Mažmožiai 14, 15

Uwagi Van Lancenponcx, W. 2007: Theory and Typology of Proper Names. Berlin-New York: Mouton de Gruyter. Zuxauskaite, J. 1961: Jak użycie zaimka względnego i spójnika. W: Kazauskas, Laiconarre & Ursutis, red., 1961, 217-278. Rolandas Mikulskas P. Vileisio Lietuviy kalbos institutas g. 5, LT-10308 Wilno, Litwa 14 mazmoZis Dziwne są teraz teksty gwarowe Słowniczki. Tak mówię, zapoznawszy się su A. Słowniczek do książki „Teksty gwarowe z okolic Leskauskaitė Kuciūnai” (2006), s. 401–425. Wszyscy przecież wiemy, że gwary i dialekty istnieją obecnie obok języka ogólnego (szkoła, radio, telewizja, kancelarie władz), bilingwizmu (a nawet wielojęzyczności) oraz żargonu (slangu) — mowy młodzieży, uczniów i pracowników biurowych. Dla nauki, etymologii słów i historii gwar najważniejsze jest słownictwo odziedziczone, a nowości są interesujące jedynie socjologicznie. Zniekształcenia słów międzynarodowych są przejściowe; po dokładniejszym zbadaniu nie ma już takich faktów jak andlizas, garnizonas, fabrikė, (1)!, kantora (2), karasélé liminddas, litindntas ,„leitenantas”‘, narvas,„nervas”‘, pilstikas, radija, Sakmatai, S6feris, Soferiduti, Soferiikas (jakie niesłychane słowa dzukijskie!), triperis (?), vitirindrius,- „veterinaras”‘ (z powodu redukcji nieakcentowanego e). Okolice Kuciūnai były częścią parafii Berżniki (przez autorkę przekształconej w Berzininkai), całkowicie spolonizowanej i walczącej przeciwko Litwie, dlatego zapożyczeń jest tam wiele; dziś są one nawet wyśmiewane, rozpowszechnione przez stribów i innych działaczy (zwłaszcza handlarzy): baj@vas, -d, blestva (w tekście bla.stva — s. 158, a więc powtórzone obce słowo), basandské (w tekście basandsku — s. 366), burtdkas (słyszane w Lp, Drsk, młodzieżowe borda.kas!), cielkd (2) „dziewczyna, która zachowała wstydliwość” (w tekście cielkos, s. 388, znów powtórzone słowo w języku obcym — autorka je lituanizuje), bufdiké,„vatiné’, dacia (?) (dwujęzyczne dvikalbiy dd.éa ze Svendubrė), davdi,„nagi”- ‘, diryti,„ogłupia攑 (z kampanii wyborczej prezydenta Brazauskasa), centrafiga (!), fdinas,„wspaniały”‘, lapka (w tekście Id.pka, s. 262, a więc czyste obce słowo), nacidlnykas (słowo czysto rosyjskie), paslévica (!),„bajka”‘, podlas,„bez wartości”‘, pratibnas „obrzydliwy, przeciwny”, tuzdlas,„ciężki”‘, zakonas,„ustawa”‘, zast@vas (do polskiej straży) itd. Już wielki łotewski uczony J. Endzelīns w recenzji pierwszych zeszytów LKŽ K. Būgi uczył, że warianty wielojęzycznych ludzi 155 Uwagi Nagie zapożyczenia nie są przedmiotem historii gwar, lecz jedynie Odzwierciedlenie mowy (dlatego też J. Otrebski osobno podał nagie słowa z gwary Twerецiańskiej, nieprzystosowane do gwary, w sprawie udzielania władzy, nauczania itp. ). ir Czasami autorka nie włącza i do słowniczka synonimu — słowa ,taka chwastnica’, tls, ,ten, ta‘ t6 itd., lecz obce nawet ir wszystkie zdrobnienia, rozmaite gwarowe przytaknięcia i Sona (kolkozas ir ir kt.) surašomi surašomi! Nei Nei Taryba, nei Instituto dialektologai nepastebi net iškraipymų: if dasiekti negali būti dasiekia, dasiekė; tas dzūkiškai tik Žiūro -ne Zi i; w tekście diégu (s. 380), 0 diegas (3), iskésti, bet Bkété to — nowość w litewskiej akcentuacji; w tekście znalazłem formę vénteris, słow. verteris (dziiky wszędzie, gdzie przyszło być, i wśród rybaków słyszano tylko vénteris); = rdntauti réntauti (stwardniała r) ir itp. Niesłyszana w gwarach od redukcja przeprowadzona a przez Chylińskiego, zbadana jeszcze przez prof. J. w czasach BalGikonisa, później filozofa A. Gri8kosa od Armoniskiy ir i in., dlatego niezrozum- = iana ir maisacis maisatis i in. Nie ma już wspólnot sąsiedzkich, które pomagały zachować systemy leksyki, fonetyki i morfologii gwar; litewski język mówiony staje się różnorodny, nie śledzimy zagadnień dialektologii leksykograficznej (np. teorie Filina, F. leksykografii niemieckiej, łotewskiej) publikujemy nawet bez ir wyjaśnienia Kwestie związane z mową (przecież nawet tak akcentowane są sposoby, sposoby i§ żmudzkie (2), i Przybywające do i§ sklepów, należy zaznaczyć, gdzie, o ne twierdzić, jakby dane istniały od zawsze. Zobaczymy, jaki będzie dialektalny słownik wszystkich gwar tej samej autorki — zbiór (powtórzonych danych obcojęzycmy znych i żargonowych) (przecież Tu ar niebaštikas to nébaitikas, to zupełnie niejasne). Z tą książkę należy korzystać ostrożniej, jest przygotowana bezkrytycznie, niezrozumiały cel – pewność. ir 15 drobiazg Wygląda na ir to, że nasz język ogólny ma niemal doskonale uporządkowane, żywego języka i8 (mówione) zapisane nazwy miejscowe (K. w badaniach J. Biugosa, K. Balčikonisa, A. Alminasa, Salysa, A. Vanagasa, V. Maciejauskienė i ir innych językoznawców- ). ir Biorę do j rąk, żeby czytać sektora nazw miejscowych LKI (dawnego rozdziału) kierownika Księga Gar’vos K. Gwar peryferyjnych języka litewskiego (habilitacja) — odczytuję zniekształcone, zaczerpnięte z żywej mowy nazwy miejscowości. Litwini z Rodiń mówią tylko Plikiai, -iq ir ne ig Plikiai (4), ne konieczne jest nazywanie dawnych Bérznykq Berdininkais. ще?]}中央値との差. Try again. Need valid JSON only. (2) — p. 26, ar recipient_message (s. 31), Slynakiemis będzie chyba Slynakiemis (s. 33), Radzitciai (s. 33) = Radziticiai, i Telsitis 156 Uwagi (s. 46, zupełnie nowa w językoznawstwie) = j TélSius (3), Sktiodq (s. 46) = Skuddq, Duksto (s. 59, 291) (lp. kil. = Diiksto, Brinaviskis (s. 102) = Briinava (1). Ir Ogólnie akcenty bardzo się wahają, np.: tévas (2x, p. 35) = tévas (3), tdioj (s. 41) = tudj, rośnie (p. 50) = wznosi się, dla żelaza (p. 54) = dla pokarmu, Sélti (p. 54) = Sélti, stal (p. 56) = stal, ptiotq (s. 56) = pudta, podwórze (s. 56) = podwórze, sypie się (s. 66) = sypie się, niegaist (s. 101) = nie t. y. gaśnie, nie śpiewa, aviets (p. 101) = maliny (akcent wycofany), t-kart (p. 106) = tgkart, słód (p. 106) = salykla, valniste. = valni'ste. (p. 122), békt (s. 274) = bégt, bég’d - p. 281 (= b’eg’6:), Ziemé — p. 281 (= Ziem6:). Oczywiście, również prof. J. Uczyliśmy się od Baléikonisa, że Litwini wschodni z trudem rozróżniają intonacje, gdy dyftongi ie, uo i samogłoski długie są akcentowane akcentem głównym ¢, 0, ¢, u, to wcale nie dziwi, redaktorka ir naukowa L. Grumadiené (teraz Kalédiené) to nie słyszy, jest zupełnie bez gwarowego zabarwienia, nawet z odrobiną zapachu żargonu. Taki jest teraz stan naszej lingwistyki. Dawniej, za czasów Baléikonisa, J. starano się w ogóle nie przyjmować do j LKZ ir Instytutu ludzi bezgwarnych. Może dlatego ir K. W słowniku gwary kupiskiej Vosylėtysa W tym przypadku Oznaczane jest tylko miejsce akcentu (choć istnieją wątpliwe ir kwestie). Nowość w naszych badaniach gwaroznawczych: opublikowana forma 1. os. l. poj. czasu przyszłego pierwszej sylaby utwardzenie końcówki -siu w diiosu, nesiZanysu — p. 274 (lub inny ne tutaj formant słowotwórczy, według akad. Z. Zinkevitiy) - Gia net problema, girdima Zr, Brr, Psv, girdéta PRL, Tévéje, prie Labguvés, dideliuose Zemaitiy tarmés plotuose ir pan. Brakuje uwagi w książce, chociaż tu ka zrób, chociaż książka jest bardzo potrzebna: uz Pozostawieni sami sobie Litwini z pogranicza Litwy, zapominani przez Litwę, j energicznie przechodzą do innych grup etnicznych (dobrze, że dr. M. Sivickienė zapisała dużo leksyki i§ Malkavos, Litwinki i ir inne miejsca). Pozostaną jedynie wzmianki w historii języka. Vytautas Antanas Vitkauskas Lietuviy kalbos institutas P. Vileisio g. 5, LT-10308 Wilno, Litwa Co to za niejasne imię Ezerо Vazbys? Niezbyt duże, 5,6 ha jezioro o nazwie Vazbys' znajduje się w gminie Utena, 7 km od Uteny, po prawej stronie drogi j KuktiSkes, na południe j od wsi Kymény, ir i na zachód od Galinavos. AS językoznawcy Aleksandrowi Vanagowi powiedziałem, że taki para’y- ‘Lietuvos TSR upiy eXery ir vardynas. Wilno: Państwowe Wydawnicir two Literatury Politycznej i Naukowej, 1963, 188. 157