Dviejų / trijų sakininių prieveiksmių vieta lietuvių kalbos sakiniuose
Full text
S aipsniai / A icles 17
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
Lie u ių kalbos ins i u as
mokslinių y imų k yp ys: mo osin aksė, seman ika,
ipología, g ama icas je a quías.
DOI
DIVI TRIE SAKININI /
PREVACTIONSMI VIETA
LETUVI KALBOS
SAKINIUOSE
The Posi ion o Two/Th ee Sen ence
Ad e bs in Li huanian Sen ences
ANOTACIJA El obje o de es udio de es e a ículo luga en el uso del dicciona io de los
p e eiksmenes. Basándonos as ais ejemplos, en el a ículo se es ablecen dos modelos de es
p e eiksmių de exsidés imo en un mismo sakinyje. Se in en a a e igua , ¿es ealmen e el luga
p e eiksmio en la ase es comple amen e lib e, y dos es p e eiksmia pueden se pa a o i en
una ase en cualquie cual de esa ase posicion? Nus a oma, donde más ecuen emen e son
u ilizados sakininas p ie eiksmiai. S aipsnyje se basa p incipalmen e ejemplos de Kauno VDU
Kompuu e inės ling is ikos cen o suda y o Daba inės lie u ių kalbos eks yno y ejemplos,
as is u ilizando el sis ema de paeseškos in e ne Google.
ESMINIAI VOODŽIAI: sakininas p e eiksmías, p e eiksmių escudės imo o den, sakinių
con dos p e eiksmías modelos.
ANNOTATION
The a icle ocuses on he posi ion o sen ence ad e bs in a sen ence. Based on he examples
ound in he s udy, he a icle es ablishes he models o posi ioning wo/ h ee ad e bs in a single
sen ence. I is a emp ed o de e mine whe he an ad e b can indeed appea eely in a sen ence
and whe he wo o h ee ad e bs can be used in any posi ion o a single sen ence. I was ound in
which posi ion sen ence ad e bs a e used mos commonly. The a icle mos ly e e s o he
examples aken om he Co pus o Con empo a y Li huanian
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
18 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX
Language de eloped by he Cen e o Compu a ional Linguis ics o Kaunas Vy au as
Magnus Uni e si y and he examples ound h ough he web sea ch engine Google.
KEYWORDS: sen ence ad e bs, posi ioning o ad e bs, models o sen ences wi h
wo ad e bs.
1. ĮVADAS
Has a šiol lingüis as nou ia, si p ie eiksmiai es uc u a del enunciado es án adjunc s (angl. adjunc s)
o speci ika o iai (angl. speci ie s)1. Desde el pun o de is a adicional p e eiksmiai son adjunk ai2,
po lo que su luga en la ase es lib e, ej. : a) The si ua ion suddenly changed ‘Aplinkybės aiga cambió.
b) The si ua ion changed suddenly ‘Aplinkybės pasikei ė s aiga. c) Suddenly, he si ua ion changed
‘S aiga cambió ci cuns ancias. P ie eiksmius imi o a ua como especi icika o ius3 edi ós Guglielmo
Cinqueʼės lib o Ad e bs and Func ional Heads: A C oss-linguis ic Pe spec i e. Él de e minó que las
sen ininas p ie eiksmías (angl. clausal, sen en ial ad ebs), que exp esajak nuosaką, modalumą, iempo,
eikslą, ūšį, en la ase exsidės o a cie o cie o o den es ablecido. En el lib o él p opo cionó g an
can idad de dos p e ieksmenes de o den en la o ación ejemplos de a ios idiomas (ž . Cinque 1999). En su
opinión, el o den de p ejeiksmių en odos los idiomas es á es ic amen e de inido: si en una ase se
u ilizan al menos dos p ejeiksminos, es o su o den de o den depende de la hie a quía uni e sal de
clausal unc ional p ojec ions (4,) la cual de e mina la p opia es uc u a de las o aciones y la
semán ica de p ejeiksminos5. G. Cinqueės je a quía aplicado a di e sas lenguas6, incluso a lenguas
li uanas p e eiksm (ž . Čižik-P okaše a 2018). Vesla a Čižik-P okaše a de e minó que G. Cinqueės
an e eiksmių je a quía no es uni e sal, los da os de la lengua li uanas no pueden con i ma la, pues o
que en la lengua li uanas amce os casos unous an e eiksmius en sen encia es 1 E ikas Zymanas
(2011‒2012: 13) indica cua o an e eiksmių explícimozes: Adjunc ion Hypo hesis, Ex ended P ojec ion
Hypo hesis, Mul iple Specs Hypo hesis y Ad P-in-Spec Hypo hesis. sob e ellas más de all é.
Čižik-P okaše a 2018: 150. 2 Más po sob e adjun os concep oá é. : Hol oe , Pajėdienė 2005: 96; Hol oe
2009: 76 . 3 Más ampliamen e sob e especi icika o ių concep oá é. Hol oe 2009: 86 . 4 Po más sob e
es a je a quía éase. Čižik-P okaše a 2018: 151 .
5
Pa a esumi sob e opiniones simila es y di e en es éase. Čižik-P okaše a 2018: 152 e allí
indicada li e a u a.
6 P z., in en i a aplica u kų (ž . Wilson, Saygin 2001), š edų (ž . Beije 2002), hindi (ž . Bha ia
2006), ingles (ž . Zyman 20112012) lenguaje an e eiksmiams.
A ículos A icles 19 /
Dos de es ases de p e eiksmių luga en dichos de lengua li uanas ends ama
usa con a o os, pe o gene almen e sin emba go dos de p e eiksmių o den en la
ase uno espec o del o o es lib e y puede į ai ua . Es o signi ica que los
p e eiksmiai de la lengua li uánica según semán icaą nesuda o ninguna je a quía,
i.e., con i mando, que p e eiksmiai en la o ación es án especi ica o iai7. Iškilo
G. Cinque’ės p ie eiksmių hie a chija negali bū i naudojama kaip a gumen as,
cues ión: si en lenguas li ias los ó denes de sen inías p e ieksmenes
di ec amen e no dependen de sus semán ica, quizá ella gene almen e es de inida,
y no lib e, como ha sido c eído has a šiol?
Šiame s aipsnyje bus ap ašy a lie u ių kalbos sakininių p ie eiksmių išsidės-
ymo en la sen encia o den y se á es ablece odos pasi aikę de dos de es p e eiksmių
consumo en una sen encia modelos de /. Sob e la base de las o aciones ecogidas se in en a á
de e mina si ealmen e el luga p e eixmio en la ase es comple amen e lib e, y dos es
p e eixmmias pueden se pa a o i en una ase en cualquie cual posición de esa ase; donde
suelen consumi se sakininas p e eiksmías; cual posición puede se conside ada neu alia,
pama ine. A ículo aplicados desc i omasis analí ico y ade inamíos mé odos de análisis.
Quan iybiamen e esumidos los da os del es udio se á es ablece p ie eiksmių en la ase de
consumo polinkiai. En el segundo capí ulo de es e a ículo se p esen a b e emen e el concep o
del aseño p ie eiksmio (aplinkybės); en el e ce capí ulo se discu en b e emen e a los
p e eiksmos de la lengua li uanas asignados luga en la ase; en el cua o capí ulo se esumen
encon ados en e sen encias jun adas dos modelos de es p e eiksmenes de disuės ión en la
ase; en el úl imo, penk ajame, capí ulo odo esum inado. El a ículo se basa p incipalmen e
en ejemplos de Kaunas VDU Kompuu e inės ling is ikos cen o suda y o Daba inės lie u ių
kalbos eks yno (h p: DLKT8) y ejemplos, encon is u ilizando el sis ema de busca in e ne
Google (en es e abajo se p esen an con enlace a la página web9); unos ejemplos es án de
segundo omo de g amá ica de Li u ias (Ul ydas, ed., 1971) y unos de Li u ias lengua dicodyno
(edición elec ónica, adelan e LKŽe). Se ha e isado 1000 ejemplos10. 7 Sob e G. Cinqueės
je a quía de ec os ambién é. : Bobaljik 1999; Wilson and Saygin 2001; Wenge
2009.
8 P iega en In e ne : h p://donelai is. du.l [supe i ada 2014 m. pabaiga, 2015 m. comienzo, 2017 m.]. 9
Algunos p esen ados sen iniai son eesc i os lie u iškomis le aėmis. 10 Fue on ecopilados di e sos
sakiniai: ien isinías, sudė iniai, nepilnieji. Condición p incipal dos di e sas semán ica sakininas
an e eiksmía ambién en ame mismo sen encia o sen inio dėmenía. Apa ececiables G. Cinqueʼės
sakininių p ie eiksmių są ašas y a pa eik as s aipsnio pabaigoje, 1 p iede. Tas są ašas emiasi
p ie eiksmių clasi icación. Nunciando ecuencia, se cuen an y de esos mismos p e eiksmių
sepa ados casos de pa a ojimien o. Den o de la desc ipción neį auk i sakiniai con dos
eiksmis modi ikuoja ki ą, p z.: Ka ais iš ysda o ją einančią g e a i a si a si ik inai paslys ančią,
p e eiksmías, cuando uno p iek en ančią él en glėbį. ¿O al ez del odo no acasoinas? DLKT; Así y es!
Kažin qué aco dó, o al ez oda po casualidad así salió, al ez sólo al po anda pasabaikė DLKT. También no inclui y sen iniai con į e piniais,
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
20 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX
2.SAKININIO PRIEVEIKSMIO (APLINKYBS)
SAMPRATA
En los abajos de g amá ica de la lengua Li uania p ie eiksmis se analiza según
signi icados semán icos y g ama icos, se discu e su doiba, g adación (ž .:
K uopas, ed., 1957: 505 ; S undžia, ed., 1997: 189 ; Schleiche : 218 ; Ku šai is: 241 ,
271 , 273 , 399 , 1856 422; Palionis, sud., 1957: 138 ; O ębski 1956: 282 ). P ime a el
p e eiksmio de inición ue p esen ado Jonas Jablonskis en su 1922 m. g ama ikoje:
P ie eiksmis es nekai oma (nelinksni icada y noasmenizada) pa e del lenguaje, la
cual en la ase a ci cuns ancia palab a (Jablonskis 1997: 162). La de inición más
exhaus i a p e eiksmio p esen ada en g ama ikoje de la lengua Li uania II:
P ie eiksmis es nelinksni icada y no apenada pa e sa a ankiška del lenguaje,
eiškian i acción, es adosos, peculia idades, a e ka čiais y daik o cuali ibinio o
cuan i a i o a ibu o y di e sas acciones o k senos pasi a azón de la exis encia
(luga , iempo, en o no, obje i o, e c.) (Uydas, ed., 1971: 425) 11. Ap oximadamen e
ai ecmios, elacionados con la acción, noso os podemos di idi se en ai ecmios
p edica o y ai ecmios sen ininos12. Compa e los siguien es ejemplos: a) Él
ealmen e se saludó.
b) Él amablemen e se saludó.
En la ase (a) p ie eiksmis ealmen e modi ica odo el sen imien o él
pasis eikino, y en la ase (b) p ie eiksmis modi ica sen encia p edika ą indica
que la acción ue ealizada en cie o modo.
Sakininis p ie eiksmis (aplinkybė) es p ie eiksmis (aplinkybė), modi icando no p edikación, sino oda la
e minada sen encia13, que iene su modalidad, iempo po que se man iene la opinión de que ellos
desc iben el ac o del lenguaje ealizado po el hablan e, y no el mismo sakinį (plg. į e pinys la palab a, la
conjunción de palab as o la sen encia, eiški dėž, que p es a al hablan e un suplemen o o una
obse ación elacionada (Mo kūnas, sud., 2008: 227); g amma icamen e nesusie us į e pinius nelabai
ap a llama se pa imi delencinio, po que ellos no son e dade os g ama iniai miemb os delencinio, sino
solo semmamen e, o o plano delencinio con enido apenddyas (Labu is 1998: 348). 11 En pocas palab as,
p ie eiksmis es esa pa e del lenguaje, a liekan i cualquie a de las ci cuns ancias (pa e del enunciado)
unción. Y la clasi icación de ci cuns ancias se basa en su semán ica y su pe enencia conc e amen e
pa e del lenguaje (ž .: Ul ydas, ed., 1976: 479; Amb azas, ed., 1985: 561; Amb azas, ed., 1996: 487; Amb azas
1997: 489; Mo kūnas, sud., 2008: 27). Teniendo en cuen a, los c i e ios de adjudicación de ci cuns ancias no
hay sin aksiniai. Axelis Hol oe as c ee que Ta ge ing would be de ci cuns ancias y obje os pa a
ca ego ías según sin ác ico enlace. Ampliamen e sob e es o y las eme gien es de iciencias é.
12 Plg. „iš ik ųjų nė a g iež os ibos a p p edika o i sakinio aplinkybių, o aplinkybės išsidės o am
ik oje skalėje“ (Hol oe , Pajėdienė 2005: 96).
Hol oe 2009: 81 , 146 . 13 Plg.: some ad e bs e e o a whole s a emen and no jus a pa o i
(h ps://en.ox o ddic iona ies.com/g amma /sen ence-ad e bs); a sen en ial ad e b is an ad e b ha
A ículos A icles 21 /
Dos de es ases de an e eiksmenes luga en los dichos de la lengua li uanas y
nuosakos signos, y sakiniu ca ac e ís ico jus icia condiciones14 (ž . /. : Hol oe ,
podían modi ica unidades lingüís icas que no ienen asgos de la ase
Čižik-P okaše a 2005: 66; Hol oe , Pajėdienė 2005: 99). P edika o aplinkybės
sa a ankiško (p.ej., p edica o en o no menisch puede modi ica la es uc u a de
iempo y de secuencia que no iene asgos de declama Mai onio eilė aščius),
mien as que el en o no de la ase puede modi ica sólo ales unidades que ienen
asgos de la ase sa a ankiško (p.ej., pueden modi ica posiblemen e declamado
Mai onio eilė aščius, pe o no declama Mai onio eilė aščius (Hol oe , Pajdien 2005:
115)). Ci cuns ancias del enunciado modi ican la p incipal p edicación del enunciado
en sen ido amplio, i. e. su in oducida adicional p edicación especi ica oda la
si uación implíci a de la p incipal p edicación, incluyendo y esenciales sus
pa icipan es (plg. Pad e ya pa algé), o ellas modi ican la misma p oposición ace ca
de esa si uación, po ejemplo, e alúa es a p oposición desde el pun o de is a de
p obabilidad (plg. Gal ez pad e ya pa algé) (Hol oe , Mikulskas 2009: 8). En li e a u a
ex anje a se indican las siguien es limi aciones, aplicadas a sen enciales
p e eikmios15: a) sen inales p ó bics no pueden se usados en in e oga iosos
sen encias, ej., *Will John p obably ce ainly e iden ly come? / Plg. *A Jon
p obablemen e más p obablemen e quizás end á? / / ; b) saininiai p ie eiksmiai no
puede se u ilizado condiciones sakiniuose, например., *I he socialis s p obably
possibly e iden ly undoub edly win he elec ions, he ich will wo y abou a luxu y
ax. / Plg. *Jei sociali p obablemen e solo čiausiai posiblemen e gana á las
elecciones, los icos paga án impues o de lujo; / c) sen inales p e e bmbs no
pueden se usados en dispiibios sen encias, ej., *P obably ce ainly e iden ly go
away! / Plg. *Jonai, p obablemen e p obablemen e p obablemen e quizás ayaik! / /
d) ellos no pueden se negados y no en an a la negación ap ép į, ej. : P obably possibly e iden ly
undoub edly, he socialis s won he elec ions i *Imp obably impossibly no e iden ly doub ully, he
socialis s won he elec ions. / / / Plg. : Pe as p obablemen e p obablemen e quizás ado mece á y
*Pe as no p obablemen e no p obablemen e no quizás ado mece á / /; The conse a i es p obably
possibly e iden ly undoub edly didn win he elec ions i *The conse a i es didn p obably possibly
e iden ly undoub edly win he elec ions / / modi ica a whole sen ence o clause
(h pswww.camb idge.o g://g amma andbeyond/
g amma -p ac ice-ac i i ies/2017/06/ eaching-sen en ial-ad e bs-and-ad e bials). 14 Plg. modal
(sen en ial) ad e bs should be in e p e ed as p edica es o e he u h o he p oposi ion exp essed
by he espec i e sen ence and ha sen ences wi h modal ad e bs exp ess wo p oposi ions (Belle
1977: 345).
15 Cabe señala que algunos au o es de sus a ículos, lib os usaban en í ulos de sus a ículos,
e minos sen en ial ad e bs, y pácmico en el ex o usaba e miná modal ad e bs (p.ej.: Belle 1977; C uschina 2010).
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
22 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX
Plg. Konse a o iai g eičiausiai / ik iausiai / galbū nelaimės i *Konse a-
o iai ne g eičiausiai / ne ik iausiai / ne galbū laimės.
Lee más. : Belle 1977; Piñόn 2006; C uschina 2010 y allí mencionada li e a u a.
Tales limi aciones no aplican a odos los accesos sen inales discu idos en es e
a ículo16.
3. PRIORITACIÓN EN VIETA SAQUNYA
Como mención, los o den de palab as de la lengua li uanas depende p incipalmen e de palab as
sin aksínicas y de elaciones semnínicas en la o ación, ambién y de lo que, si la o ación
ak ualmen e skaidomas, o no, si en él se quie e alguna cosa en a iza , ex yškin i. En las lenguas
Li uanianas b anduolį del enunciado gene almen e cons i uye a inys, eiksnys y obje o, a eces
en o no. los modelos ina ios de la lengua Li uania neu ales y gene inée en el lenguaje
p e alecien e o den es SVO, ej., Paikas ai o knygą, aunque p agma iniais sume imais odas las
palab as de es e enunciado pueden ocupa cualquie luga del enunciado (co yklingi pueden se
odos los seis a ian es de es e enunciado). Po lo an o, se a i ma que el o den de palab as de la
lengua li uana es lib e 19417, ella depende p incipalmen e de las palab as de elaciones semnan es
en la o ación, de la ac ualiosa leyidos, con ex o, ją lemia si uación, deseo esg škin i y en a iza
cie a pa e de la o ación (más a de: Balke ičius 1963: 25 ; Si au as, G enda 1988: 194 ;
Amb azas, ed., 1996: 645 ; Labu is 1998: 24 ; Amb azas 2006: 66 ). G amá ica de la lengua Li uania
y Daba inės lie u ių kalbos g ama ika en los capí ulos, des e ados pa a p ie eiksmi, no es á
discu ida su luga en sakinyje (ž .: Ul ydas, ed., 1971: 425 ; Amb azas, ed., 1996: 410 ). Sh i
an o in o mación se puede halla en el capí ulo sob e o den de la palab a de unión dėmenos.
Veiksmajodinių junginių sky iuje se indica que p ie eiksmių neu ali y p e alejan e luga an e
eiksmajodį (Ad V), que ji es ca ac e ingiausia modo an e eiksmims y co espondien e
signi icación a o mas linksnių y a cons ucciones p ielinksnijemi, así como a luga , iempo y
azón an e eiksmims, nea kan iem a dažodžių o mų, ales ad e eiksmiai eina sólo po po
majo mažėdami u į eikšmės (Amb azas, ed., 1996: 653; éase ambién Amb azas 2006: 75 ). 16
Recue do que la lis a de p esweiksmių aseños esumidos es á dada al inal del a ículo, anexo 1.
Apie ki ų p ie eiksmių ie ą ašoma, kad ji labiau į ai uoja, o didesnį eikšmės
17 En lengua li a ia se asignan sólo unos pocos casos de o den de palab as g ama icamen e de inidas,
ej.: p ielinksnių luga an es de daik a a džių o į a džių linksnius, luga neiginio an es nega i amen e
dalelyčių ie a sakinio p adžioje, pažymimojo sakinio šalu inio dėmens ie a po pažymimojo žo-
wo ds, klausiamųjų džio (ž .: Amb azas, ed., 1996: 646; Si au as, G enda 1988: 196 ).
A ículos A icles 23 /
Dos dos ases de los p e eiksmenes luga en los dicciona ios de lenguas li uanas
u į u in ys p e eiksmia o lle an po eiksmažodžio, o a keelian en el p incipio del
sen encia (ž . Amb azas, ed., 1996: 653 ). Būd a dinių junginių sky iuje se indica que
p ie eiksmių įp as inė i neu al luga an es būd a džius (Ad Adj) (ž . Amb azas,
ed., 1996: 656). P ie eiksminių junginių capí ulo indica que p ie eiksmiai a delan e de
aquellos p e eiksmios cuyos signi icado ano a (Ad 1Ad ) (Amb azas, ed., 1996: 657).
Toda ía se puede encon a in o mación, que am cie os casos (p z., an aš ėse)
p ie eiksmiai puede šlie is incluso a daik a a džių, plg. : Vilnius hoyá; kaimas nues o
aye ( y oj) (Amb azas, ed., 1996: 410).
En es as g amá icas zazmenciona y sob e los casos, cuando en la ase
pa o ojamios dos o a ios dis in os signi icados p e eiksmías: en casos
neu ales būdo p e eiksmiai a simplemen e an es accionmajodį, y o os
p e eiksmías an es būdo p e eiksmius. Se dan es ejemplos: Él siemp e due me
pací icamen e. Rugiai es ea año boni amen e giliuoja. Nos ayčia icha longa
espe ėm18 (Amb azas, ed., 1996: 654). También se indica que pab ėžiami o con el
con ex o incula būdo p e exmiai puede i y sen encia al p incipio an es o os
p e exmios: Šuoliais él casi nunca no co ía (Amb azas, ed., 1996: 654; Amb azas
2006: 76). Hay casos en los que el luga de p e eiksmenes no puede se cambiado, es
deci , compuiniai, cuyo p incipal dėdom es inigualable o ma de p e eiksmio
cuali a i o, y dependiensis cuan i a i o de g ado y in ensidad de signi icación
p e eiksmis, ellos mues an cuan i a i as elaciones (e.g.: comple amen e k ailai,
sin in ag adamen e, muy bien); compues os compues os de dos cuan i a i os
p e eiksmenes (p.ej.: muy mucho, inc eíblemen e poco); compuños cuyo p incipal
demeño es de un mayo g ado de p e eiksmis (e.g., dos eces más ápido,
no ablemen e más co o); junginiai, compues os de dos cuali a i os p ie eiksmių,
que mues an señalimuosius elaciones (p.ej.: amsiai mėlynai, žaibiškai g ei ai,
pasakiškai g ažiai) (plačiau ž . Valiuly ė 1976: 271 ). Tokie casos exclusión en desc á.
De lo que dicho se ha dicho, ob iamen e, que al habla li auia p ie eiksmis puede se pa o ado en
di e sas posiciones19, pe o p incipal y neu al p ie eiksmio posición es á an es palab a, que él
modi ica. Dado que las ob as de sin aksés y g amá ica de la lengua li ue a exclúyen sakininas
p ie eiksmiai20, sob e su luga sakiny18 Pañálese que e cia ejemdyja en absolu o no exis e būdo
p ie eiksmio, p opo ciona dos iempo y uno ikslo p ie eiksmis.
19 In es igaciones especializadas, ski ų p ie eiksmių luga ai en diccione desc ibi , nea lik a. Se puede encon a solo una
ki ą da bą, ski ą p ie eiksmių seman ikai i i, p z.: Bu o 2011; Judžen y ė 2013; Bu ke ičiū ė
2015.
20 J. Jablonskis 1922 en. g ama ikoje, hablando de ci cuns ancias habi uales, usoja samplaiką sen inio
en o noybė (ž . Palionis, sud., 1957: 475). Ac ualmen e Li uanas g ama icales de la lengua se obse a,
que aplinkybinės signi icanzas de palab as o mas y cons ucciones, sin aksialmen e dependien es de el cuen o,
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
24 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX je in o mación no hay. Li e a u a ex anje a
indica que sen en ial ad e bs a e indeed g an ed a ce ain amoun o
dis ibu ional eedom wi h espec o hei placemen in he sen ence
(C uschina 2010: 5); he g amma o sen en ial ad e bials is lexible, because mos
o hem can be placed a any o se e al poin s in he sen ence wi hou changing
he meaning
(h ps://www.camb idge.o g/g amma andbeyond/g amma -p ac ice-ac i i ies/2-
017 eaching-sen en ial-ad e bs-and-ad e bials). Panag inemos aquellos casos de
la lengua li uanas, cuando en una ase se u ilizan dos o es sen ininas
p e eiksmías.
4. SAKINI SU DUIEM / TRIMIS
APLICACIONES MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAUDIBLE MODELAS INAVELAS INAUDIBLE MODELAS INAVELAS INAVELAS INAUDIBLE MODELAS INAVELAS INAVELAS INAVELAS INAVELAS INAVELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS IVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS YVAELAS ambién lo que us ed ambién lo que us ed ambién us ed ambién us ed ambién us ed ambién es el
Dado que al dialec o Li uano sakiniui compon suelen bas a sólo de dos miemb os accion y a nio,
es ableciendo usóbanus al dialec o Li uano sakinių modelos con dudas es p e eiksmías,
p incipalmen e ha sido enido en cuen a a p e eiksmių luga es a nio y accion espec o los
úl imos miemb os se conside an undamen ales. Después de eso mí ase si alguna o a pa e del
enunciado es á inse ada en e es os cua o miemb os p incipales. Si na a ys equie en más
de una o a ias pa es del enunciado, pe o ellas se u ilizan después de es os cua o de los
miemb os p incipales del modelo o an es de ellos, esas pa es del enunciado se conside an
ex enss iniais miemb os del enunciado y no iene in luencia sob e el a ojim del p e eiksmių
sen encial. Tos pa es del enunciado suelen pueden se omi idas, y o aciones de o sen ido
espec o nenukenčia, po lo que ellas y no se incluyen en modelį. Nunciado, que odos
pasacakiusius modelos se pueden subdi idi en cinco ipos con po ipias. P imá ipá cons i ui ían
cua o miemb os: dos p ie eiksmías, eiksnys y a inys; de es e ipo po ipį cons i ui ían es
p e eiksmías, eiksnys y a inys. An ą ipą cons i ui ían cinco miemb os: dos cua o
p ie eiksmiai, eiksnys, a inys i penk as na ys, ku is įsi e pia a p pag indinių
miemb os; de es e ipo po ipį es p e eiksmías, eiksnys, a inys y įsi e pęs miemb o.
Te ce a ipá componían seis miemb os: eiksnys, a inys, dos p ie eiksmiai y dos p ie eiksmiai,
papildomi na iai, ku ie įsi e pia a p pag indinių na ių; šio ipo po ipį – ys
eiksnys, a inys y dos adicionalesomi įsi e pę miemb os. Ke i ą ipą cons i ui ían
inpe sonmeniai sakiniai: dos p ie eiksmiai y a inys (yo po ipį ‒ es p iesuda y ų sólo dos
eiksmiai i a inys) bei du p ie eiksmiai, įsi e pęs na ys i a inys. Penk ą ipą
p ie eiksmiai. Todos los ipos desc i os en cinco capí ulos. según su signi icado pueden se
asociadas con odo sen encia (Amb azas, ed., 1996: 626). Angliškai isleis oje Li u ias lengua
g ama ikoje dis inguida modalinių p ie eiksmių g upė (Amb azas, ed.,
1997: 377).
A ículos A icles 25 /
Dos de es ases p e eiksmenes luga de
lenguas li uanas sakiniuose /
4.1. El p ime ipo
Como ya se ha mencionado, p ime a ipoá cons i uye cua o miemb os p incipales
dos p ie eiksmiai y eiksnys y a inys21. De es os cua o miemb os es posible
compone once modelos: V-p -p -T-p , V-p -T-p , V-T-p -p , p -V-p -T, p -p -V-T-V,
p -V-T-p , T-V-p -p , T-p -V-p , T-p -p -p -V, p -T-p -V. Pa yzdžių encon ado sólo
con los p ime os sie e modelos. Y de ales sakinių, en los que a inys ue a
pa o ado an e p e eiksmius y eiksnį, no ue encon ado. P im o ipo sakinių
as a 918 (de 1000). Ellos se discu en, eniendo en cuen a su ecuencia de consumo.
V-p -p -T
Más a menudo en la lengua li a ians dos p ie eiksmías se u ilizan po accion y
an es a inio. Veiksnys puede se exp esš as (ž . 1 sakinį) o numanomas23 (ž . 2
sakinį): 1) Va gšas niño! Tú debe se oda salgada. DLKT 2) Realizé que nunca pod é
chan ajea chi aip, po eso has a šiol casi no can o. DLKT
Tokios ejemplos ue on encon 752 (de 1000), ellos cons i uyen 75,2 p oc.
de odos los examinados ejemplos.
p -p -T-V
Muchos ečiau en el habla de los li uanos se u iliza modelo, cuando dos p e eiksmías se u ilizan
di ec amen e an es a inio y accion, ej.: 3) Es amos p epa esé pa a us edes algunos de p opues as
ex ende los pe iles ais ínicos nekai imo e má al menos po algún iempo, y despues de eso
segu amen e nusis o és una ley de me cado: si una ce a á, es o ape á o a. DLKT 4) Žygio
pa icipan es noc odaban en aquellas localidades, en las cuales kadaise no malmen e alojaba y
poš o žygūnai.
(h p://klaipeda.diena.l /noujienos/klaipeda/mies o-pulsas/pas o-kelyje-nuo ykiai-633510#.VKEBBzSU-
c5s) 21 En e ellos a eces ocu e įsi e pusių pa es del enunciado palydo ų o o as pa es del
enunciado, ej.: pažyminys (ž . 3, 4, 36, 37 enunciados), conjun ukas (ž . 4, 5 enunciados), e pinysž (ž . 18
enunciado) o į e p inis enunciados (ž . 36 enunciados). Sin emba go ellos no se incluyen en modelį
debido a su an aeilio aidmens sen encia y po eso, compues o o sum es ino cuen o p ime
kad jie ne u i jokios į akos p ie eiksmių ie ai sakinyje.
22 S aipsnyje a ojami okie su umpinimai: p – p ie eiksmis, V – eiksnys, T – a inys, T1 –
miemb o, T2 compues o o sum es ino cuen o segundo miemb o, P suplemen inys, Apl aplinybė. Aunque
en los ejemplos es udiados los an e eiksmia cumple la unción de ci cuns ancia, en odos los modelos
examinados sen ininos an e eiksmia señalimi san umpa p , y no Apl así ellos di e encian desde
o os sen enciamien o a ojamų ci cuns ancias. 23 Así ocu e gene almen e en aquellos casos,
cuando p e eiksmia son u ilizados en el segundo dėmen de la ase compues a, y el accion se indica en
el p ime dėmen de la ase compues a.
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
32 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX en el que se u iliza su es ín na ys y en e
sus o mų es į e p as suplemen inys (modelis V-p -p -T1-P-T2, é 51 sakinį), y 1
aseis, en el que en e su es ín na inio o mų įsi e pę du p ie eiksmiai y
suplemen inys (modelis V-T1-p -p -P-T2, é 52 sakinį), sakiniai p iski ini Galam: 49)
son ales, como encon a se. P egus i Siunė ę, si ellos noada allí p on o o a ez
conduci , nelabai sali ina. DLKT 50) Si no apa ece los sín omas ad e sos, puede al
p oduc o alimen icio ol e a come no malmen e.
(h p://www.mpe.l /l /FoodDe ec i e/13_Food)
De ec i e)
51) El maes o log a conoce mejo a los niños. Los ie nes, cuando ienen los
pad es, gene almen e necesa iamen e pido ellos pa icipa en la lección. Es o
muy impo an e pa a niños. DLKT
52) Con ma a illbia pe gale:), lamen o nočiau, eiks u bió necesa iamen e ese
pa idoynes a a de en ia , que concue da con miim, es e o esa spauski e
gus o! (h ps://www. acebook.com/15min/pos s-200713199941359) 4.2.1. Es e
ipo po ipį cons i uye modelos de es p ie eiksmių, accion, a nio y
suplemen a io o ci cuns ancia. Tokių sakinių ue on encon ados sólo 5.
V-p -p -P-p -T: es e modelo de miemb os exsidés o al o den: eiksnys, dos
p ie eiksmiai, suplemen inys, o o uno p ie eiksmis y a inys. Ras i sólo 2 al
modelo decían:
53) Rodoma, como una mad e al p incipio g ues amen e chiumba niño a, luego no
a de lo uel e empieza agus i a sí mismo. DLKT 54) Ellos mu uoja y adqui en
mons o aožų, ellos man ienen asen ibé consciencias, y despues ya de sus
niekad nea sik a ysi. DLKT V-p -p -p -P-T: los miemb os de es e modelo
exsidės o es a o den: eiksnys, es p ie eiksmiai, suplemen inys y a inys.
Pasó sólo 1 al modelo sen encias: 55) Ella al ez ya nunca lo e á y no gale a
de i sob e i i ... DLKT p -p -p -V-P-T: es e modelo miemb os expidiés imas es:
es p e eiksmías, eiksnys, suplemen inys y a inys. Hubo sólo 1 ocu ida de
ese modelo la ase: 56) No, a es a mane a ya al ez nadie nos nunca bachios!
DLKT p -p -p -Apl-(T)-V: miemb os de es e modelo exsidés o al o den: es
p ie eiksmiai, en o no, numanomas a inys y eiksnys. Hubo sólo 1 ase de
es e modelo:
57) Pe o al ez ya hace iempo aquella calle sólo liūdnų šmėklų bu einė. DLKT
S aipsniai / A icles 33
D iejų/ ijųsakininiųp ie eiksmių ie a
lie u iųkalbossakiniuose
4.3. T ečias ipas
Como ya ue mencionado al comienzo de la sección, la e ce a ipá cons i uye
seis miemb os: eiksnys, a inys, dos p ie eiksmiai y dos adicionales miemb os,
que son įsi e pę en e los miemb os p incipales, y po ipį es p ie eiksmiai con
nomb adi os an e io men e miemb os. Esos miemb os adicionales pueden se
dos suplemen a ios o un suplemen inys y una ci cuns ancia. Fue on encon a sólo 3 ales sen encias.
p -P-P-V-T-p
Un modelo de o ación se ía es e: un p ie eiksmis, dos complemen iniai,
eiksnys, a inys, an as p ie eiksmis: 58) Įp as ai seneliams me gai ę
ellos dejan a a ez sólo en onces, cuando ellos mismos dóndequie a se
p epa an jun os sali i i.
(h p://www.15min.l /zmones/naujiena/lie u a/ iesumoje- e ai-ma oma--
ka olina-liukai y e-su-mylimuoju-a nu-ju skiu-a yko-i-labda os- engini-3-461944)
V-p -p -Apl-P-T
Ki o de es e ipo sen encia modelis se ía así: eiksnys (numanomas),
dos p ie eiksmiai, en o noybė, suplemen inys, a inys: 59) Tikisi, al ez
ue es p ecios nuleisimos. DLKT p -V-p -p -P-Apl-T
O as ases pe enece ían a es e ipo po ipiui. Su modelis se ía al:
p ie eiksmis, eiksnys, dos p ie eiksmiai, suplemen inys, aplinybė y a inys: 60)
No, es o pasqué él ya algunas eces con manim lie u iškai kalbėjo. DLKT Fue
hallado 1 ase, cuyo modelo es aún más complejo lo cons i uye 8 miemb os.
Dado de es e ipo ase ue el único, él condicionalmen e asignado a es e ipo
po ipio. Su modelis se ía así: es p ie eiksmías, suplemen inys, d i
ci cuns ancias, a inys, eiksnys, . y. p -p -p -P-Apl-Apl-T-V: 61) Tal ez nunca
más al a ance de la ciencia an ápidamen e y exi osamen e no ue empúmemos
enemishiškumas. DLKT
4.4. Ke i as ipas
Ke i ą ipoa o man inpe sonia sen iniai. Jų modelos componen o sólo de es
miemb os: dos p ie eiksmiai y a inys (po ipį es p ie eiksmiai y a inys), o de
cua o miemb os: dos p ie eiksmiai, suplemen inys y a inys. Dado de ales
sakinių encon ado sólo 8, ellos ag upados en una sinapmenios sakinių ipą.
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
34 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX
p -p -T
Una de es as sakinių modelį cons i uye sólo es miemb os: dos p ie eiksmiai y a inys.
Ras as solo 1 es a ase:
62) [...] la palab a no es sólo huščias ke alas sin b anduoli, sólo me á o a,
median e la que se in en a essal a de no se ia eso, qué p a adę gy as į y
ealybę, co en ealidad al ez ya y no exis e. DLKT p -T1-p -T2
O o modelo de la o ación cons i uye cua o palab as, pe o es miemb os.
Desa édese así: un p ie eiksmis, su es inio o sudu inio cuen o una pa e, o o
p ie eiksmis y su es inio o sudu inio cuen o o a pa e. Ras i 2 al modeloio
sakiniai: 63) Has a šiol no es á bien en end ada, cómo nanome inesas pa ículas
in e ac úan con o os ma e iales, juolab con ejidos co po ales.
(h p:// n.elek onika.l / mi/0304/kiek.h ml)
64) P on o encas b e am de o i. (h p://www. ilkob oliai.l /2013/
12/01/pasakojimas-apie-ekspedicija- us a andene-pelkynu-i -misku-upel-
e-%E2%80%93- ies ile-2-dalis/) p -p -P-T Es e modelo se compone de dos
p e eiksmiai, suplemen inys y a inys. Ras i 2 de es e ipo ases:
65) Y si ushemos a comp a nue a diske e a con juegos, pa a an sólo no
asus a a nos la cabeza, p on o ya de ellos no bas a á. DLKT 66) Puede i , sólo no
demasiado on o, me p on o o a e necesi a á. DLKT p -p -p -T Es e ipo
po ipį cons i uye sakiniai con es p e eiksmías y a iniu. Ras i 2 ales
sen encias:
67) Tal ez es o sea empo al, al ez p on o uel a a necesi a se
es uc u as de pode a endido es in elec uales, pe o ob iamen e una
elaciones con el gobie no ha án cada ez compikuo es... DLKT
68) Guoski éis excep o po lo que, subbank u a os a la emp esa, al ez
algunas aún queda á pa imonio. DLKT p -p -T1-P-T2
Úl imo a es e ipo a ibuido modelo compues o de dos an e eiksmių, su es inio
a nio y suplemen a io, įsi e pusio en e a nio eiksmažodinės pa e y
bend a ies. Ras as sólo 1 al ase: 69) Pe o al ez ya no lmgó quedó me ken ė i.
DLKT
A ículos A icles 35 /
Dos de es ases p e eiksmenes luga /
lie u iųkalbossakiniuose
4.5. Quin o ipo
Penk ą ipą cons i uye sólo dos miemb os dos p ie eiksmiai (modelis p -p ). Ellos
se u ilizan como įsp audai24 o ju eniles sakiniai25. Tokie p idu iamai deci
p ie eiksminiai sakiniai a ibui se apa ei am ipo, po que no se puede
kia a ka šie p ie eiksmiai bū ų pa a o i ka u su eiksniu i a iniu. P z.,
p ecisamen e p edeci , kosakinys Es o ue al gy ensena. Keichiasi iikai y
países, solo no siemp e ápidamen e puede se ecku as de a ias mane as, ej.
: a) Cayciasi iikai y países, solo ellos cambian no siemp e ápidamen e. b) Keichias
iempos y países, solo no siemp e ellos cambian ápidamen e. c) Cayciasi iempos
y países, solo no siemp e ápidamen e ellos cambian. d) Keichiasi iikai y países,
sólo cambian ellos no siemp e ápidamen e.
Quin o ipo de sakinių as a 13:
70) P obablemen e cada uno de noso os ha asesinado algo, gene almen e
po acciden e, ¿ e dad? DLKT
71) Apa eikyda o ma imonios mish ios, yko mig acija − unos pe sonas sal ía
de gen es − algunas b e am, algunas lla am, o os sug įžda o. DLKT 72) Sin
emba go odo ėmė keis is, él deja eu é ninguna e güenza, y pa yčiais ambos
conocían uno al o o an puikiai, como siemp e así hubie a ha é y siemp e jun os.
DLKT
5. DIPENDINIMAS Y IŠVADOS
Išnag inėjus 1000 sakinių con dos es sakininias p ie eiksmías, ue dis inguido 43
modelos de consumo. Ellos se di iden en cinco ipus. P imá ipá comp ende cua o
miemb os: dos p ie eiksmías, eiksnys y a inys; de es e ipo po ipį cons i uye
es p ie eiksmías, eiksnys y a inys. An ą ipă cons a cinco miemb os: dos
p ie eiksmiai, eiksnys, a inys y quin o miemb o, que įsi e pia en e los
p incipales cua o miemb os; de es e ipo po ipį cons i uye es p ie eiksmías,
eiksnys, a inys y įsi e pęs miemb o. Te ce a ipoá cons i uye seis miemb os:
eiksnys, a inys, dos p ie eiksmiai y dos miemb os adicionales, que son įsi e pę
en e los miemb os p incipales; de es e ipo po ipį cons i uye es p ie eiksmías,
eiksnys, a inys y dos adicionales įsi e pę miemb os. Ke i ą ipą o man
eiksmiai i a inys) bei du p ie eiksmiai, įsi e pęs na ys i a inys. Penk ą ipą
inpe soniones sakiniai: dos p ie eiksmiai y a inys (yo po ipį ‒ es p ie24 Más
sob e įsp audus é. Amb azas, ed., 1996: 645. 25 Pa a más sob e los meno es sen ini e. : Balke ičius 1963: 153 ; Labu is 1998: 138 .
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
36 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX cons i uye sólo dos p e eiksmiai. La
mayo ía son del p ime ipo sakinių 918, muchos
mažiau an o ipo sakinių – 57, ečio ipo sakinių pasi aikė ik 4, ke i o – ik
8, y quin o ipo sólo 13 sakinių.
Se ha es ablecido que p e eikmys pueden se po a osados an es del cuen o, pe o jun o con el
in e ceden e (3 modelos de 15 piezas), p e eikmys pueden se po a osados una as o a y
di ec amen e an e el dece o (3 modelos de 10 piezas), ellos pueden se po a osados
inmedia amen e an es y después del cuen o (4 modelos), inmedia amen e an es y después del dec e o
o del sumo ino (1 modelo de 1 pieza), con el in e ceden e o con el sumo ino (3 modelos), más
p e eikmys pueden se po a osados después del dec e o (2 modelos), di ec amen e an es del
dec e o y después del dec e o (1 modelo de 1 pieza). No hubo ni una sola ase, en la cual na ynyo
ue a se ido an e o os miemb os p incipales. Más ecuen emen e consumidos sakiniai, cuyo
modelo es V-p -p -T: ellos cons i uyen incluso 75,2 p oc. de odos ap a ados sakinių. O os de los
modelos sakiniai se u ilizan mucho ečiau. Incluso 22 modelos ue on pau ados sólo po 1 ez (ž . 1
abelę). 34 modeloses (de 4226) p ie eiksmias son pa a o i an es a inio, lo que cons i uye 97,3 p oc.
de odos ap a os sakinių. En 6 modelos un p e eiksmis es pa imen ado an es a inio, y o os
después de él. 2 modelos en ambos p ie eiksmiai son pa a o i po a inio. Es o signi ica que la
p obabilidad de que sacinis p e eiksmis sea ú ilizado en la ase an es del cuen o, es mayo que 97 po
cien o.27 24 modelos ienen dos es p e eiksmías an jun a del cuen o, 8 modelos un p e eiksmis
jun a, y o o sepa ado po o o miemb o del modelo (-), 11 modelos ienen dos es p e eiksmías
sepa adas del cuen o po o o miemb o del modelo (-). Es o indica p e eiksmenes glaudότερο conexión
con el na a i o. De 43 modelos 27 modelos ienen dos es p e eiksmías u ilizados uno al lado del
o o, y 16 modelos en e ellos es án įsi e pęs uno o a ios miemb os del modelo. De ahíasi, si en la
ase se u ilizan dos es p e eiksmías, ellos p obablemen e ( ikimybė 62,79 po cien o.) se á
pa a o i uno je a o o. 26 De 42, y no de 43, po que penk o ipo modelį cons i uye solo p ie eiksmiai.
27 Recue da é que la neu al posición p e eiksmio se conside a p e eiksmio posición en e p edica o
y obje o di ec o (ž . Amb azas 1997: 698).
A ículos A icles 37 /
Dos de es ases p e eiksmenes luga de
lenguas li uanas sakiniuose /
1 L EN EL ė. Sakinių con dos es sakininas p e eiksmías pa ones de consumo /
TIPAS MODELIS PAVYZDŽIŲ
SKAIČIUS
PROCENTIN
IŠRAIŠKA
1 ipo V-p -p -T 752 75,2 %
p -p -T-V 37 3,7 % p -p -V-T
36 3,6 %
V-p -T-p 13 1,3 %
V-T-p -p 6 0,6 %
p -V-p -T 50,5 %
p -V-T-p 2 0,2 %
V-T1-p -p -T213 1,3 %
p -V-T1-p T21 0,1 %
V-T1-p -T2-p 1 0,1 %
V-p -p -p -T 41 4,1 %
p -p -p -T-V 4 0,4 %
V-p -p -T-p 2 0,2 %
p -p -p -V-T 2 % 0,2
V-p -T-p -p 1 0,1 %
V-p -p -T1-p -T21 0,1 %
V-p -T1-p -p -T21 0,1 %
2 ipo V-p -p -P Apl-T 34 3,4 %
p -p -P Apl-T-V 50,5 % /
V-P-p -p -T T1T23 0,3 % /
V-p -P-p -T 1 0,1 %
V-T-P-p -p 1 0,1 %
p -p -T-P-V 1 0,1 %
p -P-p -T-V 1 0,1 %
p -p -V-P-T 1 0,1 %
p -P-V-p -T 1 0,1 %
V-T1-PApl-p -p -T22 0,2 % /
V-p -p -T1-P-T21 0,1 %
V-T1-p -p -P-T21 0,1 %
V-p -p -P-p -T 2 % 0,2
V-p -p -p -P-T 1 0,1 %
p -p -p -V-P-T 1 0,1 %
p -p -p -Apl-(T)-V 1 0,1 %
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
38 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX
TIPAS MODELIS PAVYZDŽIŲ
SKAIČIUS
PROCENTIN
IŠRAIŠKA
3 ipo p -P-P-V-T-p 1 0,1 %
V-p -p -Apl-P-T 1 0,1 %
p -V-p -p -P-Apl-T 1 0,1 %
p -p -p -P-Apl-Apl-1 0,1 %
T-V
4 ipo p -p -T 1 0,1 %
p -T1-p -T22 0,1 %
p -p -P-T 2 0,2 %
p -p -p -p -T 2 0,2 %
p -p -T1-P-T21 0,1 %
5 ipo p -p 13 1,3 %
P agma ís icos sume imien os p e eiksmiai pueden se pa a o i en di e sas
posiciones del sen encia. A eces así sucede, cuando el mismo an e eiksmis
ob iene mayo ca ga de signi icado y es asladado de la habi ual posición á o a, a
eces, cuando mayo ca ga de signi icado ob iene el ad e bio o suplemen inus
al ededo idad. Sin emba go, como mos ó la in es igación, se a a de singula es
casos. Si mi á amos 1, 2 y 3 ipos modelos (ellos cons i uyen 97,9 po cien o de
odos los abe ados sakinių), e íamos que más ecuen emen e sakininos
p e ejkmio se u ilizan después del ac o y an es a inio (es o cons i uye 85,4 po
cien o de odos abe ados sakinių). Es a posición debe ía se conside ada
neu al y p incipal en sen enciales p e eiksmių posición. Veneci, sakininos p ie eiksmiai su posición nadacuo no di ie e del p edika o p ie eiksmių.
Todo es o indica que la libe ad del o den de palab as de la lengua li uanas es
sólo condicional, neabsoliu us28, y sakininių p ie eiksmių luga bas an e ijada y
suelen nea siejama del cuen o.
LITERATŪRA
Amb azas Vy au as 2006: Lie u ių kalbos is o inė sin aksė. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.
Amb azas Vy au as, ed., 1997: Li huanian G amma . Vilnius: Bal os lankos.
Amb azas Vy au as, ed., 1985: Грамматика литовского языка. Vilnius:
Mokslas.
28 Ž .: Balke ičius 1963: 26; Si au as, G enda 1988: 194 .
S aipsniai / A icles 39
D iejų/ ijųsakininiųp ie eiksmių ie a
lie u iųkalbossakiniuose
Amb azas Vy au as, ed., 1996: Daba inės lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius: Vil-
niaus uni e si e o leidykla.
Balke ičius Jonas 1963: Daba inės lie u ių kalbos sin aksė. Vilnius: Vals ybinė po-
li inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
Beije Fabian 2002: On he Rela i e O de o IP-ad e bials. P ieiga in e ne e: h p://
ci esee x.is .psu.edu/ iewdoc/download?doi=10.1.1.13.1511& ep= ep1& ype=pd .
Belle I ena 1977: On seman ic and dis ibu ional p ope ies o sen en ial ad e bs. –
Linguis ic Inqui y 8, 337–351.
Bha ia A chna 2006: Tes ing Cinque’s hie a chy: Ad e b Placemen in Hindi. –
LSO wo king pape s in linguis ics. Vol. 6. Madison: Uni e si y o Wisconsin. Linguis ics
S uden O ganiza ion, 10‒25. P ieiga in e ne e: h p:// anhise.lss.wisc.edu/ling/ iles/
ling_old_web/lso/wpl/6/bha ia.pd .
Bobaljik Jona han Da id 1999: Ad e bs: The Hie a chy Pa adox. – Glo In ena io-
nal 4.9/10, 1‒6. P ieiga in e ne e: h p://www.bobaljik.uconn.edu/pape s/ad e bs.pd .
Bu o Aleksej 2011: Laiko p ie eiksmis – leksinė p iemonė laiko su okimo mo-
deliams eikš i. Ta pdalykinė Nybelungų giesmės (B ank aš is) analizė. Dak a-
o dise acijos san auka. Vilnius. P ieiga in e ne e: h ps://www.google.l /u l?sa=
& c =j&q=&es c=s&sou ce=web&cd=50&cad= ja&uac =8& ed=2a-
hUKEwi478WxnqTgAhUV8uAKHaISDcU4KBAWMAl6BAgAEAI&u -
l=h p%3A%2F%2F alpykla.elaba.l %2Felaba- edo a%2Fobjec s%2Fela-
ba%3A1997426%2Fda as eams%2FMAIN%2Fcon en &usg=AO Vaw0YF0FJsD3Ek-
CpbdXZHUwcH.
Bu ke ičiū ė Bea a 2015: Dėl ie os p ie eiksmių bu a-, o a- i şu a- a osenos
u kų kalboje. – Taikomoji kalbo y a 7. P ieiga in e ne e: h ps:// aikomojikalbo y a.l /
ojs/index.php/ aikomoji-kalbo y a/a icle/ iew/68.
Cinque Guglielmo 1999: Ad e bs and Func ional Heads: A C oss-linguis ic Pe spec-
i e. New Yo k: Ox o d Uni e si y P ess.
C uschina Sil io 2010: On he syn ac ic s a us o sen en ial ad e bs and modal pa i-
cles. P ieiga in e ne e: h ps://www.academia.edu/20975028/On_ he_syn ac ic_s a us_
o _sen en ial_ad e bs_and_modal_pa icles_2010_.
Čižik-P okaše a Vesla a 2018: Cinqueʼs p ie eiksmių hie a chija i lie u ių kal-
bos duomenys. – Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII, 149–215.
DLKT – Kauno Vy au o Didžiojo uni e si e o Kompiu e inės ling is ikos cen o su-
da y as Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p://donelai is. du.l /
Hol oe Axel 2009: Bend osios sin aksės pag indai. Vilnius: Sapnų sala.
VESLAVA ČIŽIK-PROKAŠEVA
40 Ac a Linguis ica Li huanica LXXX
Hol oe Axel, Čižik-P okaše a Vesla a 2005: suplemen iniai y ci cuns ancias.
G ama inių unkcijų y imai (Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 3), ed. Hol oe Axel,
Judžen is A ū as, Mikulskas Rolandas. Vilnius: Ins i u o de la lengua Lie u ių, 65‒92.
Hol oe Axel, Mikulskas Rolandas 2009: Lais ieji an iniai p edika y ai. P i-
eiga en In e ne : old.lki.l /LKI_LTimages/Padaliniai/G ama ikos_sky ius/Lais ieji%20
an iniai%20p edika y ai.pd .
Hol oe Axel, Pajėdienė Jū a ė 2005: Aplinkybės y sus ipos. G ama inių unkcijų y imai
(Lie u ių kalbos g ama ikos da bai 3), ed. Axel Hol oe , A ū as Judžen is, Rolandas
Mikulskas. Vilnius: Ins i u o de la lengua Lie u ių, 93‒116. Jonas Jablonskis 1997: G ama ica
del idioma Lie u ių (1922 m.). Te ce pe miso o óo ino. Vilnius: Mokslo y enciklopedijas
edi o ial. Judžen y ė Gin a ė 2013: Lie u os kalbos ie os p ie eiksmių seman inių y imų
apž alga. Lie u ių kalba 7. Acceso en In e ne : h pwww.lie u iukalba.l index/php://
lie u iu-kalba/a icle/ iew/49.
Jonas K uopas, a s. ed., 1957: M. Danielis Kleinii Pi moji lie u ių kalbos g ama ika
(1653). Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os imp en a. Ku šai is
F yd ichas 2013: Li u ias g ama ica del idioma 1876. Vilnius: Vilniaus uni e si ys
publikla (pa engė B. Kabašinskai ė). Labu is Vi as 1998: Li u ians kalbos sin aksė
(an asis pac ado edición). Vilnius:
Edi o ial de la Uni e sidad de Vilnia.
LKŽe Lie u ių kalbos žodynas, 1‒20 (1941‒2002), edición elec ónica, y . ed.
Ge ūda Nak inienė. Vilnius: Li u ians idioma ins i u o, 2005. Acceso en In e ne :
www.lkz.l
Mo kūnas Kazys, sud., 2008: Lie u ių kalbos enciklopedija. Vilnius: ins i u o de
ciencia y enciklopedías edi o ial.
O ębski Jan 1956: G ama yka języka li ewskiego. Nauka o o mach III. Wa szawa:
Pańs wowe wydawnic wo naukowe.
Palionis Jonas, sud., 1957: J. Jablonskis Rink iniai aš ai I. Vilnius:
Vals ybėsybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
Piñόn Ch is ophe 2006: Modal ad e bs again. P ieiga in e ne e: h p://pinon.sd -
eu.o g/wo k/pinon_maa_ho.pd .
Schleiche Augus as 1856: Li auische G amma ik. P ague: J. G. Cal eʼsche
Ve lagsbuchhandlung.
A ículos A icles 41 /
Dos de es ases p e eiksmenes luga /
lie u iųkalbossakiniuose
Si au as Vy au as, G enda Česys 1988: Li u ias lengua sin aksė. Vilnius:
La ciencia.
S undžia Boni acas, spec. ed., 1997: Sapūno e Šulco g ama ika Compendium
G amā icæ Li h anicæ. Vilnius: Mokslo y enciklopedías ins i u o de publicación.
Ul ydas Kazys, y . ed., 1971: Li u ias g ama ica del lenguaje 2. Mo ología. Vilnius:
Min is.
Ul ydas Kazys, y . ed., 1976: Li u ias g ama ica del lenguaje 3. Sin aksė. Vilnius:
La ciencia.
Valiuly ė Elena 1976: P ie eiksminiai junginiai. G amá ica de Li uania 3. Sin aksė,
ed. Kazys Ul ydas. Vilnius: Min is, 271‒275. Wenge Ne en 2009: Cinques
Func ional Hie a chy. Syn ax Reading Ci cle (SRC) no es (2009/02/09). Heidelbe g:
Uni e si ä Heidelbe g. Acceso en in e ne : h p
www.iwo-iwano .in o/mediapool:36:361457/da a/SRC_Pa _I_/Ne en_-_Cinque_s_
Func ional_Hie a chy.pd .
S ephen Wilson, Saygin Ayşe Pina 2001: Ad e bs and Func ional Heads in Tu kish:
Linea O de and Scope. P oceedings o WECOL 2001: Wes e n Con e ence on
Linguis ics. Sea le, WA, USA. Acceso en in e ne :
h pc l.ucsd.edu~saygin/pape s://WECOLpape .pd /
Zyman E ik 2011‒2012: Two In es iga ions o Ad e bs and Clause S uc u e in English.
Senio Thesis, P ince on Uni e si y. Acceso a In e ne :
h p://people.ucsc.edu~ezyman/ad e bs_clause_s uc u e.pd .