Prijungiamasis ryšys lietuvių sintaksės darbuose (XX a. pirmoji pusė)
Abstract
Straipsnyje apžvelgiama, kaip XX a. pirmosios pusės lietuvių sintaksės darbuose skirstomas prijungiamasis ryšys, kiek jo rūšių ir kokios jos skiriamos. Pradedama nuo Jono Jablonskio Lietuvių kalbos sintaksės (1911), o baigiama Leonardo Dambriūno Lietuvių kalbos sintakse (1946 metų ir vėlesniais leidimais). Žiūrima skiriamų prijungimo rūšių sampratos, jų apibrėžimo ir taikymo apibūdinant bei skirstant sakinio dalis.
Full text
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS
Vilniaus dailės akademija
PRIJUNIAMASIS RYŠYS LIETUVI SINTAKSS DARBUOSE
(XX A. PIRMOJI PUS)
1
ESMINIAI WORDS: p ijungimas, a monización, con ol, Ju gis Amb aška, Leona das
Damb iūnas-Damb auskas, Mykolas Du ys, Jonas Jablonskis, Al onsas Kalnius,
Pe as Klimas, Zigman as Kuzmickis, Pe as
Ska džius, Juozas Žiugžda.
ANOTACIÓN el
A ículosnij se esumen, como XX a. p ime a pa e de los abajos sin aksés li uanos se dis ibuye
p ijungiamasis conexión, cuán os de sus especies y cuáles ellas dis inguidas. Comienza desde Jono
Jablonskio Li u ios kalbos sin aksės (1911), y inalizaba Leona do Damb iūno Lie u ių kalbos sin akse
(1946 años y pos e io es ediciones). Žiū ima dis inguidos p ijungimo ipos concep os, sus de inición y
aplicación desc ibiendo y ski s an pa e del sen encia.
ĮVADAS
La a monización y ges ión adicionales p ijungiamojo yšio a mainos minimi ya en la
p ime a g ama ikoje de la lengua Li uania 1653 años. Danielius Kleins con empla la
combinación, cuando las palab as se combinan po el mismo hilnio y psenenio, y el con ol
cuando una palab a gobie na o o di e en e hilnio ó pe sona palab a (K uopas, a s. ed.,
1957: 511). Visi a , que ya en es as p ime aos de iniciones enóškinia de ca ác e
sin ác ico p ijungimo a mainos inseñamos del mo ologinių, i. i. su señalamien o
mo ologizadas dependiomųjų o mas de palab as. Desa o unadamen e, es o de la
lengua li uanas sin aksés mokslui ue ca ac e ís ica aún kone puske i o cen enmecio has a incluso XX a. inal, y ecuen emen e y has a šiol.
1
A ículo esc i o, en ejecución de la Comisión Es a al de la lengua li uana apoyada p oyec oá Li uanian
language sin aksiniai yšiai (2020-01-31-2020 su a is n . K-16).
ARTŪRAS JUDŽENTIS. Adjun ado is conexión en abajos de sin aksés Li uáneos (XX a.
p ime oji pusė) | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.05
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
T a ando de comp ende , cómo suscu ió ac ual escola ía de es p ijunimo a main
a monización, con ol y šliejimo sis ema, decidida a idžiau pasiž algy i po XX a. comienzos
sin aksés abajos p incipalmen e supe io es de escuelas di igėlius y sociedad pa a la sociedad
des inados conocynus. P ome ida desde Jono Jablonskio Li u ias lengua sin aksés, po que de su
g ama ikoje apie ūpimus dalykus nieko nepasaky a.
año 1901 Lie u iškos kalbos Nuo ki ų panašaus pobūdžio apž algų (p z., pa eikiamõs Ramunės
Vaskelai ės dise acijoje, ž . Vaskelai ė 2009) es e abajo, sob e odo, se di e encia po o os
eo é icos išei ies: sin aksiniai yšiai au o iaus su okiami kaip sin aksės lygmens eiškinys,
galin is bū i eiškiami mo ologijos lygmenyje. Po consiguien e en a enzó se analizan sin aksés
enómenos concep uales ni eles.
El esumen obje i o una ez más discu i de unos de los p incipales XX a. concep os sin aksés
li uanos o ígenes, pasi ica , como susida é aún y aho a ebe y aujancias concepciones
sin aksínicas, más a ención p es ando a la semán ica, sin aksés y mo ología de los ni eles de
ce nimui. Exclikėndose al obje i o, en sí misma queda cla a y las a eas del es udio: desc ibi cada
sin axis del negocio asignados sin ác icos enlaces, compa a ellos con emp esnias (pe imamumo
espec o) y a desnias (posible e ec o espec o) abajos, exp esškin i numanomą eo inių
pag indų kilmę. Los mé odos de in es igación habi uales a abajos de simila ca ác e . P ime o se
examina cada uno de los abajos esumidos (mé odo analí ico); luego se lo compa a con abajos
an e io es y más a des, con el in de de e mina su luga en el desa ollo de la eo ía sin ác ica
(mé odo g e inamasis); inalmen e, me iendo un is azo más gene al en abajos del pe íodo
in es iga i o, se dis inguen ca ac e ís icas del desa ollo de la men e sin ác ica, eó icos
undamen ales polinkas (mé odo deduccinis). Re isados abajos dispues os c onológicamen e.
A ículonį según el iempo de publicación de las ob as esumidas cons i uye es sky elías:
P iešauš is, Nep iklausomybės laikai y Ka o me ai. Se inaliza con el esumid in del esumen.
I. PRIEŠAUŠRIS
Jono Jablonskio Li uáneos de la lengua sin ác ica (1911) p ijungimo a mainos de inación y
ges ión sepa adamen e neap a iamas, no hay ni sus de iniciones. Sin emba go sob e la
a monización ienda se habla. Aquí sección Sakinio pa es composición y a iedad en la sección
25 se menciona combinamien o del cuen o con accion: G ynasis a inys (i sudu inio cuen o
ARTŪRAS JUDŽENTIS. Adjun ado is conexión en abajos de sin aksés Li uáneos (XX a.
p ime oji pusė) | 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.05
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
jung is) pe sonalim y núme o es combinado en el habla con accion, ej. : Nos ni uno neišmanom. Ž
(Palionis, sud., 1957: 462). en la columna 26 se esc ibe que la pa e nomininė del cuen o sudu inio
ambién se combina con acción: De inamųjų kalbos dalių linksniai, su gidas en luga de la pa e
linksniuojamosios del cuen o, son combininami su gim imi y skaičiais con sakinių eiksniai, p z. :
Dios gė ybė neišmas oma. P . (Palionis, sud., 1957: 462). Como se e, en es os a i maciones
insepa ablemen e sumišę sin aksės (pa s sin ác ico enlace) y mo ologías (su señalamien o giminės, núme ous y aleg nio mo emom)
lygmenys.
(27 Más adelan e en el apa ado) Jablonski habla y sob e el compues o del cuen o de la pa e
nominine pasan es así llamada be a dés giminés de a ibu os y e biones de inigku en
sinasmeniuza sakiniuose: Ku e binioza g ama ikai neaiškus, donde g ama icoos accionio no hay
( odos los beasmeniuza sakiniuose), donde lo a os oya be a dės giminės a ibus o a su nomis,
donde a izquie da a os oya nepasakomasis bendimas [= a is], o bien y suudniaku de la palab a, en
odos ales saki ienza (b e biones y pa es) ingauna sin de misia, un pa icipio. : Aho a dienós
ampa, nak ies ilga. S . (Palionis, sud., 1957: 463). Además, be a dės giminės a ibu i os y į a dis,
que anan ys pa e nominine del a inio, puede se combinados y con a dininku o bend a imi del
ac o, una o con aleg niuojamojo palab a a dininku, ej. : Desde hamb and a škė ga du. S .
(Palionis, sud., 1957: 464465). En es os casos, cuando el con enido de la ca ego ía del e bo no es á
cla o o el signi icado de la ase desc end ido, a iniai aunque y se llaman de inamaisiais, sin
emba go su pa e nominine en an e be a dė giminė no de inama, pe o pa enkama (be a dę
giminę jie ingauna). Be sin axis y mo ología, en ales casos impo an e y el signi icado del
enunciado.
Sob e de inación J. Jablonskis habla y pažyminos disociando en de inamuosius y nede inamuosius.
en la sección 29 él esc ibe: De inamąjį pažyminį eiškiame būd a džiais, deli i iais, į a džiais,
skai a džiais, algunas eces y cie os deik a a džiais, a monizados con sus pažymimaisiais
[žodžiais] gim imi, skaičium y eselniu (Palionis, sud., 1957: 467). Es o de los lingüo y a li uanos
habi ual combinación g ama ical. de inamuosius pažyminius zazmín ase y 1922 años Li u ias
lengua g ama ikoje (Palionis, sud., 1957 Sob e: 407408). lingüís icos de Li uania se menciona y
de minación de signi icados, cuando de indando mi emos no g ama ica de gim ies, núme ous y
aleg nio, pe o odas esos pasakymų signi icamien os, ej. : Šeimyna pasilikę uno kalė, o o dailino...
Ž . (Palionis, sud., 1957: 467). Con es e eiginio J. Jablonskis en a iza la impo ancia dedamá ica de
la signi icación, su p ima ismo espec o a la mo ología.
ARTŪRAS JUDŽENTIS. Adjun ado is conexión en abajos de sin aksés Li uáneos (XX a. p ime ji
pusė) | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.05
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Daik a a džiu exp esado de inamasis pažyminys llamado p iedėliu. Con señalimo palab a
los acceso ios se combinan solo aleg niu, ej. : Pamo ėlė- aganėlė pylė duobę ža ijėlių. Ps.
(Palionis, sud., 1957: 468).
El gobie no no sólo unde inėžiamas, sino y su concep o J. Jablonskio ne a ojama. Bū ų
azonable espe a que sob e el gobie no sea insinuado, esc ibiendo complemen os y elio. Sin
kalbama apie papildinių eikšmę, o ne sin aksės ypa ybes: „<...> ie papildiniai odys da ki us
emba go en él cosas, con las cuales išami [= siejami] menė ieji <...> acciones (Palionis, sud.,
1957: 470). Suplemen a ios nusi oma, kokie más cosas a, sin acción, son, o šiaip o así, įmišę
eiksme o es ayje (Palionis, sud., 1957: 470). Esas a i maciones noso omas suplemen a io, como
pa e del sen encia, con enido. El concep o suplemen a io con sin ác ico de la palab a
p incipal manejo, o equisi o, del odo no ejamina.
Se puede deci que J. Jablonskio Li u ias lengua sin aksė nub ėžė lie u ių kalbos mokslo aidos
gai es. Ella ue ese undamen o, del cual a ispi ió jó enes Nep iklausomos Lie u os kalbos
mokslas. Como is o, la eo ía de las elaciones sin aksicas es e eikalas maža eduoda: la
de inación pe cibiamas como mo ologías o mas de inación (pu o a inio, sudu inio a inio
jung ies y nominines pa es con pažymnio, pažyminio con accioni o palab aju) con seman inio
de inio pamušalu (beasmeniuose sakiniuose), y no menciona incluso el concep o de con ol. Tokią
de inigimo samp a ą pe ėmė y debió y p ecisino odas Nep iklausomos Lie u os lie u ių kalbos
sin aksés, na o con ol como peculia p ijungimo a maina concebido y de inido aún neg ei ai y
neleng ai. Pe o Klimo Li u ias lengua sin aksėje (1915), la cual él esc ibió, usandoisís J. Jablonskio
Sin aksés con eniniu, ningún inno a iú nos cuidadoimu eikalu no. P. Klimas, como y J. Jablonskis,
discu e a inių y pažyminių combinamien o, y sob e el gobie no del odo no habla. Los
suplemen a ios, su opinión, sólo apilaba el signi icado del cuen o: Sin complemen a ios acciones o
es áis en la ase muy a menudo nošei ų aikš ėn pilnokas (Klimas 1915: 13). Su Sin axe habla sólo
sob e el accionmawo do complemen a ios.
II. NEPRIKLAUSOMYBS LAIKAI
Desde el pun o de is a de la eo ía de sin aksés peculia y a ąsus ue Mykolo Du io manualėlis
Lie u ių kalbos sin aksė (1927). Ja i su empeño ence a g ama icos logiza imą, enuncia
iloso iškosios spekuliacijos, mi usios scholas ikos. El au o admi e que esc ibiendo manualí se
ARTŪRAS JUDŽENTIS. Adjun ado is conexión en abajos de sin aksés Li uáneos (XX a.
p ime oji pusė) | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.05
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
ėmėsi jó enesg amma icos y usos lingüininkais, y p incipalmen e Aleksand o Ma eje ičiaus
Peško skio usų kalbos sin akse (Пешковский 1920). Apa e sin aksiniai elaciones noap a iamos y
en es e manualėly. Sin emba go, sob e el ajus e se habla en el capí ulo Ajus e Ta inio con
ac o io (Du ys 1927: 2223). Incluso y el mismo a inys M. Du io de ine se basa no en signi icado, y
de inim: Ta iniu, p incipalmen e, llamamos sen inio eiksmažodį, a monizada con accion (Du ys 1927:
21). En el ci ado capí ulo es a combinación se e isa: Skaičius y pe sona son o mas, po las cuales
na a ís suelen (ben suelen) adap a se en nues o habla a la acción o mų (Du ys 1927: 23). Y aquí
mismo se p esen a la de inición de a monización: <...> ajus e, po el cual, conc e amen e, o ma de
una palab a paseca o a o ma de palab a, sin ác icamen e apenasi a monización (Du ys 1927: 23).
Es o es la p ime a bene En Nep iklausoma Li uania la de inición de a monización. Él, po cie o, no
malogi e ela sin ác ica yšio na u aleza no se menciona ningún conc e as o mas mo ologicas,
po las cuales combinación eiškiamas, y se habla apibend in ai sob e e bio o mą.
Foliau, seguiendo J. Jablonskiu, M. Du ys discu e dos a mainos de de inación del a inio:
g ynasis a inys y sudu inio a inio jung is con eiksniu de inami asmeniu y skaičiumi, y
sudu inių a inių i a ininių junginių (M. Du io e mas) a dinės dalys gimine y skaičiumi.
Se hablan ambién de casos de nede inimo.
Pažyminiai, simila men e como a iniai, manualėly se de inen basado en su de inim: Pažyminiu
llamamos būd a dį-daly į, s andingį a daik a a džio y a monizada con él (Du ys 1927: 29). Hablamos
sólo de de inamucios apun inius. Fo mas mío, u, su, que an con daik a o džiais, se llaman
neg ama iniais pažyminiais (Du ys 1927: 76). A ski o de inición de gobie no M. Du ys no suminia. Sin
emba go el con ol de su mención hablando de complemen a ios. Abo e de odo, ellos
de iniéndose, se basa en dependomía: Papildiniai no son o mas au oinimigas, pe o dependien es;
ellos dependen de o os sen encia palab as (Du ys 1927: 25). Se di iden los mandomieji y lib es ieji
suplemen iniai. Valdomieji complemen iniai son aquellos, cuyos cie os o mula ios (linksnio)
necesa iamen e equie en accionesmozis, ej., S e imi dūmai akis g aužia R. J., y [L]ais aisiais
supplemen iniais llamamos aquellos complemen a ios, cuyos cie os o mula ios (linksnio)
accionesmozis nebū inai equie en, ej.: habíamos oda una ho a (Du ys: 1927 26). Como se e,
mandomos los complemen a ios de inición en oda ace cėjama a el p opio concep o de gobie no.
Aunque el manejo se incula con el equisi o de o ma mo ologicas aleg nio, pe o es a o ma (a
ARTŪRAS JUDŽENTIS. P ijungiamasis yšys lie u ių sin aksės da buose (XX a. pi moji pusė) | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.05
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
o mas) no nomb ijama. Muchos de los ejemplos suplemen a ios lib es p opo cionados
M. Du io, es os días a ojos mi ando, son no qué o o, como ci cuns ancias.
Además, complemen a ios M. Du io asociamos no solo con accionesmažodžiais ellos podían
depende de cada sen encia comple a de la palab a: de daik a a džių, būd a džių, p ie eiksmių
(Du ys 1927: 2728). Con a dažodžiais einan ys komplemen iniai ambién pueden se mandomios y
lib es iejos, pe o [T] i ai su iš as con daik a a džiu, ealmen e mandomasis (p iklausomasis)
suplemen inys ė a kilmininko linksnis, ej., pad e o namai, a isi o os nomb es suplemen iniai
ė a lib es ieji komplemen iniai, que ė a sólo p isig e inę p ie nazw (Du ys 1927: 29). Así, M.
Du io Sin aksėje bene po p ime a ez En Nep iklausomo Li uania p esen ados la de inición del
de inio. Además, él no asocia con conc e a mo ologine aiška. Aunque el gobie no en di igėlyie y
no de inėž en, pe o el p opio é mino gobie no se u iliza ( aldomieji papildiniai). El concep o de
gobie no se elaciona con dependencia, y el gobie no apibend in ai pe cibiéndose como exigencia
de o ma más aleg .
Naujo iškas M. Du io manualélis, al pa ece , no u o pasucum. En 1930 años salió Zigman o
Kuzmickio Li u ias sin aksé del lenguaje. Ella e a a o i a en escuelas: po diezme į ue on edi as
cinco de es e guíaèlio laidos. Z. Kuzmickio guíaėle a en no o maliosas (g ynai o malinė
g ama ica di ección nos el en e an o no es acep able), y en ese momen o acos umb ados
loginės-psichologinės g ama icas camino: Esc ibiendo es a sin axis, mucho a ención di igí a
g ama icas o mas, sus elaciones, pe o a ei en odas pa es asuja las con psicológicamen e
logiskojuego pensamien o (Kuzmickis 1930: 5). Nuja Z. Kuzmickio guía sanda a: pa a las elaciones
sin ác icas él no solo asigna sepa ado á sky elį Žodžių de inimas i aldimas, sino y expone él a la
in oduc o ia pa e sin aksės (Kuzmickis 1930:
11–15).
Él p esen a una de inición de de inación semejan es a M. Du io duo ąjį: Toko sen encial palab as
o mas de o mas, donde una o ma de palab a, pa eidama de o a, es su iikoma, compa ible con
esa o a o ma, apellasi de inación (Kuzmickis 1930: 13). En él ambién no se mencionan conc e as
o mas mo ologicas, y se habla desc end in ai sob e la o ma de la palab a. Además, la a monización se incula con
p iklausymu (pa eidama).
Vado ėlyje bene po p ime a ez En Nep iklausoma Li uania de inido con ol, pe o de inido él no
le an ando ca ac e ís icos asgos, y negando de inación: Talk o denamien o de o mas de
ARTŪRAS JUDŽENTIS. Adjun amosis enlace abajos de sin aksés Li uanos (XX a. p ime oji
pusė) | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.05
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
palab as del enunciado, donde una o ma de palab a, pa eidama de o a, no suajikoma, compa ible
con esa o a o ma, llamase con ol (Kuzmickis 1930: 13).
Nag inėjan la sin axis del enunciado uni izan e, no a inys (caípe M. Du io), y eiksnys de ine se
basado de inimu (i Raiška bei eikšme): <...> eiksnys es el nomb e más aleg , a monizado su o ma
con el a ynys, o o a palab a que ep esąs ese nomina i o linksnį y eiški as, a que se asigna un
ac o o peculia idad (Kuzmickis: 1930 17). Combinación de Viksnio con na a i o se discu e y al pa a ello
dedicado sky elle, en el que se examina pu o y sudu inis na a ys. Z. Kuzmickis añade no a digna de
a ención: Va dín de la pa e del cuen o más di e ido a eces no se combina, sólo mandomas: lo
maneja no malmen e el cuen o jung is (nė močiu ės) (Kuzmickis 1930: 22). De él bien obse ado, que
a nio nominine pa e aincio de daik a a dío humo depende de nega i a de jung ia. Nuclesamen e
desa ollando es a insj algá, y la unión posi i a debe ía maneja la co espondien e a dininká
(y a e a močiu ė)... /
Pažyminiai Z. Kuzmickio se di iden en de inamuosius y aldomuosius. Los de inamados pažyminiai
suelen būd a diniai, con pažymimaisiais palab as de inami gimine, skaičiumi y linksniu, y
daik a a diniai, o p iedėliai, de inami sólo linksniu. Las ma caciones adminis a i as suelen se o bien
kilmininko, o ennagininko aleg nio, ej.: sidab o ( asa), gel onais žiedeliais (gėlė) (Kuzmickis 1930: 27).
Valdomųjų pažyminių samp a a blankina pažyminių y adicionales di e encias ( aldomais gene almen e
se conside an suplemen iniai, y no pažyminiai). P immenybę al concep a p opo cionan no
sin aksiniams ligazones (desde según ella y suplemen iniai, y pažyminiai puede se maldomi), y
mo ologinei de es as pa es del enunciado aiškai. M. Du io Sin aksė en es e sen ido ue
sin aksiškesnė. A es o desc ibiendo complemen a ios Z. Kuzmickis išsi e čia incluso sin mencionado
con ol. Le bas a solo sus aiškos y aidmens en la o ación: <...> aquellas palab as, que son
exp esadas aleg niándose o las sus i uyendo con o as palab as con p elinksniais o sin ellos, y que
nouda o en la o ación ninguna ci cuns ancias, llama emos suplemen a ios (plg. Kuzmickis 1930: 4344).
Desde nue o leisendo lib o, el au o es o eso cedié, pa icula men e p ecisó de iniciones. Aquí en la
quin a guía de laido, en la que salió e ec i amen e 1939 años (da a de lanzamien o nou ody a), la
aldymas apib ėž i aip: „Jei ienas žodis p iklauso nuo ki o žodžio i y a su juo sude in as, ai
a monización y al elación de palab as llamasi a monización; Si una palab a depende de o a palab a,
pe o no es á a monizada con ella, en onces al elación de palab as se llama con ol (Kuzmickis
[1939?]: 13). Ambas sin aksiniai elaciones de inidas basado pe enecimien o concep o, a si su
a mainas. Ge ai descublei a sin aksinė a monización y na u aleza de con ol. Sólo la a monización de ine-se ydinga o den de a o ce ado
ARTŪRAS JUDŽENTIS. Adjun amosis enlace abajos de sin aksés Li uanos (XX a. p ime oji
pusė) | 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.05
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
(cuando en de inición la misma palab a se usa y habi ual, y e minine signi icado: es á a monizado,
llaman a monización), y la de inición de con ol se basa de inimu. Cla i icado y de inición del e bo en él
no hubolgo de a monización con na ín: eiksnys es a dininko humo nis, pasakąs, a quien es asignado
a inys; con el accion es combinado a inys (Kuzmickis [1939?]: 18). Nochangés quedó se icio de la
a monización de accion y a inio, deso amien o de pažymines y de inición suplemen a ias.
Como se e, de iniézjando p ijungimo a mainas, Z. Kuzmickis ap o echó M. Du io įdi biu y
consis en emen e lo p olongęsė. To almen e con empo áneamen e pa ece Z. Kuzmickio
le an ado dependencia (de inación) del accionamien o del a ino, del cual más a de ue
abandonada. Sin emba go mandomos de las a ín nominas pa es, así como mandomos de las
señas apa amien o indica que sin aksinė palab as de yšio na u aleza Z. Kuzmickio aún
nea ibó ica de sus mo ologicas aiškos. Aho a echemos un is azo a las al as es udios. P ano
Ska džiaus en las lecciones Is o inė lie u ių kalbos g ama ika: sin aksė, esc i as p obablemen e
19351938 años, abo dan no solo his ó icas sin aksės asun os. Como señala el lib o elabo ado
Albe as Rosinas, ellas esencialmen e des inadas a p oblemas de sinc onía y e lejan cua as
décadas de Eu opa sin aksís icas min iesėjimas (Rosinas, sud. y pa ., 1998: 15). Así en sky elei
Žodžių g upės P. Ska džius, basándose en elaciones signi ica i as, los é minos sin ác icos de
las palab as que las cons i uyen se di iden en coo dinuojamuosius (sujungiamuosius) y
subo dinuojamuosius (p ijungiamuosius): Žodžių g upėmis pažymime a pusa inį san ykįodai,
conc e amen e: como dis in os aidiniai pueden se o coo dinados ( . i. j. con uno igualmen e
sug e inami), o subo dinuados ( y y ano he amungiami), así y aios de esas aidiniai kalbines
pueden se coo dinados o subo dinuados (Rosinas, sud. y 1998: 520). Sob e las elaciones mu uas de
las palab as que cons i uyen los g upos subo dinados en las lecciones po sepa ado no se habla,
sin emba go, al concep o de con ol se ap oximaėjama sky elle Veiksmažodinė g upė, hablando de
lo que son ales, que los accionesmajodžiai p i alo (i. e. quienes exigen) o nep i alo del suplemen o:
p i o iniai...> se dis inguen galiniu y couldno iniu, i. e. los accionesmajodžiai, i. e. el suplemen o
p i alo i ku ie jo nep i alo, pa .: muš i, siū i i miego i, šok i. Be šis ski umas ne isados y a
g iež as (Rosinas, sud. y pa ., 1998: 526).
Sky elyje Kong uencija (Rosinas, sud. y pa ., 1998: 544546), ya discu uus subo dinuojamosas y
coo dinuojamosas g upos de palab as, sepa adamen e se habla sob e o malų palab as
ARTŪRAS JUDŽENTIS. Adjun ado is conexión en abajos de sin aksés Li uáneos (XX a. p ime ji
pusė) | 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.05
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
de inación. En ella se abo dan b e emen e di e sos casos de a monización: combinación del
apéndice con la señi oyó palab a, del na a i o compues o daik a a dis ( a ininis daik a a dis) y
ca ac e is ( a ininis būdis) con el accion enancio daik a a džiu, ma cinio enancio ca ac e is
(pazymininis būdis) con ma cío daik a a džiu, del señi oyón o a a dinio con a ios
daik a a dzis, del se ininis znak wi h ac ion enancio daik a a džiu con daik a a džiu o
daik a a dijus y, inalmen e, del e bmažodis con accion enancio keywa džiu. En el úl imo caso,
po ejemplo, mencionado sólo la combinación del ad e bio asmeniu y núme oum con el ac o
enanciu asmeniu o pe sonas. En o as palab as, se esumen sólo di e sos casos de a monización
mo ologicas aiškos.
Las elaciones sin aksís icas no se mencionan y chy elele Pag indines pa is del sen inio
(Rosinas, sud. y pa ., 1998: 559563). Nag inėjan sen encias compues as, ambién desen uel a
upiuoju di isión de elaciones sin aksicas: minimi sujung iniai y p ijung iniai sudė iniai sakiniai,
ellos cons i ui ančių sakinių sujunción y p ijungimas, ej.: Šalu iniai sakiniai son cie os
jungiamais elemen os p ijungiami a p incipales, po lo que su elación es mucho más gluudes y
cla a, como su sujung inių sakinių (Rosinas, sud. e pa ., 1998 567).
Como se e, en las lecciones P. Ska džius esol ía sólo la disolución de elaciones sin aksínas en
sujungiamuosius y p ijungiamuosius. De sus lecciones los es udian es casi nada desconocidaban
sob e el con ol de palab as y sólo los emas comunes sob e su de inación, el úl imo ni siquie a
nesie as con menė os ipos de elaciones sin aksínicas (joodžių a pusa io elaciones).
Neiš yškėda o y sin aksinė de inio na u aleza, po que e a is o de is a sólo di e sosos sus
mo ologinės aiškos casos. Leona das Damb auskas en a ículo Hoodžių san ykiai sakinyje (1939)
mini de inį i aldymą, sin emba go el é mino aldymas, en su opinión, no es exac o, ya que se aplica
sólo a pa e p ijungiančių (lo llamamanų p ijung inėmis) de palab as g upių, aunque odos los
p ijung inės g upos son aldomosios (Damb auskas 1939: 86). Po consiguien e p ijungiamąsias
g upos él p opone diso i en de inamąsias y nede inamąsias. Tokia clasi icación emena
ski s ymą Z. Kuzmickio ado ėlyje. Ma y i, kad M. Damb auskas aldymą sup a o labai
sin aksínicos enlaces ančiai ap oximadamen e como palab as pe enomybės yšį, que
p ijungaamosi g upėse nė a de unida ue za (Damb auskas 1939: 85). Toks amplious y nelabai
de inido pe cepción del gobie no Li uáneos sin aksėje no enía ęsinio.
Veiksnio y na o io conexión M. Damb auskui pa ece a imesnis p ijung inių g upių
san ykiui (Damb auskas 1939: 85), sólo nepasacido, cuál de cuál depende.