Baltistikos įvadas vengrų kalba

WPROWADZENIE DO BAŁTYSTYKI DLA WĘGRÓW JĘZYK 1968 m. jesienią Na międzynarodowym zjeździe slawistów w Pradze Kostas Korsakas zapoznał autora tych wersów z młodym węgierskim su filologiem, który, nigdy dotąd nie widząc Litwy, już mówił po litewsku. Lata mijały. O węgierskim filologu Endre Bojtarą (Boitara) nasze społeczeństwo słyszało coraz ir więcej i więcej. Ne pewnego razu odwiedził Litwę, znalazł tu liczne grono przyjaciół, zaprzyjaźnił się z su Litwinami ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. Na po Węgrzech zaczęły jo ukazywać się jedna po drugiej przetłumaczone książki pisarzy litewskich. Szczególnie cieszyliśmy się, 1970 m. ujrzawszy wydane przez słynne budapeszteńskie wydawnictwo „Pory roku” Kristijonasa Donelaitisa („Evszakok“. 1970), Eur6pa Kėnyvkiadė, które E. Bojtar tłumaczył wspólnie z poetą Dezső (Deżim) Tandorim. Przekładowi towarzyszył także artykuł E. Bojtara, który po raz pierwszy szczegółowo przedstawił węgierskim czytelnikom naszego su wielkiego poetę. Między innymi E. Bojtar wraz z D. Tandorim przełożył także trylogię dramatów Justina Marcinkevičiusa. Literaturze litewskiej poświęca się wiele uwagi w studiach węgierskiego filologa dotyczących wschodnioeuropejskiej literatury awangardowej i romantyzmu. Praktykę samodzielnych studiów nad językiem litewskim E. Bojtar pięknie podsumował w doskonale metodycznie opracowanym podręczniku języka litewskiego („Kevės szoval litvanul“. Tankėonyvkiadėo, Budapest, 1985). Prawdopodobnie nie trzeba przypominać, że książka tego rodzaju również po raz pierwszy ukazała się na Węgrzech. Książka ta była, można powiedzieć, już także swego rodzaju spojrzeniem literata na językoznawstwo. E. Bojtar dobrze opanował także język łotewski. Gorliwie studiował historię kultury ludów bałtyckich, folklor i mitologię. Wszystkie te studia zwieńczyła wydana z godną pozazdroszczenia piękną szatą graficzną nowa książka E. Bojtara — „Wprowadzenie do bałtystyki” („Bevezetés a baltisztikába. A balti kultúra a régiségben- ”. Osiris Kiadó. Budapest, 1997). Jest to obszerne dzieło (316 stron), którego rozmach zapewne dostatecznie dobrze poświadcza wykaz wykorzystanej literatury — około tysiąca książek i artykułów napisanych w różnych językach. Szczególnie cenionymi przez E. Bojtara badaczami przeszłości Bałtów są: J. Balys, H. Biezajis (Biezais), A. Brückner, K. Būga, J. Endzelīns, M. Gimbutienė, A. J. Greimas, E. Gudavičius, Viač. Ivanov, Z. Ivinskis, J. Kabelka, G. Labuda, H. Łowmiański, P. Šmitas, V. Toporov, M. Vasmer, Z. Zinkevičius. W poszczególnych rozdziałach książki autor szczegółowo omawia historię ludów i plemion bałtyckich, opisuje ich języki i dialekty, wiele miejsca poświęca mitologii (pod tym względem dzieło E. Bojtara bodaj najbardziej różni się od wszystkich wcześniej wydanych książek tego rodzaju). Przeglądając stronice książki E. Bojtara, nasuwa się myśl, że napisał ją nie tylko sumienny naukowiec, lecz także szczery przyjaciel ludów bałtyckich: nie bez powodu zaczyna się ona mapą Litwy z czasów Witolda Wielkiego, a jej okładkę zdobi skaczący jeździec dawnych Bałtów (gobelin Ramutė Jasudytė). Miło, że obszar bałtystyki się rozszerza, a kiedy będziemy mieli litewskie wprowadzenie do ugrofinistyki? Algirdas Sabaliauskas 259