Full text
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
RITA MILIŪNAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
PUNDIMINIAI ANSIAMAEJI LIETUVI LEGABOS LIDORS
(ANRO YPATYBŽS)
ESMINIAI VOODŽIAI: bend inė kalba, no minimas, guia de linguagem, ecomendações de
linguagem, no minamoji kalbo y a.
ANOTACIJA
Pas a ąjį dešim me į suin ensy ėjusi bend inių Eu opos kalbų des anda izacija ne ik
incen i ou os in es igado es da língua oma in es iga em es e enómeno, mas e deu aks ina no a
olha pa a a p óp ia his ó ia das línguas comuns e peculia idades do desen ol imen o. Ca u
in e essome ada e comuns linguas no minamuoju p ocesso bem no mas codi ikação. Bend inês
desen ol imen o da língua bas an e in luência em usuá ios da língua o necidas ecomendações da
língua. Jas sis emicamen e ap esen an es pa ankiniais publicações de p á ica do idioma ( am ce os
ocodynai) ambém chamados de guias do idioma. O a igonyje analisadas ês p incipais líde es da
língua li uânica Kalbos pa a ėjo (1939), Kalbos p ak ikos pa a imų (1976, 1985) e Kalbos pa a imų
(20022013) peculia idades do gêne o, a iscleidindo-se in odu idá ias suas pa es. Remiamasi no es angei o e ec uá eis semelhan es es udos de líde es de linguagem.
ĮVADAS
A idjiau olha pa a os adi iamucios guios de línguas li uãs p á icas das bend inês publicações
de conselhos de consumo da língua incen i ou duas azões. P imei o, a úl ima década os
idiomas comuni á ias eu opeias a a essa um pe íodo de pos s anda ização (plačiau
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uanas (žan o
peculia idades) | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Ghyselen i k . ž 7591; Miliūnai ė 2018: 7888) e po isso c esceu o in e esse dos in es igado es da
língua em a o es, lemiančiais comuns de línguas e suas no mas unciona im. Lobos y ėjus
começa am a domina desc iomôsia da linguo y os po algum empo em xona ha endo es upido
e men idado como a i ido no mminamei o concei o em linguagem, sua comun inę a mainą
1
(plačiau e Beal 2018: 130). Embo a desde a XX a. segunda me ade p esk ip i ismo dos aman es
da língua ocupamen o, ul imamen e cada ez mais equen emen e le an ada ques ão, po
ypač anglakalbėse šalyse p iešin as su akademiniu požiū iu į kalbą i laiky as ik ne im u
que a ideologia da linguagem comum e p esk ip i ismo, como uma das mani es ações des a
2
ideologia, em odos os empos pe manece gajús na sociedade en e os usuá ios da língua, e o
mundo acadêmico a pa i dessas necessidades esąs a ūkido. A es a pe gun a em pa e
esponde-se a i mando que, se já a bend inė língua é suno min a e codi icada, p esk ipcia não
é e i á el: as pessoas usam no minamaisiais ocabulá ios e g amá icas, conside ando-os
no mas au o i e ais (ž . Mil oy, Mil oy 1999: 22).
G e a dos diccioná ios e g ama ikas usados aos assun os da p á ica da língua mui as
ezes minimi e líde es da língua, da an ys neabejo iná e ei o bend inês da no ma dos
unciona imui, aidai e sklaidai. a. início do XXI su giu pesquisas de líde es de língua inglês, nos quais
1
Embo a na linguís ica es angei a mui as ezes como an ep ieça a abo dagem desc i i a (desk ip i iniam)
pa a a língua seja ap esen ada a abo dagem p esc ip i ina, o úl imo e mo é mui o es eu o, pois não inclui
alguns aspec os, ca ac e ís icos compa á eis a no as linguagens comuns, em algumas ainda se
ap esen aeklaus no mina i o po po e (plaça. Mikisiliūnai ė 2018: 168182). S aipsnyje p incipalmen e,
especialmen e alando sob e ealidades da língua li uãs, usados os e mos no minamoji kalbo y a, no minamasis leidinys.
2
Joana C. Beal, p o esso a da Uni e sidade de She ield da G ã-B e anha, obse a que desc ip i ismo e
p esk ip y ismo con ap ieša no solo inglês paš a am no XX a. 7o década, quando começa am a sklis i o
linguis a ame icano Noamo Chomskyio, gene a i ês de g ama ikas, idėjos, 1957 m. publicadobus eikalão
Sin aksis S uc u as (Syn ac ic S uc u es). Segundo Chomskyio, g ama ica é a cada homem ina a, ad
especi icinėa eg as de g ama ica e delas ensina esą absu diška. Com base naquela anglakalbėse escolas oi
ecusada ensina g amá icas, simul aneamen e e nusig ęž a do p esk ip y izmo. No en an o, depois de ês
décadas de escolas supe io es ėmė queųs is es udan es de ne aš ingumu, ad depois calš ų discussões
kad pa aisy ų okią padė į, ėl g ąžin a į mokyklas, ik pa adoksaliu būdu: daba ji jau ėmėsi ap ašomuoju
požiū iu i isiškai a sisakė p esk ipcijos bei ole a o nebend ines a mainas (Beal 2018: 3–5). Kas i kaip
g ama ica, u uliojosi pos e io men e, já sai pa a o a des e a igo.
RITA MILIŪNAIT. P incipais ada iamiais guias de línguas li uanas (žan o peculia idades) | 3 examina
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
a sua o ma e desen ol imen o de con eúdo ao longo de alguns séculos […] a pa i do XVIII a. inal
na G ã-B e anha e nos Es ados Unidos da Amé ica começa iam a pe mi i li os des e gêne o
a é a uais inkla aščių (ž . S aaije 2018: 1129). A abundância de conselhos de linguagem em
ó uns de discussões e edes sociais indica que a ideologia da linguagem compa inha encon ou
no o solo e se es abeleceu em á ias pla a o mas da in e ne (V iesendo p 2016: 18). 2011 m.
Nyde landų Leideno uni e sidade iniciou o p oje o B idging he unb idgeable: linguis s,
p esc ip i is s and he gene al public, cujo obje o o am ês g upos de a o es elacionados
com p esk ip i ismo e suas elações: especialis as de linguagem, p esk ip y is ai, como líde es
de linguagem, e usuá ios de linguagem (pl. e Miliūnai ė 277 e 2018 e e idas on es). En e os
desa ios do p oje o es a a e es e: explo a , qual o papel das publicações de p á ica da linguagem
esol endo p oblemas de consumo da linguagem (S aaije 2015: 147). Os esul ados des e
p oje o publicados em á ios cole ó ios de a igos e em es ambiia monog a ia sob e
anglakalbius po po ą cên imois expos os guias de linguagem e neles o necido ecomendações
de linguagem (Des ibing p esc ip i ism. Usage guides and usage p oblems in B i ish and Ame ican English, s . Tieken-
Boon an
3
Os ade 2020).
Ou a azão, es imulou panag ina os líde es da língua li uanas, suas semelhanças e
di e enças, é a de que os p incipais edi ais des e gêne o Kalbos pa a ėjas (1939), Kalbos
p ak ikos pa a imai (1976, 1985) e Kalbos pa a imai (20022013) são suskai menizados e
ap esen ados no ins i u o da língua li uana no sis ema de ecu sos digi ais da língua
li uana E kalba. E os pesquisado es da língua, e os usuá ios da língua pode ão p ocu a
ecomendações da língua p incípio de uma janela ou si il a os dados desejados a iados
pjū iais, examina mudanças de codi icação. Ao analisa dados, oi impo an e es uda a es u u a dos líde es da língua
3
Iš iso pe minė ą laiko a pį išleis i 345 anglakalbiai kalbos ado ai, o 77 iš jų sudė i į specialią
duomenų bazę i knygoje nag inėjami i in nuodugniai. Šioje duomenų bazėje aip pa s uk ū iškai ap ašy os
123 equen es e ca ac e ingos es guiões de linguagem abo dam p oblemas (neu esc i ybos e
sky ybos a é sin aksės), com as quais encon am usuá ios de inglês.
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es da língua li uãs (žan o peculia idades) | 4
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
e peculia idades do con eúdo, pa a que osse possí el encon a comum a ii aus ipos
de dados ap esen ação apeliklį.
Obje i o do a igo panag ina e compa a ês p incipais di e en es pe íodos da ida
polí ica da Li uânia e do desen ol imen o da língua comum de publicações ada iam das
línguas li uanas Kalbos pa a ėjo (1939), Kalbos p ak ikos pa a imų (1976, 1985) e Kalbos
pa a imų (20022013) peculia idades do gêne o de aco do com suas pa es in odu ó ias.
Assim omamos um elemen o de mac oes u u a de líde es de língua como uma das
4
possí eis dessas publicações de compa ação e p e ende não ap esen a de alhada uma
his ó ia de p epa ação de líde es de língua, e olha pa a os mesmos líde es de língua como
em gên ą. Con ex o suplemen a de ou as on es é o necido an o, quan o em seus
p óp ios guiões de linguagem in oduções al a pa a uma mais cla a imagem o ma se. O
a igo coloca a e as: 1) desc e e sucin amen e o con ex o de au o ização dos líde es da
língua conside adas; 2) examina as pa es in odu ó ias dos guiões de linguagem, dis ingui
os p incipais elemen os de seu con eúdo; 3) compa a a na u eza dessas publicações de
aco do le an adas pelos o ganizado es objec i os, decla ados p incípios de seleção de
dados e k . Aplicam-se mé odos analí ico, desc i omasse e compa a amasse.
In oducó ias conside adas nas pa es dos líde es da língua a ibui-se luga e às
p óp ias nelas o necidas ecomendações da língua desc e e : ansa ai, sis emas de
eikinių pa inkimui, ilius aciniams pa yzdžiams i pan., ačiau šiame s aipsnyje kalbos
g aus de a aliação, mic os u u a dos líde es nenag inėjama.
5
Es udo e conclusões do a igo impo an es em ês aspec os: 1) suak ualinama na
Li uânia pouco abo dada p oblema ica de líde es de linguagem, po que a é šiol ge almen e domė asi seu p epa amen o
4
Plg.: mac os u u a do dicioná io gene al diccioná io cons i ua, g andes das suas pa es e
o dem de disposição dos a igos do dicioná io (Jakai ienė 2005: 33).
5
Plg.: mic os u u a do ocodyno žodyno članka sanda a, de e minada de cada sua componen e pa e
(lemos, campos de dados) olume e con eúdo, escolhe de á ios a ibu os modos de ma cação, ipos de
ilus ação, in o mação complemen a (Jakai ienė 2005: 36). Em manuais de línguas o a igo do dicioná io
ge almen e co esponde à ecomendação de (ne) a ojimen o do enómeno da língua.
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uanas (žan o
peculia idades) | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
his ó ia e linguagem ecomendações no con eúdo, mas não nas ca ac e ís icas do gêne o; 2)
apie pag indinius kalbos ado ų s uk ū os elemen us, o ai s a bu a naujinan šių dienų
ap esen a-se dados linguís icas ecomendações pa a que seja man ida a con inuidade da
adição dos líde es da língua li uanas e em des aškė ų no os consumido es das línguas
a uais necessidades; 3) a ii iapunsamen e nãoš y us p a os p óp ios líde es de línguas
li uãs, não ossem úmanomi e compa amiais pesquisas, en ol endo em in e nacional ais con ex os de pesquisas.
Galimà d ejopa acesso à conside ada ema: ch onologická (pag indu ima indu in es iga i os
linguagem líde es de lançamen o eiliškumą) e s uk u ū inė (pag indu ima indu líde es de
linguagem gêne o peculia idades). S aipsnyje escolhida p imei a acessiga, que pe mi e
man e ien isą jlcsnį em si mesmos líde es da língua. De qua o pa es do a igo a p imei a
des ina-se ao guia de linguagem como gêne o às peculia idades ge ais em cima, endo em men e
semelhan es pesquisas es angei as con ex o. Em segunda, e cei a e qua íssima pa e
c onologicamen e são examinadas in oduzdó ias pa es dos líde es da língua in es iga i as,
des acando salien á eis es u u ais seus elemen os. Iš adose apibend inados in es iga i os linguagem líde es de gên o peculia idades.
1.CHABOVO DE KALBOS KAIP NORMINAMOSIOS KALBOTYROS
LEIDINI GENRAS
Os guias de língua são conside ados publicações de p opósi o p á ico (žinyno ou dicodyno ipo)
des inadas a aconselha , quais meios de aiškos lingubinês escolhe em às pessoas que usam a
a maní de uma língua comum, que seus esc i os, aduzidos de ou a língua ou edi ados ex o
ou saky inė a maní de uma língua comum co espondessem no mas des a língua e ossem
adequados aos des ina á ios (plg. S aaije 2018: 11). Desc e endo líde es de linguagem,
es o ça-se em exal a as di e enças des e gêne o de ocynas, g ama icas e es ilis líde es de
aco do seus des inam, obje o, ad esa us, es u u a e ou as peculia idades de gên (ž . Ebne 310320 2016:).
RITA MILIŪNAITĖ. Pag indiniai pa a iamieji lie u ių kalbos ado ai (žan o ypa ybės) | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Tan o diccioná ios, quan o líde es de linguagem es u u a é semelhan e abėcėlinė, po ém
os diccioná ios ge almen e es i desc i omieji, e não no minamieji (no s em alguns países,
como e na Li uânia, pe mi em e no mina ó ios diccioná ios), po an o diccioná ios
p e ende ixa e desc e e a eal a oseną. Línguas líde es obje o de di iculdades,
ad esa ų laukas pla us – ne i ai besijaučian ys kalbos a o ojai i negim akalbiai, ku ie
mokosi kalbos. Tokių leidinių pobūdis š iečiamasis, ugdomasis – aiškinama, kas (ne) u ė ų
neaiškumų, discussões kelian i a osena, a se consumama. Odinai não indicam p oblemas
de consumo da língua, ge almen e e ia s y uojan es, a iai ujan es no mas, e líde es da
língua explicam, o que con ém usa em comun ininha alboje, o que não.
Di e ência en e linguagem e es ílus líde es não es á mui o aiški (ž . Ebne 2016: 310311), pois e
a p óp ia concepção es íliaus di e e. Vienu mais en a izada s ilingum como p onuncioselė as,
p opósi o de consumo e ende ea á co esponden e linguagem peculia idade, ou ou
uni o midade como ce os c i é ios de o ganização de ex os o maliųjų. Anglakalbias guiões
de linguagem, sem á ios ní eis de e os de linguagem aisymų, ambém aconselha-se, como
língua aze glaus ότερη, ikslesnę e logiškesnę, e i a i nu alkio as pala as e e c. s iliaus
ydų. Nos manuais de es ilo nuno, que equen emen e usa echada g upos de consumido es
(daí es eu es campos de ende ea os, po exemplo, s a biosios média p iemonės),
p incipalmen e a a enção é dada à es u u a do ex o, išlum, o ma a imui, eqüen emen e
a ojamų san umpų ienodumui e e c. (plg. ins i uições da União Eu opeia adução em língua
li uanas. Liuksembu gas, 2014). As linguas s ilingumui ugdy i des inadas es iliaus guias mais
ado ai naudojami kaip žinynai a enciklopedijos, . y. nė a ski i iš isam skai ymui.
eqüen emen e são lei omi, e como obje o de pesquisa das línguas escolhu as es
ada iamuosius guias de línguas li uãs pode conside a -se undamen ais des e gêne o
publicações. Ao ní el dos p incipais líde es de linguagem eles os expõe cole i is abalho
pobūdis, ambém uni e sali paski is (kadangi ab angama mui os comuns dos a osenos
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uãs (žan o
peculia idades) | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
p oblemas) e ap obação ní el. Pama iniai guias de língua de am base a publica mui os ou os
ad esa ams ski ų leidinių, a ka ojančių pag indines pi mųjų ekomendacijas. Ti iamieji
semelhan es, mas mui as ezes es eu esnha ex ensão ou de in esem guias de língua o am
esul ados de cole i ão o ganizado, discussões e conside ações baseado no no mina i o
abalho, e Kalbos pa a imai ainda e conside a se Comissão da Língua Es a ubina. Ou i guias
de língua e semelhan es ada iamieji publicações são mais indi idualus ou á ios au o es abalho.
Dado que o olume do a igo não pe mi e mais de alhadamen e nu ia a his ó ia do
desen ol imen o dos líde es da língua li uãs, além disso, não é colocada a e a de mais
amplamen e a isa ou as ade iamucionais publicações da língua li uanas, a cada manob a
do idioma em discussão mencionam apenas alguns mais impo an es, cons i uindo ge al
linguagem ecomendações con ex o e e elando impo ância dos líde es das línguas básicas.
2. TALBOS PARARJAS
XIX. a. pab. XX a. p ., começėjus spa čiam bend inės lie u ių kalbos kū imosi laiko a piui,
começou as is e de á ios idiomas p ak ikai ski ų leidinėlių. Minė ini m. Tilžėje expulso Ju gio
Šlapelio compos o S e imų e desen endamų pala as dicynėlis, 1928 m. Kaune expulso Vik o
Kaman ausko T umpas linguagem ne aisyklingumų i ba ba izmų dicynėlis e 1907 m. ambém
1933 Kaune expulso o he same au o iaus dicynėlis Kalbėkime lie u iškai. Es as publicações,
pode-se dize , p epa ou di em a no o gêne o e à p imei a sua mani es ação do cole i ino
no mina i o abalho expe iência e lindinčiam Kalbos pa a ėjui (www.kalbospa ėjui.com)
KP ).
KP (1939) oi g a ui o na época ėjusio bend inês língua jo nalinho Gim oji kalba (19331941)
apêndice, Li u ians kalbos d augijos leidinys, que, como esc e e acimaele, pa uošė L.
Damb auskas, edaga o A. Salys e P . Ska džius. Ele esend inou XX a.
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uanas (žan o
peculia idades) | 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
p adžios bend inės lie u ių kalbos no minamąjį da bą, ku į po Jono Jablonskio mi ies
1930 m. ęsė chaminamoji pojablonskinė kalbininkų ka a (plačiau ž . Miliūnai ė 2000a: 24 glaus u,
35).
KP (1939) P a a mė užima be eik ke u is s alinio kalendo iaus dydžio puslapius
(p. 5–8
6
) i y a pasi ašy a isų ijų jį engusių au o ių inicialais. Daug dalykų apibūdin a
nugludin u ex o, só, di e en emen e do que nos pos e io es manuais de linguagem, não
o çada conc e as ecomendações de linguagem ou alinamų kalbos eiškinių pa yzdžių. A
segui esumem-se p incipais elemen os do con eúdo des e manual de linguagem. 2.1. Pasgo a do
e en o. P a a mê indica-se que 1933 m. começou a pe mi i bend inês de língua jo nal de
Gim oji língua lei o ojams p omedido p epa a i sepa adou do idioma conselhos edício, e
aquele p omess ex ésy as. By he way, no mesmo publicação mencionado 12 milha es.
egzemplio ių i ažas mui omaž co esponde p óp io Gim osios kalbos laik aščio i ažą. 2.2.
Obje i o do leilão. Eí o ganizado es desc e e am assim: ikslas é mui o es ei o suglaus ai e
įmanomai p á icas de linguagem da aquilo que lig šiol expblašky a e desiguodu manei a nossos
p óp ios ou ou os em á ios luga es o am nos úl imos anos esc i a <...> e ago a ao
consumido dia io mais di icilmen e es á acessí el. Assim oi p e endido em uma publicação
euni escampados po oda a Gim ó ia língua jo nalização e ou as on es da linguagem
ecomendações e as con enien emen e ap esen a lei o ojams. Tal obje i o de acumulação e
consis emização das ecomendações da língua pe manece á p incipal e subsequen es manuais
undamen ais da língua. 2.3. Des ino Leidinio. P a a me assinala que es e não é sis emá ico
desc ição da língua comunhinha, mas apenas ajuda aos usuá ios da língua ais ques ões, que
le an am p á icas de di iculdades: <...> o necendo à sociedade shi okį Kalbos pa a ėją, nós
não espe amos, que ele pode ia ou pelo menos p e endesse e oma qualį sis emingą ín eg a guia da língua comunhinha, <...>.
6
Es e e ou os dois a ados os líde es da língua são pos e io men e ci ados a pa i
mencionados P a a mias e ou as páginas das pa es in odu ó ias, se não indicada de ou a o ma.
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uanas (žan o
peculia idades) | 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Ne, šiuo sa o leidiniu mes ik no ime bend inės kalbos dalykais besidominčiai isuomenei
o nece a p óp ia assis ência mais necessá ia […]. Assim o mulada designação como apenas
ca ac e ís ica do gêne o do guia de linguagem, que o osse possí el sepa a dos
desc i omiais de linguagem eikalos. 2.4. Ad essado do anúncio. Visoje P a a mėje menciona
kalbos a o ojai, p z.: „pla esnė isuomenė“, „bend inės kalbos dalykais besidomin i
isuomenė“, „kalbos p ak ikas“, „kasdieninis a o ojas“, „kasdieninis p ak ikas“. Taigi
an o sociedadeé, an o paski i p ak inė idioma che e paski is co esponde amplamen e
en endida ad esa ą. 2.5. Obje o do licínio. Į KP (1939) compac a dados apie opalesnius da
comun inês língua, p incipalmen e ocabulá io, assun os; a aliadas linguagem eiškinia
maio men e i adas de ligšiolinės a osenos. Obje o inaugu ado cla amen e bend inė lie u ių
kalba i jos a osena, só sepa adamen e a p óp ia bend inė kalba nes e manual do idioma não
oi de inida. 2.6. Fundamen o me odológico da publicação. KP (1939) o ganizado es indicam
besi emian es a dois bend inhas on es de no mas da língua: dados da língua i a e aqueles
no os ac os da língua, que co espondem aos polinkius da língua i a. Des a manei a
con inua-se Jono Jablonskio adição de no mminamen o da língua bend inês: seus
a i ma i os usa , acima de udo, es amos es enhados a bas an e e dadei os dados da
língua i a ou ais no ada ais, que acilmen e podem se exemplos da p óp ia língua i a
jus i ica . Po ou o lado, ê-se que os o ganizado es, pe cebendo comun inha linguagem
como um obje o mu an e, não enci a am caminho e à no a emclo ando a osena polinkias:
Be uma ou a ma é ia, já às exigências des es dias a osena inha, quan o e endo em
con a no a o mula ou, nesse meio não pe dendo comple amen e ób ia saída, apenas indica
besusida ança no a ou ou a pala a e posasena a osena. Embo a na mesma Gim ojoj
kalboje ainda 1936 m. enham sido anunciadas n e cisões sob e bend inesa língua abalho
o ganiza am, nos quais desc end adas an eceden e bend inesa língua expe iência de
RITA MILIŪNAITĖ. Pag indiniai pa a iamieji lie u ių kalbos ado ai (žan o ypa ybės) | 16
no minamen o, po ém mesmos c i é ios de no minamen o o am esg inhinhos e publicados só 1938 m. no emb o doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
▪ 1970 m. V. Nečiūno Medikų linguagem e os;
▪ 1970 m. T umpas documen os em o mamen o e esc i a conhecynas (pa engė J. Žemai is);
▪ 1972 m. des inadas às escolas Vy enio G abausko T umpas guia de linguagem
(s a besnių klaidų aisymai) ( ed. A. Šoblinskas);
▪ lis as de conselhos de linguagem des inadas a especialis as de sepa ados domínios.
Tal ez e não odos o ganizado es oi suminė a, mas a pa i des a lis a e , que desde Kalbo
conselhei o ês décadas não apa eceu joks ambíssimo che e de linguagem, aigi po eikis
10
p epa a KPP e a aki aizdus. Pa ys KPP (1976) o ganizado es P a a mėje indicou que es e é
p imei o ab angend inamasis ob a desse ipo nos anos so ié icos. Como o úl imo capí ulo da
pa e in odu ó ia (Šal iniai) do KPP ap esen ado uma lis a de li e a u a usada, ao qual
incluída e alguns mais impo an es au o es au o i e izados Juozo Balčikonio, Kazimie o
subs i uído, adicionada mais a igos de linguagem pe iodís ica de imp ensa (19451982), bem
Būgos, Jono Jablonskio, Juozo Pikčilingio da bai. An ajame leidime šis są ašas mažai
como links e p elinksnių consumo, edi ados em 1976 e 1978 m. KPP (1985) P a a mėje
minė i Aldono Pupkio Kalbos kul ū os pag indai (1980) i d i Jono Šukio knygos apie
sepa adamen e, pa a que na publicação se e i e dê-los ais enómenos de linguagem, dos quais
aisy y con a os ou os abalhos, . G ama ikai de línguas Li uãs e en ão ao an ajam
Daba inės lie u ių kalbos žodyno (1972) leidimui. Assim KPP o ganizado es inham amplos
con ex os de abalhos linguo y os da época, e e es o ços ha moniza di e en es
opiniões, que a codi icação de no mas de linguagem gene inė osse quan o nuoseklesnė e
undamen adíssima.
10
De ido a sume imen os polí icos KPP não oi mencionado na pa e in odu i a pelo menos alguns mais
impo an es abalhos aplicomieis publicados dos li uanos išei ijoje, po exemplo, 1950 m. na Alemanha 5 000
egz. i ažu edleis as Lie u ių kalbos ado as (suda ė P anas Ska džius, S asys Ba zdukas e Jonas Ma ynas
Lau inai is) e P ano Ska džiaus Lie uga iški a p au inių žodžių a i ikmenys (Čikaga, 1973). Naquela época eles
não pôde aze signi ica i as in luência bend inês no mas de no mas na Li uânia, mas mais a de as no mas ojos da língua o am conhecidos e usados.
RITA MILIŪNAITĖ. Pag indiniai pa a iamieji lie u ių kalbos ado ai (žan o ypa ybės) | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
3.8. Dados e p incípios de sua seleção e ap esen ação. Como e KP (1939), o p incípio de
ap esen ação de enómenos da linguagem pe maneceu abėcėlinis, e o p óp io publinys sky iuje
11
Pa a imų olum is é chamado aisymų žodynu. Tan o lexicicos, quan o g ama ica enômenos
ab êp is ne eik ini skoliniai, hib idai, ne eik ini e iniai ou nep icep ini naujada ai, a mybės),
pasida ė pla esnė, kalbos eiškinių ūšys labiau di e encijuojamos. Iš leksikos „ap a iami
žodžiai, ku ie dėl kokių no s p iežasčių bend inei kalbai isai ne inka (ža gonizmai,
ambém ge i sa i plu ia eikšmiai pala as, caso suas uma ou á ias signi icanças (no malmen e
e s inės) umaip ou ou a aisy inos. Ao KPP inse ida e não compa igin i mais g ama ica
pala as de da ybos, mo ologias e sin akses dos emas: aisymų o dodyne pa aidžiui sudė i
ne eik ini, não mesmos bons ou pelo menos s y uojančios no mos pala as, suas o mas,
junginiai, kons ukcijos, pala as a iksai.
Di e en emen e de KP (1939), comple amen e inde ada a ia bem de ki chiação e esc i a
ecomendações: nė a incluídos assun os de esc i a e di i ação, não são abo dadas
ques ões a ia e ki chiação; sepa ada ik inių pala as pa e eqünesnių no minių (ca os
com a ian es da no ma) Li uânia lis o a džių.
Os o ganizado es do KPP obse am que nê não p e enduoja esponde a odas as
pe gun as de p á ica linguís ica; nê não le an ou a si mesma a e a es abelece de odos o
idioma a ii ujan es enomínio no mas, e se es o ça á discu i apenas as ópicas mais
ac uais da língua, que êm co eção bem como adições de consumo e cujas no mas pa a
i KP (1939), ž elgdami į bend inę kalbą kaip nuola kin ančią kalbos a mainą i
lingubinicos hoje não le an am maio es dú idas. Da mesma o ma como pe cebendo que a
c is alização de no mas é um p ocesso ex endido no empo, eles econhece am que de
alguns esiklos an es enômenos linguís icos no miidade no empo alado cla amen e
a alia simplesmen e impossí el: onde conc e a a osena não es á es abelecida ou simplesmen e não in es igada, con inkam a demons ação de endências de no mização da linguagem e não se igo zamas o consumo de enômenos linguís icos
11
By he way, e KPP ex o oi esc i o abėcėliškai, aos au o es pasidali os po sepa adas le as.
RITA MILIŪNAITĖ. Pag indiniai pa a iamieji lie u ių kalbos ado ai (žan o ypa ybės) | 18
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
ecomendações. KPP (1976) cons i uída e desses aisimen os, que, como assinama o
capí ulo Apa imen os olume, nebeak ualūs expu ususiam bend inês linguagem
consumido , po ém pode p a e s i p opaganda imen o cul u al de línguas na sociedade.
KPP (1985) P a a mėje a seleção de dados oi dedicada mais a enção. Pon ou-se que
Pa a imai nė a de odos os neaiškių linguagem p á ica de assun os conheynos, po an o
não se p ocu a a da espos as po causa de odas a iai ujan es enómenos no ma, e
pa odiada isso, po o que especialis as de cul u a da língua não le an am maio es
dú idas. KPP con eúdo mudanças de se a d ejopų. P imei o, enunciado de alguns
enômenos linguís icos da p imei a edição: 1) já ac uais ba ba izmos ou ais, cujos
mui os sen em cla amen e p esen es ne al o inas es anhimebes e sabe com o que
subs i uí-los; 2) de co ecções e exemplos alea ó ios, a ípicos, cuja p o iso iedade
con encida na p epa ação da segunda licença;
3) es eu ai us ojamų e mos especí icos e exemplos de linguagem p o issional; 4) de
linguagem pe encen es à á ea es ilis ica; 5) ais co ecções, cujas jus i icação apa eceu
esąs não o almen e su icien e. Segundo, inse ida no os da língua enômenos, que y a bem
eo icamen e baseados e ninguémena publicamen e nepaneig i e po quan o o ganizado es
cole i su a ė. Embo a KPP o ganizado es man i e am disposições, que na publicação de e
se a aliadas apenas es ilis iicamen e neu as eiškinia da língua, ainda assim da in odução
pa e pode julga , que con a o com es ilís ica não oi e i ada. Uma, su specialia s ilis ine
des inação pode se usados quais-neku ie Pa a ismos co ompem pala as ou cons uções
sin aksicas, aigi a ais enominis dedama alguma alguma s ilis inė ma yma. Em segundo, há e
es iliaus ecomendações, das quais necessi a quando, quando linguagem eiškinys, sendo
peculia a um de e minado es ilo, ag esi amen e b aunasi em essas in e ações com s ilis ika
ki us s ilius i a do jų sis emą“. Šios sąsajos su s ilis ika odo, kad KPP siek a a spindė i
okį bend inės kalbos no mų aidos e apą, kai ši a maina jau iek sub endusi, kad jos
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uãs (žan o
peculia idades) | 19 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
no moms na ū aliai būdinga s ilis inė skaida, ku ios da nebu o ma y i KP (1939). Tačiau
não hausios e po nenhum modo não se ia possí el a i ma , que KPP pe žengia linguagem líde
como gên o limi es e de pa e passa em es iliaus líde gên ą.
4. TALBOS ANSIMAI
Issuidos Os conselhos de P á ica da Língua, começa am a as i e es eu esnês âmbi o, e
especializadas Língua ada iamiais de publicações, que em essencial ėm se ecomendações KPP
12
e o am mais adap adas especí icas g upos de consumido es da língua. Não odos eles se iam
possí el chama -se ipiškais líde es da língua, ad adian e menė ini apenas poucos. Um dos
s ambei os abalhos 1985 m. Em Chicago, i leis a Juozo Vaišnio p epa a li o P ak inė
lie u ių kalbos a osena, cuja maio pa e cons i ui ne a o inų pala as e posakių žodynas.
P a a mėje o au o indica p incipalmen e e ėmęsis KPP (1939) e KPP6. En ende-se que es e
abalho oi des inado a necessidades saídai ia e naquela época na Li uânia não pôde
unciona .
na Li uânia edi ado diccionêlio de e os nomeado Danguolės Mikulėnienės cons i uído
leidinys Kaip ne eikia kalbė i (1991), des inados à língua adminis a i a P ano Kniūkš os
pa eng i Kancelia inės kalbos pa a imai (1-a edição. 1993, de o al cinco li oginhos leidimai),
13
Nijolės
Linke ičienės e Laimučio Laužiko Kalbo conselhos pa a jo nalis as (1997), Jono Šukio Kalbo
conselhos pa a p o eso es de his ó ia (1998), Geno a I monienės e Jono Šukio Kalbo
conselhos pa a especialis as de cul u a e espo e (2000), online Linos Mu inienės e
12
A segui mencionada apenas pa e mais do guia da língua gên ą co esponden es e KPP besi emian es
(is es inhos) publicações, embo a expleis a e ou osokios impo an es no miná eis A noldo Pi očkino,
Aldonos Paulauskienės, Danu ės Ta ydai ės, P ano Kniūkš os e k . da bų.
13
In e ne inį šio leidinio a ian ą edaguoja i a naujina Rasuolė Vlada skienė. P ieiga in e ne e
h p://kancelia iniaipa a imai.lki.l .
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uanas (žan o
peculia idades) | 20 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Rasuolės Vlada skienės suda y as leidinys Adminis acinės kalbos ak ualijos (2014)
14
i k .
Mui os ecomendações de linguagem oi anunciada em e is as Kalbos kul ū a, Gim oji
kalba, ambém em pe iodinėje p adoje.
Nesse con ex o de abundância de in o mações no ma i as, passados algo mais de
dez anos desde a publicação KPP (1985), começou-se a pensa em e cei a edição
(plačiau ž . Miliūnai ė 2000b: 180189). Ge okai mudou cole i o de au o es e o dem de
15
ealização.
De a a ex o esc e e já não em sepa adas le as, e pasidilha segundo ní eis de linguagem e
espécies de enómenos de linguagem, que o p óp io publicainys osse sis emiškesnis e
nuoseclesnis. Vendo que após KPP (1985) publicação pe iodizada e kalbinėje imp udoe no amen e
começa am acum is dados paski os ecomendações de linguagem, Li u ian Language ins i u e
c iada digi alinė Kalbos ekomendacijų duomenų bazė, ab angendo nemažą pa e de on es de
codi ikação, que apa ece am a pa i daquele empo, quando nus o a cole a segundo ajam KPP
(1985) edição. Es es dados pos e io men e o necidos do no o guia de língua Kalbos pa a imų (KP
(20022013)) aos au o es. Além disso, du an e 19972005 ano expulsa 20 Kalbos pa a imų in o macinių
biule enių sąsiu inių, nos quais ap esen adas mais impo an es p á icas linguís icas ski ų
pe iodizada e cien í ica p ado publicadas esumos de a igos e odyklės. Isso ambém oi ajuda
an o aos desen ol edo es como aos usuá ios da língua, agua dando a no a publicação KPP.
A likus pa engiamuosius da bus, suplanuo os aš uonios bandomosios knygelės i
sepa ado diccioná io ie o a dzes como bemica complemen ado e a ualizado KPP lis a de ie o a dzes
a i ikmuo
16
. Kaip ašoma KP (2002–2013) P a a mėse, bedi ban paaiškėjo, kad „pildoma,
14
P iega na in e ne : h p://adminis acinekalba.lki.l .
15
Visá KPP o ganizado es g upę z . a igo lis a de on es.
16
Vie o a džių žodynas p epa ado, conside ados y as Vals ybinėje lie u ių kalbos komisijoje e išleis as 2002
m. (Vie o a džių žodynas, engė: Aldonas Pupkis (suda y ojas i y . edi o ius), Ma y ė Razmukai ė (a y oja),
Ri a Miliūnai ė, Vilnius: Mokslo ins i u as i encopediklijų leidybos ins i u as) ao mesmo empo, quando
apa eceu ecomendação e p imei o li o de g amá ica. Em 2007 m. es e diccioná io oi desc ip og a ado
ins i u o da língua Lie u ių e publicamen e acessí el ende eço h p:// ie o a dziai.lki.l /. Isso mos a
in ensi ų de que me o Kalbos conselhos g upo abalho.
RITA MILIŪNAITĖ. Pag indiniai pa a iamieji lie u ių kalbos ado ai (žan o ypa ybės) | 21
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
eesc e e-se e especi ica-se an o, que sai essencialmen e ou a publicação, que mais
ou menos di e e dos an igos Conselhos da P á ica da Língua an o pela ex ensão dos
emas dedados, an o pela sua manei a de ap esen ação, e às ezes e a aliação.
Uma ez que o ex o de e ia se conside ado na Es a ubinha Comissão da língua li uãs,
apsisse-se não espe a , a é odos os au o es esc e e em suas pa es, e pe mi i po
uma conside s y ą li ogelę, e mais a de, eceukus lei y ojos ano ações, udo pu a
em uma publicação segundo abėcėlę. No en an o es e abalho, embo a iniciado
sua emen e e planingai, pos e io men e klos ėsi com g andes in e uções.
2002 m. expulsa p imei oja knygelė G ama ológicas o mas e seus a osena, 2003 m. ês
sin aksės emas des inadosas knygelės. 2005 m. saiu p imei o lexicico da publicação de li os de
emp és imos (en as 2013 m.). 2002 m. cambii us Kalbos komisijos ado ybei, empo á ia Kalbos
pa a imus s a sčiusi pakomisė oi exp essuada, e con inua abalhos ėmėsi nauji au o iai,
po ém ês es an es knygelių não oi nem p epa a, nem esleis a. 2012 m. mais uma ez
cambii us Kalbos komisijos ledo ybe, 2015 m. publicação seig ąžino seu suda y oja e ėmėsi
p epa a al an amas pa e, e au o esų kolek y as po causa hono ingo século des e
abalho já ne ęsė. Jun amen e com ou os dois guiis de linguagem odas as a é en ão
publicadas Li elhas de conselhos de Língua a pa i de 2018 m. começa am a digi aliza e c iada
comum base de dados de ecomendações de linguagem o necidas nelas. Ela in eg a-se ao sis ema de ecu sos digi ais da língua Li uânica E. língua
(h psekalba.l ).
(20022013) das g amá icas li os in odu ó ios pa es P a a mės (p. 46) di e em
ligei amen e, e nos subsequen es seus capí ulos Kalbos pa a imų sanda a, Linksnių
a ojimas (P ielinksnių i polinksnių a ojimas e k .), S aipsnių pobūdis i sanda a,
Funkcinis apibūdinimas, Ve inimo g aus, Nuo in oodos ou os a igos (p. 616) desc ibem
KP pa a cada li o selecções, ca ac e ís icas de di e enciação de KPP (1985),
ap esen ação de ecomendações, dados e e c. Uma ez li osgelés e am só expe imen ais e des inadas não an o oda
RITA MILIŪNAITĖ. Pag indiniai pa a iamieji lie u ių kalbos ado ai (žan o ypa ybės) | 22
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
públicoomenei, quan o a ge íní ende eçados, de alhadas pa es in oduzdãos ne ašy a,
juolab que aqueles ende eçados e a bem amilia izado an e io guia do idioma. 4.1. Pasgo a do
e en o. (20022013) P a a m KP, como e nos an e io es manuais de linguagem, no a-se que a pa i
da publicação KPP (1985) susikaupė nemaža s a s y inų p epa amen o undamen os e
dalykų, a si ado naujų bend inės kalbos a o ojams ūpimų klausimų“. Vals ybinė
lie u ių kalbos komisija da 1998 m. pa i ino „Kalbos p ak ikos pa a imų“ 3-iojo leidimo
p incípios (z . Gim oji kalba, No 1998, 12, p. 46), e com base nisso o g upo de p epa ação des a
publicação a pa i de 1999 m. ėmėsi pesquisa dados de a osenos, di e encia mais
p ecisamen e e p ecisamen e os a ian es de a osenos, eexamina a a aliação dos
signi icos da linguagem, p ecisando as no mas e e os, e depois esc e e sepa adamen e. 4.2.
Obje i o e a e as da lici ação. P a a meses indica-se que KP (20022013) obje i o į alisa
a osenai ak ualius linguagem de uma língua comum, indica p incipais (gene almen e
neu aliąsias) s y uojan es no mas de a ian es e sepa a aqueles enominius, que es ão na
pa ibinha ou o a dela. Es e guia de linguagem a e as, pode-se dize , em des ackėja a pa i
P a a mių eigins, o que é ealizada: glaus ai ap esen am a uais mund ines de linguagem
a osenai į aūs ak ual sepa oui coisas, di e en es g aus de a aliação mos ado elação de
linguagem enomenos com mund ines de linguagem no mas e mėginama publica no mines
a osenos polinkius.
KP (20022013) o es ilo das pa es in odu ó ias di e e mui o do KPP, pois é mais acadêmico e
des ina-se conc e amen e a um g upo de lei o es especí ico, à qual não p ecisa de olo 4.3.
aiškin i, kam oks leidinys eikalingas i ko juo siekiama.
Des ino Leidinio. Tęsian KPP adição, no os KP (20022013) o ganizado es en ende como de
linguagem p á icas publicainys, aigi nãon ol a do idioma guia do gên o. In oduções na secção
pa es Kalbos pa a imų sanda a, undamen ando sis emá ico (i só en ão abėcėlinį), e não
p incipalmen e abėcėlinį modo de ap esen ação de enómenos da linguagem, esc e e que albos
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uanas (žan o
peculia idades) | 23 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
p ak ikai pa anku e não só abėcėlinį de uma lis a de odos os aisomas e ado iamen os da
bu ę „Kalbos p ak ikos pa a imai“. A ski ais kalbos lygmenimis sis emiškai išdės y i
linguagem, quais são os enómenos da linguagem u ilizados pe mi e não só melho pe g asi a
essência desses e ado iamen os, mas ao mesmo empo e ajuda mais ácil de memo iza as
ecomendações. 4.4. Ad essado do anúncio. KP (20022013) P a a mėse minimi bend inė linguagem
usuá ios, e publicações ano ações indica que isso é con au amen os de edi o es, linguagem
manejado es, p o esso es, es udan es, odos, aos quais cuida cul u a de linguagem. 4.5.
Obje o do licínio. KP (20022013) P a a mėse mui as ezes mencionada a ual a ual a osena da
língua li uãs (no qual unciona unciona á ios no minhas e neno minas linguagem eiškiniai) e
bend inė lie u ių kalba, á ios unkciniai suas es iliai e pos iliai. Encan ado é que a publicação do
obje i o e dos zadados indicam di ecionalmen e e en a iz amen e buscando gene iná língua
a ibui do ou os idiomas a mainos, e suas no mas do neno minių kalbos eiškinių. Tokio
polinkio nos an e io es manuais da língua não es a a cla amen e decla ada. 4.6. Fundamen o
me odológico da publicação. Embo a in oducionadas KP (20022013) nas pa es não osse
zazmen ido, mas aquele undamen o eó ico, pelo qual ėmėsi, neabejo inai oi o documen o
ap o ado em 1997 pela KP Es adoybinė lie u ių kalbos komisija (P incipais de ges ão, c i é ios
de codi ikacijos e sua aplicação (P incipai 1997), ambém menė i Kalbos p ak ikos pa a imų 3o
edição de p epa ação dos undamen os e p incípios, nos quais minimiza o sis ema uncional
( isuomenino), a inalidade e a pu idade, os p incípios de al e ação das no mas. P a a mėse
indica apenas uma das disposições mais impo an es: Es ói-se segui o p incípio de
cons ância das no mas e as al e a não šuoliosamen e, e um pouco ape ando ou sua izando a
p óp ia a aliação. Saiba-se e isso que c iada nuoseklesnė bei apib ėž esnė linguagem de
a aliação g aus sis ema, baseia-se gene inė linguagem eo ia da no ma, e isso discu ida em
sepa ado P a a mių capí ulo.
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os guias de línguas li uãs (žan o peculia idades) | 24
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
4.7. Relação com ou as publicações da língua e on es de no mas. A aminas
comun inês on es de no mas da língua em essência icou os mesmos acadêmicos
g ama ikos, ad jų į adinėse dalyse nė neminė a. Tačiau iš yškėjo i esminis ski umas nuo
anks esnių kalbos ado ų: p asidėjus į ai ių kalbos iš eklių skai meninimui i duomenų
publicações dicodynai e bazios kū imui, nebe eikėjo kaup i papie inių kalbos aisymų
ka o ekų. Rengedo es p a e é não só mencionada Base de dados de ecomendações
de Líboa, mas e KP (2005) lexicos skolinių knygelės P a a mėje minimi Li uų kalbos
ins i u o kalbos konsul acijų kompiu e inis bankas e Vals ybinės lie u ių kalbos
komisijos konsul acijų bazė ( ão mais i usi Konsul acijų banku). By he way, em es e
Konsul ações banká mais a de o am compos as e odas expos as papie inių KP
17
(20022013) ecomendações.
4.8. Dados e p incípios de sua seleção e ap esen ação. Daomenas seleção e con eúdo de
p incípio não ex emamen e mui o di e en e dos an e io es linguagem líde es, pois se
es o ça man e aisymų adição e apildy i linguagem ecomendações só ais no os
enóškinhas, cujas consumo polinkias já oi em yškėję, e po causa deles o ganizado es de
a aliação mais ou menos su a ė. G andes mudanças oco e am ans o mando a o ma do
che e da língua. Sis emá ico ap esen ação das ecomendações de linguagem pe mi iu comuns
a igos de g amá ica liga com conc e os leksikalizuadosis casos, que an e io men e nos
manuais de linguagem e ams a am abėcėliškai exmė y i po oda a publicação. Além disso, já
naquela época oi en endido que KP an es ou depois e á ing essa o digi al base de dados
pa idalão, po an o pãčios linguagem ecomendações o am bem mui o o malizuadas, sua
es u u a de alhadamen e desc i a nas pa es in odu ó ias capí ulo S aipsnių pobūdis i sanda a.
17
Smenmeninhas on es possibilidades (ne es i o a luga , co egação g ei is caso necessá io, con enien e
paieška e e c.) le o sua e passa do papie ních linguagem ecomendações guios ao digi al o ma o
ecomendações. No en an o Konsul ações banco não pode ep esen a sis ema icamen e p epa ado unidade
de publicação, ad Kalbo conselhos, como linguagem guia do gêne o, nea sisakida, só ele ambém se á acessí el in e ne .
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os guias de línguas li uãs (žan o peculia idades) | 25
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Dado que a é ago a pe maneceu não publicadas ês planejadas KP (20022013) li osgelés,
des inadas às pala as sanda os e pala as signi ica i os e ou os a ii ojan es lexicos
enomeniem, es a publicação ainda não assumiu a o ma esgo ada. No en an o e publicados
ado o žan ui, no s į adinės dalys gana glaus os i nea skleidžia isų šio leidinio ypa ybių.
P aėjus da 20 me ų nuo Kalbos pa a imų knygelių leidybos p adžios, bend inės
ex ai pe mi e a ibui -o de língua língua li uãs os usuá ios mui o mudou: p ocessos de
democ a ização, sociedade de ida sulibe alização e in e ne ização keičia an o linguines
disposições, quan o o mas de ap esen ação de in o mação. No pe íodo Pos anda ização
cada ez mais impo an e az-se mo i ação das ecomendações de linguagem, cla o a gumen o
de a aliação dos enômenos de linguagem. Em is a dis o já dados os p imei os passos
p incipais guias de línguas li uãs desc ip omiza e à sociedade se á o necida al o ma, que
osse is a a codi icação das no mas da língua comum du an e os úl imos oi o décimos.
IŠVADOS
1. De aco do com peculia idades do gêne o ês undamen os de Li uães no minamosios
kalbo y os publicações Kalbos pa a ėjas (1939), Kalbos p ak ikos pa a imai (1976, 1985) e
Kalbos pa a imai (2002 2013) co esponde á ios cên imos de líde es de língua i o an es na
Eu opa e cons i ui a mais impo an e ecomendações de consumo de comun inas li uanas.
Jãos su gimen o e na u eza lemb o an o em di e en es e apas de desen ol imen o da
língua comun inês kylan ys no minamen o asks, an o di e en es ci cuns âncias
polí icas e besqueičian es isuomenės po eikiai. A igo discu ido em pa es in odu ó ias
dos líde es de linguagem e le em apenas pa e do seu con ex o de p epa ação, mas o necem dados sob e as p óp ias peculia idades e e olução do gêne o, bem como sob e gene ines
RITA MILIŪNAIT. Fundamen ais ada iam os líde es de línguas li uanas (žan o
peculia idades) | 32 doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
A impo ância do es udo and he conclusions made in he a icle é ipla: been sc u inised in any
(1) hey gi e ele ance o he issues co e ed by language guides, a subjec ha has no
kind o de ail in Li huania ye , because esea ch has so a been oca ing on he his o y o
hei p epa a ion and he con en o language ad ice a he han he cha ac e is ics o he
gen e; (2) hey o e da a on he s uc u al elemen s o language guides, which is impo an in
he ligh o upda ing mode n-day language ad ice; (3) an in-dep h sc u iny o Li huanian language
guides would open up possibili ies o conduc ing u he compa able s udies wi hin he
in e na ional con ex o his kind o esea ch.
The gen e cha ac e is ics o he h ee Li huanian language guides in ques ion mi o he gen e
cha ac e is ics o Eu opean language guides ha ha e been in exis ence o cen u ies;
u he mo e, hey cons i u e he mos signi ican s uc u ed legacy o ad ice on he usage o
he s anda d Li huanian language. Thei o igins and na u e we e he p oduc o he di e en
s anda disa ion goals ha eme ged du ing di e en phases o s anda d public. The
language de elopmen , he di e en poli ical ci cums ances, and he shi ing needs o he
in oduc o y pa s o he Li huanian language guides in ques ion desc ibe, o objec i es o he
a g ea e o lesse ex en , he ollowing elemen s o con en s: (1) he goal, pu pose, and
publica ion, (2) he audience; (3) he objec ( he language a ie ies, i s domains o usage and
unc ional s yles), (4) heo e ical p inciples o s anda disa ion o language phenomena; (6) he
p inciples o da a selec ion and p esen a ion. As pa s in oduc o y o he language guides
co e ed in he a icle only cas a ligh on a small segmen o he en i e con ex o hei
p epa a ion, ye hey o e some insigh s in o he cha ac e is ics and de elopmen o he
gen e pe se, as well as in o he shi in he no ms o he s anda d language, he de elopmen o
i s unc ional s yles, he unc ional
RITA MILIŪNAITĖ. Pag indiniai pa a iamieji lie u ių kalbos ado ai (žan o ypa ybės) | 33
doi.o g/10.35321/bkalba.2020.93.10
BENDRINĖ KALBA 93 (2020) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
di e en ia ion o means o linguis ic exp ession, and he e olu ion o he heo y o
s anda disa ion o he s anda d language. KEYWORDS: s anda d language,
s anda diza ion, usage guide, language ad ice, p esc ip i e linguis ics.
RITA MILIŪNAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]