 2000: 1–2, ci uojama iš Sa kauskai ė 2011: 5; da ž . są eiką Župe ka 2008: 42). P agma ikos eche ches, commençan Ch. W. Mo iso a auxis, paneigée s uc u alis a ique pa lo y oje nusis o ėjusią disposi ion, que langue esan i du consomma eu s indépendan sys ème. P imée à é udie , commen les gens usen la langue dans des si ua ions éelles (Sa kauskai ė 2011: 5). Johno Langshawo Aus ino su o mulé la héo ie des ac es de langue (angl. speech ac heo y) e es He be o Paulo G ice’o pa eik a pokalbio implika ū os (angl. con e sa ional implica u e) eo ija de enu ke iniais linguis ines p incipes de héo ie de la consomma ion p agma ique de la langue (Zaikauskas 2002: 145; Ry i y ė 2011: 10; Sa kauskai ė 2011: 55; plus loin su P. G iceo ou nie pokalbio implika ū os eo iją ž . Bach 2003: 155–156). Kalbos ak ų eo ijos iš akos siejamos su Oks o do philosophe uni e si ai e J. L. Aus inu, bien que ces héo ies des o uomazgés esama e Ludwigo Wi gens ein kalbos (Župe ka 2008: 42; Ry i y ė 2011: 49). Les plus impo an s asse ions de la héo ie des ac es du langage J. L. Aus inas p ésen ai des con é ences Ox o d uni e si é (19521954 m.) e Ha a d uni e si é (1955 m.). Ses pas lec u es des insc ip ions la ges la socié é a a ein 1962 m. li egele Commen e ec ue des ac ions a ec mo s (angl. How o Do Things wi h Wo ds). Toliau J. L. Aus ino su o muluée héo ie des ac es du langage amélio é, dé eloppé son élè e Johnas Roge s Sea leas (Ry i y ė 2011: 49; enco e oi . Bach 2003: 147). Les ac es de la pa ole (angl. speech ac s) son appelés ces ac ions que le locu eu pasakymais (Ry i y ė 2011: 49). Kiek ieną kalbos ak ą suda o ys a ski i ak ai: accompli 1. lokucinis (locu iona y) ac e de p oduc ion signi ica i e d'exp ession linguibienne, ac e de p ononcia ion ou d'éc i u e d'un discou s; 2. ilokucinis (illocu iona y) ac e ac ion que p é oi de e ec ue le pa leu é a dan la pasakymą, komunikacijos ikslo iš eiškimas (p z., įsakymas, įsipa eigojimas, a sip ašymas, mise, e c. .); doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 3 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 3. pe lokucinis (pe locu iona y) ac e du di di d'e e au audi eu ac e (p z., en 'acco d, a kalbėjimas, изgąsdinimas, įžeidimas) (Ry i y ė 2011: 56; enco e ž . Yule 1996: 4849; 2 Bach 2003: 149151; Sa kauskai ė 2011: 56). Bi u ė Ry i y ė indique les di é ences p incipales en e ilokucijos e pe lokucijos. Ilokucinis ac e mon e pa la eu d'in en ion, e pe lokucinis ac e ne es pas oujou s el, quelio oulai pa la eu . Ilokucinius ac es pa lė ojas con ôle, e pe lokucinių ne. Ilokucinie ac a éluškėja en pa lan , e pe lokucinie seulemen ap ès qu'une pe sonne ai di (Ry i y ė 2011: 57). Kalbos ak ų eo ija nep a anda ak ualumo, p iešingai, kele ą pas a ųjų dešim mečių p agma inė ling is ika plė ojama bū en kaip kalbos ak ų eo ija (Dob žinskienė 2010a: 58). LEBOS ACT ET MICROACT Classi ica ion Le p emie ac e de langue classi ia o J. L. Aus inas, mais ac uellemen įsi y a ès J. R. Sea leo ski s ymas (Ry i y ė 2011: 59). Len elée p ésen en les données de la classi ica ion des ac es e mic oac es de langue o ganisées pa l'a icle (Hilbig 2009: 39; Ry i y ė 2011: 60; Sa kauskai ė 2011: 60; Dob žinskienė 2012: 3842; oi aussi. Yule 1996: 5354; plus loin su la publici é mic oac es oi . Župe ka 2008: 4447): LENTEL. Desc ip ion de la classi ica ion des ac es de langues e mic oak es Eil. n . Kalbos ak ai Būdingi eiksmažodžiai Kalbos ak ų mik oak ai 1. Teigimo, p ésen a ion, ase i ai seuls de pe o ma i es a la signi ica ion de jus ice, ils exp imen se disposi ion du pa leu pa appo au con enu p opozicinio de l'ac e de langue e ec ué, exemple, a i minu, abejoju, nega u /. Jais sou ces, in o ma ion, Rep ésen a y ai ( ep esen a i es) desc ip ion, p émisses, gy imo(si), pa ikaissemen , condi ions. 2 À ce e e nomme , le e me u ilisé es e e pe lokucinis (Hindelang 2000: 11, ci ée de Sa kauskai ė 2011: 57). Usuellemen quasimen ous les ac es ilokuciniaux isen un ce ain e e pe lokucinio, seulemen le o a eu ne peu ê e sû qu'il éussi a à in luence l'audi eu , c'es -à-di e a eind e pe lokucinį e e (Sa kauskai ė 2011: 57). AGN ALEKSAIT. Les ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans les publici és d'hygiène e cosme ique | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 le pa leu di a que pasakymu eiškiama p opozicija BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Eil. n . Kalbos ak ai Būdingi eiksmažodžiai Kalbos ak ų mik oak ai es co ec e. 2. P ašy i, įsaky i, Raginimo, audi eu , que celui pada y ų cela neda y ų de ce que il ép ou e pa le con enu p opoziciniu de l'ac e du langage, p z., įsakau, p ašau, d audžiu. Di ek y ai (di ec i es) son les pallep i, encou age , p oposemen , equê e, conseil e ecommanda ions, pose . essais du pa leu a ec e ins uc ions, in e di e, indique , conseille , p opose , ecommande , pe me e, k ie imo, o donnemen . 3. Pažadė i, ga an u i, Pažado, s'engageigoja e ec ue dans le u u ce, quoi ép eiskia ac e de langue p opoziciniu con enu, exemple., įsipa eigoju, p iekiu, p omadu. élici e, excuse-moi, pou ga an ies, Komisy ai p ê e se men , négocie , menace , pa iin is, p opose i. linkė i, 4. Dėko i, (commissi es) pa la eu engage , engagemen . (exp essi es) ép eu iskia l'é a p opoziciniame con enu (jei du ou dé ini ), padė į, pa désolé. psychologique du pa leu , a i ude à exemple, pou uojau ą, salu in is, pas eikin i, linkėjimo, dėkojimo. maudi e, maudi , pa eikš i Emo ions, Eksp essy ai s'excuse . ce ains suje s, dé inis dans le élici a ion(si), skųs is, 5. Décla a i s (decla a i es) c éen des ai s ju idiques, é eikš us (mais non déc i s) p oposi ion d'ac e de langue, pa exemple, assignu une s ipendie, a laissiu du onc ions, skelbiu ka ą. Décla a i s son des inés à la ac uelle éellei emplace e géné alemen se p odui dans ce aines ins i u ions, exemple, moyklede, église, pa lemen e pan. Démissionne , en oye (ką из ко), nomine , publie (ka ą), capi ulie , pak is š y i, donne g âce, in i ulini, accusini, éjus i ie e pan. s'épouk i, a ê e , AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 LABOROS ACT e MIKROAKT ANALYS NAUJOSIOS ROMUVOS (19311940) HIGIENOS IR KOSMETIKOS REKLAMOSE Les héo iques publici ai es p é enden 3 que la publici é un p ocessus de communica ion (Sme onienė 2009: 20), il es ai, de au es ac es de communica ion la publici é di è e en ce que son bu ne seulemen ansme e des in o ma ions, mais aussi d'a ec e l'audi eu e d'ob eni la désignée éac ion émo ionnelle (Sme onienė 2009: 21). Pou ce e aison, la publici é es pa iculiè emen impo an pe lokucinis ac e, ca son emps en en o ce l'audi eu à se o me ko eliacinée disposi ion e se pose g i d'une ce aine maniè e. (...) Un au e bu de ce ac e à con é e à l'ad essa , pou qu'il inisse pa ai e ce qui es demandé (Bach, in e ne ., ci ée de Sme onienė 2009: 22), au emen di , le ad essa o poelgis doi po e béné ice, plus p écisémen , p o i able à l'ad essa . La publici é, pa ai emen é oquan son bu , accompli communicinį ak ą (Dob žinskienė 2010a: 59), donc kalbininkų son é udiées sous ois aspec s: 1) de la cul u e, 2) de la s ylis ique e 3) lingu is p agma iques (Župe ka 2008: 12). P agma ική лингвистика é udie les ela ions en e les moyens du langage e leu s consomma eu s (Župe ka 2008: 16), pa conséquen , si, en examinan les annonces lingubinę aišką, on analyse la ela ion de celles aiškos a ec le ac e de langue ga ėju ou ac e de langue siun ėju ( eklama eu ), à la publici é on ega de du poin de ue lingu is inės p agma ikos (Župe ka 2008: 16). En é udian la publici é linguis ique p agma ique aspec , il con ien d'a i e l'a en ion su les e mes a oseną: les publici és ex e keičia ac e publici ai e, ou le ex e publici ai e es considé é comme mac oac e du langage, e celui-ci à son ou di isé en smulkesnius mic oak us (Župe ka 2008: 16). Ce a icle empi iné ma é iel es composé 176 hygiène e cosme ics publici és, qui son analysées, appliqués un de linguis ices p agma iques ins umen s héo ie des ac es. Išnag inėjus empi inę medžiagą, il a é é cons a é que NR (19311940) dans les publici és d'hygiène e de cosme ics u ilisen ces ca égo ies de langues ac es: 1) ep ésen a i ai (82,7%); 2) di ec i es (12,6%); 3) commissions (3,6%) e 4) exp essy ai (1,1%). Les ex es publici ai es d'I ųjų ne ou en pas de ac es de langues décla a i es (ž . pa eikslą). 3 Le mo eklama kildiné de la yns k. eclamo, qui signi ie šaukiu, ėkiu (Sme onienė 2009: 7). AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 6 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 PAV. Naujosios Romu os (19311940) des ac es de langue publici ai es d'hygiène e de cosme ique NR kosme ikos eklamose y aujančių ep ezen a y ų (82,7 p oc.) unkcija – „už iksuo i pa bančiojo esponsabili é pou ce ains suje s si ua ion appo emen , pou é eiks os opiniès jus igumu (Sea le 1986: 181, ci ée de Dob žinskienė 2010b: 15; enco e oi Yule 1996: 53). Rep ésan a i s son aux c éa eu s d'annonces pa iculiè emen a o ables, ca ils, pa appo aux di ec i es, ne son pas aussi impé a i s e é idés, leu bu sédui e, en e , cha me l'ad essa pou qu'il achè e la ma chandée annoncée (Dob žinskienė 2010b: 23). Di ec i es appa aî habi uellemen un ac e de la olon é de des ina ai e, qui exp ime des en a i es du o a eu d'ob eni que l'en endan asse quelque chose (Sea le 1986: 182, ci ée de Dob žinskienė 2010b: 15; oi aussi Yule 1996: 54). Con ai emen que ep ésen a i e a, di ec i e a a assez i s p imyg inemen nuance, donc peu ê e inaccep ables à un ce ain g oupe socialine. On s'a end à ce que pou ce e aison les c éa eu s d'annonces d'hygiène e cosme ique u ilisen moins communica i emen mo i éei di ec i es (12,6 pou cen ). dans les publici és peu équemmen usés commisi s (3,6%) objec i uzcou e le pa lančiajam obliga ions de empli ce aines ac ions u u es ou sui e ce aines ègles de compo emen (Sea le 1986: 182, ci ée de Dob žinskienė 2010b: 15; oi aussi Yule 1996: NR 54). Leidinio NR (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose eksp esy ų aip pa a ojama mažai (1,1 p oc.), Rep ésen a y ai 82,7 % Di igy ai 12,6 % Komisy ai 3,6 % Eksp esy ai 1,1 % AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 ca leu bu exp ime un é a psychologique, dé e miné selon la condi ion d'ou e u e, comp e enu de suje s si ua ion, dé inie du p oposicinio con enu (Sea le 1986: 183, ci ée de Dob žinskienė Li uanie, mais 2010b: 16; da ž . Yule 1996: 53). Eksp esy ų ak ai apsk i ai nė a dažni ne ik a puka io aussi des publici és con empo aines (Dob žinskienė 2010a: 61). pendan la pé iode d'enquê e décla a i es ne son pas dans les publici és, ca elles c éen des ai s ju idiques ( oi aussi Yule 1996: 53). On oblige, que [ ]éclames ces ac es de langue aiška e l'impo ance ne son pas uniques: ep ésen a i s son p édominan s, di ec i es en o cen les onc ions d'in aiges e d'e e de la publici é, commissi e exp essi son u ilisés a emen , ca commissi des aiška oblige oblige ou ga an i , e exp ès unkcija e ai inkama eklamos eks ams“ (Dob žinskienė 2010b: 16; da ž . Župe ka 2008: 44). Ad e isemen s c éa i s la chose la plus impo an e es de choisi un ac e de langue e un mic oac qui encou e aien l'ad essa à end e la publici é acquise ou à p o i e du se ice publici ai e. REPRESENTATYV MICROAKTAI Leidinio NR (19311940) dans les publici és d'hygiène e cosme ique ou e ep ésen a i ai (plačiau oi Sea le 1976: 1011; 1617) gapla dans 1) a i mimo (50,2 pou cen ), 2) gy imo(si) (25,5 pou cen ), 3) in o ma imo (18,7 p oc.), 4) p ielaidos (3,3 p oc.), 5) sąlygos (1,6 p oc.) i 6) pa aika imo (0,7 p oc.) mic oac us. Teigimo mic oak ai (50,2 pou cen ), auxquels ca ac é isen cons a ojamieji sakiniai, onde les in onacija glaus ai apib ėžia eklamuojamo p oduk o sa ybes, ypač daug dėmesio ski iama a an ages du p odui annoncé, donc es sužidiné le dési ad essa o d'acqué i p ekę. Kons a uojamieji sakiniai n'au o isen abejo i des p odui s o e s des se ices ou nauda. Dans de els ex es publici ai es p édominen des di ec es décacos, pa laquelle dažniausiai éškiami ac ions, du pa leu son considé ées eales (DLKG 2006: 305), du emps de o me exis an , exemple. : ODEVEN annule le scalp desiskanas e en o ce les che eux. (NR 1932, n 49) AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 C emas Me amo oza Vais ija g ei dé ini i emen é adie shlakus, spuogus e dede ines, ai isé jeune, blanc, e š elnais, e aussi p o ège nuo saulės nudegimo. (NR 1932, n . 13) Sku imasis a ec sku imosi c ème Figa o ai du isage odą š elnią i minkš ą. Veikia gai inančiai. (NR 1935, n . 35–36) KAIP MAUDYKLĖS GAIVINA KŪNĄ ainsi Chlo odon dan ų pas a ai ina e alou la bouche e les den s, pa iculiè emen ap ès ūkymo a po da bo dulkė ame, sausame o e uoj in ensi eus abako ape e signi ie le sens du olume e du plaisi , lequel donne bouques ne oyage Chlo odon dan ų pas a. (NR 1937, n . 2526) chaque haukuosenà AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Glaudin NERIEBALINĖ plaukų epimo p iemonė palaiko comme nema omasis éseaux de che eux. (NR 1938, n . 7) Gy imo(si) mic oac es (25,5%) habi uellemen hype bolisées les ca ac é is iques du p odui annoncé ou gi iamas des ina ai e, i.e. délibé émen manipulée pa les sen imen s du des ina ai e de l'ac e linguis ique, ma aip co s omas dési d'ê e similai e à l'obje annoncé e d'acqué i lui a ibue des p op ié és; la publici é ému e les sens e l'imagino é du consomma eu e commence à agi manipuliaciniu soiiden i ica ion p incipe (Alus lie u ių kul ū oje, 2007: 139, ci ée de Dob žinskienė 2010a: mik oak ams būdinga g ama inės aiškos p iemonė – būd a dis (pap as ai aukščiausiojo laipsnio), pasi aiko ienas ki as p ie eiksmis. Reklamuojamas p oduk as a paslauga dažniausiai gi iami 60). Ceux-ci cons a ables pa ces ph ases: Signi ica i emen augmen é de chi e d'a ai es nous pe me de papagie ex êmemen š elnais e ag é- […]MESEFA- IDEAL MUIL juodai audoname įpaka ime. <...> De ce e maniè e chacun pou a a ei y u ilise ce magnibuns mode niques cosmé iques kū inį, qui eguelle compa e seulemen a ec kaiku iais ès che s p odui s é ange s. (NR 1932, n 13) AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 16 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 P écieux comme des pe les Vos den s! (NR 1934, n 182183) Vo e é i able beau éį é éle a é i able ualė inis Be a o Kip o Pe ausko sa on. (NR 1939, n . 16) Apibend inan du publica ion NR (19311940) des publici és d'hygiène e cosme ique ep ésen a i es mik oak us, galima eig i, kad šių mik oak ų a osenos dažnis eklamose nė a ienodas: dažniau unkcionuoja eigimo, gy imo(si) i in o ma imo mik oak ai, isai e i y a p ielaidos, sąlygos i pa aika imo mik oak ai. DIRECTIVE MICROACTAI Rasos Dob žinskienės a i man , [ ]eklamai impe a i i é non seulemen ca ac é is ique, nécessai e, mais simplemen nécessi é. Cela le dé e mine sa pe s azinė na u e, à laquelle ac uali aiški seman inė i g ama inė aiška (Dob žinskienė 2010b: 22), néanmoins di ec i es (plačiau ž . Sea le 1976: 11; 17) u ilisés AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 17 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 p udemmen , bien considé an leu communiccinïe pwe kume, comp e enu de ad essa o amžių, padė į, juk „impe a y i kalba u i bū i saikinga, p iešingu a eju ji įgaus ag esy aus ono i aps socialine eje an (Dob žinskienė 2010b: 22), e ag essi on peu pas encou age à acqué i p ekę, e de elle décou age . Jou nalo NR (19311940) dans les publici és d'hygiène e cosme ique ou e di ek y ai (12,6 pou cen .) gapla en 1) encou agemen (76,2 pou cen ), 2) ins ukcijos (19 pou cen ), 3) demande (3,6 pou cen ) e 4) ecommandimo e pa a cijos (1,2 pou cen ) mic oak es. Les mic oac es de plain e des ina ai e es assez di ec meux encou agé, encou agé à ache e le p odui annoncé, puisqu'en géné al [d]augumen di ec i es objec i es d'ob eni que le des ina ai e endî à l'ad essé quelque chose de béné ique (Zaikauskas 2002: 147). Dans les publici és d'hygiène e de cosme ique, l'appelemen eiškiamas cons a ablesisiais e s imulamaisiais c iaukiamaisiais ph aseais, elles u ilisen des ac ionsmažodžių liepiamosios nuosakos unaskai os e plu iskai os deuxième o me du pe sonne. De ce e maniè e s'exp iskien le ac e de langue siun ėjo olia, que oimas ac ionmes į yk ų (DLKG 2006: 304; enco e oi Župe ka 2008: 34; 36). A achne la a en ion, que les ex es publici ai es p édomine ac ionmajodžių plu iskai a, qui mon e espec es, o mos eiksmažodžiais amilia iai, d augiškai k eip asi į aikus a jaunus žmones. Ma y i, kad polagų ela ion a ec ad essa , e uneaskai os publici és uneaskai a usa a ès p udemmen , isan ne pasžeis i solidžių ad essa ų, plg. : Hygiène buccale e soins den ai es u ilisez ik ai ODOL (NR 1931, n 46) AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 18 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 P auskis A. Mogile skio e sūnaus Bo o imolo muilu e pasilik nuola jauna! (NR 1933, n . 115) Jeunes mè es, p enez soin des den s de os en an s! u ilisez oujou s CHLORODONT den ie s jau iai aiko dan ų emalei nekenkia. (NR 1934, pâ e, qui n 174175) Mon e es den s, Ma y e, Žiū ėk, quelles elles son saines e blanches Chlo odon o g âce. <...> Donc, mè es, donnez à os en an s Chlo odon dan du pas , qui pou son pa iculiè emen con ien aux en an s de ga de des den s. <...> U ilisez Chlo odon oojissan . (NR 1937, n . 3738) annonce une ma chandé, ou ni un se ice, même enseigne, commen de ai se compo e dans une ou l'au e mik oskopiškai smulkaus g ūdo i malonaus skonio habi imiškoe si ua ion. Ins uc ion mic oak as épliquéam cons a éeisiais sen ences a ec modalinès signi ica ions ac ionmajodžio eikė i junginiu. Ce ains ex es publici ai es u ilisée ac ionmažodžių bend a is o e di e ses possibili és in e p é a ion. Dans ces ph ases laisse la AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 19 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Requé i dans ou es les pha macies e p odui s cosmé iques uniquemen ODORON Ge MaPo. (NR 1938, n 2526) Ins ukcijos mik oak ais (19 p oc.) ad esa ui duodami nu odymai, kaip naudo is possibili é à l'ad essé lui-même d'in odui e passée modalinès signi ica ion ac ionmajodį ou sa o me ( eikia, nécessai e, obliga oi e, ecommandée, conseillée, e c.). Déli ie ecommandée, conseillée indique, eiksmažodžiai (deli iai) au , nécessai e, obligée emphéžia bū inumą e ec ue ac ion, exemple. : BORO TIMOLO MUILU, con enan sa yes g and le su plus des g asbal des odai alimen e . (NR 1933, n . 114) kad ad esa ui paliekama lais ė apsisp ęs i, a a lik i nu ody ą eiksmą, o modaliniai Kaip ik ada, negu kada no s eikia bū inai p aus is pe iebin u A. Mogile skio i sūnaus AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 20 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Solès bonias adimine seulemen kūnui lo s sausam; isume a an ou insc i e e épé e a ai pagal eikalą. (NR 1934, n . 180–181) Cependan ou d'abo d insc i i e niekume nep iiminė i saulu ės onių kūnui esan šlapiam, e isume u ė i gal oje: Su NIVEA o a i saulu ėje. (NR 1934, n . 182–183) AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 21 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Pou cela il au pa a gue GLAUDIN non-g asileux soigneu du che eu, agikiąs soigneu des che eux! Jus e une ois de la ma inée au in odui e les che eux GLAUDIN, e chaque haukuosena, égal ou nonlagi, puikiausiai ega dis. (NR 1937, n 41) Leidinio NR higienos i kosme ikos eklamose e i p ašymo (3,6 p oc.) mik oak ai, ku iais k eipiamasi į ad esa ą i mandagiai p ašoma ykdy i ad esan o alią. P ašymas eiškiamas donc cons a éeisiais sen isions a ec pe o ma i iuoju eiksmažodžiu p ašome e de lui décousue o me p ašom. Daba inės lie u ių kalbos žodyne ( oliau DŽ7) p ašom déc i u es comme jaus ukas. Des mo s de Li uanie ( LKŽe) indiquen que ce jaus ukas es u ilisé au signi ica ion malonėki e, eiki ės (mandagiai k iechian , demandan , aginan ). C'es une i in espec bi demande aiška. Les ex es publici ai es équen en plus le mo polagume p ašom, exemple. : P ašom é i ie . (NR 1931, n . 50) AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 22 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Cependan euom niekume su šlapiu co ps nu nesaulinė is, e p emiè e bien in insi Ni ea c ème ou oly a. (NR 1935, n . 2728) Pleinmen isi e la meilleu e Ki pyklą (NR 1935, n . 5152) Ras as un conseil e ecommanda ions (1,2 pe cen ) mic oac as a ec pe o ma i iojo ac ionmajodžio daly iu ad iama, qui nebūding aux ex es publici ai es. Be a dės giminės ne eikiamosios ūšies daly iu ad iama mon ée pa iculiè e espec ée ad essa ui, lui n'es pas impyg inai p oposée eklamée p ekė, e laissée libe é apsisp ęs i. Dans ce cas c éa eu s de publici é donnen ad essa ue conseil, a iché aki aizdus pasi ikėjimas ad essa sau a choisi AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 23 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Puisque SKUTAL es économique, il es donc conseillé de le u ilise dans les ba bie ys e eux-mêmes sku an s. (NR n . 1936, 6) Apibend inan leidinio NR (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamų di ek y ų mik oak us, galima eig i, kad šių mik oak ų a osenos dažnis eklamose nė a ienodas: dažniau unkcionuoja aginimo i ins ukcijos mik oak ai, isai e i y a p ašymo bei pa a imo i co ec emen , exemple.: ecommanda ions mic oak ai. KOMISYVŲ MIKROAKTAI Jou nalo NR hygiène e cosme ics dans les publici és ou e komisy ai (plačiau oi Sea le 1976: 1112; 1718) (3,6%) gapla en 1) p omado (95,8%) e 2) ga an ies (4,2%) mic oak us. ac ionnoël au Pažado (95,8 p oc.) mik oak ai dažniausiai eiškiami kons a uojamųjų sakinių emps u u , pa lequel indiquen à l'a eni p é ues e pou cela pas elles éelles ac ions, <...>. Il peu ê e exp imé une o e con ic ion que l'ac ion a ce ainemen se p odui e, […]...> (DLKG 2006: 299): AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 24 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Vo e peau se end a ésis an e aux en s e au mau ais emps; elle se a oujou s end e e mollš a, comme axom. (NR 1934, n 159) Alo s noks emps nepakenks Vo e oudi e oujou s, qui Vous bema y ų en iyde a Vous Vo e douce nio comme aksomai semblables peau. (NR 1934, n . 164) Vous é i e ez ce ainemen le dange des sunées indėgies e plus i e ece ez un na u el poisago. (NR 1935, n . 23–24) AGN ALEKSAIT. Des ac es de pa ole Naujosios Romu os (19311940) dans des publici és d'hygiène e cosme ique | 25 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 ... e Vous joujci e ez usodis den imspas à MIRADONT. (NR 1936, n . 39) Dans les publici és d'hygiène e cosmé ique pa o é un ga an ie (4,2 pou cen ) mic oac es, pa ešus à p omado mic oak ą, donc à ce po ipio es a ibué condi ionnellemen , exemple. : Vous ous assu insi , que FLORANCE Kaunas, p odui s quali é ni combien nonžesnė comme é ange s. (NR 1932, n . 50) Apibend inan leidinio NR (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamų komisy ų mic oac us, on peu a i me que dans les publici és p édominen p omado mic oac ai. EKSPRESYVŲ MIKROAKTAI NR Ra emen des publici és d'hygiène e de cosmé ique uséables exp essi us (plačiau oi Sea le 1976: 1213; 1820)1,1 pou cen ) peu ê e subdi isé en 1) émo ions pou cen ) e 2) g âcekojimo (60 pou cen ) mic oac us. AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 32 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 LITERATŪRA B a c h K. 2003: Speech Ac s and P agma ics. – Blackwell. Guide o he Philosophy o Language. Red. Michael De i i Richa d Hanley, 147–167. Ox o d: „Blackwell“. B a n k a us k a i ė -S e e i k i en ė G., K e u a k i e n ė E. 2014: Amžinas daba iškumas Naujosios Romu os (1931–1940) eklamose. – Respec us Philologicus 26 (31), 177–189. P ieiga in e ne e: h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l /objec /LT-LDB- 0001:J.04~2011~1481794657758/J.04~2011~1481794657758.pd . B a n k a us k a i ė -S e e i k i en ė G., V a i e l y ė J. 2010: Kul ū inės e ybės „Naujosios Romu os“ (1931–1940) eklamose. – Respec us Philologicus 18 (23), 145–158. P ieiga in e ne e: h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l /objec /LT-LDB- 0001:J.04~2010~1367176049091/J.04~2010~1367176049091.pd . D L KG 2006 – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. Red. V. Amb azas. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. D o b ž i n s k i en ė R. 2010a: Vy ams ski ų p oduk ų ele izijos eklamų mik oak ų aiška. – Kalbų s udijos 17, 58–64. P ieiga in e ne e: h ps://www.kalbos.l /zu nalai/17_nume is/09.pd . D o b ž i n s k i en ė R. 2010b: Ad esan o i ad esa o san ykių aiška ele izijos eklamose. – Filologija 15, 14–27. P ieiga in e ne e: h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l /objec /LT-LDB- 0001:J.04~2010~1367173483332/J.04~2010~1367173483332.pd . D o b ž i n s k i en ė R. 2012: P agma inė ling is inė ele izijos eklamų komunika ų analizė. Dak a o dise acijos san auka, Vilnius: Vilniaus uni e si e as. H i l bi g I. 2009: Lie u ių i anglų ling is inis mandagumas: p ašymai. Dak a o dise acija, Vilnius: Vilniaus uni e si e as. Y u le G. 1996: P agma ics, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. J a n k e i č i ū ė G. 2015: Keli žodžiai apie a puka io Lie u os eklamą. – Ta puka io Lie u os eklama, 29–37. M i n k e i či u s R. 2015: Ta puka io Lie u os eklama, Kaunas: BALTO p in . R y i y ė B. 2011: Ling is inės p agma ikos į adas, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 33 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 S a k au s k a i ė D. 2011: Ling is inė p agma ika, Kaunas. P ieiga in e ne e: h ps://www.kn . u.l /dokumen ai/ ailai/ka ed u/ge manu/Sa kauskai e_LINGVISTINE_ PRAGMATIKA_elek onine.pd . S e a le J. 1976: A Classi ica ion o Illocu iona y Ac s. – Language in Socie y 5 (1), 1–23. P ieiga in e ne e: h ps://si es.duke.edu/con e sions/ iles/2014/09/Sea le_Illocu iona y- Ac s.pd . S e n ū a P. 2015: Kuo ski iasi a puka io eklama nuo šiandieninės? – Ta puka io Lie u os eklama, 141–145. S m e on i e nė I. 2009: Reklama... Reklama? Reklama! Vilnius: Ty o alba. Z a i k au s k as E. 2002: Šnekos ak o daly ių s a egija, socialiniai aidmenys i ipai lie u ių kalboje. – Ac a Linguis ica Li huanica 46, 145–172. P ieiga in e ne e: h ps://e alpykla.li uanis ikadb.l /objec /LT-LDB- 0001:J.04~2002~1367164516657/J.04~2002~1367164516657.pd . Ž u p e k a K. 2008: Reklamos eks as: p agma ika, s ilius, kalba, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla. Gau a 2019 07 21 P iim a 2019 12 18 AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 34 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 SPEECH ACTS OF HYGIENE AND COSMETICS ADS IN THE NAUJOJI ROMUVA (1931–1940) S u m m a y The objec o s udy o his a icle is he speech ac s o ads o hygiene and cosme ics p oduc s in he Naujoji Romu a (NR) (1931–1940). The empi ic ma e ial, epe i i e ads excluded, consis s o 176 ads o hygiene and cosme ics p oduc s ha a e analysed in his a icle on he basis o he heo y o speech ac s. Al hough, aking in o accoun he economic and cul u al le el in Li huania o ha ime, he numbe o ad e isemen s was limi ed due o he sca ci y o supply and scep ical a i udes o he socie y (Janke ičiū ė 2015: 29), he scan empi ical ma e ial om he NR publica ion showcases ce ain ends in hygiene and cosme ics ads in Li huania be ween he wo wo ld wa s. The goal o he a icle is o iden i y he speech ac s and mic o ac s ha p e ail in he NR hygiene and cosme ics ads om 1931–1940. The s udy has showed he ollowing ca ego ies o speech ac s o be used in ads o hygiene and cosme ics: (1) ep esen a i es (82.7%); (2) di ec i es (12.6%); (3) commissi es (3.6%), and (4) exp essi es (1.1%). No decla a i e speech ac s we e ound in he ad copy esea ched. A quali a i e analysis o he ep esen a i es has e ealed ha he mo e p e alen a e he mic o ac s o asse ion (50.2%), p aise o boas ing (25.5%), and in o ma ion (18.7%), while he p esence o he mic o ac s o assump ion (3.3%), condi ion (1.6%), and cajolemen (0.7%) is sca ce. An analysis o he di ec i es in he ads has showed ha he mic o ac s o encou agemen (76.2%) and ins uc ion (19%) occu mo e equen ly, and he mic o ac s o eques ing (3.6%) and ad ising and ecommending (1.2%) a e e y a e. The a e commissi es (3.6%) in he ads appea ing in he pe iodical ha was in ci cula ion be ween he wo wo ld wa s a e spli in o he mic o ac s o (1) p omising (95.8%) and (2) assu ing (4.2%). The exp essi es ha make a seldom appea ance (1.1%) in hygiene and cosme ics ads in he NR o he pe iod be ween 1931 and 1940 can be di ided in o he mic o ac s o (1) emo ions (60%) and (2) hanksgi ing (40%). AGNĖ ALEKSAITĖ. Kalbos ak ai Naujosios Romu os (1931–1940) higienos i kosme ikos eklamose | 35 doi.o g/10.35321/bkalba.2019.92.06 BENDRINĖ KALBA 92 (2019) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Il es é iden que des e o s on é é ai s pou appele à he eade in he ads o hygiene and cosme ics in he NR, employing a a ie y o me hods o make he ads e ec i e ye always main aining a espec ul, poli e ela ionship wi h he add esses ( he copy domined by wo ds in plu al wi h singula only used o add ess child en o young people in a amilia , iendly ashion; some syn ac ic cons uc ions wi h poli e wo ds, e c., a e p esen ). The copy ollowed he p inciple o economy o language, wi h sho , sugges i e decla a i e sen ences p e alen o highligh he quali ies and ad an ages o he unde lying p oduc using a i m, su e in ona ion. Such sen ences le no doub as o he bene i s o he p oduc s o se ices on o e . Va ious ools o linguis ic exp ession we e employed o a ec he eelings and imagina ion o he add essee. The mos used o common ool o g amma ical exp ession was adjec i es (supe la i es as o en as no ), which we e desc ibe he quali ies o he unde lying p oduc wi h a ce ain deg ee o exagge a ion. The choice will ully leaned owa ds adjec i es ha would only a ouse posi i e emo ions in he and cosme ics ads add essee (so , pleasan , and so on). Ob iously, he impo ance o speech ac s in he hygiene in he NR is a he a iega ed. F om he iewpoin o he mo i a ion o communica ion, he speech ac s and mic o-ac s aimed o espec ully inspi e he add essee o buy he p oduc on o e we e he mo e p e alen . KEYWORDS: linguis ic p agma ics, speech ac s, ep esen a i es, di ec i es, commissi es, exp essi es, hygiene ads, cosme ics ads, he Naujoji Romu a. AGNĖ ALEKSAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed]