scieee Open visual document viewer

Bendradarbių prisiminimai apie Kazį Ulvydą

Full text

BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 BENDRADARBIŲ PRISIMINIMAI APIE KAZĮ ULVYDĄ KLEMENTINA VOSYLYT KAZEmp esas ULVY PREMIENU KAIP AUTORITETING IR SPALVING ASMENYB Mano años de es udios Vilniaus uni e si e e (19551960) Kazys Ul ydas noso os, li uanis ams, enseñé sin aksę. Él de o os con e encis as se dis inguió bonžiu s o u y cla a dikcia, ad sus pas lecciones escuchamos ex enę los ois. Ojo en ojo con él u e que en en a se du an e el examen de sin axis. Cada uno necesi aba esponde a dos p egun as de la eo ía sin ác ica y exnag ina se desde el pun o de is a sin ác ico po uno compues o enunciado. Las audiciones no e an di íciles, pues examená la man u e muy bien. Ul ydas en onces abajaba Li u ias idioma y li e a u a ins i u e Sección je e de Žodynų, za a nos examinó po abajo. Bueno ecue do que de es a sesión de p ima e a exámino eg esamos ya ems an . Woodynów sky iuje empecé abaja desde 1963 años. Sec iui en onces di igía odos el espe ado y a o i o Jonas K uopas. 1975 años 17 de oc ub e d. él inespe adamen e mu ió, nos di igi u a ue asignado Kazys Ul ydas, 19551960 años ya di iga ós Žodynų capí ulo. Así lide azgo ue ans e ido en con iables manos, y noso os y con inuamos anquilamen e abajamos cada su abajo. En 1976 yo ya e miné de esc ibi ex os Zodyno y empecé a edi a los. edi ando Si su gían alguna de alguna p egun as y di igda omnos en je eá, él de alladamen e a ellos espondía, explicaba o aco daba. No ecue do que el je e hubie a le an ado alguna ez la oz o pi ai al cual alguna escoba és. No ez él nos, ocyninkasus, es apoyés o za a és. Bend ada bios ecue dos sob e Kazį Ul ydą | 2 Al inal De Los Años Ins i u o au o es más BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 impo an es de las publicaciones e a asignados p emios mone a iosas. Unaą ez nos en e amos de que las p imas a los dicciona ios p e is as asigna ge okai lexikog a ias a So ía Kėzy ei, mažesnės nei li e a ams. Mes uo pasipik inome, ad isi p i a ėme ienai au o i e ingiausių o eciusiai p emijas enuncia . es o lo in o mamos a nues o je e. Él no obje ó, sólo de es o mandó in o ma a la di ección. Po que nea si ado olun o ių, ad es o hace yo con ikau. Didijų p emiis ue conside ado de nue o y pako egido: cuán o educidas li e a u a de p emias, y palab aynininkų algo aumen adas. Ka ą pe Ins i u o abajado es gene olinio susi genimien o algúncu is de li e a u a decla ó que abajo de Dic iona ios dėlio i ca eles es ácil y apenas o conside ey inas cien í iciniu. Ma y , es o ue po mencionado p emijas edis ibu o. Ul ydas co a d ú ai a opelló, que li e a u a de ob as después de unos décadas segu amen e nadie nebesci a á, y Zodynu gen e bene icia á ciegmečiais. O o caso, cuando el je e za a é dicciona ios. Una sola ez alguien de la di ección ió que de nues o sec a io bu eliu salie on empleados an es de que debe ían. Es o ue epo ada Sob e Ul ydui. Él explicó que en la sección habido pasi a ía, a dado en iempo de almue zos, ad salido los empleados an es. Y de esa consul a ni siquie a hubo. Kazys Ul ydas incluso ein ise e sie e años edía adio laidas Taisyklingai kalbėkime i ašykime, ad su pa a dę sabía bemaž oda Li uania. Eso con enda amos expediciones o de ykos Palodynui palab as de ecoge de a minos iempo. Cuando nos p esen ábamos que somos de Li u ias idioma y li e a u a ins i u o, ecuen a de inmedia o p onunciaban Ul ydo pa ę. jo žinomumo pasi aikyda o i ne ikė umų. Ul ydas y a pasakojęs, kad ieną ka ą į jų namus P obablemen e po llegada ma e iškė y pediu ayuda a su hija a en a en Uni e si e ą. Po ayuda o ezcu is de o o dine o. Él es o emene iškei con es ado, que aunque y quisiese, nadaco ayuda pod ían, pe o mielamen e pega ía a esa coiną, po que de o o dine o con sus ojos nunca is o. BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Įsiminė An anės Kučinskai ės na acion, es i icando, que Ul ydas esėda o dao a palab a. Ahí, cuando él esc ibía dise ación (apgynė 1955 años), las empleadas de Žodynas Kučinskai ė y B onė Zla ku ė i ían con Ul ydų šeima en un apa amen o. Ka ą Ul ydas solici a ás Kučinskai ę nupu ch i le ciga ečių, po que él muy ocupėmęs. Kučinskai ė p ome iendo comp a los, si él die a palab a a deja uma . Ul ydas espondiós, que cuando an sólo baigsís esc ibi dise ación, ealmen e mesiąs. Él en ealidad esėjęs la palab a me ęs ūky i. Sin duda de, eno meulí au o i a á y espabú Kazys Ul ydas ganné cien í ica, edi o ial, o ganizacine y o a ac i idad. Él es di igido incluso ims ins i u o de lengua y li e a u a li a ias, ue edac o de nue e omos de dicciona io de la lengua li a ia y de la g amá ica de la lengua li a ia de es omos, ein a años edac o esponsable de la Cul u a de las Palmas, es Daba inės lie u ių kalbos dicciona io de publicaciones y o as publicaciones edaccinių kolegijų (komisijų) miemb o, miemb o del consejo cien í ico del Ins i u o, miemb o de la Academia Li uana Mokslų. Es o sólo impo an es abajos y debe es de Ul ydo. Ocupadas al as unciones su modo de cuali icaciones no a ec ó. Él siemp e ue bondadoso, abie o y since o. En mi memo ia él pe maneció como au o i a inga, in e esan e, qui a y colo ida pe sonalidad. Recibió 2020 11 24 Cod ada bios ecue dos de Kazį Ul ydą | 4 BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 GERTRŪDA SAVIČIŪT-NAKTINIEN APIE KAZĮ ULVYD P ime oji conoce con Kaziu Ul yda po adiją. Bu au dis imo Su ainiškio municipio ocho uonme és escuelas mokslei ė. S ip us, en aigus Ul ydo oz, neįhablado con enido, aiškios in onaciones sky ėsi desde o os habedo es, e sda o succlus i. Después de muchos años una ilnie é amiga, hablando sob e imp esionan es adio ho asėles Taisyklingai kalbėkime i ašykime, manęs a sa gamen e p egun é: Tu bū su Ul ydu muy di ícil abaja ? m. 1977 G aduusios Vilniaus uni e si e o Filologijos akul e ą ka u su bend aku se Ri u e Šepe y e-Pe okiene según pasky imą a wo k in o Lie u ių kalbos i li e a ū os ins i u o Žodynų sky ių. Eligiendo u u os empleados empleados el je e de Žodynų se di igió Kazys Ul ydas no solo a una lis a de nomb amien os de g aduan es. Como más a de descub imos, él adicionalmen e in e ogábase aún y a no un p o eso . Es u e in i ada una cha la. In e ėjosi, de dónde soy p oceden e, qué escuelas asis í, sob e pad es, na ojo k aš o a mę, mi apellés y apellido kilmę. Pop osé con a les sob e Kazimie o Būgos abajos y deci , cuál su ejalas, en mi opinión, es el más impo an e. Bu au y aho a es oy segu a, que más impo an es son dos Li u ias lengua dicodyno sąsiu iniai, nebaj i, pe o su con enidoiniu y esme an ampliús, que ayudó undamen os de muchos décadas colec i i iniams abajos. Tu o que de ini una o a pa e del lenguaje, econoce las en sen encias, deci ejemplos, en los que el mismo e bo se ía p ie eiksmis o p ielinksnis. Jús ío sang e, neišsigando , neapsi e kė al ue la conclusión. Habbėjo sob e lo que echazada p ime os BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 años de abajo s o i en aspi an ū ą (daba dok o an ū ą), p emenidad p opo cionada ya padi bėjusios colegas. No en endio, po qué sob e es o ue hablado, po que ales mincias no enía. Nos acep ó abaja , como en onces e a habi ual, y . labo a o an ėmis. Empezamos con el dicciona io ex os de p epa ación p ensa manusc i os co ek u as de lec u a. Tales auxilios abajos, como LKŽ ex os imp imdición mašinėle, co ek ū a, ka o ekos acumimas, Ul ydas muy alo ó, conside é impo an e y espb ina ac i idades. Especialmen e espec uosamen e a á onse con y . labo an e Elena Ažusieniene, a ella ue des inada p ižiū ė i y maneja cia LKŽ ka o eką, comunica se con palab as de coleccionado es, lle a da os ac ónimo. Ka o ekai p esen ados da os de lengua calidad gene almen e alo ado po alguien de los cien í icos, más a de ue cons i uida comisión de accep o de da os. Li uania aspi an u as luga es budían po pocos. Sin emba go s o i en Mokslų akademijos Kalbo y os ins i u o aspi an ū ą Mosk oje aquellos años nadie de žodynininkų pudo o neno ėjo. Vie a e a obje i oña, lo que signi ica que necesi a ás ol e a la siun usia ins i ución y a idi b i. Bu au in i ada je e de sección y colegasos esc ibi s ojamąjo e e a á y lle a i man ene exámenes de. Ten aspi an ū ą ya e a g adués Kazys Ga š a, es udió Regina Bag ilai ė, S asė K inickai ė, Nijolė Sisai ė, Ski man as Valen as. Aspi an u as luga es Moscú y Lening ado, apa ece, ex ūpino Ul ydas. Él con ó, cómo es o ue di ícil, complicada, eque ikė g andes es ue zosos, ocu ió una g an can idad de iempo. Es echábase man ienen yšius con aspi an ais, manęs ogyda o paskalla e a él desde Moscú, b e am pa ažia us en Vilnių užei i. Esu ecibiendo su ca a, en el que k i é mí ol e a abaja a Žodynų sky ių, neieško i abajo ni dónde más. Él muy dolo osamen e i ía, cuando su cuidadoses amen e selecciona , p epa a y puoselė i especialis as en ekda o en o a abajo g upę, en asia binda o en o os es ablecimien os, elegía lecs y ojo o o a ac i idad. Cuando po aspi an u as ya nue amen e di bau Ins i u e, Ul ydas no ez k i óse me a su kabine á, ei auda osi, como secasi lainaamieji dise acijos abajos, muy cuidosi, como in oluc ukiu en Žodynų sky iaus ac i idades, p acínosi an e leksikog a inių abajos. Consul ada expe imen usios Bend ada bių p isiminimai apie Kazį Ul ydą | 6 BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 ocyninkes I enos E many ės ap endió a esc ibi LKŽ ex os, skaičiau begalybę paus u ės ko ek ū ų y k . Ul ydas con adaba y sob e sudė ingesnius LKŽ así Kalbos cul u a publicación casos de edagación. Más a de me di cuen a de cuán o bene icio me habían dado esas con e saciones. Los lexicóg a os ue on muy p esionados cada spa i i y spa i i LKŽ p epa ímono, cada con meno es in e alos pe mi i omus del ocodyno. Noso os, palab asynininkai, sabemos, qué complejo, smulkmeniškas, a ii iapuso de p epa ación y mucho iempo exigin ind es la elabo ación de palab asynas. Sin emba go es o comp ensible no a odos. Sude ina Lexicog a ico planes de abajo y capaci ación de los abajado es apoyo y kėlimą ha sido y es di ícil. An es ap obando planes de abajo, an es ellos delibe ando en euniones Ul ydas indi idualmen e se hablía con cada uno empleado, odos escuchaba. No eque uda o necesa iamen e esc ibi g andes olumenes eó icos de abajos, ikda o y a ículos más co os, especialmen e Kalbos cul u aū ai. Me aconseja on emas de a ículos escoge la más ce cana al dicciona io. Unaą ez las ci cuns ancias de ida an coincidie on, que incluso cua o diccionis asas susi ganimos dek e inių a ollogų (dabaño ma inys ės a ollogos). Comp ensiblemen e, que al je e de la sección es o causó g andes p eocupaciones, hubo muchas lenguas. Sob e ak ualías de s depa amen o compañė Klemen ina Vosyly ė emlió di e ido sienlaik aš į, en el que ue y ap oximadamen e es e pašmaikš a imas: Romą išgelbėjo žąsys, a Žodynų sky ių mo e ys. Pe o ellas pueden y lo sužuldan. Aunque la si uación depa amen o e a neleng a, el je e e a susi úpinęs, pe o nep iekaiš a o y desalankumo ne odė. Uná día en endiendo a abajo kamba í ėmė manęs a opella ína i, a endiendo despues qué iempo nue amen e a opella inėjo. No yo, ni colabo iai Paulauskas. Pasi odo, p ieš kelias dienas pasidomėjau dėl a ėjančio a es acijos e mino. Už azones no p a ome. Išsiaiškin i apsiėmė Jonas es os asun os esponsable cien í ica sek e o ė Adelė Seselsky ė decidió po odo co pokalbė i con nues o je e de sección, ma había cambiado BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 o den, adop ado nu a im a es aciones emba aš ios e as. Eso po lo Ul ydas se disculpó, aunque del odo no e a culpable, ninguna seción de sec o ia sob e a es ación en ese momen o él ni in en aba o ganiza se y po eso in e esa se manęs neska ino. El o o acon ecimien o ue lūdna. Mu ió mi mad e de ma ido. Pasada la llamada al je e de la sucu sal y disculpada un pa de días, yo con amilia salíažia o a unido u es. Vol iendo encon é sune imusius code abio. Ellos con aban oídoėję ga siąją Ul ydo azę: Vy o ma ina, homb e egu i laidoja, esą, no hay co an ól ažinė i e gaiš i iempo. Sin emba go a mí p čiai Ul ydas nep iekaiš a o, decla ó zauojau ą, pas eu ó sob e la mue aąją, sus ce canos, sob e unido u es. Es as his o ia po ex é po es a cual: la laido u és yko Kūčių dieną, yo uelau en Vilnius Kalėdų pi mos dienos pa aka e y al abajo a ėjau aún o o día. En esos iempos no acudi al abajo en días, coinciden es con es i idades eligiosas, e a algo a iesgado, podía causa sospechas. Rūpes ingo je e de sección p o egía y de endía cod ada bius aún y de ales y semejan es pelig os. Desde pensión de is a Zodynas al je e de la sucu sal Kazį Ul ydą ecue do con ag adecimien o. Él siemp e mu o es aba po la lengua Li uania, po dicciona io y dicynis as, po cada y po odos jun os. Recibió 2020 12 29 Bend ada bios ecue dos sob e Kazį Ul ydą | 8 NIJOLS SLIŽIENS PRISIMINIMAI APIE KAZĮ ULVYD Con BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Kaziu Ul ydu conocí, cuando Vilniaus uni e si e e es udiau lie u ių ilologiją, Ul ydas mi cu soui enseñé sin aksę. Como lec o ejo él a los es udian es gus ó, al exhibo, pedía, que los paski ų abaja en Li u ias lengua y li e a u a ins i ú, así al Ins i u ú ino Vi as Labu is, Elena g ažus y as, simpa iškas, i jo paskai os bu o įdomios. Jis įsižiū ėda o gabesnius s uden us, Valiuly ė, Albe as Ružė, I ena Jašinskai ė. Me abaja en Ins i u ą Ul ydas in i ó él mismo paskallinęs, cuando g aduada Uni e si e ą unos meses abajaba en una biblio eca del minis e io. Eso yo ení a Ins i u ą ealmen e su cuidado. Cuando de iau ciencias candida o dise ación, él ya Uni e si e e noebedės é, po que abajo Ins i u e enía yacic inai. Ul ydas e a el je e de Žodynų s depa amen o, y Žodynų sky iuje ue suda y a G ama ikos g upa. G ama ikos g upo pe eneció Adelė Valeckienė y Vy au as Amb azas. Es e dad, aún e a Vale ija Vai ke ičiū ė, más a de ella con ío salió del Ins i u o. Pasó G ama ikos g upo ol o depa amen o, él di igi u i ėmėsi Ul ydas, y Žodynų sky ių di igi u i dejó a Jonui K uopui. G amá ica g upo es ubu e a el p opio Ul ydas, Amb azas y Valeckienė. Pasamos luego enėjom noso os, g aduandos, sin p ác icas, y é ie ya e a un poco padi bėję. Ul ydas odo el iempo cuidaba euni gabesnius abajado es g ama ikai esc ibi , algunos a los au o es cubie a desde el Uni e se o: Vincas U bu is esc ibió da ybos sky ių, Vy au as Mažiulis esc ibió sob e skai a dį. Ul ydui bajo di ección ue esc i a i omė Lie u ių kalbos g ama ika. T es g andes omas, muchos años esc ibimos. Cuando emi ió g amá ica, Ul ydas nue amen e įžo di igi al Depa amen o de Žodynas, y al Depa amen o de G amá ica di igía Aleksand as Vanagas, más a de aún b e emen e Algi das Sabaliauskas, pasqui ėmėsi di igi u i Vy au as Amb azas. BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Ul ydas e a mi dise ación je e, pe o su lide azgo e a sa o iškas, pa ece que había sido poco leído mi dise ación, u bū no u o iempo, po que i omę g ama a iką edaga o de pe ies. Muchas iempo sgaišda o, k i ía au o o ius pas sí en kabine á, oškinda o, qué mal esc i o, si a quién pa ykda o, p o eudia, que allí bien, a si pa ykda o, enía pac i i. Ul ydas muy mucho co azón a ida é i omés g ama icos edaga imui. Fue mucho ma e ial de abajé, za a ella an g ande y salió. Las desc ipciones de las pa es del lenguaje ue on apiladas abundusia a mine ma e ial. Si necesi é, Ul ydas e oną pakeldaba, g ama ica le e a una cosa sag ada. Había planes: cada añoía se p eplanaba, qué el empleado iene que esc ibi . Al inal del año noso os ya debėda om ene esc i a, qué ue zaplanado. G amá ica en depa amen o odos enía muchos abajos, al e a el o den Ins i u e. P ima iamen e esc i os ex os g ama icaos edaguodaban los mayo es Amb azas y Valeckienė. Ellos edaguaban los p ime os, si algo ácilmen e co egía, ellos co ijían, y despues esos abajos e iban a las manos de Ul ydo. Y ya en onces aisyda o Ul ydas siemp e con in a ojonu, es o exs ai e a bas an e pa audona ę. Y lengua la pa aisyda o, y dalykiamen e aisyda o, e ada o edaguodama muy a en amen e. Búda o, que jus ingos ano aciones pade iaban, que algo no así esc i a, en onces su ikda au y salia au de la camb ia. Pe o si eyda a, que jus icia como y de mi lado, espe akda au, has a Ul ydas exhaisemábase diciendo las no as, despues ya ya no an ene gicamen e habėda o, eso poco á poco empėda au, o al ez allí sin emba go se puede y e alua de o a mane a. No decía que es o e a mi jus icia. gal ik ai aip, i galų gale susi a iam, kad mano bu o ge ai pa ašy a i ne eikia nieko aisy i. Sukelda au le duda y él mismo empezaba a duda , y Él muy inulkmeniosamen e aisy daba, po cada pá a ocelés podía con oca en el gabine e y explica se, po qué allí así esc ibis e, y le pa ece, que mejo de o a mane a. Fue muy cuidadoses ín, al ez un pocou í pedan iško. Pe o en gene al, me pa ece, edac ando a eces p a e čia ese