M. Stryikowskio veikalo „Kronika Polska, Litewska, Żmódzka i wszystkiej Rusi“ teonimai: „Chaurirari“

50 ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII oLandas k egŽdys Lie u ių kalbos ins i u as Di eções de pesquisas acadêmicas: compa a i ji bal ų e ou os indoeu opiečių linguas g ama ica, bal ų eligija e mi ologija, šal inio y a. M. s yikoWskio VeikaLo KRONIKA POLSKA, LITEWSKA, ŻMóDZKA I WSZySTKIEJ RUSI eoniMai: CHAURIRARI heonyms in M. s yikowskis wo k K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi: Chau i a i ano ação s udiijoje analisada Mo iejaus s yikowskio eikale K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi (1582) mencionado eonimo Chau i a i e imologia e aida dessas unções de di indade. Vienin elį, cien í icos a gumen is g įs ą, des e deus nome desc ição de o igem a é šiol ap esen ou só Vladimi as opo o . deja, opo o o econs uído *Kau -a is ‚ us a co (elemen o de simbolica de ogo) ca lio die ybė‘, baseado da ybiniu a pu uṣa compos o modelo, é kazuis ino de ido econs uída segundoo sando gên ies bl. *a is ‚a klys‘, não paludi as em nenhuma on e esc i a bal ų. al explicação c ia g andes dú idas e po causa mi ológica mo i ação, ma nem bal as, nem sla as no sis ema eligioso não há conhecido ca lio di inidades (!!!) cul o (išcu so udimen á ios o emismo elic us). baseado no a eonimo e imologia bem análise de unções de di inidade, a i ma-se que o nome de di inidade Chau i a i não παξ λεγόμενον, como supos a a é šiol. obse a-se que es e eonimo e le e em alguns a XViii. Mažosios Lie u os leksikog a ų e igu as cul u ais ob as egis adas nomen p op ium ( eonimą) Kauka ius ‚kalnų die as‘ (jokūbo b odo ski e k is ijono go lybo Milkaus žodynai). além mencionado eonimo análise, ambém são ap esen ados mais alguns, a é ago a, spė ina, e oneamen e com Chau i a i sie ų leksemų desc ições de o igem (subs . . dial. ka ‚medinis plak ukas ybiai aps aigin i‘, e b. . dial. ka ić‚ pyk i; auky is, быть niū iam, paniu usiam; быть издыжиам; быть засипy usiam‘). esMiniai Ve odŽiai: a pu uṣa kompozi as, παξ λεγόμενον; p og essy inė asimilacija, eg e sy inė asimilacija; mo o one ina anspozição, eonimas. keyWo ds: a pu uṣa compound, παξ λεγόμενον; p og essi e, eg essi e assimila ion; mo phophone ic ansposi ion, heonym. ALL_62_63_make as.indd 50 2011.06.17 08:23:50 M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 51s aipsniai a icles anno a ion he s udy deals wi h he opics o e ymological analysis and b ie nascence (consequen ly, a hie a chical posi ion in he bal ic pan heon) o he heonym Chau i a i men ioned in Maciej s yikowskis wo k K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi (1582). he one and only scien i ic examina ion o he issue was ca ied ou by Vladimi opo o . i mus be o econs uc ion mo i a ion o unau hen ica ed (in any w i en sou ce o bal ic my hology and eligion) bal . *a is ‘ho se. s a ed wi h many eg e s ha a pu uṣa composi e Li h. *Kau -a is ‘ awny in (elemen o i e symbolism) ho se dei y’, econs uc ed by he au ho o he hypo hesis, is no accep able due P o iding ha non-exis ence o a ho se-dei y cul in bal ic and sla ic eligious sys ems, sa e o emic es iges, such an in e p e a ion is doub ul in ela ion o my hological mo i a ion. being based on he new heonym e ymology and analysis o he dei y unc ions, a p oposi ion has been made ha Chau i a i could no be in e p e ed as παξ λεγόμενον. he lexeme may be co ela ed wi h nomen p op ium ( heonym) Kauka ius ‘gha s god, which is men ioned in se e al Li huania Mino lexicog aphical lexicons o he 18 h cen u y (b odowskis and Milkes hesau uses). sa e he my hologeme, he s udy p esen s an analysis o uss. dial. ka ‘malle used o knock ou a ish and uss. dial. кариться ‘ o sulk; o wince, o gloom; o s and all; o ecalci a e, which we e w ongly classed as bal isms. [...] e iam in e p e a io nominis habe acumen, cum ad idiculum con e as, quamob em i a quis oce u [...] (cice o De o a o e 257) P imei a ez li uanos e zemaiços di indade Chau i a i esc i os em on es mini Mo iejus s yikowskis eikale K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi (s yikowski 1582: 144): chau i a i koński bog, emu pie uchy osłe, ce s we, ożney ba wy o ia owali, aby się eż konie akie mnożyły, á kiedy go o pokoy p osili od ich nie nie niep zyiacioł [bo go eż za boga woyny] iak i zymanie Ma sa, edy pieach na siodł za o ia y i modły mućili. Šį sakinį dominykas u bas (b MŠ ii 546) e čia assim: chau i a i, deus de ži gų; am o oda a gaidžius, plan o us, s ip ius, de á ias co es, que e ca algai eis ųsi ais, ALL_62_63_make as.indd 51 2011.06.17 08:23:50 52 ac a Linguis ica Li huanica LXIILXIII e quando o implo a a pací icos, que inimai nepul os (pois o oLandas k egŽdys conside a a e deus do gue a), como g egai e omėnai Ma są, isso zapečky sob e balnais sėdėdami, lhe ezėsi e aukas deja, u bas sakinio p adžią e čia gana li e ai (le. emu ‚ odėl‘ (Linde V 616) keičia em ‚ am‘, que pode se pe cebido como do p egonho pa adomo lie. da y o linksnį), e o im in e p e a aukojo.“ iden iškai šį sakinį į okiečių kalbą anksčiau y a iš e ęs Vilhelmas Mann- ha d as (1936: 330), į usų kalbą – Vladimi as opo o as (Топоров 2000: 173). du idosamen e, ma čiau o nece in o mações, sob e a qual s yikowskis nem seque užminena assim se pe e iam uzualinė signi icação des a mi ologema: i. ele não esc e e sob e nenhum pečkį, i. e. zák osnį, ma nem li u ia, nem zemaičiai s yikowskich habi ados cujo pe íodo i a. XV quaisque kįnių, pa a os quais se ia possí el zalįni e ali sac i ica , nes a ė (es e a o de impo ância oi mui o an es salien ado (2006: 176), mas de ce a o ma es u a a nesumū ug y yą (k ę yą ( suas pessoas não e am apenas alpinas e pi a ; jaws ug yas); ou as as as ugas; ped enines k ūsnis plūk i- (Longinus). desc e endo a ida dos li uanos, ele a i ma que os li uanos jun amen e com animais i iam uminėse pi kios: nulius illi s uba um au aedi icio um nobilium, sed an ummodo ugu ii unius ūsus [...]. ea in domo se, uxo es, pigno a, se os, ancillas, pecus, a men um, umen um e omnem supellec ilem condun [...] (b MŠ i 560561) ( e ambém Łowmiański 1989: 82). sob e dūminę pi kią con a e Pilypas kalimachas: [...] ignis in medio ugu ii, ci ca quem accubi us ac discubi us sine loci alicuius elec ione au obse an ia, neque ullius ei domes icae o do au nėmis i ply inėmis k osnimis im a keis i ik XiX a. idu yje (Le Xiii 223–225). okius pa ak us, . y. dūminę pi kią be jokių k osnių, mini i janas dlugoszas disciplina (b MŠ i 601). johanneso boemo aubiecius a i ma que os li uanos não êm mo adas adequadas: Vapo a ia seu s ubas haben nullas (b MŠ ii 358). In o mação semelhan e é ambém o necida po sigismundas he be š einas: in humilibus casis, iisque oblongio i amibus ducun , in quibus ignis in medio conse a u [...]. solen enim sub eodem, quo ipsi habi an , ec o, sine ullo in e s i io peco a habe e (b MŠ ii 393). janas Łasickis ambém con a sob e o umimį būs ą (‚landynę‘): Mapalia, quae u es appellan , su sum angus a, a que qua umus e oe o exea , ape a, ex ignis, asse ibus, s amine, co bus ici aciun , in his homines cum omni peculio, in pauimen o abula o s an e, habi an (b MŠ ii 579). 1 balsys (2006: 314) compa a a in o mação da adução o necida u bo com Lasickio eikale De Diis Samagi a m [...] ne a pa ešiu mi oologiniu a o do deus Pesseias lėpimusi a ás do oginho en e que só a si es o p ieauglio. deja, s yikowskis não menciona nenhum ogão (ž . con inua ), e Pesseias (šio eonimo o igmei dedicado um abalho sepa ado) esconde-se não en e quê só a si es o p ieauglio, ma lo. pullos signi ica oda ou a sememą (plg. Lasickis 1969: 42) ela pode se co e amen e in e p e ada, só adequadamen e ap ašius mencionado eonimo o igmę (da z . k egždys 2010: 5152). ALL_62_63_make as.indd 52 2011.06.17 08:23:50 M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 53s aipsniai a icles e dade, hen ikas Łowmiańskis (1935: 43) a i ma, que diduomenės habi amieji pas a ai (cu iae, illae) mui o sky ėsi nuo dūminėse pi kiose gy enusiųjų. desg aça, ex emamen e con iá eis dados sob e elhosos domés icos bal os edi ícios não sob e i e em, exce o con os sob e edi ícios de na u eza eligiosa e assen amen os (plačiau e . k egždys ii. b MŠ ap esen ado badas azeologismo le. za 2009: 131–133, 150–152). piecem siedząc ans imas, ma le. piecem siedzieć signi ica não za ‚užpečkyje sėdė i‘, como indicado b MŠ (užpečky [...] sėdėdami), mas ‚ yliai sėdė i = calmamen e compo a -se‘ (Linde iV 676). além disso, p epozicinė kons ukcija na siodlach signi ica não ‚an balnų sėdėdami‘, mas ‚ ai i‘, plg. le. siodło (me onim.) ‚zum ei en‘ (Linde V 243). Vadiasi, s yikowskis en a iza, que à deusa oi sac i icada yloje esp. calmamen e comgian e. aigi Fon es da eligião e mi ologia Bal as u bo ap esen ada di indade Chau i a i desc e e-se a adução do ex o s yikowski de e ia se a aliada como ko eguo iná: chaukaip g eikai e omėnai Ma są, en ão amūs ai i lhe ezėsi e i a i, ži gų die as; odėl aukoda o didelius, s ip ius, į ai ių spal ų gaidžius, kad i ži gai okie eis ųsi, o kai jį p ašė gelbė i nuo p iešų (nes jį laikė i ka o die u) sac i icoju. a menção de mo i os an icinais suponõe a eiginį, que s yikowskis ap esen a espjui não in o mação au en ica, mas p asimanymus, ma ikų e omėnų g eigos a . Ma e oi execu ado iukšmingai (plg. žynių salijų šokius (plačiau ž . zieliński 1999: 229; cM 505)), i. e. šių die ų unkcinė ( aip pa e p igim inė) cono ação sie a com judėjimu, iukšmu, ais ingumu (jis nulemda o e žmonių 151, 205, 229, 261, 289, 290, 526, 519, 5967, 656; zieliński 1999, 113, 115, 118591 354). além disso, não ale ia igno a o há aisingumą) i pan. (plg. Нильссон 1998: 154; Тахо-Годи 1999: 92, 112, 136, mui o conhecido a o de que a ėjas é não g eikos, mas akų2 die ybė (Тахо-Годи 1999: 289), cujos i ališkumas é esca necido já iliadoje. pode-se cau elosamen e adi inha , que neaiškios signi ica i os eonimą s yikowskis en ou in e p e a , inculando-o com semelhan e sonambanciais pala as do idioma li uânico al ez lie. kã as ‚k ieg‘, como e mais a de ele seguiu au o ia (ž . mais adian e). sua mencionada in o mação sob e sac i óio pací ico, p esumi elmen e, é a p óp ia au o ia p asimaneio, ca ac e ís ica do no o é dos isp ezado es, ligados a i o pagão com k is iioniška adição (sob es e assun o c . k egždys 2009, 141142, 165166). po isso s yikowskio a a i mação sob e di inidade ca ina unção, compa ando ela com g eikos a ėjumi e omėnų Ma su, ma y , a uo inas como eseis inis-bele is inis. ais pode-se cau elosamen e alega que au ên icas conside a ili dois a os: 1) o nome da di inidade é Chau i- a i; 2) Chau i a i – ‚ži gų die as‘. 2 Minė ina, kad šios die ybės a das už iksuo as k e os i Mikėnų kul ū os laiko a pio aš o paminkluose (Казанскене, Казанский 1986: 140141), po an o mo ologinė es u u a da pala a pode se helėniška, mas peculia idades do cul o a é šiol ends ama a a alia como supe s a ines, nulem as da in luência das nações da Ásia Meno . ALL_62_63_make as.indd 53 2011.06.17 08:23:50 54 ac a Linguis ica Li huanica LXIILXIII balsys (2006: 134, 152, 154), discu indo possí el oLandas k egŽdys Chau i a i des inado ce imônia, i in mui o a enção a i ia gaidžio sac iojimui desc e e . ele ambém lis a quase odas as en a i as explica a o igem eonimo: dionizas Poška (LM i 41) o pe cebe como Szau i a ; simonas s ane ičius (LM i 95) de ido à língua li uânica não habudinga al es u u a one ís ica e mo ológica de gêne o em ge al du ida sua au en iškidade; Mannha d s (1936: 339) cau elosamen e espėja, que eonimą pode se leído como ka o ius e sie i ele com lie. kã as ‚k ieg‘. algi das julius g eimas (1990: 418) o igem do nome nãoacla ischina, só econhece que a é ago a ninguem não conseguiu isso aze , embo a nãome a possibilidade mi ologemá in e p e i como um Velino epi e á, i. i. ano dele, es a ka o ca algo [...] epi anija desc e e neabejo inai uma das unções mais impo an es. Velino é e mais en a i as de e ela Chau i . pa imu, po ém eles não apag is i linguis icamen e, e po isso e não e in ini na, e jonas balys obse a que a signi icância des e eonimo com bom senso já ninguém pode á mais esol e (jb ii 56). al a i mação, cla o, de e ia mui o duejo i, ma [...] nome em sua signe excede habilidades «среднего» человека, находящегося вне пространства, в котором можно уразуметь тайну имени и именословия“ (Топоров 2004: 373). Pasku inį i ienin elį moksliniais a gumen ais g įs ą šios die ybės a do mo - ologinės aidos ap ašą mėginęs pa eik i opo o as (Топоров 2000: 172–174; 2006: 190194) le an ou uma no a, mas comple amen e imp o á el hipó ese de o igem da pala a3. Na u almen e, é p eciso conco da com ele mui o a gumen uo u (podeciam-se p ūsų e línguas li uãs exemplos: p . chelmo ‚kepu ė‘ g a 61 p . kelmo ‚ . p.‘ g g 40 (plg. PeŽ ii 160) e k .) eiginiu sob e inicialínio Ch a imą como K- (Топоров 2000: 174; 2006: 190), po ém eonimo e imologinė analizė é kazuis inė. eigdamo que Chau i a i é lapsus calami ep ezen an (plg. [...] segunda me ade de nome (- a i) é результат весьма распространённой графической ошибки удвоения слога […]“ (Топоров 2000: 174175; 2006: 190)), econs ói ly į *Kau -a is ‚ us os co es (elemen o simbolica de ognies) ca lio di inidade‘, ne a suponuojança d ejopą da ybinį modelį: 1) su iksinį edinį lie. *kau - + su . -a -is ← subs . lie. káu as ‚pelėsiai, mūsai, kaužai‘ bŽ 371, j, kl; ‚sukie ada nemazgo as indos go du aos plu a‘ j pozi ą lie. *kau - ‚pelėsio co as (LkŽe) a ba subs . lie. kaũ as ‚plaukas, gau as‘ j, jnš, VoL 327 (LkŽe) – odėl mi ologema e lek uoja kolo is inį deno a ą ,ši mumas, žilumas, us umas‘; 2) kom- obje o‘ + lie. *a s ‚a klys‘ ( bžn. sl. o ь ‚e žilas‘, . o ь ‚ži gas‘, č. oř ‚ . p.‘, hid . le. O z ‚na e o upės in akas‘, O zyc ‚ . p.‘, s. le. o z ( ambém z . Фасмер iii 155)). P imeji opo o o hipo zė di íceis undamen izada seman iicamen e, ma su . -a edinys *Kau -a is, com base des e su ixo da língua li uânica doybinių a i ikmenų se3 a é a é en ão es e pesquisado apsi iboda a neu aliu des a mi ologemas de inição: [...] ainственного лошадиного бога Chau i a i у Стрыйковского [...] (ПЯ i 136). ALL_62_63_make as.indd 54 2011.06.17 08:23:50 M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 55s aipsniai / a icles memine aiška, em que e lek ui e e en e deno a á e sua cono acinę alê, i. i. de e ia econs ui p o osememá *‚supelėjęs daik as al como pelėsiai‘ ou *‚gau uo as (apžėlęs) sujea ‘ subs . lie. s ãba as ‚sausas, o eas s iebas‘ ds, ‚koks no s ninguem ikęs daik as‘ sb ← subs . lie. s ãbas ‚s a ula ou algum daik as, conside ado deus e ado ado‘ dŽ, kb ii 53 e k . ; ‚s a ula‘ s. dauk. ; ‚s ulpas‘ M, L, e k . ; ‚pa idal, o ma‘ lž; ‚pa álisis, apoplexia‘ sd 241, b e k . (LkŽe); subs . lie. ùma as ‚ iesulas, en o‘ Q 496, k 474 ← adj. lie. mas ‚s aigus‘4; subs . lie. žãba as ‚ša as, i bas‘ sn e k ., ‚smulkios šakos, jauni medukai, k ūmai‘ j b, ‚skalda, upus ž i gždas‘ nms, Vk ← lie. žãbas ‚ i bas, žaba as, šakelė‘ LV iV 677 e k . ; ‚s iebas, s aga as‘ kp , Mžš e k . ; ‚ ykš ė (muš i)‘ j, Š e k . ; ‚k ūmas, k ūmynas‘ Ž, a. ba an. e k . ; ‚šakelė, da qual se p oduz a bus o, plan a‘ Šmn, su ; ‚žąslai‘ k. būg. e k . (LkŽe) (mais exemplos de s . ska džius 1996: 302304). além disso, de aco do com al opo o o spėjimui, se ia p eciso econs ui p o osememą *‚pelėsio co de ca lių deus‘. baseado al hipó ese, de e ia adi inha , que bal os pan eone de e ia es a e deidades de ca alos de ou as co es. desg aça, on es da eligião e mi ologia bal as ais dados não exis em, po an o es e coniação conside a inas não logisku. segunda hipó ese impossí el mo ologicamen e ( ad e e imologicamen e dois des es ní eis de inseejam conexão no passado cons an emen e en a izado (plg. PeŽ iii 13; Откупщиков 2006: 216)), ma spėjimo au o ius lhe a gumen a pasi elkia subs . lie. a klỹs ‚naminis ienanagis animaisulys, pelo qual abalhama, ažializada, jojama (Equus caballus)‘ , k, kp, jnš, jnšk, gs, m, sd 30, b, sk e k . (LkŽe) da ybos analizę pab ėž ina, klaidingą leksemos s uk ū inę aidą. opo o a i ma, que lie. a klỹs, la. akls ‚a klys‘5 (Me i 141) é ei o com o su ixo -kl-, usado pa a nomes de ins umen os (nomina ins umen os) aze (plg. la. akls i la. dial. à kls ‚a klas‘ (ž . Me ibd.; b eidaks 2006: 118)), e lie. *a is ‚ži gas‘. in eliz, al conjec u a e óneo essencialmen e, ma lie. a klỹs é nomen quali a is (kaip i subs . lie. pi klỹs (ž . con inua )) e es inas não de niekuome bal os línguas neegzis a usio lie. *a is ‚ži gas‘ (ž . con inua ) ou e b. lie. á i ‚su ca lu, plūgu abalha , pu en i e a‘ sd 229, e k . ; ‚a dy i, aus i‘ L (an); ‚laiky i à sua on ade, spaus i, eng i‘ a m, V , Lp; ‘nesu ik i, ie is‘ , d s (LkŽe) ( okį klaidingą aiškinimą pa eikia P anas ska džius (1996: 196) juo, ma y , sekė i opo o as), mas lie. á klas ‚p ie aisas 4 pode se , que base uma des a o ma de gêne o oi não adj. lie. mas ‚s aigus‘, bu subs . lie. ūmas ndŽ, ūmas dgl ‚s aigumas, u gumas, g ei umas, g ei is‘ jnš, Lk e k . (LkŽe). 5 Es e la. akls ‚a klys‘ e le e a in e na kai á do ní el semân ico, quando um e e en e cono a ų suponha a apa ição do secundá io deno a o, i. e. ‚žda klas ‚‘a klys‘ (mais sob e al kai á e k egys 2010a: žemei a i, žag ė, žambis‘ k, j i k . (LkŽe) (plg. amb azas 1993: 153), . y. su- ponuojama p o osemema *‚ as, ku is empia a klą‘, plg. lie. piklas ‚pi kinys‘ sd 24–25). ALL_62_63_make as.indd 55 2011.06.17 08:23:50 necessá io discu i e ex aling is ínio 56 oLandas k egŽdys ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII 123 e k . ; ‚užmokes is za pi kinį‘ sP ii 203204 (LkŽe) (← e b. lie. pik i ‚íqui i po dinhei o‘ h, Pb e k . ; ‚p aši a po dinhei o especiais pamaldas‘ Zem, m, dn; ‚ am al u modo adqui i i, ganha e i‘ sP i 227, ii 203 e k . ; ap endendo com, aduo is, gelbė is‘ Žd i k . (LkŽe) (plg. ska džius 1996: 193 ou a des e pala a da ybą explica amb azas ‚3: (199 98))) → subs . lie. pi klỹs, -kas ansliasi comp a e enda de coisas‘ Š, ndŽ, sim, sk (LkŽe), i. i. es as leksemos ak uo inas como ‚ leksiniai ediniai denomina i ai (!!!). ac o í, suponujan e opo o o hipo zês alidingumą ca ilho e a i i oulio apa amen o. odo ag icul o pe ei amen e sabe que ji gu esp. e žilu não só pe o impossí el, mas e jo i ex emamen e pe igoso pa a isso e sumany s ji gų omijimas, i. i. ca ilho pa e imas a iamuoju, da biniu gy uliu. mui o an es a al seman emás ‚ži gas‘ e ‚a i‘ incompa ibilidade chamou a enção Maxas Vasme is (Фасмер iii 155). desg aça, ele sua a i mação nãoa gumen uja, só cons a a ac á, que o en amen o susie i subs . . o ь ‚ži gas‘ com e b. . o áть ‚a i‘ é insa is a us. com es e eigino de Vasme io pode-se conco da apenas em pa e ele comple amen e ce o, isi elmen e, islumb ando seman ís ico incohe enciamen o dessas pala as, mas e ada es abelecendo base de da ybos. nenhuma dú ida le an a que . o ь ‚ži gas‘ é e b. . o áть ema inio o man o s. sl. * edinys (dėl seu plačiau s . Хабургаев 1974: 194) desses eiksmažodinių edinių usų kalboje i in gausu: subs . . вонь ‚bjau us k apas‘ ← e b. . oнять ‚smi dė i‘ (Даль i 240), subs . . хворь ‚causmas, liga, negalia, liūdesys e k .‘ ← e b. . хворать ‚skaudė i, silp i, si g i i k .‘ (Даль iV 545546), subs . . копь ‚шach a; luga , onde kasama áuda, anglis, d uska‘ ← e b. . kopáť ‚ aus i, kas i e pan.‘ (Даль ii 157) (aques s exemplos de e ba y inę kilmę pode a gumen a não só já mencionė u . копь seman ine kono acija, . i. ealizado . ломáть ‚padalin i o ça, (su)laužy i‘ (Даль ii 264265)) e k . eiksmo e e encija, be i semema subs . . ломъ ‚ ai, kas sulaužy a‘ ← e b. seman inė subs . . o ь ‚ži gas‘ genezė comple amen e aiški. ela e lec ua e b. . o áть ‚kalbė i užkimus, . o ь ‚ži gas‘ é não bal ų e sla ų, mas só sla ų línguas meluo i, niekus aukš i i k .‘ dialek uose a ojamą sememą ‚ž eng i (skleis i ži gui būdingus ga sus)‘ (plg. СРНГ XXiii 330). aigi galima eig i, kad subs . ca ac e ís ico de e ba y s, po an o lie. *a is ‚ži gas‘ econs ução não. o econs uído a pu uṣa ipo composi o *Kau -a is ‚ us a co (elemen o da simbolica de ognies) do ca alo die ybė‘ coloca g andes dú idas e po causa mi ológica mo i ação, ma nem bal ų, nem sla ų eligiosas sis emas não há conhecido ca alo die ybės (embo a!!!) cul o (excep o udimen á ios o emismo elic us, que and ejus P ocho o (Прохоров 2002: 434, 433, 433) endendo a in e p e a como episodus de dei icação de nenhum dos opos, não ap esen a ais a gumen os); alguns asse ções des e pesquisado simplesmen e su p eendem: zū bū que endo p o a a exis ência de ado ação de obje o zoomo inio nas e as das aka as sla as, ele nu oALL_62_63_make as.indd 56 2011.17:23 08:56 M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 57s aipsniai a icles do seu c iu ą chekų mi o in e p e ação (Прохоров 2002: 427), não endo comple amen e nada a e com o cul o animal, ma um ka žygio a ibu os a klį kažkodėl in e p e a como simbol de di iniedade (plačiau. Крегждис 2009: 26526). além disso, esc i os em on es da eligião e mi ologia bal as encaminha-se sob e bal as, e não us ų ou aus ų (ou ainda de ou a co ) ca lių impo ância p ūsų cul o ce imigas (e al ez e adbinamen o desses animais), plg. Pe o dusbu giečio (b MŠ i 335336, 346) e simono g ūna o (b MŠ ii 80, 116117) dados ( ambém z . be esne ičius 2006) (o ca alos b anco no Rig edo simboliza á ind os ži gą, plg. seu epi e ą s. i. ha yaç a ‚ ai elis an be o a klio‘ ( V Vii 32, 1415)). aigi opo o o hipó esê sob e es a di indade pi minê cuidados dos ca alos unção ambém ko eguo ina, ma mi ologemos e iologinė i e imologinė aida suponuoja es a unção sendo secundá ia (ž . mais). baseada ealizada análise, pode-se a i ma que opo o o suge i li uais di inidade Chau i a i o igem in e p e ação modos são ko eguo ini em essência. analisando a e olução mo ológica eonimen os, necessá io obse a especí icas de pala as doibas, ca ac e ís icas de leksemom do cul o eligioso, e lek ujados não só s yikows6 opo o o (ПЯ i 136) eiginys, ne a kumelės lei e bebimen o pe eligiosos i uigos (bal ų nek okul o elemen as) e a klio laidojimo jun amen e com o mo o de e se ligado com p ąūsųlio kul u é kazuis inis, ma seu au o ius uneja a ibu i idade com o mesmo deus. baseando-se nes a me odologia, de e ia a i ma e dei esse a ad inhamen o da abelha, ma pe as mesmas ascias ( unidamen o e k egždys 2010b: 1314) apeigas a gšai gė ė ne kumelių pieną, o midų, pada y ą de bičių medaus: Wul s ano kelionės iš Hydaby (schleswig) į T uso ( y o P ūsija) ap aše (plačiau k egždys 2011 mê) con a-se sob e os ex emamen e impo an es ac os de p odução e consumo de belos líqu imos: 1) and se 2) ne bi ðae naenig e geb oubo Ês um ala, acen mid ai biðdo genhô i da ne e ia, aqui é bas an e (p. ibd.). Pab ėž ina, que Viačesla as i ano s (Иванов 1974: 75138), i in de alhe desc ês ide. mi ologemą ca klys ( ambém e ca lių impo ância na ce imônias une á ias; cla o, ago a mui os des e abalho lis ados a i mações são discu uo ini (pgs., sac iojamųjų žmogus → ca klys → jau is sekos in e p e ação; cyning and þa icos an men d incað my an meolc, and þa unspedigan and Þa þeôwan d incað medo (s P i 733) „i aldo as, i pa ys u ingiausi y ai ge ia kumelių pieną, o a gšai i e gai ge ia midų“; signi icado do sac i ício eminino; dei ês, e não o diná ias meninas, como a i ma i ano , ace cobe u a com camada de go du aos sen ido (quio i ano em ge al nãoap a ia, embo a es e mo i o enha o decisi o signi icado); d ynių mi ologemos in e p e ação; kinkinio impo ância do ca alo di ei o ao sac i ojimen o e seu signi icado e mui os ou os mo i os)), nenhum ca lio dei ikação ac os nãoinuda. aigi es e opo o o conside a imen o, ma y , de e ia a á-lo como ko eguo iną, embo a menė ų e nog a inių mo i ų au en iškumu abejo i não exis e nenhum pag indo (bibliog a iją ž . ПЯ i 136), plg. galimą kul ū inį a i ikmenį aka ų sla ų lechi ų a eale: kašubų nek okul o apeigose ambém menciona kumelių pieno gė mas, ik juos ap ašęs aleksand as gu a (Гура 1997: 550), nesigilin į bal ų mi ologijos dalykus, leksinį jungį. pjic koblim dono ę e čia ‚ge i kumelės mėšlą‘, embo a a pala a kašub. dono ę, neaiškus gu ai ( e imas juninio inigiamas klaus uku), p esun amen e, explicin inas como adje y inės kilmės eikšmės plg. s. i. dóha ‚melžimas; lei e‘) < adj. ak. sl. *doj(ь)nъ ‚melžiamas‘ (< subs . ak. sl. *doja ‚melžimas‘ (< subs . p asl. *doja ‚ . p.‘ < e b. p asl. *doji i ‚melž i, mai in i k ū imi‘ (ЭССЯ V 53- 54, 57)) → č. důje ‚ . p.‘ (ЭССЯ V 52)) → s. le. dojny ‚melžiamasis‘ (1452 m.), le. dojny ‚(a ch.) elacionado com melžim; menalizado‘ (ЭССЯ V 56). subs an y as: kašub. dono a ‚pienas‘ ← kašub. *do-j(e)-n-o a ‚melžimas; pienas‘ (su su . -o a, plg. le. wilg-o a ‚saikinga d ėgmė, d ėgnumas‘ (Linde Vi 235), le. mok -o a ‚d ėgmė‘ (Linde iii 135); dėl ALL_62_63_make as.indd 57 2011.06.17 08:51 58 ac a Linguis ica Li huanica LXIILXIII kio em ques ão Chau i a i, mas ambém de mui os ou os es u u a de oLandas k egŽdys a dažodžių des e especial camado léxico7. Um dos p incipais a o es, lėmusių examinadas leksinės seman inės g upo memb os mo ológica es u u a abu enomenas, cujo nepaisimen o 7 apa ian de á ios ide. nação sak alinês s e as leksikos kilmę, necessá io obse a econs ução ní el de pala a mo o one inių es u u a de kai ų (nulem ų i abu enômeno), supona usių nebūdingų mo o ak inių chainžių apa iadimą (plačiau ž . Маковский 1998: 155, 158160). igno ando es es ki imus, i. e. aplicando a omis inho mé odo de julgamen o, pada oma nemaja e os, plg. y ų sla ų kije o pan eono di inidades Стрибог ligšiolinius desc ições de o igem, não endočius absoliučiai nada a e não só com desc ição de unções de di inidade, mas ambém com mo ologine eonimo es u u a (plačiau. ž g Креждис 2010: 212215) suku iamas. nieku neeg ideome zis a usios, p okalbés lexicico camaksniu a ibui inas ly es, cuja mo ologinė es u u a impossí el não só po causa segmen os ono ac inio g upamen o peculia idades, mas e po causa seman inio undamen alidade, ej., niekaip não podendo explica com es a die ybe siejamo . стрiй (a ch. строй, ekons uia neį ikė inas конструкции, ne a ide. p okalbês usado o e mo de kininys ê ly į *-p[h] [h] - // стрый) ‚ ė o b olis, dėdė ( ė o b olis)‘ (Даль iV 340) kilmės, Viačesla as i ano as i amazas gam- k elidzė, p i a dami Ma c Vey (1931: 65–66; Вей 1958: 96) hipo ezei apie sl. s i- < ide. *pǝ i- ‚ ė as‘, *p[h] [h]e - (Гамкрелидзе, Иванов 1984: 538, 765, 777, 791), quais, ma y , mesmo o mais expe iudíssimo especialis a da onologia não só não pode iam p onuncia , mas e mo i uo i gêne o al es u u a de apa ecimen o. e ec uando essas leksemų análise, e elou-se que sua o igem comple amen e não eie am com senais žodžiais laiky i . стрiй (a ch. строй, стрый), Стрибог e lek uoja ėly us senosios usų kalbos a kininys ės e minija, e a é šiol i in mo o one inius al e imus (plačiau см. Крегждис 2010: 214, 216). Mencionados de essencialmen e co eguo inos spėjimams encon is a maio in luência e e olego ubačio o (Трубачев 2006: 20, 49, 28, 53, 201 (p imei a edição 1959 m.)) ancūzų ling is o Vey spėjimo sob e adicialinio s kilmę palaikymas, pasi elkian bulg. pas ó ok, pas ok ‚pa ė is‘ < *po-p(ə) o (← *pə o , *ps e ‚ ė as‘). oswaldas szeme ényi (Семереньи 1967: 15) es i amen e negigė a possibilidade lie. as ‚pa e ‘ kildin i de *p ē- as, cujo adicialinho *p ē joze as Mikkola (19081909: 124) esan eigia ide *pə ē a ian ą, o . стрiй ‚ ė o b olis, dėdė ( ė o b olis)‘ kildina из ide. *p - (> * - > s -); es e kazuis inho eiginho oi desen ol ido em seus abalhos mencionadosis Vey, and é Vaillan as (1950: 82), geo gijus she elo as (1964: 191), mas se e amen e suk i icado ch is ianas s angas e k . (plačiau. Seme enьи 1967: 15). Comple amen e co e o e mo i ado szeme ényi (1977: 7) exp essadas dú idas sob e sl. *s yjj kildimen o de ide. *pə e ubačio as paneigia e o nece al mo i ação: i. [...] совсем упускает из виду еще um p obable sla iansky его континуант болг. pas oc ‘o chim < i.-e. *pō-pə o -. (T ubache 2006: 201); ii. E imologicamen e anspa en e bolg. пастрок ‘отчим < *po-pə o . Um pouco di iculdade- нителен вопрос о развитии значения ‘пасынок’. Образование с суффиксом -ъкъ вряд ли восходит aqui k глубокой древности, ср. d .-češsk. pas o e e bolg. pass oche com su ixo -e-, -en -. Aqui не исключено первоначальное значение принадлежности (‘отчимов, неродной сын’ = ‘пасынок’). Обращает на себя внимание отсутствие раs o ъkъ в восточнославянских языках. Единичное др.- русск. посторъкъ, вероятно, заимствовано. Из южнославянских языков происходит алб. pas e k ‘Pasnoc (Трубачев 2006: 49); iii. С p e ixom pa-: русск. paотец (В. И. Даль: ‘неродной отец, воспитатель приемыша), s . li ho sk. pa e is ‘o chim e as ‘отец. Сюда же, возможно, относится болг. pas o ok, pas o ok ‘o chim < *ропə o (Трубачев 2006: 2728). desg aça, odas es as alegações ubačio , p esun amen e, co eguo ini não só po que que seu au o não o nece con iamo esp. lingu is iniais a gumen ais, e não Vey spėjimais, g įs o bulg. pas ó ok, pas ok ‚pa ė is‘ desc e o de o igem, mas g e ina comple amen e di e en es leksemas de e imologia (ž . abaixo). Em p imei o luga eme einas a omis inio julgamen o nulem o a a i mação, ne a lie. pa ė is, pã ė is ‚ne ic as pai, o segundo ma ido da mãe dos ilhos do p imei o ma ido‘ k, sln e k . (LkŽe) pa iningas . páотец ‚ъpa ė is, į aikio c iin ojas; an asis pai as‘ (Даль iii: 16) e bulg. pas ok, pas ó ok ‚pa ė is‘ (< ide. *роpə o ). Todas as dessas pala as êm o igem di e en e: 1) lie. pa ė is, pã ė is ‚ne ic as pai, segundo ma ido da mãe do p imei o ALL_62_63_make as.indd 582, 2011.17.06. 08:23:51 al mi opoe á ios co espondmenos p esença esp. M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 65s aigsniai a icles / ‚ elnias‘ (Vėlius 1987: 40) ← adj. lie. jáujnis, -ė ‚jaujos; já jioo in o (p ieš kulian ); de jaujosa cul o; jájoje min as‘ gg e k . (LkŽe); subs . lie. ja nė ‚ja ų dei ė‘ [k] subs . lie. ja nis ‚ja ų sandėlio p ižiū ė ojas, ja ų a sa gų su ašinė ojas‘ [k]; 55 Lex e k . ← adj. lie. ja nis, - ‘ėja ų‘ k i 537 e k . (LkŽe) e k . (da ž . Крегждис 2009: 305)) ← nomen p op ium ( eonimas) lie. Kauka us 59812 (kauka ius) ‚kalnų deus; go be g‘, menimas jakūbo b odo skio (jbŽ ii 175; iii 364) ( ê-se mais a de es e on e usou e k is ijonas go libas Milkus (plg. Lke 417; jb ii 158)), e lek ujoando i in seną esp. pi minę этой божества p o osememą (!!!) (ž . далее). epe ojimasis de á ios empo au o es dos es abelecimen os, pasak opo o o, nė a a si ik inumas, não isim is, mas bū inybė e dėsning, nulem i paslap umas e gilios p asmes (Topo o : 11 . y. 2007), um dos p incipais a gumen os, suponho a au en icidade do unidade signi ica i a não só no aspe o o mal, mas ambém no sen ido-cul ú ico (plg. Cu che *‚ aguo ųjų gal ijų die ybė‘, mencionimą Xiii a. a ado de ch is bu go, e XVii a. i iu Ma o P e o ijaus (b MŠ iii 261) indicomą die ybę ‚ Ka wai is e šiukų die as‘ (ž . Крегждис 2009: 286, 305, 319)). pa a se de e minado lie. Kauka ius da ybinis undamen o, seu analisê, ma y , ale ia começa a pa i leksinio o man o -ius ap a imo, ma habi uas ai ediniai com su . *-ŭsuponuoja eiksmažodinius abs ac us, plg. subs . lie. gỹ ius ‚pagy imas, ga bė‘ dP 150, 320 e k . (ska džius 1996: 76). No en an o, é necessá io en a iza que nas a mãs li uãs ex emamen e equen emen e são usadas a mesma concepção eiškiančios *-i *-ŭkamienų ly ys (plg. lie. ddžius ‚dėdė‘ Vlk , sasna a lie. dial. ddis j b, sk isso é bas an e elho eiškinys (plg. kazlauskas 1959: 41; zinke ičius 1966: 255)), e *-kamienų ly ys u ilizadas g e a ē kamieno a i ikmenų (plg. lie. dial. pasáulė k n ‚pasaulis‘ a d. lie. Sáulis b š, ob, k, Saulis kn, Mdž e k . ; Saulỹs Pn, Š nčl, gn; Saũlius al e k . (zinke ičius 1966: 219)). A azão des e di e imen o mui o cla amen e é nusakęs kazimie as būga ( ii 665; ainda e zinke ičius 1966: 224), a i męs que as causas da a iação kamienų p ecisa p ocu a na declinacinē kamienų mišimo sis ema especialmen e žemaičių bei imem besi ibojančių aka ų aukš ai šnek ų plo uose, . y. aqui. de ido neki čiuo ų pajinių o man ų š (pi m, na u almen e, šū iočių žemai lexnek ose) (ā-kam gen. sg.) - > -es -ē - < -es (ās-kam.) → ā-kam. ē-kam., o ā-kam. *-ŭkam., plg. Ka liáučia ‚ka aliaučius‘ (ge ullis, s ang 1933: 18) po aquela mesma azão, po quê yko e *-ŭkam. passagem em *-kam., i. y. po nom. pl. o mas des es kamienos liços declinacinio esle igimo (mo ologica neu alização), plg. (nom. pl.) lie. asius ‚ uc us‘, (nom. pl.) asiai lie. sėnys ‚ ūmai, puošnūs namai‘ SD5 48 (acc.pl.) sienius Žch 13914 (< *sieniai) (plačiau ž . būga ii 554555; ainda ž . gi denis, gi denienė 1997: 291). ALL_62_63_make as.indd 65 2011.06.17 08:52 66 oLandas k egŽdys ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII Vadinasi, galima spė i, kad nom. p op. lie. Kauka ius ‚kalnų die as‘ galėjo a si- encon a de aco do analogia15 com a d. lie. Sáulius k š (LPŽ ii 683) (← *saulius ‚sol‘ < *saulia ‚ . p.‘ < (ē-kam.) lie. sáulė ‚ . p.‘), suponuojan e -kam. ly į *Kauka is ‚ . p.‘ ( a d. lie. Sáulis, Saulis, Saulỹs ← *saulis, -ys) subs . lie. kaũko is ‚kaubu ys, k ū a‘ kl (LkŽe; ainda z . amb azas 1993: 138; 2000, 116), e ši is kam. lie. *Kauka as16 ‚ . p.‘ < (leksinė me onimija) subs . lie. kaũka as ‚kalnelis, kal a, kaub ys‘ b, , MŽ2 118 e k . ; ‚kalno i šūnė‘ M, s. dauk., b 4 Moz 23,9; ‚zemės pakilimas, kups as, kapčius‘ b, j; ‚kak a, pakaušis‘ kai (LkŽe) ( a plg. lie. kaúko as, ô 73 ‚mand ago a‘ (cgL i 75); . y. e lek ujada aisingumo semema (Le XVii 225), que sie ua com uma dos p incipais ch oninės di inidade unções sucesso nos descenden es susilaukimu esp. gausa). já mencionado, que semema ‚kalnų die as‘, p esumi elmen e, é pi minė, po an o é necessá io de e mina , como su giu s yikowskio minima ‚a klių die ybės‘ signi icação. Es e p oblema a pode esol e , só endo ealizado subs . lie. kaũka as ‚kalnelis, kal a, kaub ys‘ e k . análise mo ologica ( ai e e imologica) análise. a é šiol es e pala a Li uãos in e p e inado como subs . lie. maukas su . -a a edinys (ska džius 1996: 303). aenkelis (LeW i 230) o le a de subs . lie. kaũkas ‚auglys, o is, kiauniežis‘ k, j, Lsb 194, n (LkŽe). al compa ação é comple amen e comp eensí el e cla a, ma abi leksemos suponuoja e e en á Exclicuidade; aquele, que escoldę, escikišę. No en an o, a conexão signi ica i a en e essas pala as e subs . lie. kaũkas ‚ u us nešan i casa espí i oia, ai a as‘ b, e k . ; ‚nek i š y o aiko ėlė‘ k, c i 1059, j; ‚ elnias‘ Lš; ‚pe senęs, sujuū ęs, susi ėlusiais cabelos homem; seno iškas p ie a ingas žmogus‘ M j; ‚kaukaspenis kp; ‚neūžauga, pequeno homem‘ k (LkŽe) é comple amen e neaiškus. Hadiasi, neaiški e da úl ima pala a o igem, embo a p ecisamen e sąsajos com essa mi ologema e lie. *Kauka as esp. die ybe *Kauka iniu p esença nulymou s yikowskio mencionos signi icação ‚a klių die ybės‘ apa ecimen o, ma baseando dados do po oaco, es abelecido que kaukai, como e ai a ai, p ziū i ca lius (Le 186 Xi; ( elniai isso ca ac e ís ica e sla as (jie a klius a é chamam juodais elniais)) plg. Vėlius 1977: 124, 126; (kaukai) 184, 186189, 193) (čia menciona-se que a compa ação kaukai com ai a ais ambém é nea si ik inis ( ai, cla o, um es udo sepa ado exigindo p oblema) mui as ezes sua unkcinė kono acija lie iden iška (jb ii 158; Le ibd.), plg. ái a as ‚žmonėms u us nešan i pasakų bū ybė‘ sd 129, 15 Análogos semelhan es suponuoja e ou as ou as leksemų deklinacinių ipų ki imų endencijos, plg. ančios nuosėdos, smėlis Šk (LkŽe) ŭkam. lie. dial. ž ỹ ius (2) ndŽ e k ., ž y iùs (4) al e k . ŏ kam. lie. ž ỹ as Va n, k ž, ž  as (3) Šk ‚smėlio, ž i gždo i ga gždo mišinys‘ j i k .; ‚žemė, di a, ku ioje daug ga gždo‘ j b i k .; ‚ž i gždo akmenukas‘ P , akm, k ž, j b, skd ; ‚o ganizme susida- ‚ . p.‘ (plg. Ž y iaus didelį kaupą su ežėm L ž . s. . kaũpas LkŽe). 16 A úl imaji mi ologema, ma y , nulėmė pejo a y inės o igem subs . lie. kauka as ‚gi uoklis‘ Q 22, Mi i 227 (LkŽe) apa ição, ma ka čema habi ual localização do diabo (Vėlius 1987: 5354, 94) (baseando-se em dados olklo o usos, odos gi uokliai es ão no domínio do diabo (!!!) Власова 2008: 542543, 547). ALL_62_63_make as.indd 66 2011.06.17 08:23:52 eiginys de ocodyno au o es (ž . ЭССЯ Xiii 8687, 94), ne a subs . . кука ‚kumš is, sugniauž a plaš aka‘ (apie seu kilmę plačiau ž . M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 67s aipsniai a icles n, j e k . / ; ‚ aikų in o o ą po o e ece pe mi ido b inquedo, lakdynė‘ j. jabl. ; ‚nenuo ama, padauža‘ sln , k n, j (LkŽe); ‚b ank as (pa e do a lio pakink ų)‘ (Vėlius 1977: 174)). e dade, de aco do com dados da au osaka li uanos (L 1583/51), kaukų e iologija é ligada com ca lių co po pa imis eles pe inami de p e o e žilo kiaušių (plačiau ž . Vėlius 1977: 183). Mažiulis (PeŽ ii 148150), analisando-se mencionados y ų bal ų leksemų i subs . p . cawx ‚ elnias‘ e 11 conexões gené icas, a ibuiu a p ūsų pala a em nenhuma on e esc i a ou na au osakoje neminė ą, ne a a es a deidade ca ac e ís ico, kono acinę sememą *‚ as, que sulinkęs, susikūp inęs e e c.‘ (PeŽ ii 149). com al a i mação Mažiulio conco da não pode po uma azão mui o simples nem subs . p cawx ‚ elnias‘, nem subs . lie. kaũka as ‚kalnelis, kal a, kaub ys‘ não pode se edados de adj. bl. *kauka- ‚sulinkęs, susikūp inęs‘ < adj. ide. *kouko-(: *keuko-) ‚lenkian is (links an is, sulinkęs) dengiančiai‘ ‚dengian is (deng as) lenkiančiai (links ančiai, lenk ai)‘ < e b. ide. *(s)keuk- *(s)kouk- *(s)kk- ‚deng i(s) lenkiančiai (links ančiai) lenk i (link i) dengiančiai‘ (Pež ii 1506), ma es as pala as suponuoja não sulinkimo, mas iššikišimo, išsišo imo, es a imo aukš ai kono a us (plg. u bu is: 1981 77) seman inė hei kono ácia di e en inė (api e e en inę lyčių pla Paula: 6465, 1987 86) (pana e as e adia i LiV) e LiV (i 319) são ap esen ados. ? *keuk- ‚sich biegen‘, . y. ‚link i, kuk i, (su)kump i‘ exemplos: e b. s. i. (Ved.) u -kucan - ‚ ai y is; susikūp in i; sulink i‘, .p. n-gwč- ‚nusilenk i‘, ai . cúa ‚k ei as‘, s.-k . kka ‚kablys‘, lie. kaũkas ‚kanko ėžis‘ (po exemplo, al signi icância não é mencionada LkŽ (!!!)), i. e. não se apon a a um a o ex emamen e impo an e, que enlinkamen o esp. ‚dauba‘ não é deslinamen o esp.kal a‘). Hadiasi, des es pala as (jais seka e Liubo ė ku kina, elacionusi lie. kaũka as com sl. *čuko ъ plg. Ku kiina kilmė y a isai ki a, nei aiškinama aenkelio (LeW ibd.) i Mažiulio (PeŽ ibd.) 1992: 164) nos abalhos17. Vienas a gumen ų, ku iais Mažiulis g indžia sa o spėjimą apie galimą adj. bl. *kauka- ‚sulinkęs, susikūp inęs‘ ekons ukciją – klaidingas E imologinio sla ų kalbų Фасмер ii 404) ligin inas com . dial. кука ‚gi inis, habi ando pi yje‘ (plg. СРНГ XVi 30) eles são ap esen ados como memb os de um léxinio seman inio lizdo. desg aça, essas pala as são comple amen e di e en es de o igem . dial. кука ‚gi inis, i endo pi yje‘ (ЭССЯ Xiii 87) é lal o as (ma y , suponido onoma opėjinio bu-bu, apuoko ou pelėdos sonsos emėgdžioimen o, e pejo a i ės signi icâncias ( ambém lal o o) . кáка ‚ u; bjau as is, badis, su as, isma os‘ (Даль ii 75) con aminação), e lek ujoan e eg esy inę asimiliację (dėl kalbos 17 Es a explicação ca ojamo e mais ecen es p ūsų leksikologijai des inadas em lojas (plačiau см. b azai is 2010: 150). ALL_62_63_make as.indd 67 2011.06.17 08:23:52 do usuá io ( aiko (!!!)) blogos a ikuliações: 68 oLandas k egŽdys ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII k...k ← б...к) . бка ‚ elnias; mi inė bū ybė‘ e k . (СРНГ iii 262), ‚pabaisa (baubas), pelo qual in eligen es educado es gąsdina c ianças; an žmogis; lobos; pik as, c uu us, não enciamas homem‘ (Даль i 138). ou o, Mažiulio pasi elk as, p . caws ‚ elnias‘ geninai is la. kaũcns ‚pap as oji upūžė; a lė‘ (Me ii 172), ambém de oda ou a o igem, nem indica o spėjimo au o . ele a uo inas como subs . la. kauca ‚s augimas, ėkimas, blio imas‘ (Me ibd.) e su . -n-s edinys ( la. mei a ‚duk ė; me gai ė, menina; a nai ė‘ → meî ns ‚me gio ė; me gy ė‘, la. māsa ‚sesuo‘ → la. māsns ‚pusb olis, b olėnas‘ (endzelīns 1951: 303); da plg. subs . lie. ylà ‚nebu imen o uído, sons; yluma, se i is, amidade, amumas‘ nW, kŽ e k . ; ‚ iloção‘ sd 151 e k . ; ‚ ykus ai , š ilis‘: ndŽ, g Ž, dŽ; ‚ yki luga , ylus kampelis‘ Vd; ‚nekalbus άνθρωπος, ylūnas‘ ndŽ, k (LkŽe) → ylẽnis, -ė ‚ ylus άνθρωπος, ylūnas‘ dŽ, ndŽ e k . ; ‚ iešai ne eiškian is свое падение человека‘ dŽ (LkŽe); lie. gá banà ‚susi ai ę pelos, ilnos ou plan as‘ k i k . (LkŽe) → lie. dial. he bẽnis, -ė ‚kieno pelos he benė i‘ Pc, sml e k . (LkŽe) ( a z . ska džius 1996: 235) e k .), o la. kauca é de e ba y as, es inas de e b. la. kàuk ‚kauk i, k iok i, cho o i; cho a , kūkčio i; uído; š ilp i (apie en o); aškė i, b aškė i; (ausį) e iančiu ga su chambė i‘18 (Me ii173), plg. la. kaũku is ‚š ilpian is iesulas‘ (Me ibd.). aigi Mažiulio ap esen ado p . caws esp. lie. kaũkas desc ição de o igem é ko eguo inas. abe as lie. kaũka as, lie. kaũkas, p . cawx ‚ elnias‘ p oblema de de e minação de o igem acilmen e esol ida, com base co e amen e Mažiulio isí el a seman ine e gene ine dessas leksemų sąsaja com upūžės nomeamen o ano ės bal ų pena u (labai abejo inas spėjimo au o iaus mi ologemos e inimas (ž . oliau)). ik p iešingai Mažiuliui (PeŽ ii 148), su minė ais žodžiais sie inas ne onoma opėjinės kilmės la. kaũcns, bu subs . la. kaupis ‚ upūžė‘ (eh i 594), la. kaũpiņš ‚ upūžė, a lė; sob e a supe ície da e a umegan e cogumel‘, la. kàupenis2 ‚ upūžė‘, la. kaũpī is ‚ upūžė, a lė‘ (Me ii 177), suponuojančiais ne kokį no s paslap ingą mi ologinį pena o e e en ą po an o não p ecisa econs ui niekuome neegis a usios ly ies la. *kaũkena- ‚kaukinis, pe encendo a kaukams (pena ams)‘ (PeŽ ibd.), mas e imologicamen e undamen ziamo sememą leng ai ‚sikišimas, išsišo imas sob e e a‘19 la. kaupis ‚k iauklės kiau as‘ (Me ibd.). di e en es o mas accen á ias de o igem, cujo especial signi icado en a iza Mažiulis (PeŽ ibd.), azões acilmen e explicadas co espondmenimis da língua li uânica, e lek18 onoma opėjinę la. kaũcns kilmę pode a gumen a -se e la. ķauķis ‚ upūžė‘ (Me ii 357) < e b. la. ķauks ê ‚kiau kiau iauksė i, kiauksė i e e c.‘ < (onoma .) la. ķauku ‚kiau kiau‘ (Me ibd.). 19 La. kaũpiņš ‚niekinamasis menko čo jeka ili z ířūno į a dijimas‘ (eh i 594) suponuoja apelia y inę pala a signi icação kilmę, ma y , de aco do e e en o upūžė esp. a lė pejo a y inę kono ação. ALL_62_63_make as.indd 68 2011.06.17 08:23:52 po an o pode-se mui o cau elosamen e adi inha , que alguns p ūsų e li uãos M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 69s aipsniai a icles uojančiais pama ines des as lições o mas: subs /. lie. kaũpas, káupas ‚ischkilimas, kaubu ys, k ū a‘ k e k . ; ‚po es ou legumes, empilhados em pilha, cobe os de palha e subme sos em e as; ūsys‘ b e k . ; ‚saiko excesso, excesso‘ , sd 398 e k . ; ‚cas acima da no ma, mais do que p eciso, acima‘ k , slk e k . ; ‚ i šugal is‘ ds (LkŽe). Pab ėž ina, que his o icamen e esses sexos aiz é silpnoji bazė, e akū inių lyčių a si asubs . lie. káupa ‚kaubu ys‘ lie. dial. káupas ‚ . p.‘ ( aip e s.-k . kpa ‚k ū a‘ kp ‚ . p.‘ (ž . būga ii 442); būga (i 441) g. masc. ly į a alia como ino ação), la. kuõpa dimas nulem as kolek y o o man o *- (plačiau ž . k egždys 2010a: 29–31), plg. ‚k ū a, yšulys (ja ų pėdas), guba‘, ad . la. dial. kuõpã ‚ka u‘ lie. dial. kuopa ‚kaugė, kūgis, s i a‘ (plg. būga ii 355) < subs . bl. *kaupa- ‚kaup umas‘ < adj. bl. *kaupa- ‚kaup as‘ (plg. PeŽ ii 151) < e b. bl.-sl. *-kaup/*kp- ‚ca ega em pilha; kyšo i‘ (< ide. *keup- ‚ . p.‘ (Poko ny (ieW 591) econs uída semema ‚link i, lenk i(s) e pan.‘ aukščiau menė ų leksemų seman inei aidai aiškin i comple amen e não cabe, po an o keis ina)) > e b. lie. kaũp i ‚kas i em mon e, aze kaupą‘ k, j; ‚sukas i solos sob e plan ao kamieną ou sob e quê ou a, kaupuo i‘ k, n, k sn, k k, j; ‚ ic i, elk i, concen a i‘ M s; ‚g ob i, g ieb i sau‘ j (LkŽe). assim pode adi inha , que lie. kaũka as, lie. kaũkas, p . cawx e lek uja p og essy inės asimiliacijos nulem ą one inės žodžio s uk ū os kai ą (k...p > k...k): kal a; kalnagūb is‘ (Me ii 177), la. kàup is2 ‚kalnagūb is; pakaušis‘ (eh i 595)) *kauka- ‚ . p.‘, plg. nom.p op. lie. Kaũkas ‚ enka isokius daik us e nešasi namo‘ (bu kus 1995: 255) (kauno apylinkėje lie. kaũkas pe cebe-se só como šykš us, oda casa empian is žmogus (!!!) R. K.) e b. lie. kaũp i ‚g ob i, g ieb i sau‘ kpa ‚k ū a, kaupas; medžių, g upo de pessoas; cupe a; šūsnis // kp ‚ . p.‘, hid . Kpa ‚upė subs . bl. *kaupa- ‚kaup umas‘ (→ (su . -(a) a- ediniai) lie. kaup à ‚kal a‘, kaũpa as ‚kaubu ys‘ Vl (būga i 447); la. kaup a ‚kal a‘ (eh i 595), la. kàup e2 ‚nedidelė c oa ijoje; Κόλαπις (mini s abonas)‘ ( hs 789, 791; ainda ž . būga ii 442) slo . kúk ‚kal a‘ (plg. PeŽ ii 150), k . kk ‚(ana .) pa e supe io (ischikišan i) do counikaulo humano e animal; akmens i šus‘ ( hj: 517; hs: 20 anks y os suponuoja e p ūsų oponymikas bei hid onimikas pa yzdžiai, e lek uojan ys ie o a džių su šaknies -pi -kgalimų a ian ų egzis a imą: op. p . (Pie ų P ūsija) Kaukenynen 1400 (ž . aukščiau). okio ki imo bū a, ma y , jau bal ų i sla ų p okalbėje20, plg. s.-k . (ge ullis 1922: 58; blažienė 2005: 271), op. p . Kaucaliskis 1331, Kaukelawke 1394 (ge ullis ibd.), op. p . Koken 1755, Nüwe Kuckendo 1380 e k . (P zyby ek 1993: 102103, 315) hid . (up.) p . Caupeaps 1395, op. p . Kaupsi en 1343 (ge ullis ibd.). aze al a sa gią p elaidão é possí el, com base i in abundusia (com šakniniu -p-) la ians oponimine ma e ial bem aki aizdžių one inių al e nan ų egzis a im nes a eas e n bal ų kalboje: op. la. Kaupa, Kaũpas, Kaũpes op. lie. Káupos; op. la. Kàupa i2, Kaupe -kalns; Kaũpes-kalns op. la. Kauku i, Kaũku e, Kauķu kalns e k . (mais exemplos e endzelīns 1961: 63, 6768). kaukšaknies oponimai e hid onimai sie ini não com kauko esp. elnio, mas kal os esp. kalno e e en ine cono ação (!!!). ALL_62_63_make as.indd 69 2011.06.17 08:52 70 oLandas k egŽdys ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII 753) s.-k . kk (kûk), kùka ‚digžiulis akmuo, iedulys‘, op. (bosnijoje) Kk // Kûk ‚g ãoji kal a‘ ( hs ibd.)21. al spėjimą pode a gumen a e mi ologicamen e, ma é conhecido que kaukas, como usų дворовой, š edų i om e, no egų Nisse, suomių anhuan hal ija, alli on u, iihenhal ija e ou as bū ybės, mais elacionados com jauja, a u, e não luga de habi ação de pessoas ele ca ega g ãos, sheieną, cuida de ca allos e . . (Vėlius 1977: 188), . i. kaukas k auna k ū as esp. kaupia, plg. já minė ą e b. lie. kaũp i signi ica ‘kas i em mon e, aze kaupą e ‘ inc i, colk i, concen a -se‘ (LkŽe). aigi o na-se ob io, que e aenkelis, e Mažiulis a um lexiniam seman iniam lizdui a ibuí am comple amen e di e en es o igem e signi icância pala as one inius homonimus (homo onus): subs . lie. kaũkas ‚ u us nešan i casa espi i uia, ai a as‘, (LkŽe) < ide. ‚nek ikš y o aiko ėlė‘, ‚ elnias‘, ‚pe senęs, sudžiū ęs, susi ėlusiais plaukais žmo- gus; seno iškas p ie a ingas žmogus‘, ‚kaukaspenis‘, ‚neūžauga, mažas žmogus‘ *keup- ‚ca ega na pilha; kyšo i‘ ( okia semema neišski a ieW 591; ou a in e p e ama PeŽ ii 61) subs . lie. kaũkas ‚ž ejų į ankis um caboço ou a co de madei a, com o qual a suka sob o gelo ne iesiai einančią ka į Vdšk, s j, kl , ign, š, Š nč, Lkm, Plš, nmn; ‚ka is ežimui p i e ž i, e žė u ė‘ dglš (LkŽe) < e b. ide. *keuk- ‚(su, de)link i‘ (ieW 588589) ( ambém ê PeŽ ii 150). baseada ealizada análise, pode-se a ogan emen e a i ma , que b odo skio e Milkaus diccioná ios men nomen. p op. ( eonimas) Kauka ius semema ‚kalnų die as‘ é pi minė, o s yikowskio 21 Pe a as salokas s.-k . kk, gen. kùkašla ‚unikaulio i šu inė dalis i k .‘ elaciona com s.-k . klk (< p asl. *klъkъ)‚šlaunis; coxa, emu ‘ e le a de ide. *kk- ‚(su)link i‘ (skok ii 225), po ém seu p óp io indica op. Kk (Milna, b ač) ‚aukš uminė ie o ė su snieguo a kal a‘ suponuoja não sulinkimo, mas išsikišimo e e en ą (!!!), i. i. ele sie inas não com s.-k . klk ‚kulšis‘, mas s.-k . kk (kûk), kùka ‚didžiulis akmuo, iedulys‘ ( hs 753), e úl imoasis com s.-k . kp (Vuk, kosme , Žk) ‚k ū a, kaupas; medžių, g upo de pessoas; cupe a; šūsnis‘, kúpa (Vuk) ‚k ū a, ace us; nend ių glėbys‘, compa in ino com lie. kaũpas (plg. skok ii 225, 236237). salokas ambém insc e ê essas leksemų gene icas conexões p olyčių ide. *qeu-p- ide. *qeu-kski umus į a dija só di e en es o man ų *-ki *-pkai a (skok ii 237). oks a sainus dessas pala as a a aliação de e minou da mesma o igem leksemų ( e lek uojančių p og esy inės asimiliacijos kai ą: k...p → k...k) skaidymą em a ski us leksinius seman inius lizdus, . y. des as pala as p oly ė é p asl. *kupъ ‚k ū a, kaupas‘ > s. sl. ïêuú ‚σωρός, ace us‘, bulg. куп ‚k ū a; abundância, mul iplicidade‘ e k . (plačiau é a ЭССЯ Xiii 114). Aqui menė ina e comple amen e não ac edė ina olego ubačio o (ЭССЯ Xiii 115) spėjimas, ne a accen inis s.-k . kp esp. lie. kaũpas incompa ibilidade explicin inas di e en es p olyčių ekons ukção: ide. *-kou-p-o- ide. *kou--p-o-. spėjimo au o ius kažkodėl igno a būgos (i 441) a eiginha, que s.-k . kp (g. masc.) alo izá el como ino ação, i. i. es a o ma adosi de s.-k . kpa, e la e osios akū as, ma y, suponuo as cole i o o man o ide. *- (b očiau ž . k egždys 2010a: 3141). būgos hipó ese pode a gumen a -se e ide. línguas apaci ančia nomina collec i a → g. masculinum g ama icas ca ego ias aida (ž . k egždys 2010a: 5455). Po conseguin e, pode le an a -se hipó ese de que nas línguas se bų e c oa ų é usada leksinė seman inė g e ybė kpa ‚k ū a, kaupas; medžių, g upo de pessoas; cupe a; šūsnis // kp ‚ . p.‘, baseado bubgos spėjim, é a dly a, po an o s.-k . kp akū as su gido segundo analogia com g. em. kpa (plačiau sob e es a ly į ê. ЭССЯ Xiii 107108), e não e lek uja ide. *-kou--p-o-, que, p esumi elmen e, jamais neexis is a o. ALL_62_63_make as.indd 70 2011.06.17 08:52 M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 71s aipsniai / a icles *Kauka inis ‚a klių die ybė‘ an inė, suponue a uncionais di inidade cono ações, . y. lie. kaũkas suponuoja p o osememą *‚kal oje habi an e di idade, onde ela k auna = kaupia u us‘. Hence, con á io ao baliu (jb ii 158), pode-se a ogan emen e a i ma , que es e eonimas de e ia se a ado como um Velino epi e ų. sem mencionado eonimo análise, necessá io discu i á ios usos linguagem leksemų, spė ina, klaidingai opo o o (Топоров 2000: 184; 2006: 200) susie as com Chau i a i, kilmę: 1. dial. . ka ‚medinis ilgako is plak ukas žu iai aps aigin i‘ ( a ojamas u ale, sibi e, obės upės basine ( aka ų sibi as)) (СРНГ Xiii 138), que opo o as in o subs a dija bal izmu (Топоров ibd.), ne a e lek uojančiu. lie. kaũ as ‚longos pagalys degu í mis u a e dan ‘ (LkŽe). Nes e spėjimu não se pode ac edi a não só po causa do usų leksemas espalho a ealo, . i. leksema za iksuo a niekuome bal ų negy en oje e i o y (neben isso em ies luga iesa, sob e os dados do uso da pala a ecol i 1908 m.), mas e po causa do mencionado pala a Li uães de o igem: lie. kaũ as adap acinis sla izmas, sie inas com . *kowy ‚į ankis len o p ocesso de mis u a in oduzi ‘ . коврката, ‚ kasama kuo, skap uojama, изпяунама, (su)pinama; ka nų o be žo ošies pã išalas, com o qual se encaixa yža; golūgis; neg ažus lė apėdis žmogus‘ (СРНГ XiV 38) (← e b. . kowy ť ‚sukinė i, pasuk i, i is (i klais), algo aze lė ai, ne aly ai‘ (СРНГ XiV 3940; Даль ii 129)) . копшка ‚lė as žmogus; ne ykėlis‘ kópa ‚ . p.‘; . kopálo ‚il is‘ kopálka ‚qualque ins umen o de esca o‘ (Даль ii 157). de ido . dial. ka ‚medinis ilgako is hak ukas pesciai aps aigin i‘ o igem pode se le an ada hipó ese, que ele gene icamen e sie inas com . кoварный ‚ as, que kala apkaus us, g andines, pančius‘ (Даль ii 127) < subs . . коварь ‚kal is‘ (Даль ibd.) < e b. . ковáть ‚apdo o i plak uku me alą, p opo ciona me ālu qualque que o a o ma; como sob e p e ialo i miamen e plak i plak uku‘ (Даль ibd.), i. i. g a icamen e ele a uo ino como exemplo de codi icação one ica, e lek uojan e abso bcinę ly į (sem šakninio - -, plg. . ka unъ ‚a būzas, moliūgas‘ dial. . kan ‚ . p.‘ (Даль ii 71)), supona usią o mą *kau ← *koa ( one ines šaknies s uk ū as kai a de ido usų kalbai neįp as os ono ak ines g andies -oa-). signi ica i o ou o e e en e cono a as e e en e (ab → ba) explicin inas, baseado no p incípio da in ínseca seman ína cai os (plačiau ž . k egždys 2010a: 2425): ALL_62_63_make as.indd 71 2011.06.17 08:24:01 72 oLandas k egŽdys ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII 2. Ve b. . dial. кариться ‚pág i; auky is, se niū iam, paniu usiam; se isp ojiam; se zasispy usiam‘ (Даль ii 98; ambém ž . СРНГ Xiii 138) ambém não há bal izma, como a i ma opo o as, ma é denomina i , se emp es ado de iu kų ko u ‚ udas‘, kazach. koŋu ‚š iesbė is, pal as, sa as; juodbė as (su juoda uodega e ka čiais)‘ (Фасмер ii 211) espe a-se al seman ínas adas des e e bma pala a seka: ‚ udas, juodbė as‘ ‚pa udęs, pajuodęs‘ ‚pajuodęs, pa udęs ( am- sios spal os), odėl i paniu ęs‘ ↔ ‚pik as‘ ↔ ‚susi aukęs, nes pik as‘ ↔ ‚paniu ęs, odėl i susi aukęs‘. conclusões 1) eonimas Chau i a i e lec oia p imei os dois skiemenos me a ezinho, ou a imosios (um ao lado do ou o exis en es skiemenos) me a ezés, ipo, mudando a p imei a do mesmo kamieno mo emá an ąja suponu mo o ak o ina kai a: lie. *Kau i a is ‚a klių die as‘ < subs . lie. *kau ika is ‚ . p.‘ ( ... < ...k (a imoji p og esy inė asimiliacija)) subs . lie. *kau ikanis ( ... < ...n ( olimoji p og esy inė asimiliacija)) < subs . lie. *kauka inis ‚ . p.‘ (mo o ak inė me a ezė po abu) < adj. lie. *mauka inis ‚pe pendendo a mauka i; 2) deusidade nome Chau i a i não παξ λεγόμενον. ele sie ino com alguns a XViii. Mažosios Lie u os leksikog a ų e igu as cul u ais no abalho za iksuo u nomen p op ium ( eonimu) Kauka ius ‚kalnų die as‘; 3) lie. kaũka as, lie. kaũkas, p . cawx e lek uja p og essy inės asimiliacijos nulem ą one ines pala a es u u a kai ą (k...p > k...k): subs . bl. *kaupa- ‚kaup umas‘ > subs . lie. kaũpas, káupas ‚ischkilimas, kaubu ys, k ū a‘ (→ (su . -(a) a ediniai) lie. kaup à ‚kal a‘, kaũpa as ‚kaubu ys"; la. kaup a ‚kal a‘, la. kàup e2 ‚nedidelė kal a; kalnagūb is‘, la. kàup is2 ‚kalnagūb is; pakaušis‘) *kauka- ‚ . p.‘; 4) b odo skio e Milkaus diccioná ios mencionam nom. p op . ( eonimas) Kauka ius semema ‚kalnų die as‘ é pi minė, e s yikowskio *Kauka inis ‚a klių die ybė‘ an inė, suponu a cono ação de di inidade uncional; 5) subs . . dial. ka ‚madinis ham ukas pesciai aps aigin i‘ e e b. . dial. кариться ‚pág i; auky is, se niū iam, paniu usiam; se isp ojiam; se zasispy usiam‘ não há bal izmai. Li e a u a b MŠ iiV Bal os on es de eligião e mi ologia, sud. no be as Vėlius. 1–2. Vilnius: i u as, 20032005. Mokslo i enciklopedijų leidykla, 1996–2001; 3–4. Mokslo i enciklopedijų leidybos ins- ALL_62_63_make as.indd 72 2011.06.17 08:24:01 eh iii endzelīns jānis, hauzenbe ga edi e. M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 73s aipsniai a icles būga iiii būga kazimie as /. Rink iniai esc i os 13, sud. zigmas zinke ičius. Vilnius: Es adoybná poli ická a ědecká li e a ú y yda ka, 19581961. cgL i Cla is Ge manico-Li h ana. Manusc ip inis do século XVII okiečiųlie u ių línguas diccioná io AE. Vilnius: Mokslo e enciklopedijas publikla, 1995. dūnŽ Vi kauskas Vy au as. no es e dūnininkų šnek ų dicciona . Vilnius: Mokslas, 1976. Suplemen os un labojumi K. Mlen bacha La iešu alodas ā dnīcai 12. īgā: kul u onda izde ums, 19341946. ieW iii Poko ny julius. Indoge manisches e ymologisches Wö e buch 12. be n und München: ancke Ve lag, 19591969. jb i–V – balys jonas. Raš ai 1–5, pa . i a epšienė. Vilnius: Lie u ių li e a ū os i au osakos ins i u as, 1998–2004. jbŽ iiii b odo skis jokūbas. Lexicon Ge manico=Li h anic m e Li h a ni co= Ge manic m. Manusc ip inis XVIII século dicciono, 13, p epa ė Vincen as d o inas. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2009. ka ičić iii ka iči ć adosla . Ancien Languages o he Balkans 12. he hague & Pa is: camb idge uni e si y P ess, 1976. Le IXXXVII Enciclopédia Li uânica 137. bos onas: Lie u ių enciklopedijos leidykla, LeW 1953–1985. iii aenkel e ns . Li auisches e ymologisches Wö e buch 12. heidelbe g: Vandenhoeck & up ech , 19621965. Linde iVi Linde M. sa muil bogumil. Słownik języka polskiego 16. Wa szawa: w d uka ni Xiežy Piia ów, 18071814. LIV Lexikon de indoge manischen Ve ben. Wiesbaden: d . Ludwig eiche Ve lag, 1998. LKe Li u ians kalbos enciklopedija, ed. Vy au as amb azas. Vilnius: Mokslo e enciclopedijas ins i u o de publicação, 1999. LkŽe Lie u ių kalbos žodynas, elek oninis a ian as, edak o ių kolegija: ge ūda nak inienė ( y . ed.), jonas Paulauskas, i u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, jolan a zaba skai ė. Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as, 2008. www.lkz.l . LM iiii Li u ians mi ologija 13. Vilnius: Min is, 19952003. LP iŽii Lie u ių pa a džių žodynas 12, ed. aleksand as Vanagas. Vilnius: Mokslas, Me iiV Mlenbachs kā lis. La iešu alodas ā dnīca 14, ed. jānis endzelīns. 1985–1989. īga: minis e ia educação, undos cul u ais, 19231932. ALL_62_63_make as.indd 73 2011.06.17 08:24:01 hs Rječnik h a skoga ili s pskoga jezika 15, ed. omisla Ma e ić. zag eb: kńiža nici jugosla enske akademije, 18981903. 74 oLandas k egŽdys ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII Pe iŽiV Mažiulis Vy au as. Dicioná io da e imologia da língua p ússia 1. Vilnius: Mokslas, 1988; 23. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų publikla, 19931996; 4. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u o, 1997. hj Rječnik h a skoga jezika. zag eb: Leksikog a ski za od Mi osla k leža i Školska knjiga, 2000. V g edasahi ā. skok ii skok Pe a . E imologijski ječnik h a skoga ili s pskoga jezika 2. zag eb: jugosla enska akademija znanos i i umje nos i, 1972. s P i Sc ip o es e um P ussica um: Die Geschich squellen de P eussischen Vo zei bis zum Un e gange de O denshe scha , h sg. on heodo hi sch, Max öppen und e ns s ehlke, bd 1. Leipzig: Ve lag on s. hi zel, 1861. БТСРЯ – Большой толковый словарь русского языка, ред. С. А. Кузнецов. Санкт Пе- тербург: Норинт, 2000. Даль i–iV – Даль Вл адим ир. Толковый словарь живого великорусского языка 1–4. Москва: Русский язык, 1989–1991. ПЯ i Топоров Владимир Николаевич. Прусский язык: Словарь AD. Mos- ква: Наука, 1975. САР Vi Словарь Академiи Россiйской 6. Санктпетербургъ: Императорская Академия мiя Наукъ, 1794. СМ – Славянская мифология. Энциклопедический словарь. Москва: Международные отношения, 2002. СРНГ iXLiii Словарь русских народных говоров 143. Lening ad: Cien ca, 1965 2009. ССЯ iiV Словарь старославянского языка 14. Санкт Петербург: Издательство Санкт-Петербургского университета, 2006. СУМ Словник украинской речи X. Київ: Наукова думка, 1979. СЦСРЯ iiV Словарь церковно-славянскаго и русскаго языка 14. СанктПетербургъ: ipoграфiя Императорской Академiи Наукъ, 1847. Фасмер iiV Фасме р Ма кс. E imológico dicioná io da língua ussa 14. Mos- ква: Прогресс, 1986–1987. ЦС iV Пётръ Алексев. Ig eko ný slo á j 15. Санкт Петербургъ: типогра- iá I ana Glasuzo na, 18171819. ALL_62_63_make as.indd 74 2011.06.17 08:24:01 M. s yikowskio eikalo K onika Polska, Li ewska, Żmódzka i wszys kiej Rusi eonimai: Chau i a i 81s aipsniai a icles asce ained wi hou paying a en ion o de ailed analysis o he lexeme each componen . he o he conclusions a e as ollows: 1) heonym Chau i a i e lec s jux aposi ional me a hesis o he on syllables, i.e. con ac < me a hesis ype has been se o explain he mo pho ac ical shi : Li h. *Kau i a is ‘ho se godʼ Li h. *kau ika is ‘di oʼ ( ... < ...k (con ac p og essi e assimila ion)) Li h. *kau ikanis ( ... < ...n (incon iguous p og essi e assimila ion)) ‘di oʼ < Li h. *kauka inis ‘di oʼ (mo pho ac ical me ha esis due o aboo) < adj. Li h. *kauka inis ‘appending o kauka iusʼ; 2) heonym Chau i a i can no be in e p e ed as παξ λεγόμενον. he lexeme may be co ela ed wi h nomen p op ium ( heonym) Kauka ius ‘gha s godʼ, which is men ioned in se e al Li huania Mino lexicog aphical lexicons o he 18 h cen u y; 3) Li h. kaũka as, Li h. kaũkas, P uss. cawx e lec phone ic s uc u al shi caused by p og essi e assimila ion (k...p → k...k): bal . *kaupa- ‘accumula ionʼ > Li h. kaũpas, káupas ‘boss, hump, heapʼ (→ (de i a i es wi h su . -(a) a-) Li h. kaup à ‘hillʼ, kaũpa as ‘humpʼ; La . kaup a ‘hillʼ, La . kàup e2 ‘small hill; sie aʼ, La . kàup is2 ‘sie a; sconceʼ) *kauka- ‘di oʼ; 4) nom. p op . ( heonym) Kauka ius sememe ‘gha s godʼ men ioned in b odowskis and Milkes lexicons is a ibu able o pa en d i , while s yikowskis *Kauka inis ‘ho se godʼ o accesso y, p esupposed by unc ional conno a ion o he god; 5) uss. dial. ka ‘malle used o knock ou a ishʼ and uss. dial. кариться ‘ o sulk; o wince, o gloom; o s and all; o ecalci a eʼ a e no bal isms. Į eik a m. 2010 no emb o 17 d. oLandas k egŽdys Lie u ių kalbos ins i u as Vileišio g. 5, Vilnius LT-10308 El. co eio [email p o ec ed] ALL_62_63_make as.indd 81 2011.06.17 08:24:02