scieee Open visual document viewer

Vadinamojo bavarų geografo „Bruzi“ ir prūsai

Diego Ardoino

Full text

S aipsniai / A icles 15 DIEGO ARDOINO Uni e sidad de Vilna Los di ecciones de in es igaciones académicas: p ūsų lengua, ieja i alų i lo ynų kalbų (is o inė) g ama ika, ilologija, kalbo y a, bal os aš ija, dialec ología, ex ología, codikología, paleog a ía, compa igamoji kalbo y a. VADINAMOJO BAVAR GEOGRAFO BRUZI IR PRŪSAI The So-Called Ba a ian Geog aphe s B uzi and Old P ussians ANOTACIÓN el En la li e a u a académica di undusi opinión, que p ūsų e nonimas p ime a ez apa eció B uzi o ma co oame la ynų kalba pa ašy ame ex o, si uado IXiniame amžiaus man aš yje, que adicionalmen e a ibuye llamadojam ba a ų geog a ui. K uopš us codikologinis y paleog a inis manusc ščio es udio indica que el ex o a manusc ip o ue incluido neabejo inai más a de, y de allus ilologico su análisis pe mi e o ece nue a hipó esis sob e la egioną, en el que B uzi ue asen ú ę. ESMINIAI VOODŽIAI: ba a ų geog a as, B uzi, p ūsai, Desc ip io ci i a um e egionum, bal ų ilologija. ANNOTATION I is a widesp ead opinion in li e a u e ha he e hnonym P ussians is i s encoun e ed as he o m B uzi in a sho La in ex kep in a manusc ip da ing back o he 9 h cen u y and adi ionally a ibu ed o he so-called Ba a ian Geog aphe . Un accu a e codicological and palaeog aphical s udy o he manusc ip shows ha he ex was de ini ely inse ed a a la e da e and i s ho ough philological examina ion allows us o p opose a new hypo hesis on he egion in which he B uzi se led. KEYWORDS: Ba a ian Geog aphe , B uzi, Old P ussians, Desc ip io ci i a um e egionum, Bal ic philology. DIEGO ARDOINO 16 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV En especializada bal os ilología li e a u a, llamado geóg a o ba a os nomą žinomas isų pi ma dėl o, kad manoma, jog jis už iksa o pi mąjį šiandien ži- p ūsus į a dijan į e nonimą, desc ibiendo desde XIII a. uen es consecuen emen e P ūsija llamado la egión habi an es. Aquí lo que sob e es o esc iben algunos impo an es in es igado es: 1) Pi mo eiz p ūšu ā ds (B uzi) e lasāms â sauk ā Ba a iešu ģeog a a aks os 9. gadsim enī (Ska . Ło mjaņska S udja nad pocz. społ. i pańs wa li . I 47 un II 151.) (Endzelīns 1945: 39). 2) P ūsai al nomb e p ime a ez minimi en siglo IX: d. Ba a ų Geog a o B uzi P ūsai. Más a de (apie m. 965) p ūsus bajo el nomb e Bu ūs mini España iau ojas Ib ahim-ibn-Jokūbas (Mažiulis 1966: 1314). 3) F om he 9 h cen u y he name P ussian eplaces he name Aes ian las men ioned by Wul s an (and pe haps ans e ed o he Es onians). The name B uzi ˈP ussiansˈ is men ioned by he Ba a ian geog aphe o he i s ime in he middle o he nin h cen u y (Schmals ieg 1976: 3). 4) Ba a ų geog a o šiau inio Danube k aš o mies ų bei s ičių ap ašyme en e muchos o os nomb es es mencionado y el nomb e B uzi. [...] Es a es la p ime a conocida mención del nomb e p ūsų (IX a.) (Kabelka 1982: 40). 5) Vie oj aisčių desde IX a. a esos mismos aka ines bal as nomb i i en his o icos šal inuos escuyla p ūsų nomb e. Él es mencionado po p ime a ez IX c. del llamado Ba a ų geog a o (B uzi) (Zinke ičius 1984: 279). 6) obozención de po ado es P.ya. ko nem *p ūso meñado po p ime a ez en IX c. B uzi (Баварский Географ), . e. en el mismo siglo, cuando úl imo- ний раз население этик мест названо «айстиями» (Вулфстан), ср. Aes ii po p ime a ez u Taci a (Topo o 2006: 50). 7) P ūsų nomb e ( o ma B uzi) p ime a ez mencionado IX a. ad. Ba a ų Geog a o esc i os (LKE 2008: 439). 8) The name o he P ussians is i s encoun e ed as he o m B uzi in he 9 h cen u y in The Ba a ian Geog aphe (Zak zewski 1917), and as he o m Bu ūs ( oughly in he yea 965) in he A abic wo ks by Ib āhīm ibn Jaķūb (Kowalski p. 147) (Dini 2014: 327). 9) A gumen ando él1 señaló a ención a las más an iguas uen es his ó icas de es e gen inomb e, que ienen aíz en el comienzo b-: Ba a ų Geog a o (IX a.) B uzi (Ka aliūnas 2015: 232). 1 Scil. Leszekas Bedna czukas, ž . Bedna czuk 1982: 4966. S aipsniai / A icles 17 Vadinamojo ba a ų geog a o B uzi i p ūsai Todos dichas cien í icos2 acen úan dos hechos, conside ados de e dad conocidos, con iables y no abjio ines: • e nonimas B uzi p ime amen e mencionado en el siglo IX; • es o es la p ime a has a šiol conocida e nonimo p ūsai iksacija. Así ba a os es imonio geóg a o es esencialmen e impo an e po dos ac o es: • po el o malaus e nonimo B uzi (už iksuo o ba a ų geog a o) y más ecien ejo p ūsai (gausiai ijado desde el XIII a.) simili ud, que muchos es udiosos impulsó a iden i ica B uzi con p ūsi; • po la an igüedad a ibuida a ixación (IX a.). Si al llamado geóg a o ba a ų a ibuido el ex o ue a, digamos, XIII a., él no se ía an impo an e, po que XIII a. mul i ud en o as uen es mención an o e nonimas p ūsai, an o cho onimas P ūsija. Debe ía sin emba go acla a unos (aki aizdžius) emas. Como acabo de e , mencionadas publicaciones a i man que e nonimas B uzi p ime a ez se menciona en el siglo IX. En ealidad más p eciso se ía deci que el documen o, en el que зафиксирована o ma B uzi, se da a en el siglo IX. O aún más p ecisamen e el documen o, en el que a ixada o ma B uzi, no malmen e da acionado siglo IX y ue esc i o desconocido au o iaus, con ac ualmen e llamado ba a ų geog a u. Aho a se ía posible p egun a : • sob e qué base se a i ma que el documen o en el que se ija la o ma B uzi, da ao ino en el siglo IX? También: • ¿Es amos comple amen e segu os de que e nonimą B uzi puede iden i ica se con las mismas gen es, que desde el siglo XIII. se in a an de p ūsų e nonimu? Es as p egun as a las cuales di ícil (o imposible) esponde basándose solo en conside aciones de ca ác e lingüís ico. Pa ain adecuadamen e esponde a es as p egun as, hay sólo una ía: ilologinė (eso es k i iška) o iginalalaus documen o, en el que insc i o e nonimas B uzi, analizė. Valiendo e miną ilologinė analizė, engo en men e c í ica documen al in es igación pasi ulándose ilologías p opo cionados ins umen os: paleog a iją, kodikologiją, eks ologiją, o a pa lan, ekdo iką. In es igando más o menos pa iené, isoliuo o glosá o es imonijím, los lingüis as suelen endé de inmedia o (y gene almen e solo sólo) susiconcen a se en e imológico compa a i o ca ác e in es igaciones y po eso a menudo no incluye o ook ipo de conside s ymų. Así sucedió y con e nonim B uzi. 2 Y en el más ecien e manualís ica p úsica se p esen an ales mismas a i maciones: Nuo IX a. uen es es imonian y p ūsų nomb e (plg. Ba a ų Geog a o B uzi IX a., Ib ahim-ibn-Jokūbo Bu ūs X a., Adomo B ėmeniečio P uzzi XI a., Nes o o me a Проščiouсы XIXII a. y k .) (Rinke ičius 2015: 14). DIEGO ARDOINO 18 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Como puikiai señala Simas Ka aliūnas (Ka aliūnas 2015: 226237), ilólogos bal os, y inėję ba a ų geog a o liudijimą, nepasi a gino e i ica documen o da os y B uzi ~ p ūsai iden idad de la undamen ación, susikoncen ándose p incipalmen e en la o ma e imológica y lingüís ica B uzi analizę. Sin emba go ales casos como examinado se debe ía al menos inicialmen e desispi a e imologicas análisis de pa auklum y, ją echazado, documen o, en el que es á cie o examinado palab a, oma minuopščiai i i ilologiniu, codikologiniu y paleog aphiniu pun o de is a. Toks modus ope andi ga an iza ían más sólida base de pos e io es in es igaciones de ca ác e lingüís ico y ayuda ían e i a inac i a (o aún peo comple amen e nobasuįs os) in o mación de di usión. Cudiendo de una publicación a o a, al in o mación se con ie e descon olada y después de unos cuan os ci a imien os acep ada ou cou como jus a, así haciendo g an daño a los ac uales log os cien í icos y u u as in es igaciones. Aho a pasemos a la desc ipción del documen o a ibuido a geog a os ba a os. E nonimas B uzi se menciona en un b e e (dos páginios) documen o, que se conoce como: Desc ip io ci i a um e egionum ad sep en ionalem plagam danubii ( . y. Šiau inės Dunojaus pusės i o ių i k aš ų ap ašymas) (ž . ig. 1). 1 PAV. Documen o incipi . Es o es umpo documen o incipi ( . y. p ime as palab as, más a de apé odo documen o nomb amien o), cuyo desconocą au o es de 1796 m. lenkų esc ibido Janas Po ockis llamó ba a ų geog a u3, po que el ex o ue a as a en Miunchene, Ba a ijoje, Ba a ische S aa sbiblio hek (Ba a ische S aa sbiblio hek), aisensis iempois conocido como Biblio heca Regia biblioacensis. Desc ip io ci i a um e egionum es Codex unicus (i. e. el único de es e documen o sob e i iés y conocido ejemplio ius), en 1772 uc uoso his o iado y d ama u go Louis-Gab ielio Bua Du-Nançay descub ió un pe gamen ino de di e sas geome ía y as onomía olian o (p o egomo S aa sbiblio hek München, 560 Clm ci u) en las úl imas dos hojas (149 y 150 ). 3 Sob e ba a os geog a á é. Zak zewski 1917; Von Kel sch 1886: 505560; F i ze 1952: 326341; Billig 1995: 2767; Rossignol 2011: 305316. A ículos A icle 19 2 PAV. Desc ip io ci i a um e Vadinamojo ba a ų geog a o B uzi i p ūsai egionum 149 página. DIEGO ARDOINO 20 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV 3 PAV. Desc ip io ci i a um e egionum 150 página. A ículos A icles 21 / Vadinamojo ba a ų geog a o B uzi i p ūsai En el códice se pueden dis ingui cua o di e en es edades codicologicas unidades, que el amoso paleóg a o Be nha das Bischo as4 a ibuyó IX a. pabaigai (úl iminiuosius du) y XI aci (pi muosius du). Desc ip io ci i a um e egionum neabejo inai es apéndice más a dío, da oo inas X cen u iumi (o algo más a de), al que, Bischo o5 c eoun, zap ašė de su aka ių Alemania kilęs pe ašinė ojas. Desc ip io ci i a um e egionum (ž . 2 y 3 ig.) umpas6 y muchos aspec os de p oblemiškas dokumen as7 es cincuen a ocho naciones de las que se es ablecie on en el no es e del Danubio, lis a que ha llegado a se ganu impo an e p incipalmen e es udiinė ojamos de la his o ia sla as debido a su an igüedad. A la mayo ía de e nonimos suelen se indica la co espondien e can idad ci i a es (ci i as e mą p obablemen e debe ía en ende se como indican e o alo es, y no ciudades o e i o iines s i is), y algunas eces dada y in o mación adicional. Desc ip io ci i a um e egionum se ca ac e iza po una cla a es uc u a de dos pa es. Po incipi se enume an 13 naciones, en onces į e pieni dos pa ikslinimas: Is e sun egiones, que e minan in inibus nos is (ž . 4 ig.) Is i sun , qui iux a his o um ines esiden (ž . 5 ig.). 4 PAV. Desc ip io ci i a um e egionum 149 página, 1516 eilu és. 5 PAV. Desc ip io ci i a um e egionum 149 página, 16 líneau é. Toliau a dijama has a el inal documen o, concluigiendo simplemen e, ex ab up o, cincuen a aš un ąja nau a (Golensizi ci i a es V), nep idedan ninguna in o mación adicional o explici . Muchasidad en la segunda pa e lis ados naciones de no hay 4 Ž . Bischo 1981: 187211; Bischo 2004: 221222. 5 Bischo 1960: 262, 3 izn. 6 Desc ip io suda o 26 eilu ės 149 puslapyje i 12 eilučių 150 puslapyje. B uzi e nonimas už ik- suo 150 página 56 líneas. 7 F anzas B unhölzas (1996: 502503) no le o o ga ninguna impo ancia li e a ia. DIEGO ARDOINO 22 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV conocidas de ninguna o a pa eu y a menudo di ícil (o comple amen e imposible) de e mina , de qué nación se habla. An e algunos de es as naciones ci i a es can idad no nu odomas, y an e o os su can idad milžiniška, algunas eces p esen ando y spėjamojo ca ác e conocimien os. Debido a al nenuoseklismo ue dicho, que la segunda Desc ip io ci i a um e egionum pa e o iginalmen e ue sepa ado ex o de o o au o us. Asi ándose de la posible hipó esis de a ias edacciones, puede a i ma se que es o, como dispues o la segunda pa e del ex o, a menudo aiciona cie a inexac i ud esc iusioso (o de posible uen e, po la cual él u ilizaba). Además, pa ece que suelen las naciones nomb ijados no según ade imą e i o ial e i o ial exsidės ymą, po lo que muy iscinga conside a las (no s y ap íksliais) geog á icos pun os de e e encia. Foliau sin habla sob e documen o y mul i ud en él con enidos neajuskumos ( isó an e odo elacionados con documen os uen es y p opósi os), quisie a ocación en e nonimą B uzi, que, como no ez epi ió, ya muchísimos años bal os y sla os ilología li e a u a conside ada hoy la más an igua conocida e nonimo p ūsai iksacija. Desc ip io ci i a um e egionum eks e B uzi es ein a eš un oji minima nau a (ž . 6 ig.): B uzi · plus ē undiq· quādeenisa ad henū· . y. B uzi plus es undique quam de enisa ad henum. 6 PAV. Desc ip io ci i a um e egionum 150 página, 56 eilu és. Basándose en odos los pueblos ba a os geóg a o mencionados ap ašais, se puede aduci , más p ecisamen e in e p e a , comen a io sob e B uzi e nonimą así: la egión, en la que i e B uzi, es isapúsiamen e mayo que la egión, ply in į desde Enso has a Reno. Una ez más de an emano en a izando, que odas las le an adas con es e ema elacionadas hipó esis debido a da os y e idencias escasos en cualquie caso deben se conside adas (más o menos undadasi) spėjimais, basándome acaso dado a ian e de aducción, segui é in en ando en ende ( . i. in e p e e e) la eiginía de geog a os ba a os sob e B uzi. Kad la palab a henum indicodo Reino upę (la ynų k. Rhenus; okiečių k. Rhein), pa ece neabejo ina. Dado Reinas es íoė, es p obable que y la palab a enisa pudie a nomb a ío, eže ą, mon aña o o a signi ica i a y ácilmen e iden i icada elemen o paisaji ajz. A ículos A icles 23 / Vadinamojo ba a ų geog a o B uzi i p ūsai Iš ik ųjų enisa galima gana į ikinamai susie i su daba ine Enso upe (Enns okiečių k.), me idional in aku del Danubio, que ap oximadamen e 250 km co e e i o io de Aus ia (ž . Fig. 7). 7 PAV. Región, expandiéndose desde Reino has a Enso. Enns nomb e del ío la ynų lengua зафиксирован по-разному: Anasus, Anisus, Anesus (Fo cellini 1828: 960); Anesus, Enesus, Enasa, Anasus, Enesis, Anisus, Anisa (G aesse 1909: 17). Desc ip io ci i a um e egionum G aesse 1909: 17 Fo cellini 1828: 960 Enisa Anasus Anasus Anesus Anesus Anisus Anisus Anisa Enasa Enesis Enesus Ticlaus co espondencia has a šiol aún no ha encon ado, sin emba go la di e encia oné ica en e el nomb e ba a ų geóg a o a ixado en enisa y en o as uen es exis en es de a ian es Anisa, Enasa es an su il que eco dando g a ines medie ales aš ininkų a iaciones (o os idiomas nomb es, cuyos sonidimi p onuncias i la ynų