scieee Open visual document viewer

Valstybinė lietuvių kalba: teisės aktų nuostatos tarpukariu

Jurgita Venckienė

Abstract

Lietuvos valstybės atkūrimas 1918‑aisiais paspartino lietuvių bendrinės kalbos raidą. XIX a. pabaigoje ir pačioje XX a. pradžioje buvusius svarbius į kalbos formą nukreiptus bendrinės kalbos raidos aspektus – normos pasirinkimą ir kodifikaciją – tarpukariu pakeitė aspektai, nukreipti į kalbos funkciją, būtent funkcijų tobulinimas ir visuomenės priėmimas. Bendrinė kalba pradėta vartoti valdžios įstaigose, kuriamoje švietimo sistemoje, viešajame gyvenime – ten, kur anksčiau buvo draudžiama ar ribojama, o 1922 m. ji gavo valstybinės kalbos statusą. Straipsnyje aptariami tarpukario Lietuvos teisės aktų reikalavimai, susiję su lietuvių kalbos vartosena, mokėjimu, mokymu, funkcijų tobulinimu; į juos žvelgiama kaip į teorines nuostatas, veikusias bendrinės kalbos raidą.

Full text

Ju gi a Venckienė. Es adoybna lie u ių kalba: eisės ak ų nuos a os a puka iu JURGITA VENCKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as 9 doi.o g/10.35321/bkalba.2022.95.02 VaLS YBinė Lie uVi kaLBa: eiSėS ak nuOS a OS a Puka iu1 ESMINIAI ŽODŽIAI: bend inė kalba, als ybinė kalba, eisės ak ai, a puka is. an aciJa A ecu ação do es ado da Li uânia 1918‐ais acele ou o desen ol imen o da língua bend inesa li uanas. XX a. inal e na mesma XX a. início an igos impo an es aspec os do desen ol imen o da linguagem comum escolha da no ma e ko‐ di ikação en euka iu subs i uí am aspec os, encaminha a linguagem em unção, nomeadamen e unk‐ cijų ap ulinamen o e acei ação da sociedade. Bend inė língua começou a usa em ins i uições de go e no, ku iamoje sis ema educacional, na ida pública lá, onde an e io men e e a p oibida ou es ingida, e 1922 m. ela ecebeu s a us de língua es a al. A id‐ nyje discu em-se en euka io Li uãos equisi os legisla i os, elacionados com os li a‐ bos consumim, mokėjim, ensinym, unções padulinim; nelas lemb a-se como em eo icas disposições, ac uous bend inês linguagem e olução. ABSTRACT he es o a ion o he Li huanian s a e in 1918 accele a ed he de elopmen o he Li huanian s anda d language. os aspec os o m‐o ien ados do desen ol imen o da língua pad ão no inal do século XIX e o mui o início do século XX, a seleção de no ma e a codi icação de o ma, o am subs i uídos po aspec os unc ion‐o ien ed, a elabo ação de unção e acei ação pela comunidade, no pe íodo en e‐gue as. o pad ão li uano começou a se usado em esc i ó ios go e namen ais, in he educa ion sys em unde cons uc ion, and in public li e, onde inha sido an e io men e o bidido ou es i o, e oi dado o s a us de a s a e language in 1922. he a icle discusses he equi emen s o in e wa Li huanian legal documen s conce ning he use, lea ning, eaching and elabo a ion o he unc ions o s anda d Li huanian. hese documen s we e seen as heo e ical p o isions ha in luenced he de elopmen o he s anda d language. 1 A igo p epa ado de aco do com ela ó io Kokia signi icado signi icância comum às línguas li uanas inham s a us de língua es a al, lido ą em 2022 m. 14 de se emb o Seime da República da Li uânia, dedicada em comemo ação dos 100‐os ani e sá ios do s a us da língua es a al. 10 BenD inė kaLBa | 95 ĮVaDaS 2022‐aisiais menciona cen ená io da es a al língua li uãs. m. ug‐ pjūčio 1 d. Cons i uição do Es ado da Li uânia, publicada publicada no Go e no Žiniose2, aos li uãos dados s a us de língua es a al: 1 seção Bend ieji dėsniai no a igo 6 indica: Vals ybės kalba lie u ių kalba (kLV: 1922 1) 19223. a mesma disposição é epe ida e em 1928 m. Li uânia Es ado kons‐ i ução, 7‐ajame Bend ųjų dėsnių s aipsnyje (LVk 1928: 1). assim ji skam‐ bėjo e 1938‐ųjų cons i uição no a igo 7: Vals ybinė kalba lie u ių kalba (Vk 1938: 1). Vlado Si u a ičius a i ma, nas als‐ ybês da Eu opa Cen al, que se o ma am após a P imei a Gue a Mundial, a idéia da língua es a al o nou-se um impo an e ins umen o de polí ica nacional an o consolidando als‐ ybingumo, quan o es imulando o desen ol imen o da cul u a nacional (Si u a ičius 2010: 52). aigi, língua o nou pa e da polí ica do es ado. A concessão do es a u o de língua es a al mui o pau ou a e olução da língua bend inesa (www bk). gied ius Subačius bk compa ou a puka iu com e upção de ugnikalnio: abi Lie u os nep iklausomybės é simplesmen e explosões e e upções linguis icas de ugnikalnio da língua li uânica, ek oniniai lūžiai kalbos ai‐ doje (Subačius 2018: 109). aldonas Pupkis 19181940 anos chamou yš‐ kiausiu du an e o pe íodo de ascenso bk dos li uanos (Pupkis 2005: 44). No en an o, de ales‐ nias de pesquisas, engloban es bk aidá, ela o nado es a aline, não há mui o. Es e a igo o ien a-se pa a o aspec o p imá io de ais pesquisas en euka io Lie‐ u a equisi os legisla i os. Em eles se á olhada como em eó icas nuos‐ a as, e e uais bk a oseną, ensinamen o, suas unções hobulinimą, sclaidą sociedade. P incipalmen e baseia-se em documen os de á ias es e as publicados em 19191938 em Zinias do Go e no cons i uções, leis e suas al e ações, üs u as, es a u os, o dens, o decos ap ašais, ins uções, ambém Sa i aldybių (1919) e Seimo eleições lei (1926). sepa ados aspec os da his ó ia en euka io bk são sulaukê in es igado es a enção. au‐ elija amošiūnai ė analiza o bk p iėmimą i asmeninę a oseną ( amo‐ šiūnai ė 2009, 2011), ques ões do exé ci o de consumo da língua li uana y ė algi das ažubalis, Diana Builienė and olanda kazlauskai ė‐Ma kelienė (ažubalis e k . 2010), sob e o undado do ins i u o li uanis ikos an ano Sme onas mąnienė aši as Mačiulis (2002) e Danguolė Mikulė Dangė (2021), e ‐ Minė minologijos komisijosė albina aukso iū ė (2011, 2021), 2 Minin , es e a igo man ém a esc i a do momen o. 3 p o isinoja da cons i uição do es ado Li uânia, ado ada m 1920, a língua es a al neminė‐ a (ž . LLVk 1920: 12). Ju gi a Venckienė. Es adoybinė lie u ių kalba: eisės ak ų nuos a os a puka iu 11 Mindaugas Maksimai is (2007), al ydas umb asas (2001, 2021), p og amas e ado ėlius de línguas lie u ių p adinių mokyklų apima Vaidos Bui ydienės y imai (2012, 2013, 2015, 2017), a igo desc i inamą io sob e lie u ių kalbą a puka iu é publicado aldonas Pupkis (2019a, b). 1.BenD inė e VaLS YBinė kaLBa pesquisado es dis inguem qua is aspec os mais impo an es do desen ol imen o de línguas comuns: e minio a ian e escolha (angl. selec ion o no m), codi icação (angl. codi ica ion), unções obulinimen o (angl. elabo a ion o unc ion) e acei ação (angl. accep ance by he communi y) (Haugen 1972: 252; 1987: 59). Du pi ‐ miejos aspec os es ão di ecionados à o ma do discu so, os segundos à unção (Haugen 1972: 252; Subačius 2004: 103). Li u ians bk começo ligada com ilegalia imp uda Ausz os (18831886), Va po (18891905) e ou os edi ‐ cijos seu idioma pag indo inkosi aka ų aukš aičių a mę, es e idioma a‐ ian as úl imos XiX a. dezmečiais oi acei o in eligen ijas. 1901 m. apa eziusi Pe o k iaušaičio slapy a džiu assinada Jono Jablons‐ kio Lie u iškos kalbos g ama ika desempenho papel de simbolís ica codi ikacijos bk eg as o na am mais acilmen e acessí eis, ap ends amos. eckū us Li uânia es ado, bk aida suin ensi ėjo. Suas unções ėmė espčiai espals is, ela ėmė unciona i a lá, onde a é en ão não e a usada ou oi es ingida, nomeadamen e em ins i uições de go e no, ka iuomenê, escolas, pública‐ jame ida. Ela o nou-se língua da ciência kaune ins i uída na uni e si‐ e e da Li uânia. A acei ação da língua bend inesa na sociedade es á elacionada com seu p es ižu. pesquisas mos am que na sociedade bk a ailumas c esceu desde xiX a. im4, mas ainda mais aumen ou escū is es ado independen e, quando Li uães ala, g. Subačiaus pala as, apo em si en endida idas do es ado‐ mo kasdienybe (Subačius 2018: 109). aigi, lie u ių bk aida, e mais p ecisamen e, suas unções ap ulinamen o e acei ação sociedade, é di e amen e elacionada com o es ado equū im e bk o nim es a aline leis ins i u eisin a o icialia publicho es ado língua de ida. XX a. mui as cons i uições de es ados o am consolidada es a al língua ou acei a leis da língua. Es adoybine apusios Li uãos bk aidą ( unções ap ulinimas e adėmimas sociedade) ėmė coo dena especialas com s s s s, conselhos; apa eceu no o enómeno linguagem polí ica (Sme onienė 2005: 4 Po exemplo, no início do XX. didėjančią o ien ação em bk indica an kapių už ašų kalba (plačiau ž . Venckienė 2017). 12 BenD inė kaLBa | 95 24; 2014: 101). Em conduzindo polí ica de linguagem, o go e no egula a pública linguagem a osená, habilidades de pagamen o de linguagem, necessá ias às p io idades do es ado sa is aze , ugdymą, bem como di ei os e opo unidades de ap ende , usa sua língua (kė alienė, aipa 2007: 47). 2.Vi Lie u kaLBa eiSėS ak uOSe 1922 m. cons i uição à língua li uânica concedido s a us de língua es a al de ju e, ela o nou-se pa e da polí ica do es ado (Sme onienė 2014: 101), po ém de ac o es a al ela conside ada e an e io men e. isso a es a mais um documen o. embo a an es ado ando a cons i uição hou essem su idas discussões, se na Li uânia p ecisê‐ daqueles econhece uma, ou á ias línguas es aduais (kelmu is 1922: 2), no en an o em documen os de á ias á eas desde mesmo 1919 m. hou a equisi os mo‐ kė i, usa es a al a língua Li uânia. 2.1. Requisi os pa a sabe e usa a língua es a al m. janei o mês de 1919 publicado no P o isional de Li uânia ibunais e seus abalho su u kyme, assini o pelo P esidium do Conselho de Es ado, es abeleceu que [ ]eis mas e ec uado es a aline, lie u ių kalba; essa língua esc e em p o ocolos e decisões5 (LS 1919: 7). naqueles mesmos anos edi ada no Sa i aldybių įs a yme indica: Visos es abelecimen os da sa i aldybės esc e e omis abalho execu ado es a aline lie u ių kalba. g e a es a ís icas das línguas li uanas é pe mi ido usa e ou as línguas (SĮ 1919: 2). aigi, legisladamoji pode , ned ausando consumi ou os idiomas, seekê língua Li u ias consumo adminis ação de ins i uições. línguas uso em kauno sa i aldidade 19181928 m. pesquisês P anas Janauskas cons a a a, que es a mul idiakalbė sa i aldybė longu empo em á ios ní eis com sucesso usa a usas língua e obs inadamen e opunha-se à posição da língua es a al (Janauskas 2003: 45). Lūžis, quando de usas língua passoui a à es a al, ixado só do e cei o dezmecio na segunda pa e. Po 1922‐ųjų su giu mais exigências ep esen an es de ins i uições de pode , se ido es, cí culos e conselhos de cidades memb os moça língua li ians em zo‐ džiu e esc i o. Po exemplo, Valsčiaus a ybos s a u e, p omulgado em 31 de dezemb o de 1924, indica que alsčiaus i šai is e memb os do conselho de em mo‐ kė i esc e e em língua es a al: § 8. Valsčiaus i šai į e memb os do conselho ( i ‐ 5 Além disso, aqui adjun a que se os li igan es não conhecessem línguas públicas, eisedo es de em paga e se comunica be o e em ou as línguas locais (lenkų i gudų) (LS 1919: 7). Ju gi a Venckienė. Es adoybinė lie u ių kalba: eisės ak ų nuos a os a puka iu 13 šaičio padėjėją i iždininką) elga alsčiaus a yba de pessoas que possam esc e e als ybine kalba (V S 1924: 2). m. oi ado ada em 1929 uma Lei do Município Local que exigia que o ancião e o ep esen an e da seniúnia pa a als‐ čiaus councybą ossem elei os en e os mo an es que ap endam lie u iškai le e esc e e , sup aaičiu ambém pode se elei ado só po mokąs o almen e e po esc i o a língua Li uânia‐ ojas (VSĮ 1929: 12). E segundo a lei de eleições do Seimo ado ada em 1936 aqueles, que não conhecem o almen e e po esc i o a língua es a al, não podiam se elei os a s‐ o au i au ai (S Į 1936: 1)6. legislação ak a p e ê, que mokė i lie u ių kalbą ob iga ó ia não só au o idades e adminis ação em es abelecimen os abalhan es, mas e de ou as á eas uncioná ios. m. oi publicada a Lei dos di ei os da p á ica de Medicina, e e iná ia, a macia e odon ologia, que indica: pessoas, no į e di ei o na Li uânia e s is medicina, e e iná ia, a macia ou odon ologia p á ica[, 1925] ob igam a paga lie u iškai (MVFO 1925: 7). m. Emig ação Lei 1929 p e ê que [e]mig ação ins i uição uncioná ios, que ecebem emig an es nos po os e acompanham anspo es emig an os, de em mokė i lie u ių kalbą, e emi‐ g acijos knygos são esc i os lie u ių kalba (eĮ 1929: 1). 1932 m. oi edi ada a Lei Kino ea ų, e segundo ele [k]ino ilmų an aš ėms i ašy iniams eks‐ ams de e se usada só à língua lie u ių (kĮ 1932: 1). 1935‐6 A Lei da Imp ensa es abeleceu equisi os pa a edi o es de pe iodicos: Laik aš į leis i nuo 1935‐5 mokė i lie u ių egali Lie u os pilie is, mokąs žodžiu i aš u lie u ių kalbą i gy enąs Lie u oje“ (SpĮ 1935: 2). aip pa nu ody a, kad ne lie u ių kalba leidžia‑ mų laik aščių pa adinimai u i bū i pa eik i i lie u ių kalba (SpĮ 1935: 1). kalbą p i alėjo i spaus u ininkai bei knygynų edėjai: A Lei das P as u ių i spašdinimo eikmenų nu odė, kad [S]paus u ės edėju egali bū Lie u os pilie is, su 24 me ų amžiaus, mokėjęs žodžiu i aš u lie u ių kalbą (SS : 1935 6). Knygynų įs a yje išdės ė nuos a a, kad [knygynoju egali bū Lie u os pilie is, su 21 me ų amžiaus, mokėjęs lie u ių kalbą]. D augijų įs a yme, anunciado em 1936., es abeleceu que memb os da lide ança cidadãos li uanos êm que paga o almen e e po esc i o língua li uãs, além disso, [k]albos pagamen o pode se e i icado (DĮ 1936: 2). Nes a legislação es á indicado que só língua Li uânia esc e e amigos documen osi em signi icado ju ídico. 1940 m. 8 ab il d. minis o dos assun os in e nos kazys Skučas ap o ou p og ama de pagamen o da língua Li uânia e seu p ocedimen o de e i icação. No Documen o nu‐ isi o, que o pagamen o de línguas li uãs o almen e e po esc i o e idenciado não menos de 6 1926 m. Seimo eleições es a u ime es a disposição não (ž . S Į 1926). 14 BenD inė kaLBa | 95 4 sky ių p adžios mokslo a ba ki os lie u ių mokyklos olygus pažymėjimas. ki ais a ejais lie u ių kalbos mokėjimas ik inamas. am „susi a ę minis‑ ai designa de seus man idos po um ep esen an e (LkP 1940: 2). como e , nas legislações disposições usa a língua es a al apa eceu ainda an es ado ando 1922 m. cons i uição 1919 m. pagamen o de linguagem e a o‐ ais. jimas aldžios i ki ose įs aigose bu o eglamen uojamas į ai iais dokumen‑ ais exigências agi am e es a al o nadas bk sklaidą, e p es ižą que endo ocupa ce o de e es, pessoa inha que mokė i lie u ių kalbą. a. amošiūnai ė es udos paula inho bk c escimen o au o i e o mos am oco idos maž‐ mui o a pa i XX a. e cei o décmecio ( amošiūnai ė 2011: 505). 2.2. Educação c iada a nacional sis ema educacional, segundo Dangi o Mačiulio, e e que en i - in i lie u i-šką cul u almen e a linguís ica ambien e (Mačiulis 2015: 17). P imei o‐ sia, isando aumen a a al abe izamen o e educa imen o da população, 1922 m. 6 ou ub o d. S eigiamasis Seimas ado ou o P adžios mokyklų įs a ymą. Nele numa‐ y as compulsó io ensino p imá io: P adžios mokyklą p i alo ei i isi aikai ku ios no sės ly ies 714 me ų amžiaus (PMĮ 1922: 1). Além disso, nes a ins i uição‐ yme indica que, en e ou os coisas, a p imei a mokykloje de e se ensinada gim osios kalbos, lei a , esc e e . Nas escolas onde se ensina não língua li uana, exigu a a sua lecciona como uma ma é ia sepa ada num amo, e cei o e qu i ‐ ame seqü iu, não menos que po uma lição dia iamen e (PMĮ 1922: 1). Depois de ês anos, 1925 m. agos o 5 d.., oi publicado a al e ação da lei das P adžios mokyklų. da a ian e an e io pe maneceu a disposição sob e escolas não de língua li uãs: jose língua li uânica inha de se ensinada como sepa ado da‐ lykas an aisiaiske e aisiais me ais, não menos de po uma lição a dia (PMĮP 1925: 5). Nessa al e ação da lei p e e as exigências de mo ‐ kamen o de língua pa a p o esso es de p imei as escolas: não ensina em o almen e ou po esc i o da língua li uanas an o, quan o isso exige um ce o p og ama de e minado Minis- e io da Educação, cenzas de p o esso são econhecidas apenas passados nu‐ cons uída p og ama dos exames de língua li uanos (PMĮP 1925 6). 1919 m. Minis é io da Educação o denou escolas basea esses anos apa eciusia Jojo Jablonskio li uãos linguagem g ama ica P. K iaušaičio e Rygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ica. E imologia. As nossas p imei as ins i uições de ensino supe io (Vilnius, Žaibo imp us u ė). No Jo nalismo In o mações do Go e no oi imp esso k eipi‐ masis do Depa amen o de Educação P adžios pa a odos ins u o es das escolas p imedamças, p o esso es e mes ejas, no qual oi pedido e e i -se a es e negócio: Educação minis e ia Ma ijampolėje, kaune, Ju gi a Venckienė. Es adoybinė lie u ių kalba: eisės ak ų nuos a os a puka iu 15 Depa amen as é expe iy ęs, que nas escolas p imedamisi lie u ių a ojama insu icien emen e unida esc i a, ūlose mokyklose e insu icien emen e eglamen inga kal‐ ba. Pašalin i a es es es es nosso sh e imo [sic!] ydoms P adžios Mokslo Depa amen o pede a odos os p o esso es e mes e de escolas começamujas como o icialios esc i os‐ uos, assim como a escola de ensino, es icula as eg as da língua e esc i a, que es ão dispos as em P. k iaušaičio e ygiškių Jono g ama ikoje do idioma Li uano (Vilniu je, 1919 me ai, Lie u ių Mokslo D augijos leidiny) (k eipimas 1919: 8). Es a g ama ica o nou-se p incipal meio de ensino da língua li uânica em odas as escolas li uanas (Palionis 1957: 34). 1922 m. apa ežiusį complemen ada edição da g amá ica Rygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ika. E imologia. Pa a ins i uições secundá ias de ensino (kaunas, Š y u io bend o ės leidinys) Š ie‐ imo minis e ija ap o ou como no minį i obligalomą Lie u os mokyklose (Zinke ičius 1992: 153). Po dezmecio, 1936 m. julho 29 d., anks esni mokyklų įs a ymai bu o panaikin i i išleis as naujas P adžios mokyklų įs a ymas. Nele insc i a an e io men e- čiau não ha endo disposição: P adžios mokyklų dės omoji kalba y a lie u ių kalba (PMĮ 1936: 1). Além disso, como assun o ob iga ó io de e minado é isso, que c ianças, cujo um dos pais é li uãos nacionalidades, lanky ų mokyklą lie u ių dės omąja kalba. Em escolas, nas quais e a ensinado não língua li uãs, lie‐ u ių kalba como uma ma é ia ob iga ó ia inha de se ensinada a pa i dos segundos anos de ap endizagem. e ças anos Li u iškai inha que se ensinada pai ynės conhecimen o, his ó ia e geog a ia. ap esen a exigências ais escolas […] esc i edyba de e se conducida Li uães língua (PMĮ 1936: 2). jun amen e com a Lei das P adá ias escolas publicado e a Lei das Vidu á ias escolas. Nele indica, que nas escolas, nas quais a ensinadomoji língua é não lie‐ u ių, lie u iškai de e se ensinada li a ians linguagem e li e a u a, his ó ia, Li uânia geog a ia, co po cul u a e mili a p epa ação. aš edyba, como indicado, em ais escolas ambém de e se a ada em li uãos (VMĮ 1936). línguas Lie u ių ensinada e em ou as ins i uições de ensino, po exemplo, gue a mokykloje (ž . kMĮ 1922: 2), bem como do Minis é io da Educação Paš o, eleg a‐ o e ele one cu sos (ž . P Į 1924: 1). desejosos es uda nesses cu sos podia se p epa ados exames de línguas li uãs. c iando uma sis ema de educação es a al, p ecisou p epa a pe sonalą. 1919 m. Šiauliuose, Pane ėžyje, Ju ba ‐ ke, elšiuose, ukme gėje e okiškyje o ganizou anuais (19191920 anos moks‐ lo) cu sos de p o esso es das escolas p imá ias. Na No i icação do Go e no publicado‐ i Anuais dos cu sos de p o esso es das escolas p imá ias es a u á ios. O documen o indica que nos cu sos, en e ou as coisas, de e se ensinado lie u ių língua, 16 BenD inė kaLBa | 95 sua me odologia e p á ica (MĮ 1919: 5). Juos equen a podia acabando pelo menos ês classes de gimnasia e u in ys isso es emunjanços pažymėjimus. não possuindo al documen o i e am de man e línguas li uãs, ikybos, a i mé ica e p a‐ deda i o cu so geog a ia exames. língua Li uânia exame oi compos o po e imologia7, di an e e a pasacojimen o (MĮ 1919: 5). 1923 m. O Minis é io da Educação ins i uiu dois anos de cu sos de p o esso es e as No ícias do Go e no publica am P adedi i os escolas de p o esso es cu sos lei (PMMĮ 1923: 1). O pon o 5 da Lei indica que, nos cu sos de ensino não Li u iškai, língua e li e a u a li uãs, geog a ia e his ó ia de em se ensins o‐ ma lie u iškai: cu sos, onde science é minis ado não língua lie u ių, língua e li e a u a li uãs, geog a ia li uana e his ó ia são ob iga ó ios da‐ da ciência; eles ensinam-se em li uãos. Ao menos uma ho a é a ibuída à língua Li uânica dia iamen e em cada u ma (PMMĮ 1923: 1). aigi, c iando a nacional sis ema educacional eglamen ui as línguas li uãs consumos em escolas (nu dy a e e i J. Jablonskio 1919 e 1922 m. g ama ikos), con i ma as suas exigências de pagamen o pedagògicos, nus a‐ y a línguas li uanas de ensino e de consumo e aš edybos o dem pa a escolas, nas quais ensinam ou ensinam nou as línguas. 19191940 m. baigę mo‐ kyklą esiden es inham que se p amokę bend inės línguas. 2.3. Ape eiçoamen o das unções da linguagem eina as Haugenas, alando sob e bk unções ape eiçoamen o, p imei o indicou que as línguas mode nas necessi am e minija8. Li u ians bk o nado o icialia língua do es ado, espalhando sua a osenai, om a cuidado e minos c iação. m. 29 de ma ço d. Gaze a do Go e no publicado a o dem de o mação da Comissão de Te minologia ( kĮ 1921: 4) 1921 Nele indica que a comissão é c iada ao Minis é io da Educação isas á eas de ciência e odos os casos de p á ica de ida pa a es abelece e sujuinidina (mo e sob e a a i idade da comissão de e minologia e : umb asas 2001, 2021; Maksimai is 2007; aukso iū ė 2011, 2021). legislação egului o e nomes pessoais bem como localo a des uso, suas Li uu inação, ambém es abelece equisi os imp udos língua. cuidando da esc i a dos nomes, no início de 1920 m. ado ado O dem sob e pessoas nomes, pa ilhões e p a a dzes, ambém e nomes de luga es esc i a (ĮVPP 1920 5: 7 E imologia chamado di isão escola de g amá ica, ab angendo oné ica e mo ologia (ž . LkŽe). 8 a mode n language o high cul u e needs a e minology o all he in ellec ual and hu‐ manis ic disciplines, including sciences (Haugen 1987: 61). Ju gi a Venckienė. Es a ubina língua li uãs: disposições legisla i as en euka iu 17 Nele indica que [D]documen os e em esc i os o icialinu [sic!] (lie u‐ ių kalba ašomuose) os nomes, pa a des e p a a dės dos pessoas, bem como e os nomes dos luga es (paimos, sodžių, cidades e municipios) de em se esc i os não queb ando a língua li u‐ ių dėsnių, p ecisamen e da o ma como eles são alados na língua li uana, e lie‐ u ių kalbos one icos dėsniais einan (ĮPP 1920). Além disso, indica ne‐ be a o i ou os go e nos mudados nomes de luga es: aquelas luga es que, es anhos sob o go e no Li uá, em documen os e em esc i os o iciais o am chamados po um nome di e en e, não pelo que os mesmos habi an es locais são chamados, de em se man idos o nome usado das pessoas e es easai nos esc i os o iciais usados (ĮVVP 1920). enquan o que não há de alesnių de pesquisas, como a lei a uou p a icamen e. Min‐ daugo Balkaus ealizadas de 19181940 m. análises de ga ė a džių kauno sabe-se que em 1919 o conselho da cidade inha esol ido pe mi i os nomes das uas len‐ elėse esc e e em ês línguas (lie u ių, lenkų e jidiš), e só em julho de 1923 o conselho da cidade ado ou a esolução, segundo a qual os nomes das uas inham de se esc i os apenas língua li uanas (Balkus 2020: 55). Vie o a džiai minimi e 1928 m. 28 de junho d. da Go e nança Žinių‐ publicada naquela Zemė a kos abalhos ealiza ins ução. subs i ui nes a ins ução pon o 235 p e ê: a komųjų iene ų nelie u iški a ba išk aipy i lie u iški pa a‐ dinimai u i bū i g ynai lie u iškais (ŽĮ 1928: 17). 1938 m. publicado o Es a u o de Pa a džių (PĮ 1938)9. Nele indica que os sob enomes li uanos são esc i os bend inesa língua esc i a e l imis de aco do Pa a ‐ džių diccioná io10. A Lei de ine e o dem de co eção de sob enomes: pode se a i aisomas sob enomes li uãos, 1) con endo p ece iškas p ecei as, 2) e sas a ou os idiomas e 3) pe e idas es anhimas línguas in lac (PĮ 1938: 2). Além disso, nu‐ s y a, que co igidas a minės e nuk ypusios do bend inês linguagem dėsnių pa a des. 1919 m. Spaudosgese zyme p essinių kalbai equisi os nãoel a, mas 1935‐ųjų Spaudosgese zyme pa a isso des inado an as capí ulo II. Supe isão da linguagem imp uden es. exigu a da língua pu a e egula idade: Spaudinių lie u ių kalba u i bū i g yna i aisyklinga. a pu eza e egula idade da língua p i‐ ê pelo Minis o da Educação. O Minis o da Educação no ando que a língua do p essinho não é pu a ou nãoisyklinga, in o ma a ai ao Minis é io dos Assun os In e nos (SpĮ 1935: 2). No caso mencionado na lei quando língua da p ensa não é ap op iada, 9 simul aneamen e abolido an e io , 1922 m. ado ado, Lei de Mudança de Sob enomes (PkĮ 1922). 10 Também indica que nãoi u ios sob enomes esc e em segundo li uanos língua e o og a ia dêsnios, mas pode esc e e e aip, como sua língua esc a a seu de en o , se isso ele deseja e se aquela língua le ainha la yniškas (PĮ 1938: 2). 24 BenD inė kaLBa | 95 u ius linguagem g ama ica. E imologia. P imei os nossos mais ele ados es abelecimen os de ciência (Vilnius, 1919), mais a de anunciou no ma i o complemen y ą edição des a g amá ica Rygiškių Jono Lie u ių kalbos g ama ika. E imologia. Secundá ias ins i uições de ciência (kaunas, 1922). egulamen uado ensino da língua em escolas, nas quais se ensina não em li uãs, es abelece equisi os de ensino das li uãs aos p o esso es. Bend inês linguagem sklaidai e p es ijui inha in luência e exigências paga e a ‐ o i Li u ias língua a au o idades e ou as ins i uições, d augijose. Expandiando bend inês língua a osenai e cuidando de suas unções pe ulinimu, legisla i os egulamen uo ik inių nomes uso e oi amen o, es abelece equisi os, aplica ini imp udos lingubai. ESMINIAI ŽODŽIAI: bend inė kalba, als ybinė kalba, eisės ak ai, a puka is. Ju gi a Venckienė Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, L ‐10308 Vilnius [email p o ec ed]