Prijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu („pirm“) „neg“ senuosiuose XVI–XVII a. lietuvių raštuose

26 ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII jū a ė Pajėdienė Lie u ių kalbos ins i u as O ien ações de Mokslinių pesquisas: a uais e anõesas línguas Li uanhas pesquisas de sanda os sakinio. P iaMijungieji Laiko sakiniai su jungiaMuoju ŽodŽiu (PIRM) NEG elosiusios XViXVii a. Lie uVių aŠ uose ano ação pala as (pi m) neg(i) nei(gi) neng. / conside ada a ma e ial é empo al clauses wi h conjunc ion neg in old Li huanian W i ings cons i uída jono b e kūno Pos ilės (1591), Mikalojaus daukšos Pos ilės (1599), kons an ino s aipsnyje ap a iami senosios lie u ių kalbos p ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamaisiais si ydo Punk ų sakymų (i 1629, ii 1644) sakiniai, nos quais dois p oposições exsidês imas laike nusakomas pasi elizando uma das mencionadas jungií eis pala as. b e kūno Pos ilėje usados só empo sakiniai com compos o jungiamuoju pala aju p imei o(a) nei(g) neng neg /. daukšos Pos ilėje e si ydo Punk uose sakymų зафиксировать разноi esnės s uk ū as sakiniai su neg(i), neygi, nieig nes es esc i os há e empo sakinių su neg sem a liepiamojo pala a p imei o. anno a ion he a icle gi es an o e iew o he s uc u e and seman ics o subo dina e clauses o ime bounda y wi h he conjunc ion (pi m) neg in old Li huanian w i ings (in ex s o b e kūnas Pos illa (1591), daukšas Pos illa (1599) and si ydas Punk ai dėymų (i 9, ii esMiniai) Žodžiai: Sakami 1644)). p ijungiis yšys, sakomas šaliniai, neiu inio a mens nusakmens ėlesnis eiksmas, ak i umo, aio 162 ajopa seman inė unkcija. keyWo ds: subo dina ion, empo al clauses, empo al pos e io i y, ac ici y, dual seman ic unc ion. ALL_62_63_make as.indd 26 2011.06.17 08:47:23 P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 27s aipsniai a icles in all hese ex s mos popula a e empo al clauses wi h he compound conjunc ion pi m neg (only he compound conjunc ion pi m neg is used in empo al clauses in b e kūnas Possenojoje lie u ių kalboje ações com jungiamuoju žodžiu neg1 podia se nusakomi não só kokybiniai de dois ac os illa). he empo al clauses in oduced by he single conjunc ion neg (no longe used in em- po al clauses in Mode n Li huanian) a e ound in he ex s by daukša and si ydas. ĮVadas compa amen o, mas e ações g e inimo laike san ykiai2. sakiniai com g e a ou além mais jungiamojo pala a neg exis en e adicionalmen e modi ica o iumi empo pi m pode se in e p e ados não só como empo3, mas e como compa igamieji. na língua li uânica a ual jungií eis pala as negu, do que an e io men e u e ada signi icado do limi e de empo é sunykusi: g ama ís icos ap ašuose negu, ni descêndem só como compa amiais di e imen o connec uki4, e sakiniai com es es jungiamaisiais pala as desc ibem como di e imen o compa amiais5. sakiniai com negu, nei, pelos quais g e inado d ieapimando di e en es neg in oduzi ijimo a ian es, ais como negi, nei, neygi, nieig, neng. de compa ação em um espaço e em ski ing espaços e sob e o que compa a dois ações signi ica compa a a sua dessidêção em ce a (pa yみに, empo) 11 s aipsnyje neg pasi enkamas kaip bend as jungiamojo žodžio a das ( en, ku nebū ina de alizuo i) – escala, eja auconnie (2003: 132; 137). sob e a elação compa a i os sen ências com sen enças de empo, 12 apie ne iesioginį a neiš eikš ą lyginimą be kokio pobūdžio eiginiuose, ž . Lyons (1993: 274 ). apie consul. (199Leko2: 223) 13 analógico modelo de elha polkų linguagem do empo sakiniai com niž são desc i os como no p incipal dėmen ge almen e u in ys do empo signi icância p é eiksmį ou p é eiksminį jun uką, ampância de base de compa ação desc e endo empo de ação do dėmen secundá io (klemensiewicz e k . 1955: 468). ja osla as baue is neigou na elha língua checa usuá io do empo signi icância jungiamojo pala a než di e a sąsają com neiginio dalely ės ne e aiškinamojo jung uko že sampika. seu opinão, assim in e p kiniama pode se só compa amó ia signi icância jungiamojo pala a než o ignia. jungiamojo pala a an es do empo signi icado baue is alo izou como secundá ia, o mada usando an es da compa amó ia signi icações cons uções po deik inę unção a liekančio p ie eiksmio p imei o ou kompa a i o dřé e. baue io a i ma, nos esc i os da língua checa elha a pa i de XiV a. segunda pa e encon am-se sakinių, nos quais um mesmo než pode se conside ado pala a jungiamuoju de signi icância do empo, iksacijos (baue 1972: 4445446,8). 14 Plg. Valiuly ė (2006: 459). jonas balke ičius Daba inės lie u ių kalbos sin aksėje sakinių su anksčiau, negu bei g eičiau, negu pa yzdžių ski snyje Laiko aplinkybės šalu iniai sakiniai ap esen ando ac escen ando a no a que isso pala ga ieji šalu iniai sakiniai laiko aplinkybei paaiškin i e e e ência sob e a ą jų a oseną (balke ičius 1963: 351352). 15 Issias sen inhas secundá ias es ão elacionadas com ce as pala as do i em p incipal. nesse di e imen o compa i amieji sakiniai são a imi di e amen e do p ijungimo sakiniams. seus es imenos ge almen e es i nesa a ankiški e es ei amen e elacionados en e si; [Š]alu inhos dėmenys associamos com os p incipais dėmenyse einančiais de g au mais ele adoio [...] p ie eiksmiais [...]. como di e ência compa amieji desc i os e su negu, nei, ku iais lyginamas d iejų eiksmų išsidės ymas laike (amb azas 2006b: 695). ALL_62_63_make as.indd 27 2011.06.17 08:23:47 28 ac a Linguis ica Li huanica LXIILXIII seus ac os es idês imo laike, na língua a ual jū a ė Pajėdienė usados a amen e6, um elemen o essencial nes es sen inhei os é o p e eiksmis empo p imei o/pi miau an e io men e7. elhas línguas li uãs pesquisado es (edua das he mannas8, Leona das d o inas9, jonas Palionis10, Vy au as amb azas11) sakinius com p imei o neg desc e e como exp esseiškiančius laiko san ykius12. Va osenos daŽnuMas ap a iamuosiuose jono b e kūno, Mikalojaus daukšos i kons an ino si ydo sakiniai esc i os em empo sakiniai com neg u ilizados ainda bas an e equen emen e. sakinių su neg san ykinė kiekybinė aiška13 comummo de cada uma das e e idas on es limi e de empo p ijungiamų16 só uma ou a al ase pode acha e Daba inės lie u ių kalbos eks yne, p z. : Pe gun ou, se iajou A alogos de Kalėdų pa a a No uega, B ynas p imei o an es negu espondeu, pasixilhou em Joną Kazlauską, olhinhniu pe gun ando se ele não apical ou. na ala a ual g e a um um do ou o exis en es ações exsidês amen o laike ex yškin i ge almen e pa enkamos an es + pusdaly is конструкции, plg., an es espondendo B ynas pasižiū ėjo, ou конструкции com jungiamuoju pala aju o e p ie eiksmiu mais a de, например. : Umhi p imei os de p ima e a plan as de, que p imei o p ažys a, e pos e io men e sulapoja, são o zi ijos dLk . Plg. suas a ian es: Vieni p imei os de p ima e a plan as, que an es sulapojimą p ažys a, são o zi ías e Vieni p imei os de p ima e a plan as, que p ažys a p imei o an es do que sulapoja, são o zi ijas. 17 Semelhos e p ie eiksmio mais a de possibil (somen e con a a semân ica), plg. [...] aquela noi e a sua mãe inha saído e įžo mais a de do que ilh e ias oco eu nelaimê dLk . sob e p ijungiamojo yšio aseiais ma cimus be o e (p iešiki) e a e (po o, kai) elaçõesus e . c is o a o (2005). / okiečių kalbos jung uku ehe, a Mikalojaus 18 da be Übe die En wicklung de li auischen Konjunk ionalsä ze jungiamųjų žodžių y imo apibend ina- mojoje len elėje pi m neg į ašy as laiko eikšmės skil yje; jono b e kūno Pos ilės pi m neg siejamas su daukšos ka ekizmo aseys com pi m neg é ap esen ado sepa adamen e dos ou os nes a on e encon ados das sakinių com neg (he mann 1912: 29, 34-35). 19 Leona das d o inas p imei o neg e suas a ian es į a dija como nos elhos esc i os da língua li uânica a o os p ijungiamųjų empo ci cuns âncias sakinių jung ukus (d o inas 1968a; 1968b: 89, 95). 10 jonas Palionis jun uką neng, us ojamą só em esc i os da p ússia o ien al, į a dija como kompa a i į, ep esen ando negu, e indica o seu uso s i is ligalomais em sen enças e empos em o no de sen ências (d auge com pi m) (Palionis 1967: 202). 11 sob e o uso de ações de pa icipios secundá ios com jungiamaisiais pala as nem, nem pi m, pi m ni panašia do limi e de ação no signi icado como com a é e sob e esses jungia i os pala as conjunimąsi com absolu íneas cons uções e amb azas (2006a: 453454); sob e os secundá ios e bo odinos sen inhas com p imei o nei, p imei o neng limi es do ação eikš i e . amb azas (2006a: 456). 12 jonas jablonskis neig, neg, pi m neng, pi m neig, pi m negu ambém di idiu à ci cuns âncias do empo jungií eis pala as (jablonskis 1911: 498), e e ência sob e sua on e (anuosius sc ip s) dando a no a: panašių pa yzdžių, quan o aquele en o es á conhecido, do idioma de pessoas ne u ime (jablonskis 510: 1911511). 13 sob e a impo ância da elação quan i a i a com ou a (ou ou as) cons uções de signi icância co esponden e, e não de isolados dados absolu os, eja amb azas (2006a: 39). ALL_62_63_make as.indd 28 2011.06.17 08:47:23 os limi es de empo sakiniai su neg b e kūno Pos ilėje (19x) e si ydo Punk uose sakymų (13x) ela i amen e u ilizados quan o P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 29s aipsniai / a icles jų sakinių a osenos one panaši kaip p ijungiamųjų laiko ibos sakinių su ne 14 – mais equen emen e do que os limi es de empo sakiniai su ne , o daukšos Pos ilėje (57x) quan o čiau (plg. 1 dados o necidos na abele a). 1 Len eLė. quan i a i o bP, dP, sP elação de sen ências de empo com jungiamaisiais pala as neg e mesmo com odos os p ijungiamaisiais sen íiais do limi e de empo Limi es de empo sakiniai bP dP sP A média de eqüência de Va osena sakiniai su neg 19 (~17,8%) 57 (22,7%) 13 (~25,5%) (~22%) sakiniai su ne 14 (~2%) 72 (28,7%) 8 (~15,7%) (~19,2%) o al de 107 p ijungia i os (100%) 251 (51) (100%) (100%) que indicam a p imei a on ei a de empo na on e de empo daukšos Pos sakilėje esan ys sakiniai su neg (neġ4x), neg (3x)) e pi wey (5x). si ydo Pun ões sakymų empo sen inhas neg esc i o como negi (9x), neygi (2x), neg (1x), nieig (1x), e p imei o equência é es e: pi m (5x), pi ma (5x), pi may (1x). P nk y Kaan18 ex e neg e pi m em á iosi esnių a i ikmenų: ni (7x), sakiniai su nem na a ual língua li uânica nebe a ojami, e do empo compa a i o sakiniai su negu nei e pi ma anksčiau / / usados mui o a amen e. mais sob e p ijungiá eis empo sakinių com jungiamuoju pala a com mesmo seman ines e g ama ines niż niżli oi usado (a é XViii a.) p ijungamoosien es empo sen iniuose dos a os sekai nusaki i (klemensiewicz e k . 1955: 468). peculia idades e . Pajėdienė (2010). 15 dP pa a on es eja. Palionis (2000: 1718). 16 no elho polkų alboje (pi m’ (33x); pi ṁ (11x); pi m (3x); pí ṁ (1x)) a i inka jokūbo Wujeko pos ilės15 laiko sakinius su jungiamuoju žodžiu ni16 (ni (24x), nili (29x), nieli (3x), niem (1x)17), ku ie dažniausiai a ojami su p epoziciniu a liepiniu pie wey (41x), 14 Čia laiko sakinių su ne i neg a osena lyginama dėl panašaus šių sakinių aidos pobūdžio – laiko 17 Plg. dP 52345 sen inho. 18 kons an inas si ydas Punk ai sakymų P akalboje į skai y oją assim ap esen ou o ca á e da adução: no ė a da de amą ans imą do língua li uânica e, an o quan o oi possí el, pala a em pala a expos os, pa a se comp eendida (ci a a de eginos koženiauskienės e imo (koženiauskienė 1990: 296)). ALL_62_63_make as.indd 29 2011.06.17 08:47:23 a ni (1x), nili (2x), nim19 (2x), a (1x)20, indo com modi ica o iais pie wey 30 jū a ė Pajėdienė ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII (4x), wp od21 (5x), p ed ym (1x). Va osena ĮVai iuose PaMoksLų ex o sLuoksniões do pon o de is a au o idade o ex o do se mão consis e de pelo menos duas camoksnių22. Um deles é com e e ências au o ís icas ap esen adas ex ac os da biblia, ou pe ikopês. ou a camada ex o p eenchidos pa a ci ados pe icopeias explici adas comen á ios, nos a ados ex os chamados esguldymais (bP, dP) ou pon os (sP). Na úl ima in e p e a designado camoksnyje ex o alguns de e angelijos ex o co espos podem se pe ci uojadas ou epe idas mais uma ez. abo dados ex os de pe ikopėse são 10 p ijungií eis empo sen in de su (pi m) neg: bP é 5 sakiniai, dP 4 sakiniai, e sP 1 aseys (ž . 2 abelę). 2 Len eLė. Laiko sakinių su neg apa sa gamen o pamokslų ex o camoksniuose sakiniai из библей su neg ci a os Pamokslininko komen a as numanomos ci- a os de biblia Pamokslininko ex o bP 5 sakiniai 7 sakiniai 7 sakiniai pi m neng (3x), pi m nei (6x), pi m nei (6x), pi m neig (4x) pi m neg neg neg neg pi m neg... (1x) pi m nei (1x), pi m neg (1x), pi m neig (1x), dP 4 sakiniai 7 sakiniai 46 sakiniai neg (4x) (3x) (26 x) (14x) (6x) sP 1 asesys 12 sakinių pi m neg (1x) pi m neg pi m...neg negi. . . neygi pi ma (4x) (4x) (2x) (2x) 19 sP i 805 p imei o negi co esponde p ed ym nim, e sP i 24425 sakinyje escien e pi ma... negi co esponde wp od... nim. sob e elhas polkų línguas p ijungiamuosias do empo sen anças a ojamą jungiamujį žodį nim s . klemensiewicz e k . (1955: 469). 20 sP i 14327 sen inyje a ai com p epoziciniu nie pie wey. sob e a polinkį liga com ou os conu ukais ou p e eiksmias e . klemensiewicz e k . (1955: 468). 21 Plg. elhos polkų língua empo sen inhões com ni usado wp od exemplosus (klemensiewicz e k . 1955: 469). 22 sob e os papéis desempenhados pelo p egocslhei o compilado iaus e in e p e a o iaus eja Pisa kowa (1984: 209). ALL_62_63_make as.indd 30 2011.06.17 08:47:23 P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 31s aipsniai / a icles bP, dP ou sP pe ikopių empo sakiniai su pi m neg co esponde Vulga o empo sakinius com jungiamaisiais pala as p iusquam ou an equam e g eikiško n empo sakinius com πρὶν ou πρὸ τοῦ (ž . 3 ablelę). jungia i o neg no dP 14828 sen inho ( ai numanoma M 26,34 eilu ės ci a a23) escolha, não co esponden e lenkiško sudė inio pie wey ni (W3 15412), mais sie inas não com la ynišku an equam (nes, p z., dP 12728 sen ys su pi m neg ambém co esponde Vulga os sakinį su an equam), mas com adícia do ex o e angelijos 24 p incipalmen e com bal amiejaus bei Vilen o E angelijų Epis olų (1579) eks u25. dP 14828 sakinio jungiamasis žodis i šalu inio dėmens žodžių a kos modelis ski iasi nuo lenkiško o iginalo, be su ampa su a i inkamo26 Vee sakinio modeliu, plg. : [...] ioġ ßi nák i / neg gaidís du ka ú p agís / is ka us mans gîſsieś. dP 14828 [...] i y diś ey nocy pie wey ni dwák oć ku ápoie/ yk oć si mnie áp yß /. W31512 154 [...] iog sch nak i neig gaidis du jun amen e p agηs es ezes mans ssigηsi Vee 1881927 [...] quia in hac noc e an equam gallus can e e me negabis M 26,34 [...] σοι τι ἐν ταύτ τ νυκτὶ πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσ με M 26,34 3 Len eLė. Pe ikopėse p esen es de empo sen ências com neg jungií eis pala as co espondências em á ias on es jungiamape ikopėje jn 4,49 pi m neig pi m neig pi mneġ ii 4741 3552 nili 36612 / sis žodis Vee bP 28 dP sP W3Vulg n 1221 pie weyp iu- squam πρὶν / 23 Plg. Passia... iġ qua o E angelís b e áy mon ag á dP 144; ex o da i pa e dP 148-149. 24 sob e as on es b e kūno Pos ilės bal amiejaus Vilen o E angelias e Epis olas e Enchi idioną (1579) e o a o de que b e kūno Pos ilės pe ikopės laiky inas no a edação de ex os Vilen o e ac uo25 e e ências a inos kaip d iejų au o ių kū ybinio da bo ezul a as: Vilen o kaip e ėjo i b e kūno kaip e imo edak o iaus“, ž . alekna ičienė (2005: 28; 2008: 31). li e a u a e pesquisas sob e a possí el dP pe ikopias e Vulga a, e em alguns casos sob e a possí el dP e Vee junção Maskuliūnas (2000: 107). sob e daukšos e jokūbo Wujeko a ojamą, nem lie u ių, nem polkų albai nebūdingo nomesino e lexi um aiškos 27 exame necessá io a bP, sP e Vee ma e ial omado de modelio sąsają su lo ynų i g aikų kalbų į aka bei apie ai, kad „ ais a ejais, kai i Wujeko eks as ski iasi, e leksy ų a osena dP sie ina su Vilen o ee [...]“ ž . Maskuliūnas (2000: 121). 26 Plg. Hiſ o ia apie Muka i Sme i Pona muſu Ieſaus Ch iſ aus / pagal ke u iu Euangeliſ u. Vee 188-214 ex os compilados compu au e iu e conco dâncias de o mas de pala as compu ado inas p epa adas ins i u o da língua Li uãs. konko dancias Es a ubinas das línguas li uanias comissões ao seimo da epública da Li uânia lėšomis de aco do Li uânia epública da língua es a al de consumo e ugdymo 19962005 anos p og ama 19971998 anos pa engė ona alekna ičienė, iča das Pe ke ičius e p og ama zaile Vy au as zinke ičius, di igami habil. d . sauliaus amb azo. 28no e ido bíblico de Ma in Lu he nos co esponden es sen iná ios do empo usado o jungiamasse ehe. ALL_62_63_make as.indd 31 2011.06.17 08:47:23 32 ac a Linguis ica jū a ė Pajėdienė Li huanica LXIILXIII jungiamape ikopė- sis žodis je jn 8,58 p imei o Vee bP 28 dP sP W3Vulg n neng p imei o neng 5321 i 3207pi m neġ 12728 ii 10923 ni 1359 p imei o negwey neng p imei o niby pie an equam πρν p iusquam πρὶν pi m nei I jn 14,9 3262 7720 pi m neġ 23951 pie wey 24417 Lk 2,21 2010 neng τοῦ πρώ neng i 1266pi m neg 5321 pie wey nili 533 p iusquam πρὸ p imei o p imei o neng i 1339 – – NEG Va ojiMo sakinyje gaLiMybės como já oi mencionada, bP, dP, sP ex os encon a-se á ias neg a osenos empo sakiniuose casos: singula neg, p z. : Pawadíns aḋ aſsái Wießpa ís déßim  a n ſaw / neġ nůġ i ißwaêwo / dáwe íiemus / déßim  íłgi a ba g iwn […]. dP 38220 Wewawβy edy Pan [...] sług swoich ni od nich odiechał dał im [...]. / W3 39637 eip en o cado môgus ne ůiéus mi e como ou os: bę íłgái wá gin is u êio neġ nmi e /. dP 17628 [...] ale si longo mecyć muśiał nili má ł. W3 18520 g e iminês a osenos p imei o neg, p z. : Páskui o wel Ad iiônas Pópieius kę wî as p imei o neġ us óio Pópieiumi nsius as nůġ Eugeniuso Pópieęus sug íno No wéii wie ós / dP 9124 Po ym ásie Ad yán Papie cwa y pie wey ni os ał Papieem [...] náw oceu No we gi ná wiá [...]. W3 9228 neg e iminês a osenos p imei o e neg: longei a de neg loca i o p imei o a osena ge almen e é p epozicinė (pi m...., neg...); po negančio pi m... a osena a e (ž . 4 abelę), po exemplo. : ALL_62_63_make as.indd 32 2011.06.17 08:23:48 P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 33s aigsniai a icles / [...] e eyp Ch is us iop sug iβ a i giwena iump como pi may giweno negi buwo pames as pe dasiłeydimu didio sinideimo. / / sP i 20711 [...] y mießka w nim iáko pie wey mißkał nili go był gubił [...] sP i 20714 I paweyksło włas Diewo negi mogu ka alum i wieβpa im pas a e i s which iam g aus i idabin us ay i a u swie u pada e i po am ii i i i i i i i i i i i n n giwenimo i wieβ pa awimo iwede i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i i sP i 14317 [...] k ó y nili cłowieká k ólem y panem pos ánowił pie wey mu dom pikny [...] cynił / [...]. sP i 14320 nos ex os das on es discu idas ge almen e é usado g e iminės a osenos pi m neg (ž . abelę 4). só al pi m neg a osena encon a-se b e kūno Pos ilėje (de um o al 19 ases com pi m neg ixsações, insc i o como pi m nei (13x), pi m neng (3x), pi m neig (2x), pi ma neg (1x)). g e iminis p imei o neg encon a-se 33 daukšos Pos ilės sakiniuose (~58% de odos os limi e de empo sakinių com neg casos dP). si ydo Punk uose sakymų 5 ases de empo com g e iminės a osenos pi m neg cons i uem ~38,5% de odos os ases de empo com neg nes a on e (g e iminės a osenos pi m neg zap ašy a ejopai: pi m negi (3x); neg p imei o (1x); nieig (1x)). p imei o daukšos Pos ilėje i si ydo Punk uose sakymų jungiamasis žodis neg bu o a ojamas i su a okiau esančiu p epoziciniu pi m (15 sakinių dP suda o ~26%, o 4 sakiniai sP suda o be eik ~31% isų laiko ibos sakinių su neg šiuose šal i- niuose iksacijų). sakiniai com neg, indoančiu an es p imei o, encon am-se só si ydo ex o (2x). si ydo Punk uose sakymų (2x) e daukšos Pos ilėje (9x) as sen inhas de limi e de empo com singula neg cons i uem sob e seisš adalį de odos es es on es p esen es nos empos sakinių com neg. daukšos Pos ilėje 2 sakiniai (dP 13029 e dP 14828) com singula neg daukšos o am aduzidos subs i ui os o iginais escien e jungiamą io pala a passeidus g e iminės a osenos pie wey. ambos mencion ieis sen iniai com neg dP g e imais con ex os em lhes quase iden iškus sen inių a i ikmenis, besisi iančius jungiamuoju pala as do abo imen os (be su ampančius com lenkiškuoju o iginalul). Esguldyno con endo sen ença empo: [...] neġ Ab ômas bů iau aß ęsmi. dP 13029 [...] e pie wey nili Ab áhám był/ iam iu ie . W3 13744 dado explicando E angelijos segundo Joną a ka pą, plg.: [...] p imei o neġ Ab ômas bů aß essmi. dP 12728 [...] pie wey ni Ab áhám był/ ia ie em. W3 1359 [...] p imei o neng Ab ahamas buwa esch esmi /. Vee 5321 ALL_62_63_make as.indd 33 2011.06.17 08:23:48 já an e io men e mencionado M 26,34 34 ac a Linguis ica jū a ė Pajėdienė Li huanica LXIILXIII [...] An equam Ab aham ie e , ego sum. jn 8,58 [...] πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι ἐγὼ εἰμί. jn 8,58 linha ansmi indo sen ença dP (junjamu pala a e cola ino dėmens o dem de pala as se di e enciando da co esponden e sen ença lenkiško): [...] ioġ ßi nák i / neg gaidís du ka ú p agís / is ka us mans gîſsieś. dP 14828 [...] i y diś ey nocy pie wey ni dwák oć ku ápoie/ yk oć si mnie áp yß / W3 15412 em iden išką a i ikmenį Išguldyme (só nes e caso lenkiškame eks e i nili pa a o as be pie wey), plg. : [...] ßi nák neġ gaidîs du ka ú p agís is ka ús mans sigsi. / dP 15016 [...] ey nocy nili ku dwák oć ápoie/ y k oć si mnie áp yß /. W3 15618 dP 15915 aseys (numanoma M 26,75 linhau ės ci a a) em jungi a pala a co esponden e não p eceden e lenkišką pie wey ni, mas a o dem das pala as do dėmens p incipal des e ase quan o di e en e (a imesnė g eikiškam a i ikmeniui), plg.: [...] pi m neġ gaidís du ka ú p agîs is ka ús sigîsi mans. dP 15915 [...] pie wey ni ku dwák oć ápoie/ yk oć si mnie áp yß. W3 16523 [...] pi m neng gaidηs du ka u giedos / ſſigiſi mans ηs ka us. Vee 1964 [...] “P iusquam gallus can e , e me negabis”. M 26,75 [...] πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσ με.· M 26,75 numanoma M 26,75 eilu ės ci a a b e kūno Pos ilėje (des qua oų e angelijos pa e sukompiliuo o ex o) empo sakiniu pe duik a similiai29 ( alinan jungi a escolha do e mo): p imei o não gaidis du giedos u me ês ezes usigini. bP i 3737 Lenkiško o iginalo p opos o modelo eslecin a jungiamąção pala a não coincide dP 27823 ases com pi m neg, plg.: ku ié pi neġ in ikéio ne u éio bû p íwe s í ni su em í bę małônei u êio bû lais í i p alidê i [...]. dP 27823 k o y ni wie yli nie mieli być [...]. / W325 285 29 b e kūno Ve dade da Bíblia nas co esponden es linhas em empo de ação indicado op essando ou os meios aiškos: p ielinksninę kons ukcję com daik a a džiu pi m gaidgihco M 26,34 e inal do empo sen ença com jungiamuoju pala a p imei o não como: Gaidis Pi mis M 26,75 (ci ado segundo gelumbeckai ė 2002: 199). ALL_62_63_make as.indd 34 2011.06.17 08:23:48 P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 41s aipsniai a icles / [...] an equam Ab aham ie e , ego sum. jn 8,58 [...] πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι ἐγὼ εἰμί. jn 8,58 6 Len eLė. sakinių su neg opções de empo g ama ical sakinių modeliai bP dP sP V, negbū Vbū 7 (~36,8%) 28 (~49%) 9 (~69,2%) V, negbū V a iam 1 (~1,8%) Ves, neg V es 4 (~21%) 6 (~10,5%) 2 (~15,4%) Ves, neg Vbū 2 (~10,5%) 2 (~3,5%) 1 (~7,7%) Ves, neg Vbūs 1 (~5,3%) 3 (~5,3%) 1 (~7,7%) Vbūs, neg Vbūs 4 (~21%) 5 (~8,8%) Vp, neg Vbūslie es 1 (~5,3%) (es) 3 (~5,3%) (būs) / Vam, neg Vbūs 4 (~7%) Vam, neg a i V a iam 5 (~8,8%) A maio pa e das peculia idades dos na a i os do dėmens p incipal p ijungiá eis empos sen íní com neg em epis eminio modalumo do dėmens p incipal p edika ą (plg. 7 ábule em dados o necidos). neiginys é usado excepcionalmen e a amen e po sakinį daukšos e si ydo ex os36. além disso, nessas sen inhas neigino a osena nes anda inė (não de oda a sen ença, mas apenas de pa e da sen ença neiginys37). dP 43533 es u u a e signi icado da sen ença de empo depende da sen ença de objec i omino, da qual ele é pa e, do p edica o do p incipal dėmens: alo ina i o38 p edica o modalumo, ep esen ando a opinião do au o e ap esen ando ou os ex o au o is ei a ibuída eiginha como ne ak inį39, neu alizando a sen ença de empo neiginha (p opozicinas e dade de a aliação), pg.: [...] d sa blúni wo ioġ ne bú neġ gime ij Me gós Ma iós. dP 43533 [...] śmiei błunić e nie był pie wey nili si na odił Pánny Má yey. W3 45116 36 dP 27823 a ase pode se in e p e ada como posi i a, plg.: ku ié pi neġ in ikéio ne u éio bû p íwe s í nem su em í bę małônei u êio bû łais í e p alidê i [...]. 37 saiginio neiginiu é conside ada mo osin aksinė kons ukcija, cuja unção (siejama com o p incipal eiksmažodžiu) é neig i sainio. pa e de sen ença neiginys pode ope a só uma pa e de sen ença, plg. Mies amo (2005: 3 ). 38 sob e os a aliamá eis p edica os ê. hol oe , judžen is (2003: 168169). 39 sob e o e ei o do neigino ou elemen o nega i o p esen e no p incipal decâmen ao dėmeni p ijungá el plg. c is o a o (2005: 31; 3637). ALL_62_63_make as.indd 41 2011.06.17 08:23:49 42 jū a ė Pajėdienė ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII sP i 14327 sakinyje pag indinį neiginio k ū į p ie sa ęs p i aukia pi m40, odėl pela qual a p opozição ambém pode se a aliada como posi i a ( unção da sen ença dize , quando deus apa eceu ig eja), plg.: e o p óp io Diewas ne p imei a apa iode banićioi Salamano negi buwo obułay pada i a e pabaig a. sP i 14327 I sam Bóg nié pie wey śi pokaał w kośćiélé [...] a41 był doskonalé cynióny y dokóńcony. sP i 14331 (na a ual alança a es u u a des e enunciado se ia di e en e42.) unções nesses Pag indinio dėmens a iniais einan ys epis eminio modalumo p edika ai i e a neiginio a osena gali bū i susijusi su iena iš s a besnių laiko sakinių su neg enunciados compos os ansmi ida in o mação sob e ações seką Šalu inio dėmens (į ykusią a ba u inčią į yk i), ku ios ak y umu na a o ius neabejoja. a inių ypa ybės bP, dP e sP ex os p esen es dos enunciados do empo neg com neg la e al dėmens a iniais ai só o mas de ação43 de p o eção pessoal. neiginys no es imeninho secundá io não ojamo. Šalu inio dėmens a iniais ge almen e ai acon ecimen o eikslo eiksmažodžiai, ansmi i ian es ezul a inį ou ibinį ação aspec o, plg. : Mas ne iu dweiu eipo p amin as buwa Mesmo e dadei o Diewo h ough Angela Schwen a Gab ie- / la / pi m nei p aſſideia ßiwa e. bP i 1352 i iopi Ka alischkis Wieschpa ie Bilo a eik pi m neig numi sch a waikas mana. / bP ii A 4741 e e ência de Acção Oco ida às ezes ansmi iu-se e se ojo empo eigos eikslo eiksmažodžiais, plg. : 40 almy gi óno opinião, o alcance do neigino a uando sakiniuose, con endocios não ob iga ó ios akul a y ių sen inio elemen os, ais como p ie eiksmiai, muda. / ais elemen os acul a i os em sen ências com negigio a aem a si mesmo oda a po ência negigio (gi όn 2001 i: 381382). sakiniuose, não con endo ais elemen os de, pode do neigino p incipalmen e se elaciona com eiksmažodžiu, plg. gi όn (2001 ii: 230). negigino da p op iedade lineijinho ca ác e , plg. huddles on, Pullum (2002: 717, 782). 41 sob e mos aikinho nie pie wey a na u eza plg. klemensiewicz e k . (1955: 468). 42 daba inėje kalboje pap as ai a ojami a ian ai, ku iuose sakinio elemen ai išsidės o ki aip, plg.: [...] pasi odė bažnyčioj ne anksčiau, nei [ji] bu o obulai pada y a a ba [...] nepasi odė bažnyčioj anksčiau nei [ji] oi pe eulai pada y a. 43 Vy au as amb azas o nece b e kūno Biblijas e ime a ojamų sakinių su pi m nei i daly iu pa yzdžių (amb azas 2006a: 453). ALL_62_63_make as.indd 42 2011.06.17 08:23:49 P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 43s aipsniai a icles / [...] nieig dawe monnu Diewas ydamus pi ma łaydo weiu idan iami nupus u. / sP ii 9132 [...] e ni mánn dał Bog ydóm wp od wiá posłáł [...]. / sP ii 9132 7 Len eLė. P ijunciá eis empo sakinių su neg g ama icas peculia idades sakiniai su (pi m) neg bP dP sP ela i ois a osenos medu kis ases com neg g e iminės a ne- em g e imines senos pi m 19 (100%) 48 (84,2%) 11 (84,6%) (~89,6%) a o eigiama do p incipal dėmens 19 (100%) (~96,4%) p edicado 56 (~98,2%) 12 (92,3%) P edicado do baseiem com negigine modumo –1 (~1,8%) 1 (7,7%) (~3,2%) epis emínio do baseiem p edicado 17 (~89,5%) 44 45 (~78,9%) 45 12 (~92,3%) (~86,7%) deon ínio modalumo p incipal do 2 (~10,5%) 11 (~19,3%) (~10%) dėmens p edicado seman ínas do empo sen inhas com (pi m) neg possibilidades sen iniais com neg ikoniquemen 46, exemplo. : acen uada o dem de exidies imo das ações, que pode se nusacoma 44 iš jų 4 n . su būsimojo laiko p edika ais. 45 iš jų 6 n . su būsimojo laiko p edika ais. 46 ikoniškumas en endido como polinkis in oduzi linguines es u u as de aco do simili ude com pa i imi, pasakojan ikoniška eiksmų seka eiksmus pa eikia eiliškumo, pagal ku ią eiksmai yko / u ė ų exemplo., yk i, o dem. mais sob e iconiškumą eja c o (1990: 164, 194), sob e iconicidade p incipes synaksėje e biologinį ikoniškumo kodų pag indą eja gi ón (1990: 966984), sob e ikonišką mo y aciją como con o midade en e linguís ica es u u a e linguís ica signi icância, quando compos o sen encial dėmenų o dem co esponde loginius yšius en e ações (1985; haiman: 11), c is o a o (2005): ALL_62_63_make as.indd 43 2011.06.17 08:23:49 44 jū a ė Pajėdienė ac a Linguis ica Li huanica LXII–LXIII [...] éik p imei o neġ numí s sunús mánas /. dP 355247 ou neikoniquemen , p z. : [...] que negi mogu ka alum e wieβpa im buildinga e pi ma namus iam g aus e idabin us / [...] pada e. sP i 14317 sen ências com neg ca ac e ís ica d ejopa seman inio ídeo ap esen amen o (i uncinio pa a ojimo) possibilidade: habi uais e exclusi as sequência de ações nusagimen o. Įp as inė (nežymė a) seeka de ações nusako ik o ėje habi ual de dois ações sa i a pio elação, exemplo. : [...] e musu Tiewu iewai ais i a buwen p imei o neig Diewas iemus sawa Schwen a ßodi a siun e. / bP i 1542 nãoja pa e ( idu iniamen e ~44%) bP, dP, sP exis en es empo sakinių su neg nusako neįp as ą (žymė ą) ações eigą/seką: ch ís us búwo pi m neġ iġ me gós gime. dP 4434 Ch yſ us był pie wey nili ſi ʒ Pánny ná odił. W3 4341 Ku io buwa p amin as nog Angelo / pi m neng ßiwa e p aſſideia. bP i 1266 [...] ku ís wíssa pé ino pi neġ âmpa. dP 2353 [...]y wßy ko p ewie k o pie wey ni si os anie. W 243340 [...] que p imei o negi kas io mełde mesmo [...] p ałkie iu małdas paweydeio n eykáłu iu /. sP ii 1032 [...] k o y wp od ni go k o p ośił śam [...] p edil ich modły [...]. sP ii 1032 [...] ghis scho se gancio uomo apsijm ghi ne ik ai odeis p iesch Pha iseuschus uss odams mas e io ligga p awa idams pi m nei ghi se gansis meld / / [...]. bP ii 42523 [...] isso wíssa p ânesse pi neġ s óios. dP 2352 [...] o wβy ko opowiedieć acył/ pie wey ni si s alo. W3 24339 duasjopa empo sen inhas com neg seman ís ica possibilidade indica es eudas dessas es u u as sen ininhas e sua usuosena especí ica na u eza discu sos uma conexão sen inhas com neg podia se nusacoma não só habi ual seka de ações, pela qual se p e ende chama a enção a ações exsidês imen o ou g e imidade um em elação ao ou o, mas e não usual seka de ações, ligada com a exclusi idade dos sujei os desc i í . sakinių su (pi m) neg a osenos campo nos esc i os em discussãoosios e o çou não só ex os au o esí p ocu a quan o mais co esponde p imá ios on es48 suge om o sakinio modelį, 47 já ci ados sakinių o iginalai já não beke ojami. 48 apie konk e iza imą i in e p e a imą e čian biblijos eks us plg. alekna ičienė (2008: 31). ALL_62_63_make as.indd 44 2011.06.17 08:23:49 P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 45s aipsniai a icles be e homokslo gên o nulem as po eikis in e p e ando p imá ios on es epe ei impo an esnes pe icopias ci a as /. 8 Len eLė. Tempiko sakiniai su neg: seman iniai sequência de ações desp endo modos bP dP sP Veiksmų seka neikoniška ikoniška neikoniška ikoniška neikoniška ikoniška nežymė a Žymė a nežymė a Žymė a nežymė a Žymė a nežymė a Žymė a nežymė a Žymė a Žymė a žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žymė a Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Žyme ada Miš ios 3 1 3 2 4 4 1 1 do o al 2 8 3 6 12 3 20 22 8 2 3 – 10 (~52,6%) (žymė a seka seka seka seka seka iŠVados kalojaus daukšos e kons an ino si ydo pamokslų ~42,1%) 9 (~47,4%) (žymė a cole inos ex os o am usados ainda bas an e equen emen e (suda o em média ~31,6%) 15 (~26,3%) (žymė a sob e quin adalį de odos esses esc i os em linhas de empo indican es sakinių). ~5,3%) 42 (~73,7%) (žymė a ~38,6%) 10 (~76,9%) (žymė a ~15,4% 3 (~23,1%) senajai lie u ių kalbai būdingi laiko sakiniai su (pi m) neg jono b e kūno, Mi- na con e sa a ual já iscankę empo sakiniai com neg be a liepiá eis pala as ainda u ilizados daukšos Pos ilėje e si ydo Punk uose sakymų. daukšos Pos ilėje sakiniai com neg alguns onde ainda são u ilizados independen emen e do lenkiško o iginalalo. Pe ikopėse esan ys empo sakiniai com jungiamaisiais pala as pi m neg e neg co esponde Vulga os empo sakinius com jungiamaisiais pala as p iusquam ou an equam e g eikiško n empo sakinius com πρὶν ou πρὸ τοῦ, bu nuoseklaus yšio su an iALL_62_63_make as.indd 45 2011.06.17 08:23:49u [...] Pe Iana B e kuna geli [...] Ka aliauciuie. Jono B e kūno Pos ilė. S udija, aksimilė e dLk 46 ac a Linguis ica Li huanica LXIILXIII obse ado en e iden iškas biblijas eilu es jū a ė Pajėdienė nusakančių p ijungiamųjų laiko sakinių su (pi m) neginiai ski inguose lie u iškuose kinių kalbų siūlomais sakinių modeliais nesama. didesnis s uk ū inis panašumas šal iniuose nelas usados sakinių jungiam žodžiai neg negampa ( ai į Vilūs ik pa ies neg a ian ai) e co esponde su en o E angelijos bei Epis olų eks e es imo um a inio ou g e iminės nengos neng pi mimą. Pozição e cé ybos pon o de is a a ii ujan es jungiamojo pala a p imei o (...) neg os zap ašymai daukšos e si ydo esc i os podem se in e p e ados como sinal, indicando jungiamojo pala a negimą jungsi com a liepiamo p imei o pala a em uma compos a jungiamąio pala a. b e kūno Pos ilės pi m neg pode conside a -se já susi o mado compos o conjun i ojou pala a […] sky ybos sinal de empo com pi m neg se não é usado senão an es oda pi m neg, mas não pa a que pe skel ų pi m neg pusiau. Taiko sen ências com (pi m) neg seman ís icas possibilidades indicam glaudões na u eza dessas es u u as sen á ias e seus a osenos especí ico nos discu sos conexão sen inhas com (pi m) neg podia se nusacoma não só habi ual, mas e não ipiko ações exsidês imo seka, des inada desc údiino dos sujei os exclusi inumus nusaki a. ŠaL iniai bP – b e kūnas jonas 1591: Pos illa Ta ai eſ i T umpas i P aſ as Iſchguldimas Euan- kompu inės ling is ikos cen o ex ynas da a ual língua li uanas. h p:// donelai is. du.l dP kompak inė plokš elė, pa . ona alekna ičienė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 2005. adamony ė Ve onika, Lučinskienė Milda, Pajėdienė jū a ė, Šinkūnas Mindaugas, pa ., 2008: Mikalojus Daukša, Pos ilė, 1599: ele ônica di e a e a i kš inė conco dância de o mas de pala as. Vilnius: Ins i u o das línguas Li uãs. LkŽe Lie u ių kalbos žodynas, elek oninis a ian as, edak o ių kolegija: ge ūda nak inienė ( y . ed.), jonas Paulauskas, i u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, jolan a zaba skai ė. Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as, 2008. www.lkz.l . nes le ebe ha d, aland ku n 31999: No um Tes amen um G aece e La ine. s u ga : deu sche bibelgesellscha . sP i P nk y Kaan od ad en u a do Pos u, Li ewskim Izykiem, wy łumácieniem ná Polskie p e Ksidzá Kons an ego Sy wida [...] W Wilnie [...] Roku 1629 in Šy wids kaza sak ayimu (Punk yń) [...] li auisch und polnisch mi F anz g amma ische ein ku lei ung he ausgegeben on d . gö ingen, 1929. ALL_62_63_make as.indd 46 2011.06.17 08:23:49 P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 47s aipsniai / a icles sP ii P nk y Kaan na Pos wielki Izykiem Li ewskim P ze W. X. Cons an ego Sy wida [...] W Wilnie [...] Roku 1644 in Šy wids Punk ay sakimu (Punk y kazań) [...] li auisch und polnisch mi ku ze g amma ishe einlei ung he ausgegeben on d . anz spech . gö ingen: Vandenhoeck & up ech , 1929. Vee Vilen as bal amiejus 1579: Euangelias bei Epis olas [...] ulnai i wie nai pe guldi as an Lie uwischka Sodia pe Bal amieju Willen a [...] Me u M. D. LXXIX / Me u. Vulg Vulga a. ci . de nes le ebe ha d, aland ku 31999: No um Tes amen um G aece e lojaus Daukšos 1599 La ine. s u ga : deu sche bibelgesellscha . W3 – Pos illa Ca holicka Mnieyſza. P ʒeʒ D. Iakuba W yka [...] W K akowie, 1590. – Mika- anos Pos ilė e suas on es, pa . jonas Palionis. Vilnius: bal os lankos, Li e a ū a 2000. alekna ičienė ona 2005: jono b e kūno Pos iLė Lie u oje: sklaidos is o ija. Jono B e kūno Pos ilė, pa . ona alekna ičienė. Vilnius: Ins i u o das línguas Li uãs, 13143. alekna ičien ė ona 2008: jono b e kūno Pos ilės (1591) his ó ia do ex o: pe ikopių edagação on es. A chi um Li huanicum 10, 2960. amb azas Vy au as 2006a: Li u ias línguas his ó ica sin aksė. Vilnius: Ins i u o das línguas Li uãs. amb azas Vy au as 2006b: P ijungiamieji sakiniai. – Daba inės lie u ių kalbos g ama ica, ed. Vy au as amb azas. Vilnius: Mokslo e enciklopedijų leidybos ins i u as, 659–696. balke ičius jonas 1963: Daba inės lie u ių kalbos sin aksė. Vilnius: Es adoybna poli ická a ědecká li e a u y yda ykla. baue ja osla 1972: Syn ac ica Sla ica. b no: uni e si a j. e. Pu kyn. c is o a o sonia 2005: Subo dina ion. ox o d, new yo k: ox o d uni e si y P ess. c o William 1990: Typology and Uni e sals. camb idge: uni e si y P ess. d o inas Leona das 1968a: sudė inės p ijungiamosios laiko kons ukcijos senuosiuose lie u ių kalbos aš uose. Kalbo y a 19, 6788. d o inas Leona das 1968b: Laiko okolnos i šalu inių sakinių p ijungimo p emo auconnie gilles 2003: Men al spaces. camb idge: camb idge uni e si y P ess. ALL_62_63_make as.indd 47 2011.06.17 08:23:49 gi ón almy 1990: Syn ax 12, nės senuosiuose lie u ių kalbos aš uose. Lie u os TSR aukš ųjų mokyklų mokslo da bai, Kalbo y a 19, 89–98. ams e damPhiladelphia: john benjamins. gi ón a lmy 2001: syn ax. an in oduc ion 12. ams e damPhiladelphia: john benjamins. 48 ac a Linguis ica jū a ė Pajėdienė Li huanica LXIILXIII gelumbeckai ė jolan a 2002: Linksnių i p ielinksninių kons ukcijų sin aksė Jono B e kūno Biblijos E angelijoje pagal Luką (Ope a linguis ica Li uanica 1). Vilnius: Lie u ių publicação do ins i u o de linguagem. gi ó n almy 2009: he genesis o syn ac ic complexi y. ams e damPhiladelphia: john benjamins Publishing company. haiman john 1985: Na u al Syn ax. camb idge: uni e si y P ess. he mann edua d 1912: Übe die En wicklung de li auischen Konjunk ionalsä ze. jena: hol oe axel, judžen is a ū as 2003: compos o p ijungiamojo sen inio desc iy- ommansche buchd ucke ei. mo pag indai. – Sin aksinių yšių y imai, ed. axel hol oe , a ū as judžen is. Vilnius: Ins i u o da língua Li uânica, 115172. huddles on odney, Pullum k. geo ey, ed., 2002: The Camb idge G amma o he English Language. camb idge: he P ess syndica e o he uni e si y o camb idge. jablonskis jonas 1911: Li uquias linguagem sin aksė. Jonas Jablonskis. Rink iniai esc i os 1, sud. jonas Palionis. Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, 1957, klemensiewicz zenon, 435−549 . Leh spławiński adeusz, u bańczyk s anisław 1955: G ama yka his o yczna języka polskiego. Wa szawa: Pańs wowe Wydawnic wo naukowe. koženiauskienė egina 1990: XVIXVIII século p akalbos e dedikações. Vilnius: Lógico. Lieko anelli 1992: The De elopmen o Complex sen ences. helsinki: suomalaisen ki jallisuuden seu a. Lyons john 1993: Seman ics 12, camb idge: uni e si y P ess. Masku liūnas b onius 2000: aiška posesi idade e lexi io Mikalojaus daukšos Pos ilės pe ikopėse. A chi um Li huanicum 2, 107123. Mies amo Ma i, 2005: S anda d Nega ion: The Nega ion o Decla a i e Ve bal Main Clauses in a Typologycal Pe spec i e. be lin, new yo k: Mou on de g uy e . Pajėdienė jū a ė 2010: P ijungiamieji laiko ibos sakiniai com jungiamuoju pala ažiu mesmo elhojoje lie u ių kalboje. Bal is ica 45(2), 265283. ALL_62_63_make as.indd 48 2011.06.17 08:23:49 P ijungiamieji laiko sakiniai su jungiamuoju žodžiu (pi m) neg senuosiuose XVi–XVii a. lie u ių aš uose 49s aipsniai a icles / Palionis jonas 1967: Lie u ių li e a ū inė kalba XVI–XVII a. Vilnius: Min is. Palionis jona s 2000: 1599 anos Pos ilė e suas licimas. Mikalojaus Daukšos 1599 anos Pos ilė e suas on es, pa . jonas Palionis. Vilnius: b ancos a cos, 1322. Pisa kowa k ys yna 1984: His o ia składni języka polskiego. W ocław: ossolineum. Valiuly ė elena 2006: in e up ukas. Ago ao inas li uãs linguagem g ama ica, ed. amb azas Vy au as. Vilnius: Móslo e enciclopedijas Ins i u o de publicação, 455461. sua y he a icle gi es an o e iew o he s uc u e and seman ics o subo dina e clauses o ime empo al clauses wi h conjunc ion neg in old Li huanian W i ings bounda y wi h he conjunc ion (pi m) neg in old Li huanian w i ings (in ex s o j. b e kūnas Pos illa (1591), M. daukšas Pos illa (1599) and k. si ydas Punk ai sakymų (i 1629, ii 1644)). empo al clauses wi h he conjunc ion (pi m) neg we e used o exp ess a usual (unma ked) o unusual (ma ked) empo al ela ionship o e en s (pos e io i y). in all hese ex s mos equen a e empo al clauses wi h he compound conjunc ion pi m neg (only he compound conjunc ion pi m neg is used in empo al clauses in b e kūnas Pos illa). empo al clauses in oduced by he single conjunc ion neg (no longe used as empo al conjunc ion in Mode n Li huanian) a e ixed in daukša and si ydas. some empo al clauses o daukša and Wujek ha e di e gen conjun ions. one such clause wi h neg in daukšas pe icopes has a s uc u al simila i y wi h i s equi alen in Vilen as Euangelijos bei Epis olos (1579)). Į eik a 2011 m. janei o 3 d. jū a ė Pajėdienė Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uânia E. paço - [email p o ec ed] ALL_62_63_make as.indd 49 2011.06.17 08:23:49