DISKRIMINACIJA lietuvių kalboje ir kultūroje

I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. IRENA SMETONIENĖ Vilniaus uni e si e as I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. Disc imina ion dans la langue e cul u e Li uanies 33 ins i u appliquomosios kalbo y os Lie u ių kalbos ka ed a o CID id: h ps://o cid.o g/0000-0002-5165-8078 moKSLInI Y Im K YP YS: hé o ique, s ylis ique, no me héo ie e his oi e, cul u ellemen ling is ika. DoI: h psdoi.o g/10.35321://bkalba.2024.97.02 DISCRIMINATION LIETUVI KaLBoJe I KUL Ū oJe ESMINIAI ŽODŽIAI: disk iminacija, su a žymas, eisių ap ibojimas, menkinimas, humiliimas, pa yčios, nesan aika, langue. ano aCIJa S aipsnyje, enan la mé hodologie de Lublino e noling is ische skole, examine, ce que les Li uaniens signi ie są oka disk iminacija. l'enquê e e ec uée su la base des données lexicog aphiques Li uanies, di é en s ex es ma é iau, jeunes sondage ésul a s. Il s'e o ce d'insé e ce que les Li uu ens mènen , quand pa lan ou éc i an pa a oja leksemą disk iminacija, quie nou elles nuances de signi ica ions éme gée con ex e. su la base de ous les ois ni eaux de données, dans l'analyse syn hé ique es ou nie dé ini ion du concep kogni y inė. aBS aC Following he me hodology o he Lublin School o e hnolinguis ics, he a icle ocuses on he concep o disc imina ion, examining i in e ms o wha i means o Li huanians. he s udy is based on Li huanian lexicog aphic da a, ma e ial om a ious ex s, and he esul s o a young peoples su ey. he aim is o iden i y wha Li huanians hink when hey use he lexeme disc imina ion in speech o w i ing and wha new shades o meaning eme ge in he con ex . Based on da a om all h ee le els, a cogni i e de ini ion o he concep is p o ided in he syn he ic analysis. ĮVaDaS Disc imina ion mul iialypée p oblème, peu ê e abo dée de plusieu s pjū es: ex e ne e in e ne; néga i s e posi i ios; ou e e e cachée; ins i u ionnelle e s uc u elle; di ec e e indi ec e ou conc e i disc imina ion (ly ies, 34 BenD Inė KaLBa | 97 aces, na ionali és, ci oyenne és, langues, o igines, si ua ions sociales, c oyance, con ic ions ou pa oi s, âge, o ien a ions sexuelles, handicapes, e hnines appa enance, eligion au ondemen ). Les eche ches du phénomène de disc imina ion, comp enan e la pe cep ion de la disc imina ion, e la econnaissance ques ions, son apidemen besiplécian s domaines de eche ches en Li uanie. Ces eche ches in é essen des che cheu s de di é en s domaines e son sou en de na u e in e disciplinai e, juggan les e o s des a oca s, sociologues, psychologues e au es che cheu s comp end e les pa icula i és e la épandi ion de la disc imina ion dans la socié é (Janušauskienė 2019). Les che cheu s eux-mêmes econnaissen que dans les é udes usé u ilisés e mes de signi ica ions de chaque épondan son subjec i emen in e p é éesamas. il n'y a pas de clai e, uni e salaus con enu, de plus, il peu di é e en aison de la quo idienne le langage u ilisé des concep s, dans la socié é des ca égo ies dis inc es a ibuées des signi ica ions sociales (Be esne ičiū ė, Leončikas 2009: 336). a i ine a en ion, que linguis iquemen disc imina iona ion n'es pas examinée, donc ce a icle es p emie essayan éclai ci , ce que de é i s le concep signi ie à l'homme, qu'ils lui ien kodėl enkasi a o i bū en jį. Žodis disk iminacija y a kilęs iš lo ynų kalbos i eiškia ‘a sky imas’. Kaip d'associa ions, quand on en end le mo , posi i e Visuo inėje lie u ių enciklopedijoje (VLee), il es u ilisé dans quelques con ex es, donc dé inie nacija susijusi su asmenimis ( idinė disk iminacija), ki u – su am ik a di é emmen . Un cas de disc iminimi als ybe e ses ci oyens (išo inė disk iminacija). Dans le p emie cas, disc imina ion es es ic ion ou p élè emen des d oi s à une ce aine ca égo ie de pe sonnes en aison du sexe, de la ace, de la couleu de peau, de l'é a , de la langue, des eligieuses ou poli iques con ic ions, o une si ua ion ou d'au es signes. elle disc imina iona ion es appelée néga i iąja. Le plus sou en déc i s comme une pe sonne ou g oupe de pe sonnes d oi s es ic ion (changemen de la eisinée si ua ion) sans objec i emen jus i iable ondemen . K aš u ines o mes de disc imina ion néga i e (apa heidas, genocide) son selon le d oi in e na ionalé considé ées des c imes in e na ionaux. le p incipe de non-disc imina ion es anc é m. Eu opeos Con en ion des d oi s de l'homme de 1950 (Li uanie la a i ika o 1995), m. 1979 Con en ion su l'élimina ion de ou es les o mes de disc imina ion con e les emmes (Li uanie a i ika o 1994). dans au o i a isées, o ali a inesses É a s la disc imina ion néga i e es un phénomène cou an . U ilisé e le e me pozi ion ioji disk iminacija indiquan que les no mes ju idiques di é encia ai appliquen à des indi idus ayan des uni o mes signes ou leu s g oupes isan pozi y ių, sociome i signi ica i s de objec i s. Posi i e ioji disc imina ion augmen e des pe sonnes ou leu s g oupes de, nepajėgiančių ga an i leu d oi s (neįgaliųjų, aikų, au inių mažumų), ju idique p o ec ioną. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. Disk iminacija lie u ių kalboje i kul ū oje 35 Ki u cas disc imina ion es e des moyens, pa lesquels l'É a ou plusieu s É a s es ein quelle que soi l'É a , ses ep ésen an s, d oi s des pe sonnes ju idiques e physiques, applica ion. É a disc iminé, dans le bu de p o ége sa sou e aine é e d'en o ce le espec des d oi s e légi imus in e es s ga an is pa le d oi in e na ional, p end géné alemen des mesu es pou in luence un au e É a ou g oupe d'É a s à me e in à une p a ique disc imincinée, ned ougiškus ac ions (VLee). La dic ion encyclopedisée des sciences poli iques (PmeŽ) a i me que peu ê e ou e e ou sec è e disc imina ion. Pa exemple, ou e e disc imina ion des emmes dans de nomb eux pays du p oche es . Passep é la disc imina ion econnaî e plus di icile. dispa odas éduca ion, zé o emploi, poli ique de ep ésen a ion, ni eau de écue ou condamnées pou des in ac ions le nomb e de pe sonnes son géné alemen u ilisés comme des indica eu s de disc imina ion cachée. Jusqu šiol ema quée disc imina ion des emmes su le ma ché du a ail: leu salai e moyen du a ail pa ou dans le monde, aussi bien que e dans les iches démoc a ie occiden ales, es bien moins éle é que les hommes. mas e e pobūdis dépenden sou en de la socié é adi ions e cul u e, ainsi que de la pé iode. En Li uanie so ie meciu y a o nep i a iančiųjų so ie iniam ežimu, au emen noni inkančiųjų so ie inės ideologijos p incipų, p z., ikinčiųjų, disk iminacija. ecukū us indépendemybę Li uanie socié é p incipalemen des discussions se pose pou des conc è es o mes de disc imina ion: disc imina ions pou cause de sexe e sexualinès o ien a ion, handicapes, âge, si ua ion sociale. Shalia la disc imina ion au nomijan ies concep s de u ilisés mo s pe sécu ion, ha cabiau, méykan os c imes. La no ion de disc imina ion chan e e s'é end. 2008 m. adop é le Lygies possibili és loi jusqu ol s dé inis des mo i s de disc imina ion (li is, amžius, asė, e ninė p iklausomybė, ikėjimas, con icimai ou eligija e ly inė o ien acija) complè ai nou eaux na ionybe, kalba, socialine padė imi. 2008 m. eu opos Commission a adop é une p oposi ion pou une di ec i e qui p é oi la p o ec ion con e la disc imina ion ondée su l'âge, le handicap, l'o ien a ion sexuelle e la eligion ou la c oyance non au lieu de a ail (Be esne ičiū ė, Leončikas 2009: 335). En Li uanie populia iojoje a osene e publiajame disku se le e me disc imina iona ion n'es pas clai e nusis o ėjęs, pa ois u ilisé neap éėž i, isan à en ade n'impo e quelles numanomo i ingu compo emen e in ole ancijos app essaškas. La disc imina ion es pa ois appelée in olé an iški des décla a ions à l'éga d d'un g oupe quelconque dans le discou s public, qui au sens ju idique se aien quali iées comme inci a ion à ie mokslininkai disk iminacijai p iski ia mobingą. eigiama, kad mobingas l'in olé ance (alo s 336). Pa exemple, quand kui disc imina iona ion a plusieu s 36 BenD Inė KaLBa | 97 appo is de ca ac è e c imininuojan i dans le milieu de a ail. mobbing subi une pe sonne subi e disc imina iona ion, e , en éluškinan l'aspec disc iminacin, p asiploî la mobingo no ion (V einha d 2012). selon le appo m. du Con ôleu des possibili és d'égali é, selon les signes d'iden i é de la pe sonne, en aison desquels les pe sonnes pou aien ai e ace à la disc imina ion, les plus se son dis ingués ly is p oc. de ous les ecou s (21%) e disabili y p oc (7%) En ca onnan les demandes e les plain es conce nan une possible disc imina ion su les ondemen s de ace, na ionali é, ci oyenne é, langue, o igine e appa enance e hnique, leu nomb e a ein 1020. Le 10 décemb e 2021 d. le minis e de la p o ec ion sociale e du a ail a app ou é le plan d'ac ion pou la non-disc imina ion (2120). hence, in e di e chemin à la disc imina ion me en place beaucoup d'e o s an des au o i és que de di e ses o ganisa ions. cen aines de poin s de con ac , ca mobingu au nomjjme disCe a icle es p épa é selon le p oje Koncep ai DemoK a IJa, Pa Io IZmaS, oLe anCIJa e leu s an onimes ainsi que synonymes analyse ma é iel inancé pa l'E a ybna Li uanienne langue komisija. L'objec i de l'a icle enan Lublino e noling is ikos mokyklos me odologies, examine , ce que les li uanais pa len e cul u e signi ien concep disc imina ioncija. Les asques é oquées: 1) é udie de ce poin de ue les données des sou ces lexiquog aphiques Li u iques; 2) discu e des ésul a s du sondage des é udian s commen les jeunes imaginen la signi ica ion de ce e no ion; 3) déc i e la signi ica ion e e lo ius de la no ion é udiée dans di e s ex es; 4) dé ini des concep s cogni y inę dé ini ion. appliquée dans l'é ude mé hode de dé ini ion cogni i y inės, comme il es comp isen Lublino e noling is ikos mokyklos įkū ėjai. 1.DISCRIMINATION Le LexikoG aFInIUOSe Shal InIUSe Disc imina ion es une p a ique ès épandue dans le monde en ie . Li u ių kalbos žodyne (LKŽe) leksinė eikšmė analysé du mo éc i an a icle es ‘ap imojimas kieno no s eisių, a ėmimas lygia eisiškumo, indiqué qu'il s'agi d'un mo in e na ional, e p ésen é seulemen un exemple, mais pas du i an langue: Rasinė disk iminacija. Daba inės lie u ių kalbos žodyne (DLKŽ8e) ‘la limi a ion ou l'a ėmimas des d oi s e es ou ni le même exemple. a p au inių žodžių žodyne ( ŽŽ) ois signi ica ions: 1) ‘ éduc ion des d oi s ou p élè emen à une ce aine ca égo ie de pe sonnes en aison d'une quelconque ca ac é is iques; 2) ‘Un É a empêche le k . É a , ses o ganisa ions, ep ésen an s d'u ilise leu s d oi s, maiky i des ela ions égalemen a ec k . É a s; 3) ‘a asmenų dėl kokių no s požymów: Rasinė [ly inė, poli inė] disc imina ion. JauLégalan a ec Visuo ine I ena Sme onIenė. Disk iminacija lie u ių kalboje i kul ū oje 37 sky imas, o ganizmo gebėjimas a ski ai su ok i 2 ienodus di ginimus, ku ie ienu me u eikia g e imus aškus’. „Bend inės lie u ių kalbos žodyne“ (BLKŽ) laikomasi LKŽe i DLKŽ8e eikšmės apibūdinimo ‘ eisių ap ibojimas a a ėmimas am ik ai ka ego ijai Li uiniens encyclopedia e Poli ikos mokslo encyclopediniu žodynu on oi que nimo disk iminacija da be. Semina e kalbėjome apie disk iminaciją dėl amžiaus. LKŽe, DLKŽ8e e BLKŽ o p obablemen il es pa lé de disc imina ion in e ne. signi ica ion es op géné ale pou qu'il soi possible de comp end e au emen . BLKŽ dans les exemples quelque peu succonc e isé, que la disc imina ion peu ê e non seulemen aciale, mais e sexe, en aison âge, peu se dé oule au a ail. Ž ne mon e pas seulemen que peu ê e in e ne e ex e ne disc imina iona ion, mais ou ni e des sciences na u elles, pas seulemen sociales, u ilisée du mo dé ini ion. Le bu de ce a icle n'es pas de compa e commen la disc imina ion a é é dé inie dans les dic ionnai es an é ieu s, mais il peu ê e a i é l'a en ion que Vale ijas Vai ke ičiū ės a p au inių žodžių žodino de 2001. édi ion disc imina ion es dé inie quelque peu di é emmen : 1. ‘la éduc ion ou la p i a ion de d oi s à des pe sonnes ou à une ca égo ie de pe sonnes en aison de ai s aciaux, de langue, de eligieuses ou poli iques con ic ions, d'appa enance na ionale ou sociale, de si ua ion o unée, de lieu de naissance; 2. mesu es pa lesquelles un É a ou un syndica d'É a s édui les d oi s d'un quelconque É a , de ses ep ésen an s ou ci oyens; 3. šnek. ‘engimas, inéodas gens ai emen ; 4. ekon. disc imina ion aux p ix é ablissemen de p ix di é en s de p odui s iden iques pou des g oupes de consomma eu s di é en s. Là p emiè eji e deuxième signi ica ions son elles même que VLee, seulemen ici donnée la signi ica ion du langage shnekamosios, qui es ac uelle e aujou d'hui. Qua ième signi ica ion p ise d'une au e sphè e de ie économie. cela pe me d'a i me que lo squ'explique le mo disc imina iona ion nécessai e de p end e en comp e le con ex e, di é en es signi ica ions de aien e lé e des enquê es e ex es. Veiksmajodis disc imininue signi ica ions nepildo e neplečia. LKŽe ne ou ni pas el ac ionmajo a ion, disk iminaciją’, BLKŽ – ‘nesu eik i (kam) lygių eisių, ski ingai e in i, aiky i disk iminaciją’: Disk iminuo i mo e is. Šis įsakymas disk iminuoja DLKŽ8e ce ac e le dé ini comme ‘ aiky i kam p i a i s chei gų augin ojis d oi s. L'employa eu a é é disc iminé su le ond de la eligion. Pa exemples, on pag indu a da be (kaip eig a disk iminacijos pa yzdžiuose), be su šiuo eiškiniu susidu ia mo e ys, gy ūnų augin ojai, disk iminuojama gali bū i oi que disc imine es possible non seulemen eligieux, âge à cause de eligion. Ž ac ionmažodį dé iniežia beaucoup abs acakčiau negu daik a a - dį: ‘ aiky i kam no s disk iminaciją, neduo i lygių eisių; ski i, ski ingai 38 BenD Inė KaLBa | 97 a ojamą, oisièmeja la disc imina ion signi ica ion. ce ains mo s choisissen pa exemples donne des obje s ak uo i, blogiau negu su ki ais elg is’. Iš apib ėž ies ma y i, kad nusakan eiksmažodžio eikšmę jau nekalbama apie siau ą, ik am ik oje s i yje de disc imina ion (BLKŽ), d'au es choisissen commun iausią apibend inan umpą sis eminių duomenų analizę galima eig i, kad signi ica ion (DLKŽ8e), donc un examen dé aillé es ès u ile, ca é yškins, ce qu'un homme mène, quand pa o ai le mo disc imina ion, ce qui y placepa. 2. DISCRIMINACIEA JaUnImo PoŽIŪ IS l'é ude n'es pas impo an , si les é udian s sen en disc imina iona ion, ou on é é disc iminimis uden ai, 20222023 m. nuojami, šia apklausa siek a sužino i, kaip disk iminaciją apibūdina VU é udiojan ys Philologie, Philosophie, His o ia ion, Komunika ions, médecine, ma hémos, Physiques, d oi , Gam es sciences acul és. Selon mé hodeie l'in e iew doi ê e e ec uée i an e, pas su in e ne , pou éclai ske ai p emie impulsion, donc choisi acul e ai e hau e école, don les é udian s enses o la même au eu de l'a icle. les épondan s on é é demandés dans la mé hode indique une ques ion Qu'es moi es disc imina ion? À la ques ion épondi en 105 é udian s. ap ès le ai emen du ma é iel ecueilli selon la mé hodologie de l'école e noling is ique de Lublin, il es é idé que les plus g ands desc ip eu s son es ic ion de d oi s, limi a ion, iola ion (36%), é alua ion di é en e des pe sonnes (15%), diminu ion (9%), humilia ion (8%), mép is (8%), engouemen (5%), exclusion (5%), néga i e, non- a ou e a i ude (4%), haine (4%), eje (4%). 4 pou cen aux limi e nedépasseengia desc ip o iai in olé ance, exp ession d'in luence néga i e, inapp op ié compo emen , di é en compo emen , igno a imas, psychologique iolu as, nelygybė, ap ès une ois men ionne le acisme, colè e, nesąmonė. Comme on oi , le concep disc imina iona ion aux épondan s su ou associe-se a ec des d oi s d'une pe sonne es ic ion, limi a ion, iola ion: Disk iminacija iola ion des d oi s humains. Il es possible de disc imine su base d'âge, sexe, ace, handicap, e c. Dans une enquê e, ces ois aspec s son commen és, où la disc imina ion s'exp ime, quelles en son les conséquences: La disc imina ion en Li uanie se encon e sou en dans les ela ions de a ail, où des employés du même ang, d'éduca ion, de quali ica ion son disc iminés pa l'employeu , pa exemple, à une emme, exécu an la même onc ion de a ail e con enan el pa ila é olu ion, payé I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. Disc imina ion Li uiniens en langue e cul u e 39 in é ieu e émuné a ion que aux hommes. La plupa des cas de disc imina ion son dans le sys ème bancai e, là les emmes gagnen 40 pou cen es moins que les hommes. Li uanie dans la a ène in e na ionale con ex e des d oi s de l'homme es e de iè e su la légalisa ion du ma iage des pe sonnes du même sexe ou de l'union ci ile. Homosexuels pe sonnes son disc iminés e n'on apaches d oi s comme he e osexuels pe sonnes. N'ayan pas possibili é d'ú ligime son ma iage ce e pa ie de socié é p o ec ion sociale e ga an ies in é ieu es que adi ionnelles o ien a ions des gens. On peu p ijaus i, nep ijaus i, haiky i ou nelaiky i homosexuels ela ions, mais au sens ju idique ce g oupe de socié é es Ki i desk ip o iai ienaip a ki aip susiję su didžiausiu, nes asmenų ski - ingas e inimas aip pa susijęs su eisių ap ibojimu a su a žymu: asme- disc iminéée, ainsi iolée l'Eu opéen Zmogaus Teisių Kon encija, ko ésul a lâmées des cas au Eu opéen Zmogaus Teisių Teisme. aigi majo i é des é udian s is a p au iniais bei nacionaliniais ak ais. Kai ku iuose a sakymuose ašoma disc imina iona ion comp enden ainsi que elle es p ésen ée VLee, quand on pa le de la disc imina ion in e ne. n'impo e quelle é alua ion, en onc ion de leu ace, na ionali é, sexe, o ien a ion sexuelle ainsi que d'au es signes dis inc i s qui les dis inguen d'au es pe sonnes emianne abs ac emen , e su la disc imina ion qui se mani es an dans une ce aine socié é: selon les c i è es sociaux les pe sonnes en g oupes son classées son é aluées di é emmen , inégalemen , pa appo à d'au es pe sonnes i an dans ce e socié é, ne appa enan pas à ce g oupe e ce e di é encia ion se mani es e comme des condi ions sous lesquelles les d oi s son édui s, iolés e disc iminés. Ces g oupes son de nomb eux c i è es de su(si)da ing l'é ique e, la ace, l'âge, la na ionali é, poli iques ou eligieuses pa obse a ions ainsi que d'au es con ic ions, sexualiné o ien a ion, sociale si ua ion, e c. ., e leu exis ence dépend an de la poli ique de l'É a , lois législan l'ac i i é du pou oi , an de la socié é e de ses memb es conc e s conscien imen , en isenusių s é éo ypes. Dans ce cas, l'a en ion s'appelle que son disc iminées les mêmes pe sonnes de la socié é e cela dépend non seulemen de l'ac i i é du pou oi , mais aussi de la manque de conscience des memb es de ce e socié é. À ce desc ip eu schléja e comp éhension, que la disc imina ion es néga i e, dé a o us a i ude à l'homme en aison de son ace, sexe, eligion, na ionali é, âge e au es signes. Comme on le oi de desc ip o ies, une pa ie des épondan s déc i en la disc imina ion comme é an de posi ions disc iminéables, ca la pe sonne disc iminée se sen mép isée, humiliée, mép isée, engiée: ce son des ac ions où une pe sonne es enjiée, mép isée ou lui es au emen e usée des possibili és dans di e ses ac i i és en aison de ce aines de ses physiologiques ou d'au es quali és; disc imina ion comp endsai comme la engisme d'un ce ain g oupe de pe sonnes ou pe sonne e ce ains pou oi s- 40 BenD Inė KaLBa | 97 mybių a ômemen . Les pe sonnes disc iminées encon en des di icul és a in de s'amélio e , u ilise des oppo uni és; la dé alo isa ion d'un ce ain g oupe de gens en aison de ce ains de leu s ai s; se mani es e d'un ce ain g oupe de gens, ou d'un indi idu appa enan à un ce ain g oupe de gens soumise, humiliée, endan se sen i in é ieu à d'au es pe sonnes; c'es dign humilia ion d'une pe sonne en aison de son o igine, o ien a ion sexuelle ou au es quali és d'une pe sonne. Les é udian s no en que disc iminéable oujou s dis ingué de au es: un ce ain g oupe de gens exclusion de au e g oupe de gens. G upė peu ê e dis inguée basée su di e s c i è es: selon asée (a oamé icaiečiai, balkanai, eu opiečiai, azijiečiai e . .), selon amžių (jeunesse, ieillesse), selon ly į ( emmes, hommes) e . . Un sondage y éc i qu'excluen ces pe sonnes qui nep i ampen aux au es, quelque chose se déma que: Au es pe sonnes exclu ion, on mon e qu'ils ne son pas els comme isi e son p ésen és comme nep i ampan s dans ce aines sphè es ou socié é. pas une enquê e en indique, que la disc imina ion lema di é umai, qui spli do socié é, o čia ses memb es palaiky i une ou au e posi ion: Man disc imina iona ion associeojasi a ec ce ain ais di é umis. Peu impo e quel bebū ų le ondemen de disc imina ion, mais elle p o ien oujou s de ce ains, clai emen isibles ski umų: noi bal as, emme homme, mangoma ne algoma e pan. Dans le monde ce p oblème es ès opi dans chaque É a di e ses onda ions aces, sexes, e hnines g oupes, couleu s de peau, poli iques g oupes e pan. Ce da inys, si on peu le ainsi appele , subdi ise la socié é en une ce aine pa ie e o cečia occupe une ce aine posi ion. cependan les di é ences elles mêmes en e les gens, é udian s d'a is, son na u elles, la disc imina ion commence alo s, quand de ces excluses pe sonnes son p ises limi e d oi s, possibili és: Puisque les gens di e si é es g ande, les gens na u ellemen son di isés selon leu na ionali é, ace, couleu de peau, ci oyenne é, con ic ions, pziu es, c oyance, o ien a ion sexuelle, langue e au es bases. Le sci s emen lui n'es pas considé é disc imina ion, ca c'es un na u el phénomène. Cependan les cas, où comp e enu de els g oupes humains, ce ains dans ce ains cas son humiliés, ils son donnés moins de d oi s, de possibili és de pa icipe dans la socié é, poli ique, cul u elle, sociale, scien i ique e k ac i i é ces déjà disc imina ion. 4 pou cen des épondan s pensen que la disc imina ion es mieux déc i e pou jois inaccep able ou moins app écié à cause de la ace, eligion, a i ude poli ique su ce aines džiai neapykan a, a s ūmimas: asmuo, ki ų asmenų y a a s umiamas, a odo ques ions, langue, na ionali é; discou s e ac es haineux; c'es humilia ion, injus ice; c'es une conscien e haine, beaucoup plus épandue que nous nous semble. Paminée e k aš u inė disk iminacije ap aška acism: me disc imina ioncija associeojasi a ec le acisme, c'es la même bjeu ieuse o me de celle-ci. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. Disc imina ion dans la langue e la cul u e Li uanies 41 éponses a plusieu s ois men ionné e posi i ioji disk iminacija: au sens posi i signi ie que ce ains g oupes de pe sonnes eçoi en des p i ilèges; possible pos i ie disc imina ion, qui exis e pou des objec i s nobnels, isan la sa is ac ion de l'in é ê public, d'une ce aine pa ie de la socié é qui es plus ulné able e sensible à la p o ec ion, pa exemple, des a an ages à ce ains g oupes sociaux ( éduc ions en oyagean en anspo public u bain é udian s, e ai és). cependan ce e disc imina ion es un hème neplé ojama. l'a en ion es a i ée que ni dans une seule éponse ne pa lez-on de disc imina ion ex e ne, bien qu'elle soi ac uelle e aujou d'hui. Rapidemen con empo ain jeunesse le plus pense su soi, sa place dans la socié é, son ela ion à a ec au es memb es de socié é, en plus de cela, médias éguliè emen appa aî des a icles su les p oblèmes de disc imina ion in é ieu e, donc échappe de ce bubble social n'es pas si simple. D'ailleu s, dans les Li u išku dicyns, sau Ž, su ex e ne disc imina iona ion aussi pas pa lé. La jeunesse comp end la disc imina ion ès la gemen : de la es ic ion des d oi s à la haine, c'es -à-di e, dans le concep un inclu e ce qui n'habi uelle aux signi ica ions du leksema données dans les sou ces lexicog aphiques, cependan , comme men ionnée in oduc ion, un el en endemen du concep ca ac é is ique de no e socié é disc imina ion es ou , ce qui es con ai e à la olé ance. 3. DISCRIMINATIONJ MEDIAJ eKS UoSe Selon la mé hodologie, une elle é ude comp end ois pa ies: données sys éma iques, enquê e e di e s ex es (S-a- ). Habi uellemen ex es analyse occupe le plus de place e commencez- ous des données de nau osaca, cons i uez sépa és discou s ex yns. Malheu eusemen , é udian les concep s sociaux, elle di e si é de ex es n'exis e pas, donc le ex eynas a é é composé de mediijin (in e ne inių naujienų po alų) paieškos selon mo s-clés maniè e. Du o al assemblée 231 cas de pau e ojimen du concep , discu e choisi des cas nonikublian s. Susidėjus sélec ionnés échan illons, clai emen oi , que ceux peu en ê e donnés selon p o ilies, qui cons i ue on cogni y ines dé ini ion base. 3.1. Res ic ion, limi a ion, iola ion, eje emen des d oi s elle no ion de concep es ixée dans les sou ces lexicog aphiques, des opinions des jeunes, a sakymuose. medijų pa yzdžiuose oks są okos u inys aip pa pa i i- namas, ik čia ge iausia ski i su a žymų o mas: 48 BenD Inė KaLBa | 97 ki okie nei isi. mokiniai ne ik kenčia nuo ki ų mokinių, be i jaučia moky ojų galios demons a imą (jie gali įsakinė i, baus i, nepaisy i ki ų impose leu olon é e opinion aux élè es, é alue les élè es en guidan les ne ik a siž elgdami į jų sugebėjimus, žinias, be i į asmenybę, sp ęs i apie élè es pa des c i è es subjec i s), un p éjugé néga i con e ce ains élè es ylesnius, non- o unes ou signi ian un au e opinion que celle du p o esseu (Jonynienė, 2008), e c'es ou e la ques ion de sa oi s'ils essen en la disc imina ion à l'école. 3.3. Disk iminacija = nesan aika Le mo disc iminacija de ien éguliè emen des désan aikos en e Vilniaus k ais o polkų e Li uiniens u s ymo u ankiu. cela liés a ec ce ains poli iciens no u collec e aškus pa élec ions ou aldininkų dési u joue in i ic ime e ainsi ob eni des supplémen ai es a gen . neapykan a à nou eau danssiplieskée po appo , p épa ées Wspolno a Polska associa ion ini ia i e, en coopé a ion a ec Li uanie polkų sąjunga e Li uanie lenkiškų mokyklų moky ojų d augija, ainsi V. omaše skio skundo eŽ . Poli ique p é end esąs disc iminé su le ond de l'e hnie (36), e la appo ée a pa icipé l'union polkų e les enseignan s d augija se plain de disc imina ion dans ous les domaines (37). les Li uans a ec de elles plain es ne son d'acco d e ou nissen a e sščių exemples, que Vilniaus k aš e disc iminés pas polonais, e les Li uu ens, ca igno és cesa ųjų po eikiai (38), aiblninamas non lenkų, mais lie u ių mokyklos (39), e aiki camp de jeunesse Die eniškėse é adin a ašis ine, negana o, V. omaše skis inci e les Li u iens à s'in ég e dans la communau é polkų p imęša (40) e ou e la si ua ion posenakį pa s, ėkia mu. un el accusa ion d'au es disc imina ion condui à la disco de e ou ni une excellen e occasion aux o ces ennemies de dés abilise la si ua ion. 36. V. Tamoše skis se u ou disc iminé en aison na ionali é: k eipėsi į EŽTT i eminė A. Valinsko žodžius. (h ps://www.l y as.l /lie u osdiena/k iminalai/2023/12:27/ news/gi o-lie u io-me cedes-benz-lenkijos-g ei kelyje- ezesi-i-d uskos-ba s ydisc - iminée dans le domaine de l'éduca ion; les e o s pou solidi ie la langue polkų, comme u o-gala-29766425) 37. Lenkų mažumos padė is Lie u oje kelia didelį susi ūpinimą. Lenkų mažuma y a auxiliai e des langues u ilisées dans l'espace public, s a us, son dé aisan s; lenkiški a dai yzdžių, ilus uojančių polkų mažumos eisių pažeidinėjimų mas ą Lie u oje. o icia liuose dokumen uose negali bū i ašomi lenkiškais ašmenimis; ga ių už a- šuose d audžiama naudo i lenkiškus ie o a džių pa adinimus. Tai ik kele as pa- (h ps://www. 3.l /naujiena/lie u a/wspolno a-polska-lenkai-lie u oje-disk i- minuojami-s ie imo-iden i e o-i - u iniais-aspek ais-a naujin a-11-30-n578349) I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. 38. P isiminęs pas a uoju me u iešojoje e d ėje eskaluojamą disk iminacijos au iniu pag indu emą, G. Kazėnas i ino, kad ik ąją disk iminaciją galima pama y i I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena news/daily/li huania/p abilo-ki i- ilniaus- -poli ikai-cia-iskylancios-p oblemos- Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. Disc imina ion des Li uiniens en langage e cul u e 49 no ammen Vilniaus ajone, où igno és Li uiniens po eikiai. (h ps://www.del i.l / es - iesiogine-disk iminacija- au iniu-pag indu.d?id=83337053) 39. Vilniaus apsk i ies lie u iškos mokyklos plain iasi disk iminacija. Le gou e nemen du aion enle a une pa ie de leu a gen e donnai aux lenkiškoms écoles. (h ps://www. 3.l /naujiena/ lie u a/salcininkuose-lie u iskos-mokyklos-skundziasi-disk iminacija-n192453) 40. Die eniškėse o ganis a camp a é é appuie ašis ine, encou ageinančia des e imus en e les na ions. A si ado dien aščių, qui éussi éc i e, que campykloje é ai akad ginama susido o i su ki a aučiais. O š ai Valdema as Tomaše skis ga siai skelbia, Vilniaus k aš e doi in ég o is Li uu ions, e non polonais. Je pense que la in ès ienne à di e que les ais disc imina eu s ne son pas ceux don on ai beaucoup de c i e qui son ainsi appelés, mais ceux qui ne on que blâme ou ce que d'au es. (h pswww.15min. l /ik auknaujiena/s a bu/nuomone- ai-kas-ku s o- au ine-nesan aika-nuo aukos-515-256711?u m_medium=copied) IŠVaDoS a e ec ué une enquê e e en a mis en é idence que: 1. Li u iens leksikog aphiques sou ces (LKŽe, DLKŽ8e e BLKŽ) pa le de la disc imina ion in e ne, seulemen elle oi dans le sondage des jeunes e dans les ex es médiyj, d'où à di e, é udié emps aux consciences des gens disc imina ion ex e ne n'exis e pas ou elle neak uali. des dic ionnai es de mo s in e na ionaux ou nissen plus de signi ica ions, les p emiè es ko elien a ec Visuo ine Li uiniens encyclopedia e Poli ikos mokslo encyclopediniu žodynu, aigi, elles y son p ésen ées e in e nes, e ex e nes disc imina ions signi ica ions, en plus, ŽŽ indique que l'é ude du concep de la sphè e poli ique e sociale s'é end dans d'au es (biologiją, ekonomą), plin a e šnekamojoje kalboje. 2. Les jeunes disc imina ion comp ennen ès la gemen : de la es ic ion des d oi s à la haine, c'es -à-di e, à la no ion inclu e ce qui n'habi uel aux signi ica ions de lexemos données dans les sou ces lexicog aphiques, cependan , comme men ionnée in oduc ion, un el comp éhension du concep es ca ac é is ique de no e socié é disc imina ion es ou ce qui es con ai e à la olé ance. 3. Dans les médias ac uelles on pa le de conc e s es ic ions des d oi s, qui accen uen VLee e Vai ke ičiū ės ocodyne: pou cause âge, handicap, sexe, si ua ion sociale, p o ession, langues, na ionali és, aces, poli iques pažiū ų. Quelle que soi conc è e o me de disc imina ion, les uni une commune pensée c'es cons ic ion, limi a ion, eje men . On pou ai di e que la disc imina ion de ien madingu mo e sans con ex e es di icile explique - 50BenD Inė KaLBa | 97 kinama, ca , pa exemple, la pe cep ion de ce e no ion pa mi les en an s ko eliuoja a ec les éponses des jeunes, mais éla gi enco e plus ce e pa yčios, e milieu scolai es subiis humilia ion ( iek élè es, ie enseignan s), yčiojimasis de p oblèmes de san é, en an s se sen en eje és à cause de la ichesse des pa en s, na ionali é, o ien a ion sexuelle e k . 4. Comme men ionné in oduc ion, les scien i iques p é enden qu'il n'y a éclai us, uni e salaus concep de disc imina ion de con enu, elle dépend du y ėjo, ma iè e e de la pe sonne humaine pe cep ion. basé su S-a- analyse il peu ê e a i mé qu'aujou d'hui – kieno no s eisių ap ibojimas, su a žymas, pažeidimas; – asmenų ski ingas e inimas; disc imina iona ion pou les Li uaniens son : desmina ion de pe sonnes, humilia ion, mép is, engims, haïquan s, eje és, pa ychés; – nesan aikos pag indas. ŠaL InIaI BLKŽ – Bend inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2013–2023. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l / bend ines-lie u iu-kalbos-zodynas/ [žiū ė a 2023-03-15]. DLKŽ8e – Daba inės lie u ių kalbos žodynas (in e ne inis), y . ed. S. Keinys, 8-as pa ais i papild. leid., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /daba ines-lie u iu-kalbos-zodynas/. LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas, 1–20 (1941–2002), ed. kolegija G. nak inienė, J. Paulauskas, . Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, y . ed. G. nak- inienė, e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008 (a naujin a e sija, 2018). P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /lie u iu-kalbos-zodynas. PmeŽ – Poli ikos mokslų enciklopedinis žodynas, a s. ed. a. Jankauskas, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla, 2007. ŽŽ – Ta p au inių žodžių žodynas, edak o ių a yba a. Kaulakienė, S. Keinys, B. Ku kulis, V. ačiūnai ė, V. Žalkauskas, Vilnius: alma li e a, 2013. Vai ke ičiū ė Vale ija, 2001: Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Žodynas. VLEe – Visuo inė lie u ių enciklopedija (elek oninis a ian as), Vilnius: mokslo i enciklopedijų leidybos cen as. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l / [žiū- ė a 2023-04-06]. al a.l anyks a.l del i.l l y as.l l .l I ena Sme onIenė. Disk iminacija lie u ių kalboje i kul ū oje 51 m.kaunodiena.l mlaikas.l sekunde.l 3.l uni e si e ozu nalis as.k . u.l ziniu adijas.l 15min.l LI e a Ū a Be esne ičiū ė Vida, Leončikas adas 2009: Disk iminacijos su okimas Lie u os isuomenėje. – Filoso ija. Sociologija 20(4), 335–343. Janušauskienė Diana 2019: Disk iminacijos su okimas i požiū is į lygių galimybių p incipo už ik inimą Lie u oje. – Filoso ija. Sociologija 30(2), 100–107. Jonynienė Ži ilė 2008: Vaiko eisių įgy endinimas: mokyklos demok a- ėjimo odiklis. – Socialinis da bas 8(2), 51–64. mikulionienė Sa mi ė 2008: Disk iminacija dėl amžiaus: samp a a, aiškos o mos i s i ys. – Socialinis da bas 7(1), 11–18. okune ičiū ė-ne e auskienė Laima 2011: Disk iminacijos ap aiškos: ak uali būklė bei endencijos an idisk iminacijos s i yje Lie u oje. – Filo- so ija. Sociologija 22(2), 115–128. Valen ina ičius Vy au as (sud.) 2010: Disk iminacija aukš ajame moks- le: leng a eo iškai, sudė inga įgy endin i. Vilnius. V einha d Joli a 2012: Iden i ica ion o he eliabili y o me hodologi- cal cha ac e is ics o quali y in he diagnos ic ins umen o mobbing as disc imina ion in employee ela ions on pu pose o imp o e he clima e in Li huanian o ganiza ions. – T ans o ma ions in business and economics 11(2), 218–232. Gau a 2024-04-14 Adop é 2024-05-27 IRENA SMETONIENĖ DISCRIMINATION IN THE LITHUANIAN LANGUAGE Il es à no e que la Commission n'a pas é é en mesu e d'examine le cas. AND CULTURE Summa y he wo d disc imina ion comes om La in and means ‘dis inc ion. I is used in se e al con ex s and is de ined di e en ly. In one case, i e e s o indi iduals (in- 52 BenD Inė KaLBa | 97 e nal disc imina ion) and in ano he o a pa icula s a e and i s ci izens (ex e nal disc imina ion). In popula usage and public discou se in Li huania, he e m disc imina ion is no clea and well-es ablished, and is some imes used inde ini ely o e e o any mani es a ion o pe cei ed un ai ea men and in ole ance. Some Li huanian dic iona ies ( he Dic iona y o S anda d Li huanian Language, BLKŽ) choose o gi e examples o he objec s o disc imina ion, while o he s use he mos gene al meaning ( he academic Dic iona y o Li huanian, DLKŽ). Les jeunes on une ès la ge comp éhension de disc imina ion, allan de la es ic ion o igh s o ha ed, ce qui signi ie qu'ils incluen in he concep wha is no ypical o he lexicog aphic meanings o he lexeme, and his unde s anding o he concep is ypical o ou socie y - disc imina ion is e e y hing ha is agains ole ance. he analysis o media ex s has highligh ed he main p o iles o he concep : es ic ion, limi a ion, iola ion, eje ; bullying, humilia ion; disco d. Il de ai ê e no é que child ens unde s anding o disc imina ion is much b oade han ha p o ided in he dic iona ies. he con en o he concep comp end ou ce qui les blesse: quand leu amille ou appa ence es moquée, quand ils son en iés, commen en an s qui s'habillen mal e un ashionably, ou qui hail de zones u ales, ou son su poids, ou lu e académiquemen , ou manque d'hygiène, ou son di é en s de leu s pai s, son ai és. S uden s no only endu e mis ea men om hei pee s bu also pe ce e a display o au ho i y om hei eache s. esea che s a gue ha he e is no clea , uni e sal de ini ion o disc imina ion; a he , i depends on he esea che , he ma e ial, and he indi iduals pe sonal pe cep ion. Based on he analysis, i can be concluded ha disc imina ion in Li huania oday includes: es ic ion, limi a ion, and iola ion o someones igh s. di e en ial ea men o indi iduals. unde mining, humilia ion, con emp , opp ession, ha ed, ejec ion, and bullying. he basis o disco d. KEYWORDS: disc imina ion, es ic ion, limi a ion o igh s, beli ling, humilia ion, bullying, disco d, language. I ena Sme onIenė Vilniaus uni e si e as Lie u ių kalbos ka ed a Uni e si e o g. 5, Vilnius [email p o ec ed] I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. I ena Sme onIenė. Disc imina ion dans la langue e cul u e des Li uaniens 53 IRENA SMETONIENĖ DISCRIMINATION LIETUVI KaLBoJe E KULTŪ oJe Disc imina ion es une o me de disc imina ion ondée su le sexe. San auka Le mo disc imina iona ion es issu du la in des langues e signi ie ‘a sky imas. Il es u ilisé dans plusieu s con ex es, donc dé ini di é emmen . Dans un cas cela conce ne des pe sonnes ( idinė disk iminacija), dans l'au e a ec un ce ain É a e ses ci oyens (išo inė disk iminacija). En Li uanie populia iojoje a osene e publiajame disku se le e me disc imina iona ion n'es pas clai e nusis o ėjęs, pa ois u ilisé neap éėž i, isan à en ade n'impo e quelles numanomo i ingu compo emen e in ole ancijos app essaškas. Desi Li u iški mo sini choisissen pa exemplesus ou ni obje s de disc imina ion (BLKŽ), d'au es choisissen commun iause signi ica ion (DLKŽ8e). La jeunesse comp end la disc imina ion ès la gemen : de la es ic ion des d oi s à la haine, c'es -à-di e, à la no ion incluen e ce qui n'ê einga aux signi ica ions de lexemos p ésen ées dans les lexicog aphiques sou ces, elle comp éhension du concep ca ac é is ique de no e socié é disc imina ion es ou , ce qui es con ai e à la olé ance. ex s médiés analyse a mis en é idence les p incipaux p o ils de no ion: cons ic ion, limi a ion, iola ion, eje ; pa yches, humilia ion; nesan aika. l'a en ionn es que la disc imina ion en an s comp ennen beaucoup plus la ge, que ou nissen les mo s. Dans le con enu du concep , les en an s incluen ou ce pou quoi ils on mal: quand se moquen de la amille, de l'appa ence, de quelque chose es en ié, commen on ai e a ec ceux qui neg agemen e nonmodémen se p épa en ou son de la campagne, qui son apkūnus, qui mal é udien , ne obse en hygiène, a ec ceux qui son di é en s ous ni. les élè es non seulemen sou en de au es élè es, mais e sen en les enseignan s pou oi démons a ion. les scien i iques p é enden qu'il n'y a é idus, uni e salaus con enu de la no ion de disc imina ion, elle dépend du y ėjo, ma iè e e humain de pe cep ion pe sonnelle. basé su l'analyse e ec uée, il peu ê e a i mé qu'aujou d'hui disc imina iona ion pou les Li uaniens son : – kieno no s eisių ap ibojimas, su a žymas, pažeidimas; – asmenų ski ingas e inimas; desmina ion de pe sonnes, humilia ion, mép is, engims, haïquan s, eje és, pa ychés; – nesan aikos pag indas. ESMINIAI ŽODŽIAI: disk iminacija, su a žymas, eisių ap ibojimas, menkinimas, humiliimas, pa yčios, nesan aika. I ena Sme onIenė Vilniaus uni e si e as Lie u ių kalbos ka ed a Uni e si e o g. 5, Vilnius [email p o ec ed]