Literatūrinės kalbos ryšiai su gyvąja kalba

LITEWSKIEJ JĘZYKA STRUKTURY BADANIA LITEWSKIEJ JĘZYKOZNAWSTWA ZAGADNIENIA, XXVI (1987) PRANAS KNIUKSTA LITERACKIE JĘZYKA ZWIĄZKI SU ŻYWYM JĘZYKIEM Setna rocznica urodzin Juozasa Balčikonisa jest ważnym wydarzeniem w naszej lingwistyce, świętem kultury ir języka. Symboliczne jest to, że lata, które upłynęły od jego urodzin, jo obejmują całą historię współczesnego litewskiego języka literackiego. J. Balčikonis ujrzał świat, gdy prasa ostatecznie przesądziła o podstawie języka ir ogólnego — zasadach, które później ir ugruntował i rozwinął Jonas Jablonskis. J. Balčikonis rozwijał ir się i dojrzewał su wraz z ne ogólnym językiem literackim. Jo jego iš poglądy w części ukształtowały J. prace i idee Jablonskisa, ir w części iš zaś te same warunki społeczne, które oddziaływały na litewski ir język literacki. Do J. poglądów Balčikonisa najbardziej przylgnęła J. zasada Jablonskisa, że podstawą języka literackiego jest żywy język. J. Balčikonis jį stosował ją we wszystkich dziedzinach praktyki — językowej — w tłumaczeniach, poprawianiu języka, ir nauczaniu języka w — ir jo szkole średniej i wyższej — i przestrzegał jej przez jo całe życie. W ciągu sześciu dziesięcioleci działalności litewski język literacki ir ostatecznie się uformował, został rozwinięty i nieco się zmieniał ir ji sama, jej ir teoria, wreszcie ir stosunki z innymi su dziedzinami języka, ale nic nie zachwiało zaufaniem profesora do żywego języka. J. Strategia Balčikonisa była prosta i ir jasna: mów i pisz tak, ir jak mówią ojcowie i sąsiedzi. vo ir Į Patrząc na język literacki z dzisiejszej perspektywy, takie stanowisko może wydawać się nieco jednostronne, ale profesor stosował je jį bardzo owocnie: odpowiadało ono potrzebom ówczesnych okoliczności. ir Taką metodę wypracował sobie, gdy niemal całe społeczeństwo, poszukując sposobów wyrazu języka literackiego, niemal w iš całości zaczęło podążać ir drogą mówionego języka ludowego, a drogę językową rozpoczynało od gwar i ir dialektów. Użytkownicy języka literackieir go nie mieli innej godnej zaufania podpory. Iš kraju į ją wkradały się «głównie ir obce kalki składniowe, prymitywnie tworzone według wzorów innych języków. J. Balčikonis przede wszystkim troszczył się o ochronę młodego pokolenia przed tą chorobą; musiało ono przejść przez rozstaje gwarowego i ir ogólnego języka literackiego. Najlepszą odporność na nią mogła kształtować żywa mowa, ćwiczenia profesora były niczym gimnastyka o lecznicza, której nie zastąpią żadne fabryczne lekarstwa. Profesor nauczał na konkretnych przykładach, jeszcze bardziej rozwijając ir intuicję i wyczucie ir języka. — ir Gdy pozycja żywej mowy jest mocna, ja można polegać na be dowodzeniu ir reguł. Język literacki nigdy nie ograniczał się do zasady „tak ludzie mówią”. Im dalej, tym bardziej zaczęło być potrzebne inne oparcie oraz inne ir argumenty. Okoliczności społeczne, potrzeby społeczeństwa i zmiany językowe tworzą nowe problemy językowe, a praktyka językowa staje się bardziej złożona. Pojawiają się innowacje, których nie można już uważać za "prostą negatywną przeciwstawność żywej mowy. Językowi literackie115 mu nie wystarcza już to, co bezpośrednio czerpie się z języka tradycyjnego. Na jej wzór tworzone są nowe słowa i wyrażenia, rozszerzają się możliwości słowotwórstwa i składni. Język literacki staje się bardziej samodzielnym systemem, coraz bardziej zaczyna opierać się na własnych zasobach, poszukuje własnych wzorów i praw. Żywioł języka zaczyna być uważany za niższy szczebel, na wyższym znajduje się gramatyka ze swoimi regułami, których trzeba się nauczyć i zapamiętać. Bezpośredni wpływ żywego języka traci decydujące znaczenie i nie może już przyćmić planowego porządkowania języka. Mowa mieszkańców wsi albo nie dostarcza potrzebnych odpowiedników, albo nie zaspokaja już zwiększonych potrzeb języka. Język wydaje nowe odrosty, które należy sprawdzać innymi sposobami. Zasada tradycyjnego żywego języka staje się ograniczona również dlatego, że przybywa ludzi, którzy dorastali bez niego. Nie mogą nauczyć się z tego, „jak ludzie mówią”. Przez pewien czas można ignorować interesy użytkowników języka bezdialektowego, ale z biegiem czasu również trzeba będzie coś z nimi zrobić. Pozostawiona bez nadzoru urbanizacja ich języka zaczyna oddziaływać na cały język. J. Balčikonis uważał ją za nieuniknione zło i, jak wynika z listu do L. Dambriūnasa, przesadnie dramatyzował: „Ogarnia mnie lęk, co stanie się z naszym językiem, kiedy jego los weźmie w swoje ręce dorastające w miastach pokolenie — bez gwary, bez żywego poczucia języka. Co się stanie, obrazowo przedstawił dr Algirdas Margeris w swoim dziele „Słownik angielskich zapożyczeń językowych u ir Litwinów w Ameryce”. Retoryczne pytanie postawione przez profesora staje się dla nas całkiem realne, ale ani z językowego, ani ze społecznego punktu widzenia nie możemy zgodzić się z podyktowaną polemiką odpowiedzią na nie. Samo życie wymaga, aby spojrzeć na tę kwestię oczami teraźniejszości i wyciągnąć z tego własne wnioski. Już teraz pokolenie wychowane w miastach wykonuje różnorodną pracę związaną z praktyką językową. Mamy niemało bezdialektowych pisarzy i dziennikarzy, nauczycieli lituanistów i krytyków literackich, redaktorów. Zasadniczo uzasadniony był niepokój profesora z powodu słabnącego wyczucia językowego. Z prasy, a zwłaszcza z niepublikowanych tekstów i języka mówionego, widzimy, że szybko przybywa ludzi, którym zaczyna go brakować. Tworzy się coraz to nowe, zniekształcone znaczenia słów, dziwne sztuczne konstrukcje składniowe, łączy się niezgodne formy i znaczenia wyrazów. Słabnące wyczucie języka wyraźnie pokazuje nawet niewłaściwe używanie przymiotników z przyrostkiem -iškas (gyvenimiškas patyrimas) oraz ślepe dołączanie przyrostka -inėti do czasowników (Likus penkioms minutėms, atsilikinėjome penkiais taškais). Człowiek mający wyczucie języka bez wahania powie —buvome atsilikę. Używanie form złożonych (nemokėjimas jos vartoti) w ogóle dobrze świadczy o wyczuciu językowym człowieka. To samo można powiedzieć o narzędniku orzecznikowym, rzeczownikowym używaniu wyrazów przymiotnikowych (iš pasakyto matyti, nurodytą reikia vykdyti). O głuchocie językowej świadczą tak używane formy czasowników: Nuvykau stebėti Diusburge įvykusias pasaulio pirmenybes. Jak można obserwować to, co już się wydarzyło? Za takie problemy językowe po części, bez wątpienia, odpowiada oderwanie środowiska miejskiego od źródeł żywego języka. Lecz utożsamiać miasto z niepoprawnym językiem i przypisywać mu wyłącznie wi1 Balčikonis J. Rinktiniai raštai. —Wilno, 1982, t. 2, s. 260—261. 116 byłoby obraźliwe, niesprawiedlir iwe, ir przypisywać te problemy. Językowy bełkot ir znajdujemy w pismach autorów pochodzenia o wiejskiego, we współczesnej wsi można usłyszeć takie językowe śmieci, że, K. jak powiedział Saja, „aż wstyd słuchać“?. Teraz coraz ważniejsza ne staje się ir opozycja 0 między ir językiem miejskim i wiejskim, żywym i — sztucznym ir albo, co jeszcze ważniejsze, prawdziwym i zniekształne conym. Największe o zagrożenie stanowi sztuczny, nieudolnie zniekształcony język. Już nie wystarczy powiedzieć, że podstawą języka literackiego jest żywy język. Oddalając się od niego, nieuchronnie popełniamy śmiertelny ne grzech. Niegdyś dominujący taki pogląd podważyła teoria stylów funkcjonalnri ych — praktyczny język dziedzin ir specjalistycznych. Choćby nie ir wiadomo jak dobrze znać żywy język i najbardziej ir pomysłowo posługiwać się jego środkami, bez użycia specjalistycznych terminów i składni ar stylów specjalistycznych nie rozważy się naukowych problemów kosmonautyki i ar ekonomii politycznej, nie napisze się „Kodeksu cywilnego”, nie przetłumaczy się „Przepisów ruchu drogowego”. Opozycję żywego i ir specjalistycznego, inaczej — mówiąc sztucznego, języka określa tu użytkownik ne języka i styl funkcjonalno y. Własnej drogi do į ogólnego języka literackiego szuka pokolenie, które be wyrosło pod bezpośrednim wpływem żywych gwar. Nie może ono polegać na mowie swojego środowiska społecznego. Pewne podstawy zdobywa w szkole, która wtłacza człowieka w o ši sztywne ramy norm. į Rady gramatyk, podręczników i dzieł normatywnych nie wystarczają, świadomy, wykształcony ko użytkownik języka ich ir potrzebuje. Poszukuje własnego su stosunku do języka, dostosowuje ją su swoją psychikę ir do potrzeb, stara się urządzać to po swojemu. Poszukuje sposobów unikania szablonów, stara się jakoś załatać luki powstałe wskutek utraty środków wyrazu żywego języka. Iš Z posiadanych rezerw tworzy nowe kombinacje: zmienia odcienie łączliwości wyrazów, łączy zjawiska różnych dziedzin i ir okresów historycznych, od wyrazistych form syntetycznych przechodzi do logicznych opisów analitycznych. Na różne sposoby tworzy się iluzję wyrazistego, elastycznego ir języka, przynoszącą pociechę i zadowolenie tym, którzy ir w dzieciństwie nie mieli iš styczności ze źródłami żywego su języka, lecz chcą za jego pośrednictwem wyrazić siebie i wypowiedzieć twórcze słowo. Nic dziwnego, że wpływ żywego języka na język literacki stopniowo słabnie. Jest to obiektywne, ir nieuniknione zjawisko, podobnie jak zanik żywej przyrody pod wpływem chemii czy zwiotczałe mięśnie w epoce techniki. ar Tylko stosunki między dawnymi i ir nowymi jų zjawiskami językowymi, be obiektywnymi sprzecznościami, dodatkowo komplikuje subiektywne nastawienie ludzi. Przywykliśmy nieufnie wypowiadać się o nowościach tylko dlatego, że tradycyjny język ich nie znał. Zwolennicy nietradycyjnyjų ch odmian języka przez długi czas z trudem dążyli do równych ir praw ze wszystkimi. Teraz zaczynamy odczuwać także rzecz przeciwną — żywy język zaczyna się traktować z góry, jakby był czymś przebrzmiałym. Skrytykowany za sztuczny styl ktoś próbuje już ti iš odparować, że pisze į nowocześnie, „po europejsku”. Ośmielają się nawet ogłaszać w ne prasie, że za obecne problemy języka litewskiego winny jest... „język wieśniaków”. W czasach J. Balčikonisa, w środowisku kształtowanym przez idee, trudno byłoby sobie wyobrazić taką myśl, a teraz poważni językoznawcy polemikę z autorem takiego poglądu zaczynają od tego, że także oni „wielokrotnie jo twierdzili dokładnie to samo”, choć w rzeczywistości tego nie robili. Przecież czym innym są różne funkcje języka literackiego, z których jedna sama pap- * Saja K. Odpowiedzi na pytania „Kultury języka”. —Kultura języka, 1976, zesz. 31, s. 7. 117 Język literacki nie może tego dokonać, ir zupełnie inne są — nieograniczone możliwości języka beletrystycznego. Czym innym jest szukanie sposobów poszerzania i wzbogacania żywego języka, a czym innym — wyniosłe odwracanie się od niego. Negatywne nastawienie do żywego języka może wyrządzić wiele szkody. Ogłosiwszy, że język tradycyjny jest przestarzały, łatwo możemy usprawiedliwić wszelkie odchodzenie od niego, przestać przestrzegać jego praw, pisać tak, jak komu į przyjdzie do głowy. Jak pokazują współczesne pisma, niemała część prawdziwych indywidualnych twórców języka iš przekracza dozwolone granice, ir narusza ducha języka litewskiego, a czasem także obowiązujące o zasady. ir Kiedy autor przestaje odczuwać związek z żywym su językiem, nawet podstawowe normy językowe trzeba sprawdzać według zaleceń gramatyk i podręczników pisanych. kų ir Pisarz albo zaczyna tworzyć język indywidualny, przekraczając ogólne normy i skłonności, albo pisze gramatycznie nienagannym, lecz pozbawionym indywidualnego ir polotu i zapachu stylem. Najpewniejszy sposób tworzenia elastycznego, naturalnego, ir indywidualnego stylu to twórcze wykorzystanie tego, co istnieje w żywym języku. ir — Trzeba pogrzebać w podłożu języka, przeszukać jeszcze nieudeptane zakamarki, rozplątać splątane pętle użycia ir iš z codziennych słów samemu zawiązywać nowe węzły. Ir wszystko trzeba robić delikatnie, aby nie przerwać korzeni, które poruszone przez ciebie słowo zapuściło w systemie języka. į Trzeba czuć, co i jak ir ukształtowało się tutaj przez wieki, co ką można poruszać, a czego nie wolno ko dotykać palcami. Tą to wyczucie do dziś najlepiej kształtuje tradycyjna mowa mieszkańców wsi. Ji zgromadziła poglądy narodu, jego sposób ir myślenia i smak, w najmniejszym stopniu została ir dotknięta stereotypami i obcymi wpływami. Mowę wieśniaków oceniamy przez ne iš pryzmat ar sentymentu o przyzwyczajenia, ponieważ najbardziej odpowiada ona istocie i podstawom całego ir naszego języka. Tym, którzy į muszą podążać za literaturą chodnikami, żywą mowę najlepiej zastępuje folklor, literatura klasyczna ir oraz słowo pielęgnowane w rodzinie. Wszystko to pomaga ir wykształcić wyczucie języka poczucie języka, w ir którym be trudno znaleźć właściwy stosunek języka indywidualnego do reguł, ir su ir su jų nieskrępowany żywą mową. Oczywiście folklor nie może zastąpić stylów funkcjonalnych ani zaspokoić potrzeb codziennego języka ludzi niemówiącji ych gwarą, lecz pomaga ir rozwijać i podtrzymywać wyczucie języka, którego coraz bardziej zaczynamy odczuwać brak. Pewne konflikty z żywą su mową mają już językoznawcy, choć ir doskonale rozumieją i uznają jej znaczenie. ir J. Balčikonis nie mówił o sprzecznościach zasad ir zwykłego języka: albo uważał żywą mowę za dowód, którego nie trzeba już wyjaśniać, albo opierał się na wyprowadzonej z niej regule. Najczęściej powtarzał regułę, że iš celownik z bezokolicznikiem jest właściwy wtedy, gdy wskazuje się środek służący do wykonania su czynności. Może ir ne obejmował wszystkie ji przypadki żywego języka, iš lecz wyraźnie wyprowadzono z niego jej przykłady. Jeśli żywy język nie zgadzał się su z jakąś ogólniejszą regułą, Balčikonis opowiadał J. się za rzeczywistym użyciem. Taka była cała jo praktyczna działalność w zakresie kultury języka. Teoretyczntą ie swoje stanowisko przedstawił, pisząc o Nazwę jeziora Bilso: „jak wymawia się w żywym języku, tak ir należy o używać”, dalej ironicznie dodaje: „Wobec faktów ir prawa metatonii muszą zamilknąć“®. Autentycznych faktów językowych J. Balčikonis, jako ir K. Būga, nie podejrzewał * Balčikonis J. Pisma wybrane. — V., 1978, t. 1, p. 384, 118 ir nie zabraniał używać ich w języku literackim, niezależnie od ar tego, czy obejmowały je zasady pisane, czy nie. Obecnie praca nad normalizacją języka stała się bardziej rygorystyczir na i racjonalna. Koniecznie chcemy wszystko mierzyć według zasad, według nich kodyfikować i oceniać to, co jest ir praktycznie używane. Zasady stają się bardziej formalne, szersze i bardziej sztuczne. ir Zrozumiałe, że pomaga to łatwiej regulować nowe zjawiska językowe. Ułatwia to standaryzację na specjalnych sposobów wyrazu, na przykład środków tworzenia terminów, sztamp prawniczego języka ar kancelaryjnego. Rozszerzane prace systematyzacyjne dochodzą do takiej granicy, że zaczynają ścierać się z żywym językiem. su Niebezpieczeństwo nadmiernej normalizacji polega na tym, że chcemy pomieścić w į zasadach wszystkie zjawiska językowe, a to, co się w nich nie mieści, o staramy się „poprawić” albo ogłaszamy nienormatywnym. Do tej jų kategorii zalicza się najniewinniejsze fakty żywego języka. Iš W prasie praktycznie wyeliminowano już formę liczebnika mnogiego vieni, pozbawioną przyrostka -er-. Podnosi się rękę przeciwko formom zaimkowym przymiotników pierwszy, ostatni, opierając się na ogólnym twierdzeniu, że przymiotniki z przyrostkiem -inis nie mają form zaimkowych. Do naruszeń normy zalicza się akcentowanie słów masina, Eurdpa, chociaż takie akcentowanie jest szerzej rozpowszechnione niż mašina, Europa. Poszukuje ir się i znajduje wciąż nowe rzekome błędy, na przykład be j wymawia się melioracija. Iš język takiej działalności więcej traci, niż zyskuje. Ji nigdy nie mieściło ir się, teraz nie mieści się w į formalnych regułach. Tak pięknie ujął to K. Ulvydas: „Żadne reguły, nawet gdyby opracowywały je dziesiątki naukowców przez dziesiątki lat, nie zdołają objąć, wyczerpać ani ir rozwiązać w całości wszystkich możliwych przypadków użycia języka mówionego”- *. Aby praca nad kodyfikacją kultury języka ir nie rozmijała się z żywym językiem, su należy zachować równowagę między skodyfikowanym a ir rzeczywistym użyciem. Su Z tym, co realnie istnieje w je języku, lecz nie pasuje do reguł pisanych, należy postępować ostrożnie. Iš Zjawisko pozornie nieregularne może stać się zupełnie naturalne, jeśli į jį spojrzymy z innej perspektySu wy: system języka ji może pięknie powiązać z inną, nieco nė gorszą, lecz ne tylko formalną i ne bezpośrednią regułą. ir Liczebnik vieni ir be możemy zrozumieć jako liczebnik zbiorowy, ponieważ liczbie mnogiej ta właściwa jest forma wszystkich liczebników zbiorowych. Widać to wyraźnie w celowniku i iš narzędniku iš drugiego liczebnika porządkowegir o: proste jų (główne) formy to liczba podwójna dviem, dviem, — liczba mnoga liczebników zbiorowych — rodzaju ir męskiego i żeńskiego dvejiems, dvejoms; — dvejais, dvejomis. To samo ir su trzecim iš liczebnikiem porządkowym— zaimkiem: trims — trejiems, trejéms; trimis — trejais, trejomis. Te liczebniki wyróżnia jeszcze dodatkowa cecha — przyrostek — -ej-, nadający liczebnikom zbiorowym właściwą postać brzmieniową. Część form z nim be jest iš wręcz trudna do utworzenia, np.: dv(ej)oms, dv(ej)ais. Począwszy od formy ir „czterech” ir podstawowych liczebników zbiorowych są mnogie, dlatego jedyną cechą różnicującą staje się jų przyrostek TO -er-, np.: penki, penkios penkeri, — penkerios. Ją zaczynamy wyobrażać sobie jako niezbędny dla wszystkich liczebników zbiorowych: liczebnik vieni przekształcamy * Ulvydas K. Zasady interpunkcji współczesnego litewskiego języka literackiego. — Kultura języka, zesz. 1963, 5, p. 15. 119 į vieneri, o Krėvės W „Gilšėje” znajdujemy nawet podobnie przekształcony Už liczebnik trejeri: trisdešimt trejerių metų atsiminsiu...® Bez żadnych wątpliwości jest to forma wymyślona, przypadkowa. Tam, po sześciu wersach, są trzydzieści trzy lata, a po kilku stronach także jeden roczek. Liczebnikowi vieni nie są potrzebne przyrostki rozróżniające formy -erne — od liczebnika głównego wyraźnie oddziela go forma liczby. Liczebnik główny vienas ze względu na swoje znaczenie nie może mieć liczby mnogiej, jest ona potrzebna jedynie jako forma mnożna. Sztucznie utrudniona wymowa i akcentowanie słowa Europa. Mamy zasadę, że samogłoskę o w wyrazach międzynarodowych wymawia się krótko, dlatego akcent musi z niej przeskoczyć na krótką sylabę końcową: proza, sofa, a ze względu na ogólny porządek także Europa. Wiele gwar spolszczyło to słowo i wymawia je z długą tą — su o ir jį akcentuje inicjalnie —Eurdpa. Wiejski wariant wymowy Eurdpa jest równie prawidłowy jak unormowana Europa, a co najważniejsze — bardziej naturalny i wygodniejszy, ponieważ chroni przed błędami akcentowania. Gdy normalnie występujące w języku fakty nie pasują do sformułowanej jednolitej reguły, należy bardziej tolerować warianty norm. Nie ma potrzeby, aby redaktorzy i korektorzy koniecznie robili jeden z jednego. ir iš Į Na powitanie „laba diena” śmiało możemy odpowiedzieć formą biernika „lūbą diėną”. Można doskonale uzasadnić internacjonalizmy z długim akcentem su oksytonicznym, takie jak o, Europa ir séfa. Ir „mašina” ne jest zresztą rozpowszechniona, a wynika to z tendencji żywego języka do akcentowania pierwszej sylaby trójsylabowych internacjonalizmów. Ta tendencja nie została zbadana ani opisana, lecz jest wyraźnie odczuwalna. Jį Świadczą o tym takie słowa jak „talentas- ”, ir „procentas”. Dlatego całkowicie zrozumiałe są szeroko rozpowszechnione warianty akcentowania konkursas, transportas, trimestras, vagonas, które podobnie jak mūšina nie budziły u J. Balčikonisa żadnych wątpliwości. Nie można nazywać człowieka nieukiem z powodu takiej wymowy tych słów. Przez nadmierną „poprawność” zabraniamy człowiekosu wi jeździć ir taksiū su spacerować pensnė. Rzucając się na niewinne słowa żywego języka, podważamy zaufanie ludzi do własnego języka, kaleczymy ich wyczucie językowe. Nie rozumiejąc, dlaczego poprawia ne się ich mowę, ludzie zaczynair ją mówić tak, jak są przyzwyczajeni, i popełniają znacznie większe błędy. Dopóki język normatywny może jeszcze opierać się na żywym języku i wyczuciu językowym, nie należy go tłumić, lecz o wspierać. WZAJEMNE ODDZIAŁYWANIE JĘZYKA LITERACKIEGO I MOWY LUDOWEJ Pe310Me Podstawą i źródłem języka literackiego jest mowa ludowa, będąca wiernym strażnikiem narodowości języka literackiego. Bajisunkomac. Na przykładach narodu rosyjskiego zbudował praktykę językową i kształcił poczucie języka; dzięki doskonałej znajomości języka pomyślnie zdał egzaminy we wszystkich dziedzinach działalności językowej. Dla współczesnego języka literackiego nie jest to jednak jedyna granica. Język literacki ma także własne zasoby, rozwija się zgodnie z właściwymi mu prawidłowościami i zasadami. 5 Krėvė V. Apsakymai ir padavimai. —V., 1955, p. 31. 120 Znacząca część nowego pokolenia JMTEpaTYypHbIĖ A3bIK YcBaMHBaeT Ge3 rnocpejicTBa Tpa-- JUALHOHHON HApOJIHOŽ Pew, WINET HOBEIX myTeif B JATEPATYPHbIH A3LIK, HOBBIX CIIOCOGOB pa3BH~- Tusi CBOelt pen. IlpoTHBONOCTABJIEHHE spk MEPpEBHH — A3BIK TODpOJIA B HACTOSINCC BDEMSA TepHET CBOM CMEICJI, aKTyallbHBIM CTAHOBHTCS NHDOTHBONOCTABJIEHHE HATYPAILHOIO H AHTHJIHTEpaTypHOTO s3bIKA. Ojigaro 3TO faer He pasa HEZOOLCHHBATE 3HAYCHHS HAPOIHON peun HJM, TeM GOOJIE6S, OTHOCH=- TbCS K Hell IpeHeGpexuTeJILHO. Takue HacTpoenus MOTT IPHHECTH TOJIbKO BPE: CHOCOGCTBOBaTb PacHpOCTPAHCHWIO HCHOPDMATHBHBIX KBJIIeHHi B JIHTCPATYPHOM S3bIKE HJIH NpHBECTH K €ro oG6ejmennio. K orpaHHdeHHuiro BO3MOXHOCTEI A3BIKA MOTYT IDHBECTH TAKXKE ETO CYKEpHODMAJIH-- 3amus, CynepcTaHaapTH3aIMsI, T, €. IOIBITKH KH3XHTL u3 JIATEPATYPHOI'O ; 3bIKA BCE, 4TO HE COOTBETCTBYCT IPAMONIMHEHHBIM NpaBuiaM. Bo-IepBEIX, TakWe SBJIEHHA YacTO OOYCJIOBJIEHBI JIDYTH-- MH, HE TaKHMH (DODPMAJI5HELIMAHK, 3aKOHOMEPHOCTSMH, BO-BTODHIX, B JIATEPATYPHOM S3BIKE Kak HOpMa, Tem GoJtee Kak BapHaHT HODMEI, MOTYT CYIECTBOBATEL €IHHAYHbIE (DAKTHI HAPOIHOM peux..