TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji „kelionės“ metafora

JURGA CIBULSKIENĖ Uniwersytet Edukologiczny Litwy Kierunki badań naukowych: semantyka kognitywna, metafora konceptualna, dyskurs polityczny. ROMA JAGMINAITĖ Państwowy Instytut Badań Naukowych, Centrum Badań Przyrodniczych Kierunki badań naukowych: lingwistyka kognitywna, teoria metafory konceptualnej. ANALIZA KOGNITYWNA KAMPANII WYBORCZEJ PARTII TS-LKD DO SEJMU W 2008 ROKU: METAFORA KONCEPTUALNA PODRÓŻY Analiza kognitywna kampanii partii Związek Ojczyzny – Litewscy Chrześcijańscy Demokraci w wyborach parlamentarnych na Litwie w 2008 roku: metafora konceptualna PODRÓŻY A B S T R A K T W artykule analizowana jest konceptualna metafora PODRÓŻY w kampanii wyborczej partii TS-LKD do Sejmu w 2008 r., z zastosowaniem metody Jonathana Charteris-Blacka krytycznej analizy metafor, łączącej teorię metafory konceptualnej i krytyczną analizę dyskursu. Analiza kognitywna wykazała, że konserwatyści konceptualizują wybory w 2008 r. jako podróż, a ściślej mówiąc, rozwój państwa (postęp i/lub regres państwa) metaforyzowany jest jako droga- S Ł O W A K L U C Z O W E: konceptualna metafora PODRÓŻY, zmienność metafor, dyskurs wyborczy litewskich konserwatystów. S Ł O W A K L U C Z O W E: konceptualna metafora PODRÓŻY, zmienność metafor, dyskurs wyborczy litewskich konserwatystów. Straipsniai / Articles 25 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ gi. W dyskursie politycznym TS-LKD szczególnie często podkreślana jest droga, która stanowi jeden z głównych konceptów metafory konceptualnej ROZWÓJ PAŃSTWA TO PODRÓŻ, używany przy mówieniu o rozwoju państwa jako podróży; ponadto do dyskursu konserwatystów odnosi się schemat wyobrażeniowy DROGI, implikujący ruch naprzód, konceptualnie odpowiadający sposobom osiągania celów politycznych. Badanie wykazało, że w dyskursie wyborczym partii konserwatywnej w 2008 r. metafora PODRÓŻY jest jedną z dominujących i najszerzej ujawnionych metafor konceptualnych, ponieważ analizowany dyskurs obfituje w metaforyczne wypowiedzi, w których podróż należy do domeny źródłowej i konceptualnie odpowiada rozwojowi państwa jako domenie docelowej. ABSTRAKT Artykuł analizuje konceptualną metaforę PODRÓŻY obecną w kampanii partii Związek Ojczyzny – Litewscy Chrześcijańscy Demokraci (TS-LKD) przed wyborami parlamentarnymi na Litwie w 2008 r., opierając się na metodzie krytycznej analizy metafor Jonathana Charteris-Blacka, łączącej teorię metafory konceptualnej i krytyczną analizę dyskursu. Analiza kognitywna wykazała, że konserwatyści konceptualizują wybory w 2008 r. jako podróż; ściślej mówiąc, rozwój kraju (postęp i/lub regres kraju) metaforyzowany jest jako podróż. W dyskursie politycznym TS-LKD często podkreśla drogę, która stanowi jeden z głównych konceptów metafory konceptualnej ROZWÓJ KRAJU TO PODRÓŻ, używany przy mówieniu o rozwoju kraju jako podróży; ponadto dyskurs konserwatystów odwołuje się do schematu wyobrażeniowego DROGI, implikującego ruch naprzód, który konceptualnie odpowiada sposobom osiągania celów politycznych. Badanie wykazało, że w dyskursie wyborczym partii konserwatywnej z 2008 r. metafora PODRÓŻY jest jedną z dominujących i najszerzej ujawnionych metafor konceptualnych, ponieważ analizowany dyskurs obfituje w metaforyczne wyrażenia związane z podróżą jako domeną źródłową, konceptualnie odpowiadające rozwojowi kraju jako domenie docelowej. 1. WSTĘP Ponad trzy dekady temu książka George’a Lakoffa i Marka Johnsona „Metafory, którymi żyjemy” (Lakoff, Johnson 1980), która wywołała prawdziwą rewolucję w językoznawstwie i wyznaczyła ważny zwrot w rozwoju językoznawstwa kognitywnego, była już uznawana za klasyczne studium inspirujące badaczy do dalszych jakościowych, a nawet ilościowych badań nad metaforą. G. Lakoff i M. Johnson twierdzili, że metafory są nie tylko środkiem wyrazu poetyckiej wyobraźni czy retoryki, lecz występują również w codziennym języku człowieka. Co więcej, metafory istnieją nie tylko w samym języku, ale także w ludzkim myśleniu i działaniu. Zwyczajowy system konceptualny, który warunkuje ludzkie myślenie i zachowanie, jest z natury metaforyczny. Metafory istnieją w języku, ponieważ procesy myślowe człowieka- 26 Acta Linguistica Lithuanica LXX TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji kelionės metafora są metaforyczne, innymi słowy, system konceptualny jest zorganizowany metaforycznie, a metafory są postrzegane jako koncepty metaforyczne. Badania nad metaforą już dawno wykroczyły poza granice czystego językoznawstwa i stały się interdyscyplinarne. W ostatniej dekadzie coraz więcej uwagi poświęca się „zachowaniu” metafory i wynikającym z niego implikacjom w różnych dyskursach – akademickim (Cameron 2003; Littlemore, Low 2006), ekonomicznym (Charteris-Black, Ennis 2001; Charteris-Black, Musolff 2003; Skorczynska, Deignan 2006; Urbonaitė, Šeškauskienė 2007), politycznym (Lassan 1995, 2011; Charteris-Black 2004, 2005; Musolff 2004; Chilton 2004; Cibulskienė 2012), religijnym (Shokr 2006; Jäkel 2002), literackim (Semino, Short 2004; Dorst 2011), sportowym (Simó 2009; Shields, Bredemeier 2011) i in. Co więcej, badania nad metaforą multimodalną, analizujące nie tylko językowe przejawy metafory, nabierają coraz większego rozpędu. Metafora wyrażana gestami jest szeroko analizowana w pracach Alana Cienkiego (2008) i Cornelii Müller (2008), natomiast metafora wizualna i dźwiękowa w karykaturach (Bounegru, Forceville 2011; Swain 2012), filmach (Rohdin 2008; Eggertsson, Forceville 2009), reklamie (Forceville 2007), malarstwie i muzyce (Zbikowski 2009) przyciąga coraz większą uwagę badaczy. Wspomniane badania pokazują, że metafora ma z natury charakter konceptualny, tzn. człowiek posługuje się metaforami nie tylko w dyskursie poetyckim czy literackim, jak tradycyjnie sądzono, lecz także w codziennym życiu, bez większego wysiłku woli – człowiek myśli za pomocą metafor i nimi żyje. Dlatego przedmiotem niniejszego badania w szerszym ujęciu jest metafora w dyskursie politycznym, a dokładniej – w dyskursie kampanii wyborczej z 2008 r. partii Związek Ojczyzny-Litewscy Chrześcijańscy Demokraci (TS-LKD). Artykuł podejmuje próbę przyjrzenia się temu, jak w analizowanym dyskursie rozwijana jest jedna z dominujących metafor konceptualnych tej partii, tj. metafora PODRÓŻY, oraz jak jest ona uwarunkowana przez krajowe czynniki ekopolityczne i społeczne. 2. KELIONĖS METAFORA POLITINIAME DISKURSE Kognitywne podejście do metafory pokazuje, że zarówno język metaforyczny, jak i myślenie metaforyczne wiążą się z doświadczeniem ludzkiego ciała (sensomotorycznym). G. Lakoff i M. Johnson (2008) dowodzili, że koncepty ucieleśnione (ang. embodied concepts) można systematycznie rozszerzać na bardziej abstrakcyjne koncepty i nadawać im określone znaczenie oraz strukturę. Nazwano to procesami konstruowania znaczenia (ang. conceptual projection), które są ściśle związane z metaforą konceptualną. M. Johnson (1987) twierdzi, że poznanie ucieleśnione przejawia się w postaci tworzenia w umyśle obrazu (ang. image schemas). Są to elementarne schematy obrazowe: PUNKT WYJŚCIA–TRASA–CEL Straipsniai / Articles 27 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji kelionės metafora postęp oraz ruch podróżnego po określonej trasie w kierunku wyobrażonego celu podróży. Właśnie ta ukierunkowaność jest ważna dla polityków, którzy chcą przedstawiać siebie jako osoby mające cel polityczny i wiedzące, jak go osiągnąć. W dyskursie politycznym metafory są postrzegane jako środek retoryczny i ideologiczny służący osiąganiu celów politycznych. J. Charteris-Black (2005) analizował metafory konceptualne brytyjskich i amerykańskich przywódców politycznych oraz ich implikacje w połączeniu z innymi strategiami retorycznymi. Jego badanie pokazuje, że tacy politycy jak Martin Luther King, Winston Churchill, Bill Clinton, Tony Blair i Margaret Thatcher bardzo często konstruują swoje przemówienia polityczne i tworzą różne mity za pomocą metafory PODRÓŻY, tj. metafora ta jest jedną z najbardziej charakterystycznych metafor konceptualnych dyskursu politycznego. Andreas Musolff również podkreśla znaczenie metafory PODRÓŻY w dyskursie politycznym. Twierdzi, że jest ona „jednym z podstawowych systemów metafor konceptualnych, którymi żyjemy” (2004: 43). Szeroko zakrojone badanie argumentacji analogicznej przeprowadzone przez A. Musolffa, dotyczące tego, jak w latach 90. Wielka Brytania i Niemcy metaforycznie konceptualizowały Unię Europejską, pokazuje, że oba kraje odmiennie rozwijają element DROGI–RUCHU–PRĘDKOŚCI, będący częścią scenariusza metafory PODRÓŻY. Niemcy konceptualizują siebie jako PODRÓŻNEGO PORUSZAJĄCEGO SIĘ SZYBKO, a Wielka Brytania – jako PODRÓŻNEGO PORUSZAJĄCEGO SIĘ POWOLI. Świadczy to o stosunku tych krajów do Unii Europejskiej – ostrożnym w przypadku Wielkiej Brytanii i dość entuzjastycznym w przypadku Niemiec – a także o stopniu i tempie integracji z nią. 3. CEL BADANIA, DANE I METODY Celem badania opisanego w artykule jest ukazanie, w jaki sposób za pomocą metafory konceptualnej PODRÓŻY konstruowany jest dyskurs kampanii wyborczej partii TS-LKD, dążącej do zdobycia władzy politycznej – uzyskania wyboru do państwowego organu ustawodawczego, Sejmu. Zdeterminowało to dobór danych i okres ich gromadzenia. Analizowany dyskurs kampanii wyborczej TS-LKD obejmuje przemówienia agitacyjne i programy wyborcze, które opublikowano na internetowej stronie partii (http://www.tsajunga.lt) oraz na stronie internetowej Głównej Komisji Wyborczej (http://www.vrk.lt) we wrześniu i październiku 2008 r., czyli w oficjalnym okresie kampanii wyborczej. Przemówienia wybrano losowo, a ich autorów dobrano ze względu na zajmowaną pozycję przywódczą w partii konserwatywnej. Autorstwo przypisuje się Andriusowi Kubiliusowi, Irenie Degutienė i Rasie Juknevičienė. Na podstawie tych przemówień utworzono korpus obejmujący 865 115 znaków drukarskich. Badanie przeprowadzono z zastosowaniem zaproponowanej przez J. Charteris-Blacka metody krytycznej analizy metafor, która łączy teorię metafory konceptualnej oraz krytyczną analizę dyskursu. Istotą tej metody jest rozpoznawanie intencji i ideologii w języku. Wyróżnia się Straipsniai / Articles 29 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ trzy etapy tej analizy: 1) identyfikacja metafor, 2) interpretacja metafor, 3) wyjaśnienie metafor. W pierwszym etapie dążono do rozpoznania wypowiedzi metaforycznych należących do semantycznego pola podróży, tj. powiązanych relacją hiperonimii. Do rozpoznawania wypowiedzi metaforycznych zastosowano metodę MIPVU1, której istota jest następująca: 1) uważne czytanie i rozumienie tekstu; 2) podział zdania na jednostki leksykalne; 3) analiza każdej jednostki leksykalnej w celu ustalenia jej znaczenia podstawowego (słownikowego) i kontekstowego; 4) porównanie znaczenia podstawowego i kontekstowego. Jeśli kontekstowe znaczenie wyrazu odbiega od jego znaczenia podstawowego, taką jednostkę leksykalną określa się jako metaforyczną. Zidentyfikowane wypowiedzi metaforyczne stanowią poziom językowy, który w drugim etapie interpretacji metafor przechodzi w poziom myślenia – wypowiedzi metaforyczne wiąże się z konceptualną metaforą PODRÓŻY, próbując je interpretować za pomocą scenariusza metafory PODRÓŻY, będącego zbiorem naszej wiedzy pozajęzykowej, obejmującym takie elementy konceptualne, jak podróżny, cel podróży, ukierunkowany ruch, przeszkody na drodze, cechy drogi itd. Trzeci etap analizy – wyjaśnianie metafor – ma charakter retoryczno-perswazyjny, tj. podejmuje się próbę wyjaśnienia, w jaki sposób za pomocą metafor przedstawiane są idee i przekonania polityczne oraz jak próbuje się wpłynąć na odbiorcę-wyborcę, by głosował na określoną siłę polityczną. Badanie rozwoju konceptualnej metafory PODRÓŻY w dyskursie kampanii wyborczej TS-LKD stanowi część szerszego badania, obejmującego także inne metafory konceptualne. Liczba wypowiedzi metaforycznych wskazuje, że konceptualna metafora PODRÓŻY, wraz z metaforami WOJNY i BUDOWLI, jest jedną z najważniejszych metafor, za pomocą których partia TS-LKD konstruuje dyskurs kampanii wyborczej. 4. METAFORY KONCEPTUALNE ROZWÓJ PAŃSTWA TO PODRÓŻ ANALIZA Konceptualna metafora PODRÓŻY w wypowiedziach polityków jest zazwyczaj związana z wcześniej wyznaczonymi celami polityków, które implikują wyraźną myśl o perspektywie przyszłości. Wyobrażenie podróży wiąże się również z planowanym postępem i świadomym podmiotem, który będzie podążał wyznaczoną drogą ku wyobrażonemu celowi. Metafora PODRÓŻY może przedstawiać polityków wraz z propagowaną przez nich polityką jako przewodników podróży oraz być systematycznie wykorzystywana do pozytywnej oceny przywództwa politycznego i negatywnej oceny jego braku. Politycy używają metafor jako oręża retorycznego stra- 1 Metaphor Identification Procedure Vrije University (Steen et. al. 2010). Šis metodas yra praplėstas ir patobulintas anksčiau pasiūlyto Pragglejaz (2007) metodo variantas. 30 Acta Linguistica Lithuanica LXX TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji kelionės metafora …teginicznym celom, na przykład propagowaniu własnej ideologii politycznej lub przeciwstawianiu się poglądom politycznym innych. Pasak Elenos Semino (2008), remiantis PRADINIO TAŠKO–TRAJEKTORIJOS–TIKSLO vaizdo schema politiniai tikslai metaforiškai konceptualizuojami kaip kelionės tikslai, būdai tikslams pasiekti kaip judėjimas į priekį, sunkumai kaip kelyje pasitaikančios kliūtys ir sėkmė arba nesėkmė kaip kelionės tikslo pasiekimas arba nepasiekimas. Anot Paulo Chiltono (2004), ši vaizdo schema gali būti siejama su sudėtingesne KELIONĖS sritimi, apimančia specifines kultūrines žinias apie keliautojus, transporto priemones, keliavimo būdus, kelionėje pasitaikančias kliūtis ir t. t. 4.1. Kierunek drogi – przekonania polityczne, wizja przyszłości, a cel podróży – cel polityczny Konserwatyści konceptualizują rozwój państwa jako podróż: PODRÓŻ (domena źródłowa) → ROZWÓJ PAŃSTWA (domena docelowa), innymi słowy, państwo jest jak podróżny przemierzający drogę rozwoju, napotykający po drodze różne przeszkody, próbujący je pokonać i dążący do osiągnięcia celów tej podróży. Kierunek drogi jest ściśle związany z celem podróży, ponieważ ukierunkowany ruch służy osiągnięciu określonego celu. W dyskursie politycznym konserwatystów cel podróży konceptualnie odpowiada dążeniu państwa (cel podróży → dążenie państwa), przy czym to ostatnie jest bardziej abstrakcyjne i osadzone w szerszym kontekście. Jak twierdzi Charteris-Blackas (2005: 45), cele społeczne są bardzo często postrzegane jako cele podróży. Państwo dąży do przemian gospodarczych i społecznych, przełomu prowadzącego do sukcesu, skutecznego przezwyciężenia kryzysu gospodarczego i finansowego, a także wspiera dążenia innych państw do członkostwa w NATO, na przykład: (1) Litwie potrzebna jest jasna droga ku przyszłości i istotne priorytety – zostały one omówione w programie TS-LKD. Potrzebne są zmiany i odwaga, by do nich dążyć, a także wola przezwyciężenia zakorzenionej biurokracji i bezczynności instytucji państwowych. (2) Litwa musi zdecydowanie wspierać demokratyczną drogę rozwoju obraną przez państwa dążące do członkostwa w Sojuszu Transatlantyckim. O tym, że konserwatyści myślą o rozwoju państwa i jego dążeniach jako o podróży i jej celach, świadczą metaforyczne sformułowania używane w ich języku kampanii wyborczej, związane z drogą i kierunkiem: torować drogę do przełomu prowadzącego do sukcesu, wspierać demokratyczną drogę rozwoju. Aby osiągnąć cele podróży, czyli zrealizować cele polityczne swojej partii, TS-LKD deklaruje, że ma plan (plan podróży → program polityczny), niejako plan podróży, który pomógłby osiągnąć jeden z celów rozwoju państwa rozumianego jako podróż – przezwyciężyć kryzys gospodarczy, będący jedną z przeszkód napotykanych na drodze rozwoju państwa (przeszkody na drodze → wyzwania gospodarcze). Straipsniai / Articles 31 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ W dyskursie konserwatystów często podkreśla się drogę reform, wiązaną z określonymi przekształceniami państwa (droga, którą się podąża → polityka reform), a drogę tę określa się jako racjonalną i związaną ze stopniowym posuwaniem się naprzód – ewolucją, na przykład: (3) Uważamy, że tak zasadnicza reforma zarządzania państwem mogłaby zostać wdrożona drogą stopniowej reformy ewolucyjnej. (4) Opowiadamy się za bardziej racjonalnym sposobem – podążaniem drogą rozsądnych reform. Konserwatyści zauważają jednak, że droga reform nie zawsze musi być właściwa – krytykując zaistniałą sytuację polityczną w państwie, partia TS-LKD mówi o błędnej drodze reform, przypisując ją siłom opozycyjnym, na przykład: (5) Teraz błędną drogą reform zamierza się pójść jeszcze dalej. W dyskursie politycznym TS-LKD podkreśla się i proponuje także inne pozytywne drogi, związane z rozwojem, demokracją, przyszłością, zasadami fundamentalnymi, budowaniem państwa, innowacjami itp. Wszystkie drogi rozwoju i doskonalenia państwa wskazywane w przemówieniach wyborczych opierają się na ruchu naprzód, na przykład: (6) Droga, którą proponujemy – to droga wdrażania fundamentalnych zasad zarządzania publicznego. Tą drogą już od trzech dekad najkonsekwentniej podążają Nowa Zelandia, Australia, Wielka Brytania, Kanada i USA. (7) Litwa będzie zdecydowanie wspierać demokratyczną drogę rozwoju obraną przez państwa dążące do partnerstwa z NATO lub członkostwa w Sojuszu Transatlantyckim, wspierać ich wysiłki integracyjne i przekazywać im swoje doświadczenia. Do przedstawionych przykładów języka politycznego można zastosować schemat obrazowy DROGI, w którym ruch naprzód jest jednym z najważniejszych elementów, a posuwanie się naprzód konceptualnie odpowiada sposobom osiągania celów związanych z rozwojem państwa. Należy podkreślić, że konserwatyści wiążą drogę nie tylko z ruchem naprzód, lecz także wskazują drogi błędne i fałszywe albo manowce, prowadzące do głębokiego kryzysu, degradacji, populizmu, przestępczości lub ubóstwa, na przykład: (8) Teraz pozostaje tylko powiedzieć: niestety… Litwa jest bardzo daleko posunięta na drodze głębokiego kryzysu. (9) Rozpoznanie najważniejszych wartości, na podstawie których można przestać błądzić po bezdrożach. (10) [...] praktycznie odbiera mu się ludzkie prawo do uniknięcia w przyszłości drogi przestępczości lub ubóstwa. Używana przez konserwatystów koncepcja błądzenia po bezdrożach przekonująco oddaje powagę problemów społecznych, ekonomicznych i politycznych państwa, jak gdyby ostrzegano, by nie skręcać na niewłaściwe, błędne drogi, i wskazywano, co czeka tych, którzy je wybiorą. Kierunek drogi w dyskursie politycznym konserwatystów konceptualizowany jest jako tendencja rozwoju państwa, określana za pomocą konstrukcji czasownikowych i rzeczownikowych z przyimkami wskazującymi kierunek z – do, naprzód – wstecz, od, ku, do. 32 Acta Linguistica Lithuanica LXX TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji kelionės metafora Konstrukcje czasownikowe i rzeczownikowe z przyimkami z – do oraz do, na przykład wspiąć się na, przejść z [...] do, zdecydowany zwrot ku, wkroczyć w, w dyskursie politycznym konserwatystów wskazują pozytywny kierunek, innymi słowy, kierunek lub tendencja rozwoju państwa, wyrażana przez przyimki z – do oraz do, prowadzi ku wyższemu poziomowi, doskonaleniu i rozwojowi państwa, na przykład: (11) Litewskie uniwersytety mogą wspiąć się na poziom europejski. (12) Stworzyć instytucjom gotowym do tego warunki do dobrowolnego przejścia z systemu administracyjnego do systemu zarządzania opartego na menedżeryzmie. (13) Litwa powinna wspólnie z najbardziej zaawansowanymi państwami świata wkroczyć w nową erę energetyczną [...] Taki kierunek polityki wyznaczono w rozdziale naszej programu poświęconym energetyce. Jednak konstrukcje czasownikowe z przyimkami z – do i do w dyskursie politycznym konserwatystów nie zawsze wskazują pozytywny kierunek; w niektórych przypadkach wspomniane przyimki wskazują kierunek negatywny, czyli tendencję rozwoju państwa godną krytyki (14), albo kierunek nieznany (15): (14) [...] otwarte dążenie niektórych polityków do zmiany kierunku państwa z prozachodniego na prorosyjski budzi jeszcze większy niepokój. (15) [...] chaos, brak celów, brak jednolitego systemu zarządzania prowadzą donikąd. Konstrukcje czasownikowe z przyimkami naprzód – wstecz, od oraz ku w dyskursie politycznym konserwatystów również wskazują negatywną tendencję rozwoju państwa, na przykład: (16) Polityka państwa w zakresie kontroli narkotyków w ciągu ostatnich czterech lat, po utworzeniu Departamentu Kontroli Narkotyków przy rządzie, poszła nie naprzód, lecz wstecz. (17) Jeszcze raz zwracam uwagę, że Litwa z każdym rokiem coraz bardziej oddala się od swoich zobowiązań. (18) [...] istnieje duże prawdopodobieństwo, że Rosja zbliża się do głębokiego kryzysu gospodarczego. Kierunek podróży, konceptualnie odpowiadający tendencji rozwoju państwa, w dyskursie politycznym nazywany jest bezpośrednio, to znaczy używa się pojęcia kierunek i jego synonimów – kurs, nurt (jako właściwy sposób działania), na przykład: (19) Decyzja dotycząca konkretnych działań w najbliższych latach ujawni, w jakim kierunku zmierza litewska gospodarka. (20) Pierwszy krok w tym kierunku już określiliśmy – zainwestujemy w nauczyciela, czyniąc z zawodu nauczyciela profesję prestiżową. (21) [...] strategie teoretyczne i praktyczne życie władzy wykonawczej [...] bardzo często biegną zupełnie różnymi torami. Bezpośrednie nazwanie konceptu kierunku oraz czasowniki i rzeczowniki oznaczające ruch – zmierza, pierwszy krok, przełom, biegną – wskazują, że konserwatyści myślą i mówią o tendencjach rozwojowych państwa jako o kierunkach podróży. Znaki drogowe, Straipsniai / Articles 33 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ konceptualnie odpowiadające wytycznym polityki w dyskursie politycznym konserwatystów, można częściowo powiązać z kierunkami podróży, konceptualnie odpowiadającymi tendencjom rozwojowym państwa, ponieważ w obu przypadkach wskazywany jest kierunek. Ponadto w dyskursie konserwatystów użyte w znaczeniu przenośnym wytyczne oznaczają drogowskazy lub strzałki, które można powiązać z konceptualną metaforą PODRÓŻY lub DROGI, na przykład, (22) Wielofunkcyjność wsi, różnorodność zajęć, ukazywanie specyfiki regionalnej, wspieranie poczucia wspólnoty wśród mieszkańców wsi – to właśnie te wytyczne, ku którym kieruje nas nowa polityka rolna UE. 4.2. Podróżny – Litwa Podmiotem znajdującym się na drodze, który może być postrzegany jako podróżny lub współpodróżny, jest Litwa oraz inne państwa bałtyckie i Europy Wschodniej. W dyskursie konserwatystów państwa te konceptualnie odpowiadają pasażerom, którzy napotykają trudności i przeszkody oraz próbują je pokonać, na przykład: (23) Głosując na TS-LKD [...], opowiedzą się Państwo za dynamiczną, a nie drepczącą w miejscu Litwą. (24) Teraz pozostaje tylko powiedzieć: niestety... Litwa jest już bardzo daleko na drodze głębokiego kryzysu. (25) [...] Polska, Estonia i Łotwa pod względem finansowania obrony narodowej daleko nas wyprzedziły. Ruch podmiotów znajdujących się na drodze, czyli państw, określa się na różne sposoby: konserwatyści postrzegają Litwę jako pogrążoną w stagnacji, bierną, znajdującą się w głębokim kryzysie, wyprzedzaną przez najbliższych sąsiadów – Łotyszy, Estończyków i Polaków. Posługując się taką retoryką, konserwatyści próbują wpłynąć na wyborców i oddziaływać na ich emocje, a jednocześnie agitują za głosowaniem na nich, twierdząc, że wybierając partię TS-LKD, wyborcy opowiedzą się za dynamiczną, aktywną, a nie bierną, „drepczącą w miejscu Litwą”. Konserwatyści przekonująco oddziałują na odbiorcę za pomocą języka: konstrukcja głosując, opowiedzą się Państwo przekazuje poczucie wspólnoty i solidarności; potencjalnych wyborców próbuje się przekonać, by stali się inicjatorami rozwoju państwa, a metaforyczne wyrażenie dynamiczna, a nie drepcząca w miejscu Litwa ma wzbudzić osobiste ambicje i nadzieje wyborców. 4.3. Podróżowanie – działania i decyzje polityczne Podróżni podczas podróży, a dokładniej, na drodze, wykonują różne działania: zatrzymują się, wyprzedzają, napotykają przeszkody, gubią się, wracają na drogę itp. Zakres działań na drodze rozwoju państwa jest dość szeroki; na przykład ruch naprzód wyrażają metaforyczne sformułowania: znacznie wyprzedzić, poczynić znaczne postępy, doprowadzić do, prowadzić do, podążać za, otworzyć drogę; stan statyczny wyrażają metaforyczne sformułowania: dreptać w miejscu, nie ruszyć się z miejsca, ruszyć z „martwego punktu”, pozostawić za burtą, na przykład: 34 Acta Linguistica Lithuanica LXX TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji kelionės metafora (26) Większość ludzi jest rozczarowana działaniami rządu G. Kirkilasa, które doprowadziły Litwę do powszechnego chaosu praktycznie we wszystkich obszarach zarządzania państwem. (27) Musimy stanowczo odrzucić beznadziejne dreptanie w miejscu obecnych struktur władzy przy tworzeniu kompleksowych centrów transportowo-logistycznych, które od 2002 roku [...] aż do teraz nie pozwoliło ruszyć się ani o krok, by rozpocząć praktyczną realizację tych ważnych dla litewskiego sektora transportowego projektów. Działania wykonywane na drodze, konceptualizowane jako rozwój państwa, można podzielić na trzy grupy: działania aktywne, działania pasywne oraz działania związane z wyzwaniami. Należy podkreślić, że pozornie aktywne działania związane z ruchem naprzód w wypowiedziach wyborczych konserwatystów nie zawsze oznaczają coś pozytywnego; na przykład stwierdzenie (28) Litwa poczyniła bardzo duże postępy na drodze ku głębokiemu kryzysowi implikuje „postęp” ukierunkowany na zjawisko negatywne – kryzys gospodarczy. Prowadzenie naprzód również nie zawsze oznacza działanie pozytywne; na przykład metaforyczne sformułowanie z przykładu (26) doprowadziły Litwę do powszechnego chaosu praktycznie we wszystkich obszarach zarządzania państwem wskazuje na ruch naprzód w negatywnym kierunku, czyli ku negatywnym zjawiskom społecznym. 4.4. Przeszkody na drodze – trudności ekopolityczne państwa, z którymi się ono mierzy Przeszkody na drodze, które w dyskursie politycznym konserwatystów konceptualnie odpowiadają wyzwaniom gospodarczym i społecznym, obejmują znaczną część metafory konceptualnej ROZWÓJ PAŃSTWA TO PODRÓŻ i stanowią jeden ze składników schematu obrazowego DROGI. Jak twierdzi G. Lakoff (1993: 220), trudności napotykane podczas podróży są postrzegane jako przeszkody utrudniające ruch. G. Lakoff wyróżnia pięć typów przeszkód: blokada drogi; przeszkody związane z terenem; ciężar; siły wrogie; brak źródła energii. W analizowanym dyskursie zidentyfikowano następujące metaforyczne sformułowania oznaczające (nie)przezwyciężanie przeszkód napotykanych na drodze: stawić czoła wyzwaniom; nie wpaść do dołu, a jeśli się wpadnie – wydostać się z niego; grzęznąć w; nie błądzić już po manowcach; zgubić się wśród i tak dalej. Podkreślanie wyzwań gospodarczych i społecznych państwa jako przeszkód napotykanych na drodze jego rozwoju oraz ich dominacja w dyskursie politycznym konserwatystów wskazują, że jest to jeden z najważniejszych i najistotniejszych aspektów rozwoju państwa w badanym okresie; wyzwania te w mniejszym lub większym stopniu wpływają na grupy społeczne i społeczeństwo oraz bezpośrednio oddziałują w większym lub mniejszym stopniu na rozwój państwa. Można wyróżnić dwie grupy przeszkód: 1) wyzwania ukierunkowane w większym stopniu pozytywnie lub neutralne oraz 2) przeszkody, które negatywnie wpływają na rozwój państwa. W wielu przypadkach przeszkody napotykane na drodze rozwoju państwa są bezpośrednio określane jako wyzwania, na przykład: Straipsniai / Articles 35 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ (29) Musimy jednak dostrzegać i rozumieć wszystkie długofalowe wyzwania, wykraczające znacznie dalej niż samo porozumienie o zawieszeniu broni. (30) Wyzwania globalizacji zmuszają do odejścia w przestrzeni współpracy regionu Morza Bałtyckiego od kooperacji sektorowej ku kooperacji wielosektorowej. (31) W przykładzie deklaruje się, że Litwę czekają ogromne wyzwania zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne, które skłaniają do refleksji i zastanowienia; druga myśl to ukryta agitacja polityczna, by głosować na partię TS-LKD, która obiecuje pokonać wspomniane wyzwania. (31) A zatem Litwę czekają ogromne wyzwania zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Dobrze byłoby, gdybyśmy przynajmniej po wyborach mieli taki rząd, który potrafi i jest w stanie stawić czoła takim wyzwaniom i je rozwiązywać. Deklarowana idea, że konserwatyści są w stanie stawić czoła wielkim wyzwaniom i je pokonać, może początkowo budzić nadzieję, jednak z drugiej strony przesadne deklarowanie ambicji politycznych skłania do zwątpienia w możliwość ich rzeczywistej realizacji. Ponadto użycie takich przymiotników jak ogromne, długofalowe oraz rzeczownika globalizacja jest charakterystyczne dla ukrytego patosu politycznego, tzn. pośrednio próbuje się zasugerować, że jest się w stanie stawić czoła wielkim, długofalowym, globalnym wyzwaniom, jednak zarazem być może ma się na myśli, że sprostanie takim wyzwaniom wymaga wiele wysiłku, czasu, kompetencji oraz odpowiednio układających się okoliczności politycznych, ekonomicznych i społecznych. Konserwatyści dostrzegają rzeczywiście wiele różnorodnych przeszkód, które negatywnie wpływają na rozwój państwa. Takie przeszkody jak przepaście społeczne i ekonomiczne, głęboka dziura gospodarcza, bagno zbrodni przeciwko ludzkości i społeczeństwu, ślepy zaułek można wiązać ze schematem wyobrażeniowym DROGI, opartym na doświadczeniu sensomotorycznym, tzn. konserwatyści metaforycznie postrzegają problemy społeczne i ekonomiczne państwa jako przepaść, dziurę, bagno i ślepy zaułek, na przykład: (32) Jeśli tak będzie nadal, w przyszłości mogą się ujawnić znaczne przepaście społeczne i ekonomiczne. (33) W programie naszej partii odpowiadamy na pytania, jak nie wpaść w głęboką dziurę gospodarczą, jak z niej wyjść, gdy już się w nią wpadnie, i jak nie pozostać maruderami Europy. (34) Paradoksalne jest to, że im więcej i żarliwiej (co prawda tylko słowami) walczymy ze złem, tym głębiej zapadamy się w bagno zbrodni przeciwko ludzkości i społeczeństwu. (35) Przez wiele lat walka z korupcją grzęzła z przyczyn subiektywnych i wskutek braku zasad władzy politycznej, a także świadomości prawnej dochodzącej do ślepego zaułka. Ponadto przepaść, dziura, bagno to przeszkody napotykane podczas podróży, implikujące kierunek w dół, tzn. wpada się w przepaść, do dziury, grzęźnie w bagnie. Te metafory orientacyjne można wiązać z negatywnymi etapami rozwoju państwa. Bagno przywołuje obraz grząskiego miejsca – mokradła, w którym się zapada i grzęźnie, z którego trudno się wydostać. Zastosowana przez konserwatystów metafora bagna sugestywnie oddaje niebezpieczeństwo zbrodni przeciwko ludzkości. Metafora ślepego zaułka uosabia sytuację bez wyjścia. W przykładach (36), (37) i (38) wyrażenia cykliczne kryzysy i przeszkody biurokratyczne, wszechobecna biurokracja instytucji państwowych i bezczynność, powszechny chaos – to 36 Acta Linguistica Lithuanica LXX TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji kelionės metafora przeszkody lub wyzwania w rozwoju państwa, które również postrzega się jako przeszkody napotykane w podróży. Na podstawie czasowników oznaczających ruch oraz rzeczowników związanych z podróżą doprowadziło do, zachęcić do przejścia do, potrzebna jest jasna droga, jak przezwyciężyć, można stwierdzić, że przeszkody te wiążą się z wyzwaniami rozwojowymi państwa. (36) Większość ludzi jest rozczarowana działaniami rządu G. Kirkilasa, które doprowadziły Litwę do powszechnego chaosu praktycznie we wszystkich dziedzinach zarządzania państwem. (37) Konkurencja zagraniczna w branży budowlanej, cykliczne kryzysy i przeszkody biurokratyczne oraz błędy polityki mogą skłonić część przedsiębiorców budowlanych do przejścia do innych branż, w których rotacja kapitału jest szybsza. (38) Litwie potrzebna jest jasna droga na przyszłość i znaczące priorytety – omówiono je w programie TS-LKD. Potrzebne są zmiany i odwaga, by do nich dążyć, a także wola, by przezwyciężyć zakorzenioną biurokrację i bezczynność instytucji państwowych. 4.5. Sposób podróżowania – strategia zarządzania państwem Sposób podróżowania w konserwatywnym dyskursie politycznym konceptualnie odpowiada sposobowi zarządzania państwem, tj. wyborowi metody zarządzania państwem: czy podążać drogą rozwoju państwa powoli, czy szybko, ścigać się czy iść konsekwentnie, odważnie wkroczyć na drogę zmian czy stawiać pierwsze nieśmiałe kroki itd. W konserwatywnym dyskursie politycznym znaleziono różne sposoby podróżowania rozumianego jako zarządzanie państwem, które można podzielić na cztery grupy według intensywności podróżowania: Ruch, który na skali intensywności zajmuje najniższe miejsce, wiąże się z litewską gospodarką, nauką, biznesem, polityką innowacyjną i przemysłami kreatywnymi: (39) Decyzja w sprawie konkretnych działań w najbliższych latach ujawni, w jakim kierunku zmierza litewska gospodarka. (40) [...] nie ma wizji tego, dokąd ma zmierzać litewska nauka. (41) Ruch przemysłów kreatywnych może odegrać szczególnie ważną rolę w rozwoju regionów i zmniejszaniu dysproporcji regionalnych. Wszystkie te zjawiska gospodarcze, społeczne i polityczne w państwie rozwijają się powoli, chaotycznie, stopniowo, a rozwój państwa w konserwatywnym dyskursie politycznym opisują czasowniki i ich formy z wyrazem kierunku oraz przyimkiem ku – w jakim kierunku zmierza, dokąd ma zmierzać; oraz rzeczownik abstrakcyjny – ruch. Kroczenie jest konkretnym przejawem ruchu, a sam koncept kroczyć oznacza stawiać nogę do przodu podczas chodzenia i dość często łączy się w kolokacji z wyrazem krok – zrobić krok. Kroczenie wiąże się ze zmianami, polityką innowacyjną i biznesem, finansami, systemem edukacji, kulturą, ochroną zdrowia, na przykład: Straipsniai / Articles 37 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ (42) [...] w Litwie podążać drogą tych przemian. (43) Już zaczęliśmy razem – postawiliśmy pierwszy krok ku pełnym nadziei zmianom. Nie zatrzymujmy się w połowie drogi. Będąc zjednoczeni i odważni, pokonamy wszystkie trudności. (44) [...] Wprowadzenie podatku od nieruchomości byłoby racjonalnym krokiem. W dyskursie politycznym konserwatystów dość często występuje metafora kroku lub kroków, implikująca rozpoczęcie jakiegoś działania lub pracy, inicjatywę i determinację. Koncepty kroku lub kroków występują w połączeniu z liczebnikami porządkowymi pierwszy / najpierwszy / pierwsze oraz przymiotnikami pilne, ukierunkowane, racjonalne i oznaczają pozytywny (ukierunkowany, racjonalny) impuls na drodze rozwoju państwa, a pierwszy krok / pierwsze kroki to szczególnie częsta kolokacja zarówno w dyskursie politycznym, jak i w ogólnym, rzeczywistym użyciu. Chodzenie jest jednym z bardziej intensywnych i ukierunkowanych sposobów podróżowania, ponieważ podczas marszu pokonuje się większą odległość i szybciej osiąga cel podróży. Chodzenie wiąże się z wyborami, kryzysem gospodarczym, reformami i demokracją, na przykład: (45) TS-LKD idzie do tych wyborów, proponując poważne i odpowiedzialne rozwiązania. TS-LKD ma plan, jak wyjść z obecnego kryzysu. (46) W państwach mających doświadczenie demokracji przebyto długą drogę, zanim znaleziono skuteczne mechanizmy kontroli. (47) Opowiadamy się za bardziej racjonalnym sposobem – podążaniem drogą rozsądnych reform. Chodzenie, określane w dyskursie politycznym konserwatystów czasownikami i ich formami idzie, iść, wyjść, przebyto, jest najczęściej stosowanym sposobem podróżowania w kontekście wyborów, do których partia TS-LKD idzie intensywnie, ukierunkowanie i celowo. Ponadto konserwatyści idą do wyborów z dodatkowymi środkami (planami, programem, proponowanymi rozwiązaniami), które niejako mają zagwarantować bardziej ukierunkowany i celowy sposób podróżowania, rozumianego jako sprawowanie rządów w państwie. Wyścig, związany z dążeniem do osiągnięcia przewagi, jest najbardziej intensywnym, a zarazem najmniej akcentowanym sposobem podróżowania w dyskursie politycznym partii TS-LKD, na przykład: (48) [...] za obowiązek partii i polityków należy uznać chęć konkurowania w rozdawnictwie tych obietnic. (49) Wtedy trzeba będzie konkurować także z państwami trzecimi. W porównaniu z innymi metaforami dyskursu konserwatystów konceptualna metafora PODRÓŻY ma największą liczbę odwzorowań konceptualnych, co pokazuje, że partia TS-LKD w swoich wypowiedziach odwołuje się do różnych aspektów metafory PODRÓŻY. Liczne użycie metaforycznych wypowiedzi przywołujących metaforę PODRÓŻY wskazuje, że konserwatyści postrzegają państwo jako podążające drogą rozwoju, potykające się, próbujące się podnieść i pokonywać napotykane po drodze przeszkody. 38 Acta Linguistica Lithuanica LXX TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji kelionės metafora 5. WNIOSKI Konceptualna metafora PODRÓŻY (ROZWÓJ PAŃSTWA TO PODRÓŻ) w dyskursie wyborczym TS-LKD z 2008 r. ujawnia się w trzech ściśle ze sobą powiązanych i przenikających się płaszczyznach językowych i mentalnych – języku, myśleniu i retoryce. Wszystkie trzy segmenty pomagają konstruować sugestywny i skuteczny dyskurs polityczny, który na poziomie językowym, percepcyjnym i retorycznym oddziałuje na uczucia i myśli adresata oraz skłania go do podejmowania takich czy innych decyzji. Konceptualna metafora PODRÓŻY pomaga ukazać ideologię i poglądy polityczne konserwatystów za pomocą języka, czyli na poziomie językowym: poprzez metaforyczne wypowiedzi, które implikują konceptualną metaforę ROZWÓJ PAŃSTWA TO PODRÓŻ, charakterystyczną dla dyskursu wyborczego TS-LKD z 2008 r., i pomagają ujawnić poglądy oraz idee polityczne. Metaforyczne wypowiedzi charakterystyczne dla dyskursu TS-LKD wkroczyć na drogę przemian, iść drogą rozsądnych reform podkreślają możliwe przemiany w państwie, a metaforyczny obraz DROGI jak gdyby symbolizuje poszukiwanie racjonalnych rozwiązań i nowych możliwości. Koncept błędnej drogi (nie błądzić już po manowcach; manowce pustych obietnic i populizmu) implikuje powagę problemów społecznych, gospodarczych i politycznych państwa oraz ich możliwe konsekwencje. Konceptualna metafora PODRÓŻY pomaga ukazać poglądy TS-LKD poprzez myślenie, czyli odwzorowania konceptualne obejmujące domeny źródłową i docelową; metaforyczne wypowiedzi zaś pomagają ujmować metafory konceptualne na poziomie percepcyjnym. Politycy, myśląc o polityce lub państwie jako o podróży, posługują się słownictwem charakterystycznym dla pola semantycznego podróży. Konserwatyści, myśląc o rozwoju państwa jako o podróży, stosują słownictwo właściwe konceptowi podróży: cel podróży z domeny źródłowej (PODRÓŻ) odpowiada konceptualnie dążeniu państwa w domenie docelowej (ROZWÓJ PAŃSTWA), podmiot znajdujący się na drodze odpowiada państwu, droga, którą się podróżuje, odpowiada polityce przemian i reform państwa, działania podejmowane w drodze odpowiadają rozwojowi państwa, kierunek drogi odpowiada tendencji rozwojowej państwa, znaki drogowe odpowiadają wytycznym politycznym, przeszkody na drodze – wyzwaniom gospodarczym i społecznym itd. Konceptualna metafora PODRÓŻY pomaga ukazać ideologię konserwatystów poprzez retorykę, czyli siłę oddziaływania i manipulacji. Metaforyczna wypowiedź Opowiecie się za prężną, a nie drepczącą w miejscu Litwą jak gdyby podsumowuje cel retoryczny – wpłynąć na myśli wyborców, manipulować ich uczuciami i emocjami oraz rozbudzić ich osobiste ambicje i nadzieje, aby zagłosowali na partię TS-LKD w wyborach do Sejmu. Straipsniai / Articles 39 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ LITERATŪRA B o u n e g r u L i l i a n a, F o r c e v i l l e C h a r l e s 2011: Metaphors in editorial cartoons presenting the global economic crisis. – Visual Communication, 209–229. C a m e r o n L y n n e 2003: Metaphor in Educational Discourse. London: Continuum. C i b u l s k i e n ė J u r g a 2012: The development of the JOURNEY metaphor in political discourse. Time-specific changes. – Metaphor and the Social World 2(2), 131–153. C i e n k i A l a n 2008: Why study metaphor and gesture? – Metaphor and Gesture, ed. by Alan Cienki and Cornelia Müller. Amsterdam: John Benjamins, 5–25. C h a r t e r i s-B l a c k J o n a t h a n 2005: Politicians and Rhetoric. The Persuasive Power of Metaphor. Basingstoke & New York: Palgrave Macmillan. C h a r t e r i s-B l a c k J o n a t h a n, E n n i s T i m o t h y 2001: A comparative study of metaphor in Spanish and English financial reporting. – English for Specific Purposes 20, 249–266. C h a r t e r i s-B l a c k J o n a t h a n, M u s o l f f A n d r e a s 2003: ‘Battered hero’ or ‘innocent victim’? A comparative study of metaphors for euro trading in British and German financial reporting. – English for Specific Purposes 23, 153–176. C h i l t o n P a u l 2004: Analysing Political Discourse: Theory and Practice. London: Routledge. D o r s t A l e t t a 2011: Metaphor in Fiction: Language, Thought and Communication. Oisterwijk: Uitgeverij BOXPress. E g g e r t s s o n G u n n a r T h e o d ó r, F o r c e v i l l e C h a r l e s 2009: Multimodal expression of the HUMAN VICTIM IS ANIMAL metaphor in horror films. – Multimodal Metaphor, ed. by Charles Forceville and Eduardo Urios-Aparisi. Berlin: Mouton de Gruyter, 429–449. F o r c e v i l l e C h a r l e s 2007: Multimodal metaphor in ten Dutch TV commercials. – The Public Journal of Semiotics 1, 19–51. Prieiga internete: http://semioticsonline.org G i b b s R a y m o n d W. 1999: Taking metaphor out of our heads and putting it in the cultural world. – Metaphor in Cognitive Linguistics, ed. by Raymond W. Gibbs and Gerard J. Steen. Amsterdam: John Benjamins, 145–165. J ä k e l O l a f 2002: Hypotheses revisited: the cognitive theory of metaphor applied to religious texts”. – metaphorik.de 2, 20–42. J o h n s o n M a r k 1987: The Body in the Mind: The Bodily Basis of Meaning, Imagination, and Reason. Chicago: University of Chicago Press. L a k o f f G e o r g e 1993: The contemporary theory of metaphor. – Metaphor and Thought, ed. by Andrew Ortony. Cambridge: CUP, 202–251. L a k o f f G e o r g e, J o h n s o n M a r k 1980: Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press. 40 Acta Linguistica Lithuanica LXX TS-LKD partijos 2008 metų rinkimų kampanijos į Seimą kognityvinė analizė: konceptualioji kelionės metafora Lakoff George, Johnson Mark 1999: Philosophy in the Flesh: The Embodied Mind and its Challenge to Western Thought. New York: Basic Books. Lassan 1995 – Лассан Элеонора 1995: Дискурс власти и инакомыслия в СССР: когнитивно-риторический анализ. Vilnius: Vilniaus universitetas. Lassan 2011 – Лассан Элеонора 2011: Лингвистика ставит диагноз.... Vilnius: Vilniaus universitetas. Littlemore Jeannette, Low Graham 2006: Figurative Thinking and Foreign Language Learning. Basingstoke: Palgrave Macmillan. Müller Cornelia 2008: What gestures reveal about the nature of metaphor? – Metaphor and Gesture, ed. by Alan Cienki and Cornelia Müller. Amsterdam: John Benjamins, 219–245. Musolff Andreas 2004: Metaphor in Political Discourse: Analogical Reasoning in Debates about Europe. Basingstoke: Palgrave Macmillan. Pragglejaz 2007: A method for identifying metaphorically used words in discourse. Metaphor and Symbol 22(1), 1–39. Rohdin Mat 2008: Multimodal metaphor in classical film theory from the 1920s to 1950s. – Multimodal Metaphor, ed. by Charles Forceville and Eduardo Urios-Aparisi. Berlin: Mouton de Gruyter, 403–428. Semino Elena 2008: Metaphor in Discourse. Cambridge: Cambridge University Press. Semino Elena, Short Mick 2004: Corpus Stylistics: Speech, Writing and Thought Presentation in a Corpus of English Writing. London: Routledge. Shields David, Bredemeier Brenda 2011: Contest, competition and metaphor. – Journal of the Philosophy of Sport 38, 27–38. Shokr Mohamed 2006: The metaphorical concept “Life is a Journey” in the Qur’an. – metaphorik.de 10, 94–132. Simó Judit 2009: Chess metaphors in American English and Hungarian. – Metaphor and Symbol 24, 42–59. Skorczynska Hanna, Deignan Alice 2006: Readership and purpose in the choice of economics metaphors. – Metaphor and Symbol 2(12), 87–104. Steen Gerard J., Dorst Aletta G., Herrmann Berenike J., Kaal Anna A., Krennmayr Tina, Pasma Trintje 2010: A Method for Linguistic Metaphor Identification. Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins. Swain Elisabeth 2012: Analysing evaluation in political cartoons. – Discourse, Context and Media 1, 82–94. Urbonaite Justina, Šeškauskienė Inesa 2007: HEALTH metaphor in political and economic discourse: a cross-linguistic analysis. – Studies about languages 11, 98–74. Straipsniai / Articles 41 JURGA CIBULSKIENĖ, ROMA JAGMINAITĖ Z b i k o w s k i M. L a w r e n c e 2009: Music, language, and multimodal metaphor. – Multimodal Metaphor, ed. by Charles Forceville and Eduardo Urios-Aparisi. Berlin: Mouton de Gruyter, 359–381. Cognitive Analysis of the Campaign of the Homeland Union – Lithuanian Christian Democrats for the Lithuanian Parliamentary Elections of 2008: Conceptual Metaphor of JOURNEY S U M M A R Y The paper focuses on the conceptual JOURNEY metaphor of the Lithuanian Conservative Party in the 2008 election campaign. The aim of the study is to analyse how the JOURNEY metaphor reveals political ideology via language (metaphorical expressions), thought (conceptual metaphor) and rhetoric (power of rhetorical impact and manipulation). The research is carried out within the Critical Metaphor Analysis framework, which blends the Conceptual Metaphor Theory and Critical Discourse Analysis, suggested by Charteris-Black (2005). The cognitive analysis showed that Lithuanian Conservative Party tends to conceptualize 2008 General elections as a journey, or to be more exact, the development of the country (its progress or regress) is comprehended through the JOURNEY metaphor. In terms of conceptual correspondences, the path is the most recurrent element which acquires metaphorical importance. Moreover, the PATH image schema which underlies the conceptual metaphor of JOURNEY implies the direction and movement forward as conceptually corresponding the ways to achieve particular political goals. The findings indicated that the JOURNEY metaphor is one of the most elaborate metaphors in terms of scenario development in the Conservative discourse and this metaphor allows us to decode political ideas that politicians try to highlight or hide. Moreover, it has to be admitted that metaphorical expressions of the JOURNEY metaphor have a rhetorical function to persuade the electorate to vote for them. Įteikta 2014 m. kovo 19 d. JURGA CIBULSKIENĖ Lietuvos edukologijos universitetas Studentų g. 39, LT-08106 Vilnius, Lietuva [email protected] ROMA JAGMINAITĖ Gamtos tyrimų centras Akademijos g. 2, LT-08412 Vilnius, Lietuva [email protected] 42 Acta Linguistica Lithuanica LXX