Naujas etimologinis rusų kalbos žodynas

ZAGADNIENIA JĘZYKOZNAWSTWA LITEWSKIEGO IV AKADEMIA NAUK LITEWSKIEJ SRR NOWY SŁOWNIK ETYMOLOGICZNY JĘZYKA ROSYJSKIEGO A. SABALIAUSKAS Już od ponad pięćdziesięciu lat M. Fasmer z powodzeniem pracuje na polu językoznawstwa. Językoznawcom, zwłaszcza tym, którzy w taki czy inny sposób stykają się z zagadnieniami slawistyki lub językowych stosunków narodów Europy Wschodniej, dobrze znane są takie dzieła M. Fasmera, jak: „T 'pex0-cJiaBanckue smoanTM (1909), „Studien zur albanesischen Wortforschung“ (1921),,,Osteuropdische Ortsnamen“ (1921),,,Untersuchungen ūber die altesten Wohnsitze der Slaven I: Die Iranier in Sūdrussland“ (1923),,, Wikingerspuren in Russland“ (1931),,,Beitrige zur historischen Volkerkunde Osteuropas® (1932-1936), „Die Slaven in Griechznland“ (1941), „Die alten Bevdlkerungsverhiltnisse Russlands® (1941) i in. Jednak wszystkie te prace były jak gdyby studiami przygotowawczymi do kapitalnego dzieła M. Fasmera — etymologicznego słownika języka rosyjskiego?!. Zarówno pod względem objętości, jak i materiału faktycznego słownik ten przewyższa nie tylko wcześniejsze słowniki etymologiczne języka rosyjskiego, lecz także w ogóle słowniki etymologiczne języków słowiańskich. W słowniku M. Fasmera analizuje się nie tylko pochodzenie wyrazów rosyjskiego języka literackiego, lecz podaje się również rozmaite dialektyzmy, nazwy własne miejsc i osób, wyjaśnia się wyrazy z różnych zabytków języka rosyjskiego za pomocą języków sąsiednich, a także zachodnioeuropejskich. Podaje się w nim nie tylko zapożyczenia czy kalki z języków obcych, lecz często wskazuje się również na rozpowszechnienie wyrazów rosyjskich w językach innych narodów. Słownik M. Fasmera jest pod różnymi względami przydatny również dla badaczy języków bałtyckich. O tym, ile miejsca w słowniku poświęcono materiałowi języków bałtyckich, świadczy już sam fakt, że w indeksie wyrazów, który w rzeczywistości nie jest jeszcze kompletny, znajdujemy około trzech tysięcy wyrazów litewskich, prawie dwa tysiące łotewskich i około pięciuset pruskich. W słowniku wyjaśnia się pochodzenie bałtyckich nazw miejscowości występujących w dawnych zabytkach języka rosyjskiego, analizuje się nazwy plemion bałtyckich, niektóre imiona i nazwiska itp. (por. Buaus I, 200; Bumsuxu I, 205; [epemesa I, 3425 MXKemo imo I, 418; »cmwydo I, 428; Jlamseona II, 19; aamonu II, 19; Jlusuxu II, 40; Jlumsa II, 46; Hemax II, 211 i in. ). Dla czytelników litewskich niewątpliwie interesująca jest kwestia rozpowszechnienia słów bałtyckich w języku rosyjskim. Aby naświetlić tę kwestię, w słowniku M. Fasmera również poświęca się ! Rosyjski słownik etymologiczny Maksa Vasmera, tom pierwszy: A—K, Heidelberg, 1953, 712+XLVII s.; Tom drugi: L—Ssuda, Heidelberg, 1955, 712 s.; Tom trzeci: Sta —Y, Heidelberg, 1958, 697 s. 319