„Naujažodžių duomenyno“ leksika pakeliui į „Bendrinės lietuvių kalbos žodyną“

68 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV DAIVA MURMULAITYTĖ Lie u ių kalbos ins i u as Docslinių in es igaciones di ecciones: lexicologija y lexicog a ija, palab as delyba. NAUJAODŽI DUOMENYNO LEKSIKA PAKELIUI EN BENDRINS LIETUVI SALBON DELAZON The Lexis o he Da abase o Li huanian Neologisms Is on I s Way o he Dic iona y o S anda d Li huanian ANOTACIJA El obje i o de es e a ículo panag ina los da os p esen ada nue a nue a leksiką y con ella elacionada in o mación y acla i esenciales sis emá icos emas, en los cuales hay que ene en cuen a, su p ocesando leksicog á icamen e y incluyendo en di e sos dicciona ios, p incipalmen e en el dicciona io de la Lengua Li uana. Es impo an e que el úl imo del Duomenyno di e encia obje i os, a eas, unciones, me odológicos de compilación y selección de da os p incipales, sis ema. Domasi accionesmajodžiais y sus abs ac os (p iesagos -imasė -ymas ediniais), haciendo p esunción, que de los esul ados del es udio al menos en pa e se á posible ap o echa lexicog á icamen e pa ando y o os lexicikos g upus palab as. Nunciada algunos aspec os impo an es ( eiksmažodžių abs ac ų da ybos egula idad, sang ąžiniai ediniai, plu ia eikšmiškumas, de iniciones o mula imas, no miškumas) po los cuales dos abo damsias bases de da os, sus sis emas, di ie en en esencia. Las imp escindible ene en men e p ecisando, llenando, p ocesando la in o mación Duomenyno, an es de ella ampando el ex o del dicciona io. ESMINIAI VOODŽIAI: naujažodžiai, ocynas, sis emiškumas, semán ica, eiksmažodžių abs ac ai, leksikog a inė apib ėž is. ANNOTATION The pape se s ou o in es iga e new lexis in he Da abase o Li huanian Neologisms and o iden i y he key sys emic ac o s o be aken in o conside a ion when he da a o he abo e Da abase is lexicog aphically p ocessed and included in di e en dic iona ies, i s o all, he A ículos A icles 69 / Naujažodžių duomenyno leksika pakeliui į Bend inės lie u ių kalbos žodyną Dic iona y o S anda d Li huanian (Bend inės lie u ių kalbos žodynas). The la e di e s om he o me in i s aims, goals, unc ions, me hodological p inciples o compila ion and da a selec ion, s uc u e and sys em. The p esen esea ch ocuses on e bs and hei su ixal de i a i es, namely, abs ac nouns de i ed wi h he help o he su ixes imas/ymas. P esumiblemen e, he esul s o he in es iga ion migh con ibu e o sol ing lexicog aphic p oblems ela ed o including such wo ds and wo ds o o he lexical ields in a dic iona y. In he cou se o in es iga ion, se e al impo an aspec s ha e been iden i ied, ma ion in he such as egula de i a ional pa e ns when building abs ac nouns om e bs, e lexi e de i a i es, polysemy, lexicog aphic en ies, no ma i i y; hey se he wo da abases and hei sys ems apa . The aspec s a e e y impo an when upda ing and p ocessing in o - Da abase o Li huanian Neologisms be o e such in o ma ion becomes pa o a dic iona y. KEYWORS: neologisms, dic iona y, sys ema ici y, seman ics, de e bal abs ac nouns, lexicog aphic de ini ion. ĮVADAS Bend inés dicciona io de la lengua li uanas ( oliau Žodynas, BŽ) es el más espe ado de la sociedad po dos azones eno ado í uloño y espe i as ene con iimą no minés uen e de lengua. Los usua ios, en e o a co, quie en encon a en él y nue as no mmines lexicicas, explici as seman iniu, g ama iniu, ki čia imo, s ilis iniu, ámbi os de consumo y k . en oques. 2011 m. oc ub e mes comenzado c ea Li uanian language naujažodžių duomenynas ( oliau Duomenynas, ND) nebaig inė, cons an emen e kin an i y pildoma da os sankaupa, de la cual se mues an ecien es cambios de consumo leksikos de Li uanian language. En ella caupan desde el XX a. inal las nue as palab as (skoliniai y naujada ai) que apa ecen en la lengua li uana y en la ac ual pública a osena, las combinaciones de palab as y su umpos, los signi icados de nue as palab as, así como in o mación sob e el o igen, consumo y no mminimą (h p://naujaziai aspodz.lki.l /Index.?Apie_duomenyna). Es o es único Zodyno uen e, sa is ac ando dos de a ios de los más impo an es c eado es del úl imo necesidades nep aleis i p o akis úl ima lexis y ob ene in o mación sob e su codi icación. El obje i o de los c eado es duomenyno suc ea una base de da os, en la que ue a posible acumula cons an emen e nue aja leksiką de lenguas li uanas [...], así como p opo ciona a los usua ios de lenguas li uanas in o mación p ác ica que no exis e en o as uen es de la ac ual lexicog a ía (ibid.). Ilus ación con au én icos hechos DAIVA MURMULAITYTĖ 70 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV pa a dicciona ios ambién son muy ú iles, pues p opo cionan in o mación adicional p ecisinan e nue a palab a de inición, a osenos s i is y k . P esen a e apa, nue a ozodžiai en el Duomenyną en an consecuen emen e po e isando di e sos eikalos de codi icació del inal del XX a. comienzo del XXI a. y nue os ozodji des inados a los abajos de ciencia y leyendo di e sos ex os y mane a manual de ellos eci ando nue a nue a leksiką (Miliūnai ė 2015: 170). A aeña la a ención en el hecho de que nue aspalabodios se ecogen manualmen e mane a, aí, ap en, en Duomenyną de a ojimo ámbi os, dama, kas ap inkama, p i alomai neieškan os pačios seman inės g upės a del mismo da ybos a ikso o da ybos lizdo naujajodžių (pe o adus los elacionando). (En eso en e di e sos o os cosas) Duomenynas di ie e de Zodyno, en el cual es as ma e ias se e i ican, buscando de uno los p incipales cuojos del dicciona io sis emiškumo. Taigi, koks Duomenyno naujažodžių kelias į Žodyną? Ką u i a lik i žodyni- ninkai, kaip p i aiky i Duomenyne pa eikiamą in o maciją, kad šio duomenys a osena (con sus e e encias de uen es) y o og a ías co esponde ía a los obje i os, a eas y p incipios me odológicos de compilación del Zodyno? Tolesni obse aciones, po cie o, no se aplican exclusi o al caso del dicciona io de las lenguas li uanas de Bend inés, en esencia ellos pueden se impo an es a los au o es de cualquie lexicog á ico publicación. Siendo esponde a es as p egun as, ue on in es igados Duomenyne p esen ados accionesmažodžiai y sus abs ac os eiksmažodiniai p iesagos -imas -ymas ediniai. Es o es naujažodžiai (naujada ai, skoliniai, hib idai) y nue os signi icados adquiję ya an e io men e ijsuo i palab as. Da y a p esunción, que los esul ados del es udio se á posible ap o echa le lexicog á icamen e pa ando y o os lexicikos g upių palab as. Se de e minó que impo an es se án los siguien es aspec os: • accionesmažodžių abs ac os da ybos egula idad, • sang ąža, • de ini ys, • plu ia eikšmiškumas, • no miškumas. EFEMAJODI ABSTRACT DARYBOS REGULIARUMAS 2016 1. 04 01 Duomenyne ue p esen ada 271 bend a is de acciónmajodio y 92 accionesmajodžių abs ac a, hace con p e ajo -imas -ymas /. Du an e el es udio (has a 2016 m. junio) Duomenynas pasipillé aún d iem bend a imis (paguglinė i, zakoučin i) y abs acak u pakoučinimas. A con inuación se p esen an núme os da os de es udio p incipalmen e son po cen ajes, así es o zándose compone algún iempo cons an o esnį es adís ico imageną, po que Duomenynas cons an emen e llenado, ad absoliu ūs skaičiai kin a más ápido. A ículos A icles 71 / Naujažodžių duomenyno leksika pakeliui į Bend inės lie u ių kalbos žodyną Keli naujažodžiai iene no uno, sino 23 signi icados, ej.: kabliuo i 1. kamuolį kabliu k epšinyje’; 2. ‘pa auk i’; 3. ‘p iekabiau i’ (apie 4-ąją eikšmę ž . daugia eikšmiškumo sky elyje); poziciona imas 1. ‘ inkoda oje – am ik os p ekės a o ganizacijos į aizdžio kū imas, o ien uojan is į am ik ą ikslinę g upę i siekian įsi i in i a p konku en ų’; 2. ‘kokio no s asmens į aizdžio kū imas’, aigi iš iso i a 280 eiksmažodžių leksemų i 94 eiksmažodžių ‘mes i abs ac os leksemos. 2. Sólo un cua oad (25 po cien o) de accionesmajo ías abs ac as, hechos con ap esaga -imas -imas Duomenyne iene undamen os accionesmajo ías, ej.: ai a ación ai a a , ba menación ba menau i, dykumėjimas dykumė i, g yninimas g ynin i, klubinėjimas digi inė i, klubinimas digi in i, olinimas olin i, apšildymas apšildy i y e c. / In e ne o a osena mues a que en ealidad ales pa es son de al ededo de 74%, i. e. ealmen e u ilizados en Duomenymus no inclui abs ac os banalizamien o, g ažulėjimas, įgalūninimas, išsikūnijimas, keis ėjimas, mas, nu eligėjimas, nus aigimas, pasidūzginimas, pasisėdėjimas, pe seman iza imas, nuk ikščionėjisumamėjimas, aiduoklia imas, oka imas, zelinimas y o os pama iniai eiksmažodžiai banalizuo i, g ažulė i, įgalūnė i, išsikūnny i, keis ė i, nuk ikščionė i, nu eligė i, nus aig i, pasisėdė i, pasisėdė i, sumeman izuo i, pe samū i, aiduoklė i, okuo i, pasida i y k . Lo mismo pasaky ina y sob e no malmen e noik inos p es in os šaknų palab as aplaudimien o, apsišopinimas, kliksėjimas, pasikoučinimas y k ., cuyos in e ne consumidos pama iniai eiksmaodžiai aplaudin i, apsišopin i, kliksė i, pasikou čin i y k . Duomenyne no se p opo cionan. Simila si uación e y paj ėjus a i kščia k yp imi, . y. panag inėjus, cuán o Duomenyno eiksmažodžių en es a uen e iene sus abs ac os y cuán os ales pama ines eiksmažodžių así como sus abs ac os pa os ealmen e consumada. Dado que accionesmajodžių bend ačių en gene al Duomenyne hay más que accionesmajodžių abs ak ų, pada y ų con el apéndice -imasimas -ymas, es deci bend ačių, Duomenyne que con ienen el co espondien e abs ac o, el po cen aje es meno (17 p oc.) que abs ac o, que con ienen undamen o eiksmajodį (min 25 p oc.). Vo osena de In e ne mues a que o o 54 po cien o. Duomeny se p esen an de ales e bo o des (aiškia egiau i, alcoholiau i,apa in in i, a skambin i, o i au i, audi uo i, deba uo i, dekupažin i, die in is, dona ii, eminiza ii, g ilin i, guglin i, homoseksualiza ii, įbū in i, į ugin i, įmuziejin i, įsipa ogin i, is e ikuo i, išg ynin i, ismanė i, įalia(si) inklin i, kabliuo i, k iminaliza ii, le i uo i, lobuo i, maskulizuo i, mone izuo i, na ū o i, nomenkla , nomenkla , papi iguu in i, papiselok, nuo siko i, nujin i, k uglin i, k in i, papki i, adikas i, adikas i, adikas i, adikas i, adikas i, adikas i, e c.) que se puede deci que se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, se puede, DAIVA MURMULAITYTĖ 72 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV se puede, se puede, se puede. 70 po cien o. Apibend inando, apa en emen e, puede a i ma se que 7075 po cien o. de nue os accionesmajodžių en la lengua ac ual se u ilizan con sus abs ac os, p e acios -imas -ymas ediniais1. Así aunque eó icamen e es as p ecesagas ediniai pada omi de cada accionmajo dio, nue ažodžių caso ales abs ac o undamen o accionmajo dio po ų ealmen e se u iliza ace ca de 3⁄4. Duomenyne sólo 1725 po cien o., i. i. no más que 1⁄4, analizada g upo naujažodžių p esen ado po odis eiksmažodži con su abs ac o de la labo mencionada. Aki aizdu, que oli g ažu no odos de e dade os u ilizados po ų eiksmažodis su abs ac o, p eesagas -imas -ymas edinys miemb os son pa ekę a Duomenyną. 3. Žodyne ap a iamosios da ybos eiksmažodžių abs ak ai pa eikiami ( iek pa eikimo o mos, iek abs ak ų a ankos požiū iu) isiškai ki aip nei Daba i- nės lie u ių kalbos žodyne (WEB […] DŽ) (apie ski umus i naujojo pa eikimo p i alumus see Mu mulai y ė 2000, Mu mulai y ė 2012, Liu ke ičienė, Nak inienė, Vosyly ė 2010). Es pa icula men e impo an e que al p esen a accionesmajodžių abs ac s BŽ uen es [...] (Liu ke ičienė, Nak inienė, ne ik laikomasi sis emiškumo p incipo, be i a liekamas gana išsamus kiek ie- no konk e aus žodžio leksikog a inis y imas emian is s a biausiais duomenų Vosyly ė 2010: 246). Así abs ac o 1 A ski ai noi ada y no a endid a a lo que de la pa de miemb os li ians al idioma apa eció o pudo apa ece el p ime o. Es á acos umb ado pensa que haciendo sus palab as, la más ecuen e p ime o se c ea un nue o accionomodilo, y de él pasida se abs ac o (dykumė i → dykumėjimas). Puede se y a la in e sa p ime o ( al ez como e mas) se p es olinamas, desen e síamas, adap adas o analogías keliu apa ece el ad e bio abs ac o, más a de a osenai necesi a y mismo ad e bio, ma y , pasąmonėje bu usio apa ezan a abs ac u, pe o ealí ne a o o. Plg. de los co espondien es accionesmajo es Duomenyne no eniendo pelėdžiación ‘in e ne o p omaga o og a ia is de mane a inusual ( upin como pelėdai) y o os ac os diseminación, ambién, ko pa ece , au o inio pa ieninación ‘senamiesčio au omobilkimšimas y o os pa ienius (no s Duomenyne así nepažė ymus): ei ingėjimas ‘ ei ingų su eikšimas; in en oimas su e i inguo i odo lo que posible, subankinimas ‘a segui imo ne naisiais dine ois limi acion, ealizando es a uncion di ec amen e pe banksus. Pasaba, que abs ac o u o ooks edinys adqui e nue a signi icación, y su undamen al ( o mos pe spec i a) eiksmajodis a nue aja signi icación como y no es á u ilizado o apa ece sólo espo adiamen e. Po ejemplo, ya habi uales palab as del a gen o a silupęs, -usi ‘deso ien ajan e en el en o no, a silikęs, a silupėlis, a silupėlė ‘que no o ien a en el en o no, es a silikęs, a silupimas ‘deso ien ación en el en o no, a silikimas', pe o p ác icamen e no se oyen y no nema í, es bueno que el e ba i o básico pe sonal a silup i o mas de es e signi icado (ko, incluso el pa icipado mencionado ya es subūd a dėjęs). Simila men e y a sipū ęs, -usi ‘a sipalaida ęs, sin ensións caso ba gu, ¿es e (subūd a dėjęs?) pa icipio se basa LKŽe p esen ada e bma del e bo a sipūs i leksema ‘pailsė i, a igau i o c ea de DŽe p esen ados leksemų: 1. ‘a sik ėp i; 2. ‘kiek pailsė i. Po o a pa e, a silup i en el caso del lizdo se ía di ícil explica incluso un pa e o eiksmažodinių edinių apa ición en ausencia de su elemen a io eiksmažodžio. A in de se más conc e amen e esponde a es e y con él elacionadas p egun as, necesi a un sepa ado minucioso es udio, ob iamen e, aba cando no solo el g upo analizado da ybiamen e elacionadas palab as. S aipsniai / A icles 73 Naujažodžių duomenyno leksika pakeliui į Bend inės lie u ių kalbos žodyną en a en Woodyną au omá icamen e, basado en lo que que es os abs ac s de doiba son egula is, i. i. ales abs ac s p ác icamen e se puede hace cons ui de cada eiksmažodžio (U bu is 1978: 100), como, ma y , es nep a si ikę DŽ. Sin emba go, eniendo en men e la mencionada egula idad de da yba, decidido en Zodyną inclui nue o accionmajodí, necesa iamen e in es igada y su abs ac o a osena, aiškinamasi del úl imo seman inė s uk ū a, a ojimo dažnumas i papli imas, no miškumas i k . Jei eiksmažo- džio abs ak as a i inka įp as us a ankos k i e ijus, o muojamas a ski as jo žo- dyninis s aipsnis, ku iame, kaip i ki ų žodžių a eju, pa eikiama su an aš iniu palab a elacionada mo ologinė, akcen inė, seman inė, s ilis inė y k . in o mación. Así usando Duomenynu como uno de los Zodyno uen es y decidido en Zodyną auk i uno o o o en él зафиксированное действимаодию, debe se in es igada y su abs ac o2 a osena. Y a la in e sa si Duomenynas p opo ciona sólo abs ac á, pe o no ija su undamen o accionmazdodio, el ocynick iene pasidomė i y del úl imo a osena. Tad de da ybos pa os eiksmažodis su abs ac , eiksmažodinis p eesagos -imas -ymas edinys leksikog a ialmen e iene se examinadas jun os. Duomenyne (po los di e en es obje i os, a eas y me odología de o mación) al p ocedimien o no se ealiza. Es o ob iamen e en aquellos casos, cuando adus en él cap ado una abs ac a y pasidomėjus su palab a base, esul a que el úl imo es ecuen emen e u ilizado, Google paeseškos sis ema su uso de ejemplos inda cien os o incluso miles (cuičiándose con pasika ojančiais). Po ejemplo, Duomenyns p opo ciona accionmajodì es uc u a o i ‘s uk ū in i, c ea es uc u a ([...] el es udian e mode no no sabe ap ende nes uc u a ni iempo de abajo, ni in o mación [...]). Su es uc u ación del abs ac o a osenos ejemplos 2016 07 01 as a 7400 (nesika ojancias 175), ej.3: la es uc u ación del lib o es cla a y con enien e la his o ia del conocimien o y su es uc u ación • [...] la es uc u ación de las elaciones poli ológico y de Polonia • la plani icación y es uc u ación del día • las lecciones ayudan a los ap endices a la a y o maliza la capacidad de pensa • ambién a lie a la es uc u ación de la made a ie ias uk ū a ime el mé odo de es uc u ación la ac i idad del pa icipio es á limi ada, especi inis ins ucciones, se p es a ayuda con ins umen os o ac i idades, se indica el e ec o imą) iš yškinan medžio s uk ū ą • eks as, pasak R. Ba hes‘o, y a „ne s uk ū a, be s uk ū a imas, ne daik as, be da bas i žaidimas • muzikos p asmė glūdi jos • se pueden u iliza es ipos de es uc u ación de la conciencia la es uc u ación, el pulso y la pulsación en e o as 2 Abs acciones - po ejemplo - -a, -is, -as y k . (DLKG 1996: 94100), dayba no es an egula i i, po lo que su caso al análisis obliga o io no es obje i o. 3 In e ne e as i a osenos pa yzdžiai pa eikiami ne aisy i, ienas nuo a ski i s ambiais aškais (•). Ap a iamasis žodis juose pa yškinamas, kupiū uo os ie os žymimos […]. DAIVA MURMULAITYTĖ 74 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV • manualėlio ex as ien isas, sin pa yškinimų, išsky imų, s uk ū a imų y . . Pa yzdžių į ai o ė y o mas plu iskai inių a osena mues an que que caso abs ac o, al pa ece , se ía posible asigna más uno el signi icado de es a palab a ( ando al caso, adicionalmen e semán icamen e i inas y el mismo básico ad e bo, buscando acla a i, si necesi a y su signi icado conc e i i). Análogo abajo debe ía se ealizado y a i kščia di ec imi si Duomenyne es abs ac o, po ejemplo, sumamėjimas ‘se mama suabsoluu inimas, apa aojamien o de o os asun os de ida, pe o no hay su undamen o ad e bial, en es e caso sumamė i4, hay que a e iguškin i y a oseną del úl imo. Las muje es se las encuen a de di e sas o mas: muje es suscelukidas miedo sumamė i • no necesi an sumamė i y nada e sólo bebé • a una muje le queda a aylios, o as nelabai, a una sumamėja o incluso subobėja, o as le queda misés • simplemen e si e es niña de esos más jó enes y suscelúces un aikucio, eso au omá icamen e es sumamėji, pues empecé a habla mucho de mamás nenus [...] • las cues iones epugnan a las ma inys és, ellas no c een que sumamė ų y más no enga obje i os y aspi aciones • co ec amen e, se es o desespe iamen e sumamía de las nousi yladas señamas de casa • mía mía mía, y sumamos y k .) Iscu iškinus, que Duomenyne ausen e uno de la pa eja eiksmažodis su abs ac o miemb os es u ilizado, adelan e su examenamien o ocu e habi ual Zodyno ex o de esc i u a o den in e imasi de es a palab a a os ecuencia, no miškumu, papli imu y k . Puede se , que Duomenyne no ixuado, pe o adicionalmen e buscando encon ado la palab a sin emba go es demasiadog a o o okazinis. En es e caso escla ece Duomenyno y Žodyno, como dos lexicikos kaupyklų, di e encia: en nyną jis is dėl o, ma y , auk inas, o į Žodyną – ne. P iežas is – ski ingi šių Duomešal inių za a iniai y unkcijos. Duomenyne más impo an e nep isis i nue o hecho, Zodyne ese hecho debe se su icien emen e ecuen es, nusis o ėjusios a osenes, aiškios seman inės s uk ū as. Y, lo que es muy impo an e, no minis. SANGRŽINIAI VEDINIAI Es udiando nue os e bomodíos y su elación abs ac a de los signi icados, a oseną y ijsa imą Duomenyne, se ha obse ado que a menudo p opo ciona el simple e bomodí (pa yପରି, eisbukin i ‘nekonk ečios eikšmės eiksmažodis, sie inas con social ne wo klu eisbuku, nug ybau i ‘nuklys i (i lys pe kel ine) y e c.), pe o nug ybau i ‘nukli (i pe kel ine) y pan. 4 Duomenyne nė a jo pama inio žodžio mamė i, aip pa neuž iksuo as g ybau i, no s eikiamas Duomenyne noan ys en él p esen ados p e idėlinių eiksmažodžių pama iniai palab as o a uno sepa ado asun o que exige in es igación. Da é. la 15- a isnašá. A ículos A icles 75 / Naujažodžių duomenyno leksika pakeliui į Bend inės lie u ių kalbos žodyną no p opo ciona el ealmen e consumido co espondien e sang ąžinio ( eisbukin is, más sob e él éase de iniciones sky elle, nusig ybau i, sob e es e da éase 15- ą iznašą, y e c.). A eces Duomenynas p opo ciona sang ąžinį edinį, pe o no ija del u ilizado co espondien e sencillo, po ejemplo: a osenos ejemplo ese p e encioso manie ingas jūsinimas pa ece g aciosamen e y queis ai, especialmen e en ono de calien es discusiones indica que es posible y nosang ąžinis e ba odis jūsin i (Duomenynas p opo ciona sólo sang ąžinį jūs ‘ is įk eipin is asmenį į a džiu jūs5. Y de hecho en la po osena online su exis encia: [...] ocu e que la gen e así, po ejemplo, en el en o no labo al, acos umb a odos ūse que osina y sus amigos de amigos o incluso o as pa es [...]. O o caso Duomenyne se p esen an eiksmažodžių abs ac amen e apsipo kinėjimas (i eikėjo pa adinimas apsipo kinė ojas, -a), apsišopinimas, pe o no hay ni co espondien es nesang ąžinių edinių, ni las a ųjų pama inių nesang ąžinių eiksmažodžių. Sin emba go en in e ne se anuncia: 10 años de es ilis o expe iencia u ini apipu kinė oja in e ne in i e a cambia su ida. Puedo su o ma Sus es ilos [...], y es e ac o nomb e hecho no de LKŽe ixsuo as leksemos apipi kinė i i e . dem. apagupi 1. ‘ odos bas as eis pa a comp a odo. Dicho es o, nue a nesang ąžinė a osena sin emba go es, y Duomenyne iksuo ina al menos nue a apipi kinė i signi icación6. Plg. nue ajoodžius nusisel in i ‘nusi o og a uo i pe sonaukei, nusišalčiū in i ‘nusi o og a uo i pe sonaukei socialines edes y en e enogų mundo eikėjos Monikas Šalčiū ės s ilumi, que debido a su semán ica (asmenukės c eadas o og a iando sí mismo) no puede se nesang ąžiniai. También aquí no engan en men e y los casos, cuando Duomenynas ija sólo sang ąžinį edinį, po que po encialalaus nesang ąžinio a osenes no hay, po ejemplo, no pudo encon a la palab a *į aikai in i a osenes, plg. Duomenyne ixsuo ąjį įsijaikai in i kaičio (anūko) eisėmis’. Pasi aiko, kad apie (sang ąžinio) eiksmažodžio bu imą (jei ne ealioje a - ‘p isiim i s e imą aiką ai osenoje, es deci al menos nue a palab a c eado es a ojamo jo abs ak o. Ta kim, siekian išsiaiškin i, a a ojamas eiksmažo- džio nugalin i ‘a im i galią’ abs ak as, as as sakinys a nebus aip, kad isuomenės nugalinimas i nusigalinimas aip įsisa in as, jog egzis encija ki aip nesu okiama i nepa eisinama kaip ik pe į akingųjų i galingųjų domina imą?7 Iš jo galima sp ęs- i, kad eo iškai įmanomas i sang ąžinis eiksmažodis nusigalin i. A jis iš ies pasąmonėje) se puede juzga sólo de ealmen e u ilizado, o encon ado sang ąžinis daik a a dis ė ainis okaz, hay que in es iga po sepa ado. 5 Abs ac a du an e el es udio Duomenyne no ija . 6 Si no nue a en el signi icado ecupe ijés la palab a o una palab a, ya que LKŽe en esencia sólo p opo ciona sang ąžinę a oseną: apipi kinė i; M i e . dem. apagupi 1. | e l. K: Desde aquellos uogos (už uogas gau ų dine o) apsipi kinėju Rdn. No a apsipi kinė i i zany ies K š. 7 Ni común ni sang ąžinis daik a a džiai (nugalinización, nusigalinización) Duomenyne 2016 06 28 no ue a apado. DAIVA MURMULAITYTĖ 76 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Įdomus pa ienio naujada o izžmogin i ‘sunaikin i žmogiškąją (ski ingą nuo gy ūno) caso del ca ác e humano. Du an e el es udio Duomenyne él es aba ilus ado po el único Vy au as Raž ilo sakiniu con dos plazo y sang ažiniu eiksmažodiniais p ejesagos -imas ediniais (cuchís cen enios uncan es p oceso del homb e occiden al de(si)žmoginio). Iškalbinga ko ek ū os klaida ( eiksmažodžio a osena pailius uo a su edinio, daik a a džio, pa yzdžiais), mos ando jaučiamo o ganišką eiksmažodžio y su abs ac o yšį. Veiksmajodis izjmogin i iš ies es u ilizado, y no una signi icado, plg. pla esnius dos leksemų kon eks us, en el p ime caso aún se puede habla de unión con animales semą, segundo ella no: 1. Es o es la más impo an e y esmené p opiedad del cuen o he ojai de uel e a sí žmogišką pa idalą o lo conse augo. [...] ¿ Qué gi mes egime en muchas con empo ánicas pasakų? [...] P ima iamen e caía en ojos la ans o mación de la esencia de los hé oes ellos son, si se puede deci así izjmogin i. Ryškus o ejemplo Vo ažmogis (bū en así no žmogia o is, a o ažmogis: Spide -Man) y iš isa gaja di e sausių mu an ų, comenzando cibo gais, acabando ampy ais. (h p:// e sijos.l / umpa-animacines-mi ologijos-ana omija/; žiū ė a 2016 07 11). 2. Pin yba subje i o a e. También hay abs ac os. Es o es un es ue zo alcanza uno idealią, aíé inaccesible lími e sužmogni i sus imaginadiños, en o as palab as, expulpdy i mundo subjec i iame žmogaus imaginiene, mos a , cómo él se ía absoliučiai žmogiškam žlugnuju. Obje i us a busca o as, con a ias, ideales on e as in en a išžmogini la ealidad y sus ep esen ados, mos a , cómo és as se ían obse adas ikižmogišku pu a de la na u aleza mi o. (h p://klaipeda.diena.l /dien as is/ colo es menas/d i- apybos-i - ealybes-puses-125392; žiū ė a 2016 07 11) • Abs akcio- nizmas į eikė i pašalino s ebėjimo k yp is, su eikdamas ž ilgsniui kon as ų, o mų, žaismės po y į, a e dehumaniza imo džiaugsmą. El a e ex mogi ado se usionó con los e lejos juguismigos de las o mas de la na u aleza, escabados de la ísica dependomía, con la ene gía de los colo es, noekusia de di ecciones y signi icanzas e oluucinas o ideológicas [...] (h p://www. du.l /wp-con en uploads/2015/04/PMDF_Mazeikis_7.pd ; žiū ė a 07 2016 11). DLKT sang ąžinio ad e ba del e ien o desjmogin i a osenes no hay, sin emba go uno ac ó, buscando más sang ąžinio abs ac o ejemplos, log o a es igua en o o de ese mismo Vy au as Raž ilo ex o: O o pu ándolo, gilėjan i EU in eg acija es olydžio o alėjan is y spa ėjan is de lo que noso os aún has a el XX a. mid. llamábamos Eu opa, el yksmos de la aniquilación. Y es e yksma signi ica que noso os, que nos conside amos eu opiečiais, p on amen e išsižmoginamos. u ėdamas omenyje, kad i s ame sa o iškos ūšies socialiais gy ūnais, ne u inčiais jokių aukš esnių siekių i ikslų (h p://www.p opa ia.l /2015/12/ y au as- a- Especialmen e uso išsižmoginimo concep o dz ilas-eu opos-sajunga-p ie.h ml, žiū ė a 2016 07 11). Así Duomenyne iksuo inas y sang ąžinis eiksmajodis. A ículos A icles 83 / Naujažodžių duomenyno leksika pakeliui į Bend inės lie u ių kalbos žodyną 4-oji líneau é di idida en dos pa es (a y b), mos ando d ejopą si uación, cuando el dicciona io iene decidi po naujažodžio o nue as palab a signi icancia no miškumo, noogiando es a cues ión in o mación de Duomenyno. En algunos casos no plan ea p oblemas (4a ilau é), po ejemplo, es ob io que nue a palab a g ynin i signi icado ‘ e s i g ynaisiais (hablando de dine o, alo es boni icados, e c.) o naujada as įk ip i ‘įgau i k apą, pe siim i k apu son no ma i as y pueden se p esen ados en el dicciona io no ma i o (si cumple o os c i e ios de selección de palab as). Sudė ingiau es en o os casos (4b ilau é), cuando conc e as, ned ip asmiškos o ninguna in o mación sob e cuidado nue oes palab a no miškumą Duomenyne no exis e. Ta kim, nue a, al sleng se a ibuye la palab a zaknis i signi icado ‘is es i de paciencia; įky ė i has a huelo i o Duomenyne iene no a a los usua ios: plačiai papli ęs slengo palab a, ies iba en bend inę kalbą. Nug ybau i caso ( egis, analogišku no a, i gi slengui a ibuída signi icación ‘nuklys i (i pe kel ine signi icame)) ales no as no. Los leodynis as necesi an decidi , si esa on e a en bend iná lengua zaknis i caso ya p esceng a, o se puede basa de es a palab a analogía juzgando sob e nug ybau i no miškumą, si no es o qué impide conside a los no micios. Da men no ol idš ina, que son de i a iones palab as, ge ybialmen e elacionacionan es con co espondien es nep iešdėliniais e bmajziais, además de eso, p obablemen e u in ys y sus edíns (p.j.: nug ybación, ubau i, ubau i, nusig ybau i, nusig ybación; zasknisimas, zasknisėjas, -a, knis i, knisėjas, knisimas15 e c.), los cuales (i unus, 15 y Nè uno de ellos Duynas nope, aunque a oseno in e ne andami: 130 2016 01 01 5850:) ejemplos de as eación (nesika ojan): el cine expe imen al y el nug ybación a los es ilos de música no se a eba, po que nug ybajan ol e án a se de las mías películas • Hol y o nug y o inances • al ez los pa icipan es del o o nožpyks po nues o nug yba imą, si qué mode ado es in oduces o denką • ne ažiuoki sob e jueces, nug yba imai suelen son apelgiados p oceso leyes es ablecido o den, a y de mane a es o inquie im ai pa ece ( isi mes gybaujam algunas) y k . ; nusig ybación espec i amen e 4678 (99): pa a mí es o es gan noblas o sob e S a Ga e A lan is ni siquie a desneku po que allí e ya nusig ybación i a cas po que bene a p incipal ak o iu • así que ku je is sus skambiom an as em y nusig yba imais, eilini ka a PRO SONA • k gi li ė a an de lauž i la especialis a de la his o ia del e oca il, pe o nusig ybación en me as o alus • un homb e con ganas de pasqui a sob e él dominan e ema iene que lee y o um nusig yba imas y. Más después de unos pocos cí culos de ejemplos con o o mencionado hacía lizdo palab as: ce lnismo una messinu é con spam es simplemen e spam, 4 iden iškos mesinu és ya es o o polšima y pe sonas ce lnisma • na en onces queda dos ías: pa a de quejusis po el ce lnismo popso y segui lo po p egun as ia es aciones de adio come ciales o pasa se a S a FM • si es o se hace (llamándose) ya an es del ce lnismo, cada minu os, es o puede se pa a dous ope ado es • el eiliškum debe ía se el mismo: knis i ese ydas us edes noblemen e pe donábáis uno al o o, es o aho a las oma os knis i • como mene knisa esas ías de bicicle as zigzagais p i e lio i sob e saliga ias • más knisan e época del año pa a mí es in ie no; knisėjas, -a an e Tuyos ojos yo en es a schildí esc ibishé una g andeulí ach á, qué soy al-anoks injus menagis y p o o knisėjas; knisimas es o no žinios de Rusia, y o dina io p opagandino ce eb as knisimas • hay que ne eaguo i algunos p o o knisimus y abiems se á odo o denkoj. DAIVA MURMULAITYTĖ 84 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV ki us) žodyno kū ėjams i gi eikia išnag inė i seman ikos, a osenos dažnumo, no miškumo y k . pun os de is a, que ellos pama uo ai ue a incluidos o nega se inclui en no minamąj ocyny. Po consiguien e Duomenyno signi icado y impo ancia al abajo lexicog á ico se hace i in yški, po que en él espe ase encon a cuan o posible más ecien e y en el sen ido de no minamien o cali icadoočiausia in o mación. La nue a palab a pa a su emp esa o p oduc o nomb a buscandois Duomeny ina no naudo ojams jo į ade pa a iama pasiskai y i i pas abas, „a jums pa ikęs žo- dis a i inka bend inės lie u ių kalbos no mas“ (h p://naujazodziai.lki.l /Index. asp?Apie_duomenyna). Žodyno kū ėjai aip pa emiasi šia naudinga i jiems bū- in o mación, y espe ais que Duomenyne con el paso del iempo cada ez mayo nue a pa e de la palab ažių s a us nekodi ikuo a cambia á en no minis o neno minis, ne eik inas. NOTABAS DE FINALOSIOS 1. Los da os de nue asplodías de la lengua Li uania uno de pocos p o esionalmen e acopiados y manejamos leksikog a icos uen es, cuyo p incipal obje i o iempo no a y ija nue os enómenos léc icos así como es ablece sus no miškumą y p opo ciona ecomendaciones a los usua ios de la lengua. Sin sus da os di ícil se ía asimila cualquie cual de la ac ual lengua li uanas dicciona io. 2. Los da os de da omenino a dicciona ios no pueden y no deben se ans e idos á ciegas. Ellos ė a p ima ia ma e ia pa a ul e io es in es igaciones a osenes y me odiskam lexicog a ico p ocesamien o. Cuán y cuales nue aswodžių de Duomenyno au i en una u o a dicciona io, depende de los p opósi os de ese dicodyno, alcance, des ino y c eación p incipios. 3. Bend inės lie u ių kalbos žodynas no minis aiškinamasis daba inės lie u ių kalbos žodynas. Desde Duomenyno en él debe ía en a nue a no minė leksika. Tad elika, neno minė, Duomenyno an aš yno pa e (s e imybės, je gonas, slengas, pa e nekodi ikuo a leksikos y k .) es e dicciona io no si e. También, debido a a a a osenos, a k in a pa ieniai, au o iniai naujada ai, okazionalizmai. 4. Decidendose si una nue a palab a p esen ables en Zodyne, se e i ica y seman inė s uk ū a, eikšmių apib ėž ys, da ybiniai yšiai, edinių a o- sena i k . Į šį žodyną auk ini ik pakankamai dažni, pla esnės a ojimo p ecisación de su s i as (no speci iniai e mininai) una nue a palab a. 5. Aplicando los da os Duomenyno Ve odyn, señala ábale a ención en sang ąžinius edinius, naujažodžių daugia eikšmiškumą, de iničių o mula imą. 6. Ve dyne g e a eiksmažodžių consecu i amen e se p esen an c i e ios de selección co espondien es abs ac s de daybos egula es. Po consiguien e decididou en él p opo ciona Duomenyne encon ą nue a accionmazodía o su A ículos A icles 85 / Naujažodžių duomenyno leksika pakeliui į Bend inės lie u ių kalbos žodyną -imas / -ymas, bū ina iš i i i ki o iš šios po os na ių galimą bu imą i a - abs ac o, pada i ada con p eesagą oseną. si el úl imo co esponde a mencionadous Žodyno selec ion c i e ius (no miškumo, a osenos ecuen umo, paple imo y k .), al ocyną auk inas y él. 7. Duomenyno in oducida, lis asuy, de qué na u aleza in o mación en él se acumula, se obse a: Taigi da uynas más que dicciona io, en e o a co, ilus eado au en iiskais hechos a osenos (con mencionados uen es) y o og a ías. (h p://naujazodziai.lki.l /Index.asp?Apie_duomenyna). Ko, mejo , más p eciso se ía deci , que es o es dis in a que dicciona io ( u ini o os obje i os, esol iendo o os p oblemas, a liekan i desiguodas unciones y o a sis emiška) leksinių da os y in o mación sob e ellos sancaupa, de la cual lexynininkai semiasi conocimien os, buscando pone nue ają leksiką en leksikog a iniuose publicaciones. Pa a que es o sea hecha adecuadamen e, hay que padi bė i, en e o a ko, y llenando y p ecisando desiguodai abundan y de allada Duomenyne acumup á in o mación. Los esul ados de es e abajo después del cual iempo debe ían se isibles la ac ual a oseną e lejando en dicciona ios sis emá icamen e p epa ados. Los úl imos su u no ambién pod ían se ú iles al mismo Duomenyn, que y p ecisando nue ajodžių es uc u a semán ica, sus de iniciones y pan. Pues o en é minos más b e es, si Duomenyn es į ankis abajos de ciencia de la lengua (p a a us lexicologos, lexicóg a os, lengua no min ojams) y ú il ak ų sankaupa (ibid.), es o Zodynas debe ía se uno de sus pa ankinių eikalų. LITERATŪRA DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. Vy au as Amb azas. 2-asis pa aisy as leidimas. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla, 1996. Liu ke ičienė Danu ė 2010: Bend inės lie u ių kalbos žodyno s uk ū a, ikslai i pe spek y os. – Kalbos kul ū a 83, 141–150. Liu ke ičienė Danu ė, Nak inienė Ge ūda, Vosyly ė Klemen ina 2010: Veiksmažodžiai i jų abs ak ai Bend inės lie u ių kalbos žodyne. – Leksikog a ija i leksikologija 2. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 235–251. Miliūnai ė Ri a 2015: Naujažodžių a anka i pa eikimas „Lie u ių kalbos nauja- žodžių duomenyne“. – Leksikog a ija i leksikologija 5. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i- u as, 161–184. Mu mulai y ė Dai a 2000: Vedinių pa eikimas Daba inės lie u ių kalbos žodyno pama inių žodžių s aipsniuose. – Ac a Linguis ica Li huanica 42, 141–159. DAIVA MURMULAITYTĖ 86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Mu mulai y ė Dai a 2012: Vedinių pa eikimo sis emiškumas Bend inės lie u ių kalbos žodyne. – Kalbos kul ū a 85, 71–91. U bu is Vincas 1978: Žodžių da ybos eo ija. Vilnius: Mokslas; 2-asis leidimas, Vil- nius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2009. Zaikauskas Egidijus 2007: Kalbos pa ibiai i už ibiai: lie u ių ža gono žodynėlis. Vil- nius: Alma li e a. ŠALTINIAI BŽ – engiamas Bend inės lie u ių kalbos žodynas. Redak o ių kolegija: Danu ė Liu ke- ičienė ( y . edak o ė), Ge ūda Nak inienė, Ri u ė Pe okienė, Do ilė S e ikienė, Klemen ina Vosyly ė, Jolan a Zaba skai ė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2013– 2015. P ieiga in e ne e: h p://bkz.lki.l . DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. Kaunas: Kauno Vy au o Didžiojo uni e - si e as. P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/index.jsp. DŽe – Daba inės lie u ių kalbos žodynas: šeš as ( ečias elek oninis) leidimas, y . ed. S asys Keinys. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2006; in e ne inė e sija, 2011. P i- eiga in e ne e: h p://dz.lki.l . LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas 1–20, 1941–2002, elek oninis a ian as, edak o ių kolegija: Ge ūda Nak inienė ( y . ed.), Jonas Paulauskas, Ri u ė Pe okienė, Vy au- as Vi kauskas, Jolan a Zaba skai ė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008. P ieiga in e ne e: www.lkz.l . ND – Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas. In e ne inė duomenų bazė, sud. Ri a Miliūnai ė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://naujazodziai. lki.l . Jaunimo žodynas. P ieiga in e ne e: h p://www.zodynas.l /jaunimo-zodynas/. Ame ican He i age Dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://ame icanhe i age.you dic iona y. com/. Vocabula y.com. P ieiga in e ne e: h ps://www. ocabula y.com/dic iona y/lyophilize. You dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://www.you dic iona y.com/. Wikipedia. The F ee Encyklopedia. P ieiga in e ne e: h ps://en.wikipedia.o g/wiki/. Webs e ‘s New Wo ld College Dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://webs e s.you dic io- na y.com/. A ículos A icles 87 / Naujažodžių duomenyno leksika pakeliui į Bend inės lie u ių kalbos žodyną The Lexis o he Da abase o Li huanian Neologisms Is on I s Way o he Dic iona y o S anda d Li huanian SUMARY The Da abase o Li huanian Neologisms is a unique sou ce o he Dic iona y o S anda d Li huanian (Bend inės lie u ių kalbos žodynas) sa is ying he needs o dic iona y compile s who upda e he dic iona y on a egula basis and o ha pu pose equi e in o ma ion abou all new lexis and i s codi ica ion. The wo da abases o he lexicon di e in hei aims, goals, unc ions, me hodological p inciples o compila ion and da a selec ion, s uc u e, and sys em. Be o e en e ing he Dic iona y, he ma e ials o he Da abase should be lexicog aphically p ocessed. When in es iga ing he Da abase, an a emp was made o by dic iona y compile s iden i y he way o neologisms o he Dic iona y; wha should be aken in o conside a ion when adjus ing he da a o he Da abase o he pu poses o he Dic iona y. To pu sue he aims o he in es iga ion, e bs and hei su ixal de i a i es we e selec ed, namely, de e bal abs ac nouns de i ed wi h he help o he su ix -imas/-ymas. They include neologisms, such as new coinages, bo owings and hyb ids, and al eady exis ing wo ds which ha e acqui ed new meanings. I was es ablished ha o be able o decide which neologisms should be included in he Dic iona y, some impo an aspec s ha e o be aken in o conside a ion, such as he egula i y o de i ing abs ac nouns om e bs, e lexi e de i a i es, polysemy, meanings o neologisms and hei de ini ions as well as no ma i i y. Despi e ha in heo y he abo e abs ac nouns can be de i ed om any e b, in case o neologisms such abs ac nounbase e b pai s a e ac ually used in abou 3⁄4 o all po en ial cases. In he Da abase, only abou 1725 %, i.e. no mo e han 1⁄4 o he abo e g oup o neologisms, a e gi en in pai s, including base e bs and de i ed abs ac nouns. When deciding whe he a neologism should be included in he Dic iona y, om a lexicog aphe s poin o iew, he pai s e b-abs ac noun de i ed wi h he help o he su ix -imas/-ymas should be ea ed oge he , e en i he Da abase ails o gi e one membe o he pai . In a simila way, simple and e lexi e e bs and abs ac de e bal nouns should be in es iga ed. The de ini ions o he Da abase a e he s a ing poin when w i ing dic iona y en ies. On he basis o ac ual usage a es ed in he Da abase and ound in o he sou ces, he de ini ion o meaning is upda ed by b oadening o na owing i , o s a ing ano he de ini ion. I is o en iden i ied ha a neologism has mo e meanings han a es ed in he Da abase o se e al lexemes could be ea ed as one by sugges ing a mo e abs ac de ini ion. A dic iona y pe o ms a no ma i e unc ion; he e o e, a la ge pa o neologisms ea ed in he Da abase as non-no ma i e, unaccep able, ja gon, loans and bo owings a e no ans e ed o he Dic iona y. DAIVA MURMULAITYTĖ 88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV No all neologisms discussed in he pape should be included in he Dic iona y; selec ion c i e ia include mo e han jus inno a i eness and no ma i i y o he lexis. They also co e such aspec s as pu pose ulness, equency and sp ead o use, e c. The pape akes a b oade pe spec i e and seeks o demons a e ha he in o ma ion o he Da abase should be upda ed and p ocessed be o e i becomes pa o a dic iona y, no necessa ily he Dic iona y o S anda d Li huanian. P esumiblemen e, he esul s o he in es iga ion could con ibu e o es ablishing mo e igid lexicog aphic p inciples when dealing wi h e bs and abs ac de e bal nouns as well as wi h wo ds o o he lexical ields. No a: S aipsnio ano ación y sin auká al inglés habla aducida Inesa Šeškauskienė. Į eik a 2016 m. julio 27 d. DAIVA MURMULAITYTĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania Dai a.Mu mulai y [email protected]