scieee Open visual document viewer

Antano ir Jono Juškų mokslinės veiklos Kazanėje ideologiniai kontekstai

Margarita Matulytė

Abstract

    The article attempts to answer the question why Kazan was the place where the works (Lithuanian folklore) compiled by the Juška brothers could be published in the Latin script in the period 1878–1882. The research focuses on the sociocultural conditions and ideological contexts of the scholarly environment that prevailed in Kazan region during the period of their academic activity.

Full text

S aipsniai / A icles 199 MARGARITA MATULYTĖ Lie u os kul ū os y imų ins i u as O ien ação de pesquisas acadêmicas: e nologia aspec os ideológicos. DOI: h ps://doi.o g/10.35321all-0981/ ANTANO E JONO JUŠK MACLINS ACTIONS KAZANJE IDEOLOGINIAI CONTEXTAI Theological Con ex o Schola ly Wo k o An anas and Jonas Juška in Kazan ANOTACIA S aipsnyje p e ende esponde à pe gun a, po que exa amen e em Kazanėje 18781882 m. oi possí el exibi i mãos Juškų pa eng us eikalus (lie u ių au inį olklo ą) aidynu la ynų. In es igação di ecionada a seu mais a i o pe íodo de a i idade cien í ica Kazanės k aš e p e aúdas condições sociokul ū ines e ideológicos con ex o ambien e cien í ico. ESMINIAI VOODŽIAI: olclo es Li uães, la yniškas š i as, ki ilika, leidyba, Kazanės uni e si e as, ling is inių y imų cen as. ANNOTATION The a icle a emp s o answe he ques ion why Kazan was he place whe e he wo ks (Li huanian olklo e) compiled by he Juška b o he s could be published in he La in sc ip in he pe iod 18781882. The esea ch ocaliza on he sociocul u al condi ions and ideological con ex s o he schola ly en i onmen ha p e ailed in Kazan egion du ing he pe iod o hei academic ac i i y. KEYWORDS: Li huanian olklo e, La in sc ip , Cy illic sc ip , publishing, Kazan Uni e si y, Cen e o Linguis ic Resea ch. MARGARITA MATULYTĖ 200 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI ĮVADAS B olių Juškų biog a ia, que oi econs uída An anas Mockus (2003), dis ingui du e apai de ida em Kazanėje. Pi masis 18621864 m. Nes e pe íodo Jonas Juška segundo nomea imą abalhou Kazanės ka o žinybos mokykloje, onde pa engė e sem sucesso na Rússia mokslų akademijoje en ė išleis i lie u ių kalbos g ama iką. An asis 1875 m. Nais anos Jonas įžo a Kazanę abalha mes eju no gimnazijoje e cuida a do i mão ecollidas canções e es uá ios hab očių edyba, e 1879 m. alkin i Jonui aqui pe sikėlė e An anas. Abu i mãos mo e am (An anas 1880 m., Jonas 1886 m.) e o am en e ados em Kazanėje. A igosnyje, com base no bióg a o Juškų A. Mockaus, expande-se con ex o das pe sonalidades e ci cuns âncias que i e am in luência à sua a i idade cien í ica, com o obje i o de undamen a li inu la ynos do olklo o Li uãos na publicação Kazanėje dėsningumą. Apelando a his o iado es Da iaus S aliūno (2006), Aleksejus Mile io (2010), Hen yko Głębocki (2013), Michailo Dolbilo o Insigh s sob e comum polí ica de colonizamen o do impé io usso, Aqui, o o ių usinimo s a egijų i p iežas inių yšių, dėmesys koncen uojamas į pe kelis dešim mečius Kazanėje susi elkusios mokslininkų bend uomenės e osą. capi al, a as ada do cen o polí ico e con li osinos, se o mou uma o e diáspo a de polkų e Li uães o igem, pa icipada na cul u a da egião, ciência, escu aime e, sem dú ida, p ese ada as ideologias nau inas, a i os e sociokul u al. In eg ando-se na comunidade local a ex-eli da Polônia e Li uânia em Kazanê diegou eu opie išką modo de ida, espalhou en e populações locais ideais de libe alismo. Pa e deles aqui en ou após sis emá ico an ica inių mo imen os e e olilimų pa icipan es ėmimo em Pa olgio egioną. exmoji anga dos exm os da Li uânia Kazanê alcançou 1824 m. Aqui o am expiados iloma as e ila e ai Es udan es e p o esso es da Uni e sidade de Vilna: Janas Wie nikowskis, Józe as Kowalewskis, Feliksas Kulakowskis, Hila ijus Lukaše skis, Teodo as Lozinskis, Mikalo Kozjuslo skis e ou os cien is as, ad não beijo pag indo Kazanė adqui i s a us neo icial de emosas in elec uais na impé io usso (Шариф Пижанов 2002). Ou a nemagã camoksnia da diaspo a cons i uiu cien is as, após es udos em Moscou, Sank Pe e sbu g ou Uni e sidades Eu opeias ęsę ca ie ą Kazanės uni e si e e, que desempenhou papel impo an e de suas mundialê isão e ciência de idéia dislaida. Eles não só se es abelece am na uni e sidade, mas ambém c ia am suas amílias de cien is as Dmi y […] Dogely (Janas […] a macologis a, seu ilho Michail […] p o esso de di ei o in e nacional, sônil Aleksand […] ana oma, isiologis a), Zaleskich, Ko ale ski, Adamiukų, Ko alskich ( ê as Ma ianas e ilho Aleksand as […] as ônomos), Lukaše ski, Michail Pe o ski, Janiše ski (mis iz […] ma emá ico, mas o E in E u de Kazan, seu sônil: geólogo e paleon ólogo, Aljus […] psychia is […]) (Ha lo 2012). A igos A icles / 201 An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje ideologiniai kon eks ai Pa icula men e o e os cien is as de o igem polkų b anduolys susi elkė na á ea da ilologia. a. XIX uni e si e e susi o mou a é á ios cen os de pesquisas: escola sla is ica, à qual começo a deu o p o esso Vik o as G igo o ičius, e pesquisas ęsė Memnonas e seu ilho Nes o as Pe o skiai; mongolis ica cen o, cujo undado oi Józe as Kowalewski (18541860 m. ėjęs ca go de ei o da Uni e sidade Kazanės); compa amó ica, que oi undado po Janas Baudouins de Cou enay com Mikołajumi K uszewskiu. XIX a. Kazanės uni e si e e abalhou po 60 li uãs e polkų o igem cien is as (Koe ne , Szwedek, ed., 2001). Jãos linguís icos pesquisas o am e ec uados des a o quias ilologia dos mokslui condições, quando cza pode ia, conduzindo ag essi ão do impé io cul u as dos po os e línguas adap a imo e in eg a imo polí ica, di e amen e kixosi e em ciência, pasi ilpando o p og ama de ações bem meiosi o ma . O his o iado Aleksejus Mile is, compa ando casos de línguas ci ilizamen o no impé io usso, obse a ge ais endências de p ocessos, siedendo os com g andes alsužda iniu o am não an o assimilia pequenas ybių geopoli iniais in e esais, i pab ėžia, kad s a biausiu poli inių ideologų nações, quan o o i ica leais ao pode sa o iden idade e supop i in luência oposicina: No ex emo No e dos Países Ociden ais p ocu ou a cul u a dos li uanos emo e da Abelha da República pousjanças polkų, os zėjinėse la as e es ões cul u as que se e o çam in luência alemã, Pa olgio egione desde o impé io o omano, como cen o de a ação muçulmana (Millle 2010). Šią opinião do cien is a con i ma e en a i a da academia ussa de ciências exibi Juškų p epa ado caninas la yniškais esc i os. Como sabe, 1867 m. o p imei o 33 conjun o de canções nos abalhos da Mokslų akademija oi edlei ed ki ilika com J. Juškos e imu ao usų kalbą. m. 1878 i mãos Juškos, e o nando à canções publicação Kazanės uni e si e e, ambém di igi am e em Mokslų akademiją po possibilidade publica o iginalą, não ansc ibuindo ex os em ki iliką. Sos inha 1100 coleção de canções Li u iška s o binė dajnos la ynų abėcėle oi edi ada apenas em 1883, e em 1884 saiu mais uma publicação na publicação da Academia Mokslų, quan o mais a de apa eceu e An ano Juško Li u ian usųlenkų línguas dicioná io, só que, ao con á io da pe i e inė Kazanė, conside ado ques ão mais longa ( ūpinosi p o esso Izmailas S ezne Rus, minis o de di isões e li e a u a da Academia de Ciências da Rússia G o as, Cha ko o Jako skis p o esso Alexande Po ebnia) e al as em 2003 1880. MARGARITA MATULYTĖ 202 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI LINGVISTINI TYRIM CENTRAS KAZANS UNIVERSITETE: DEPOLITIZUOTAS MOKSLAS No pe íodo, em que em Kazanê o am p epa ados e imp in ados li uãos liaudies aninos, a uni e sidade unciona a segundo igen es Gene us Rusijos impe a o iškųjų uni e si e ų įs a us (Зайцева 2016: 217218, 220). m. ap o a es a u os uni e sidades concedeu maio au onomia, ampliou a compe ência cien í ica oi su o muada a es u u a das aculdades (Is o ijas- ilologias, Fisicos-ma emá icas, Teisės, Medicinos), o que de 1863 complicou em pa e a polí ica de cad os de ido ao expandido núme o de e a ões de p o esso es na uni e sidade de Kazan. Rapidamen e cul i ando no os cien is as e pedagogos, a uni e sidade dois anos s ažuo ėms pa a o es angei o siųsga a s ipendis as, que inham opo unidade den o 24 anos au ônomo execu ando pesquisas p epa a em e apode a em dise ações. Assim, em 1868 m. Uni e sidade de Kazanê o í ulo de p o esso oi concedido a é 9 jo ens cien is as, cuja média de idade e a 34 anos, e em 1869 m. p o esso es o na am-se mais 7 cien is as, média de idade alcançou 38 idu inis amžius bu o 31 me ai (Костина, Куприянов 2017: 933). Tokia ka- d ų kai a bei liaudies š ie imo minis o 1868–1869 m. sp endimais uni e si e ų anos, e em 1871 m. a limi ação de seu sa i aldos azia in luência nega i a à qualidade de es udos e adminis ação da ciência o ka ed as deixou pe sonalidades au o i e as, que subs i uí am silpneses cien is as (Костина, Куприянов 934 2017:). Como kad ų poli iką eigia y inėję his o iikai Ta jana Kos ina e Aleksejus Kup ijano as, Kazanės uni e si e as, em compa ação com Sank Pe e sbu g, Moscou e Do pa o (Ta u) al asosi mokyklomis, XIX a. 8-ąjį deš. mais sen iu a al a de especialis as de al a quali icação e jun o do dis i o educacional con iė ino oliun a is inho es ilos de ges ão de quad os (Костина, Куприянов 2017: 935). Po ou o lado, a uni e sidade mui o e enujino su elkė libe alių pažiū ų pažangią mokslo bend uomenę. No en an o, a mais impo an e conquis a do no o modelo da uni e sidade oi sa i alda o pode de pala a decisi o da adminis ação in e na de ciência e es udos inha o ei o da uni e sidade e a ele subo dinados ó gãos colegialūs (Conselho da Uni e sidade, conselho e ibunal). A compe ência de decisão sob e publicações cien í icas pe encia ao conselho da Uni e sidade, cuja p esidência e a o ei o , e memb os odos os o diná ios e ex ao diná ios p o esso es (Зайцева 2018: 218 219). Os abalhos acadêmicos a alia am e sob e sua adequação publica esęs a a assembleia da aculdade, que compôs o decano e p o esso es da aculdade (Загоскин, ed., 1900: 9, 1216). A igos A icles 203 / An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje ideologiniai kon eks ai Tad i mãos Juškų p imei os manusc i os de canções p o esso io J. Baudouino de Cou enay p o isão p imei o caiu em Is o ijas- ilologias akul e o1 dekano Nikolajaus Buličiaus mãos. Ne ukus sem quaisque obs áculos p imei a p imei a publicação de qua o de li uânicas liaudies daíns publicação la ynų aidynu Lie u iškos dajnos, su aši os pa An aną Juške ičę oi publicada m. 1878 no maiobi no numbe o he Impe ial Kazanė uni e si e o žinių i mokslo už ašų (Mockus 2003: 108109). Tokį g ei ą e palankas decisão caninas imp imi di i o iginalias, e não ki ilika, acei ou neeilines biog a ia pe sonalidade. Em Kazan, c iado e no local uni e si a e iloso ia es udija os N. Buličiaus (g. 1824) mundialėžiū ą su o ma o ikslingas domėjimasis p ancūzų u opinio socialismo doc ina, 1848 m. acon ecimen os da e olução ancesa e Nau ų pa asa io idėjomis bem como comunic a ão com polkų poli iniais em iniais. Doando sendo de in e e cinquen a anos ele luen emen e ala a polkiškai, conhecia Adomo Micke ičiaus ob a, memo inai mokėjo quase oda a pa e do poema Vėlinė, ci a a um signi ican eíssimos poe as ob as Poną Tadą (Булич 1903: 745), a a és do qual solida izuo is su als ybingumo a kū imą puoselėjančiomis lenkų, lie u ių, bal- inha opo unidade en ende Abiejų Tau ų Respublikos esmę i a usių, uk ainiečių au omis. Du an e os anos de es udos ele e e que comunica e discu i sob e Spinozos iloso iná sis ema com Kazanėje di ei o es udija osu Le u Tols ojumi, pe eni i à uni e sidade Mosco a uma companhia sec e a Kazanės s uden ų biblio eka, colabo adamen e à o ganização libe nikų Žemė i na od ė, uni -se com Aleksand o Ge ceno įs eig o an imona chis inių pažiū ų laik aščio Va pas edakcija. 1845 m. apgynęs disse ação sob e iloso ia de F ied ich Schelling, ele ing essou em uni e si pedagogų g e as e o nou-se a o i o dos es udan es, ep esen ando a me odologia das escolas eu opeias ociden ais. Depois de uma pales a (1859 m.), eceukusios es udan es das aud ingas o ações, adminis ação da uni e sidade es e inciden e o a ou como sé ą iolação de o dem: po aplodismen us a é no e es udan es o am emo idos, de ca gos. Na Uni e sidade de Kazanês es es acon ecimen os chamam Buličiaus caso, e o p óp io p o esso au obiog a iaí os lemb ou como o mais di ícil pe íodo de ida: pa ies N. Buličiaus epu acija pašlijo, kol po kelių mėnesių į ampos, 1860 m. a- sa io mėnesį, jis už kenksmingos k yp ies paskai as bu o a leis as iš p o eso iaus Mane zág iu o e í el mais uma indignação pública; e a di ícil i e , e ambém abalha ambém (Венгеров, ed., 1904: 128). Me us ele passou em Sank Pe e bu ge, onde ęsê o cien í ico abalho, sua ėjo com a ciência ussa acadêmia Rusų 1 His o ijos- ilologijos akul e as ís eig as m. 1863 sob a lide ança de Alexande II ap o adosis Bend ais dos es a u os das uni e sidades impe a o iškės da Rússia (Зайцева 2016: 214229). His ó icas- ilologia aculdade ca ed os: Filoso ia, Klasikinės ilologias, Lyginamosios kalbo y os e sansk i o idiomas, Rusų kalbos i li e a ū os, Sla ų ilologijos, Visuo inės is o ijos, Rusų is o ijos, Vaka ų Eu opos li e a ū os, Bažnyčios is o ijos, Meno eo ijos i is o ijos (Загоскин 1900: 9, 163165). MARGARITA MATULYTĖ 204 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI kalbos i li e a ū os sky iaus ado u Jako u G o u, Pe e bu go uni e si e o p o- eso iumi Izmailu S ezne skiu, que imp udos p oibição em início di e amen e cuida a Li u iškų leidinių la yniškais ašmenimis publika imu. m. N. Buličius įžo em Kazanę e po mencionada uni e sidade pe a kas espčiai kilo ca ei as escal ais: seu pažiū os e nuodėminga p aei is nesu ukdė ês ezes se изel u Is o ijos- ilologijos dekanu (18621864, 18751878, 18811882), 18611871) e mesmo p o- ec o (18621885) unções. a o á el ci cuns ância, lançando em p essão a as p imei as canções, que Mokslo zap ašų edi o iumu naquele momen o (nuo 1874 a 1883 m.) abalha a jo ens (36 anos) p o esso de di ei o Adol as Osipo s (g. 1842), o iginá io da p o íncia de Podolesa, moléssese Va sú os Kilmingų ins i u e, es udija o di ei o nas uni e sidades de Heidelbe go e Do pa o, adqui indo o g au de dou o em di ei o e a pa i de 1869 ęsęsė ka ę in e nacional dos di ei os polí icos e ci is na Uni e sidade de Kazan (Zaśgoskin, ed., 1900: 112). Pa ece-me que o in elec ualus libe alių pažiū ų decano, ap o ei ando-se susiklosčiusia si uação e, na u almen e, di ei o p e is o nos es a u os da uni e sidade ao con eúdo das publicações aplica apenas a censū u2 in e na, decisão p endeu sem hesi a . Sudė ing mais klos ėsi pos e io i mão de Juškų canções abalho edi ybino. Pa agin as N. Buličiaus não pa a e lançados o mais comple o conjun o de canções, J. Juška em b e e (1878 m. dezemb o mês) no amen e eco eu a J. Baudouinou de Cou enay, que es e in e mediininkau ų ajudassem na publicação cien í ica da uni e sidade publica pelo menos pa e de 170 p epa adas canções, que A. Juška su inko Pušalo o e Veliuonos apolinkėse. P incipal e J. Juškos, e J. Baudouin de Cou enay a gumen o sob e au en icos ex os (issaugan a mę i aidyną) ma é ia de publicação oi signi icância compa a i amaja alo i a e imp imição J. Juškos iančiam uni e si e ui aip pa bu o s a bu (Mockus 2003). con a, casinius inanus di icumus pa iŠį ka ą Juškų lie u ių liaudies da usų leidybos klausimus sp endė m. 1877 se emb o mês de 1877 de N. Buličo p o esso de his ó ia da aculdade de His ó ia- ilologia, e nog a as, Pa olgio Kolos (Fi , 1866, ed., 1900: 56). Conside s an inho conjun o nas sessões inham que pa icipa p o esso es de linguo y os compa a ó ia Janas Baudouins de Cou enay e Nikolajus K uše skis, usų ilologia p o esso Nikolajus Buličius, g eikų ilologia p o esso Dmi ijus Beliaje s, sla ų ilologia p o esso Memo iusnonas Pe o skis. Decisão lemicien es especialis as b anduolį cons i uí am p og essy ios ling is ineska escola p adininkai, p io i ão eikę mokslui. J. Baudouino de Cou enay e seu 2 Bend ų Rusijos impe a o iškųjų uni e si e ų įs a ų 128 pa ag a e cons a que uni e si e as êm sua censū a, aplicada a eses, conside ações e ou os seus publicados ob as de con eúdo cien í ico-li e a ú ico e cole ões (Университетский устав 1863: 55, 108). A igos A icles 205 / An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje ideologiniai kon eks ai discípulo e colega N. K uše skio de aspec os psicológicos e sociológicos da linguagem o na am-se undamen ais não só Kazanesa escola de linguís ica, que oi o ien ada à eó ica do enômeno uncionamen o da linguagem análise (Андрамонова 2002: 3542), mas e lėmė mudanças da linguís ica mundial (Якобсон 1985: 331). on e de Tokyo o alo cien í ico pe ei amen e en endido e seus colegas: N. Buličius (Загоскин, ed., 1900: 36), pesquisado de línguas e li e a u as g egas an igas, sua posição cla amen e exp essando pela p imei a solução, D. Beliaje s (g. 1846) (Загоскин, ed., 1900: 37), que acabou de ol a dos cen os cul u ais eu opeus (žinių įgijęs Leipcigo uni e si e e, Pa is, Roma, Flo ença, Neapol e museus e biblio ecas), apsigyn disse ação Eu ipidė ema de isão do mundo (Бессляев 1878) e ecebeu o g au de p o esso ; M. Pe o skis (Загоскин, ed., 1900: 48), cien is a de o igem polkų, um dos mais b ilhan es XIX a. sla is as, a ibuído a sla o ilams, po ém não endo nei eligiões, nem his ó icas disposições, nem o mais xo inis os ins inc os (Корсаков: 264; Лаптева 2003: 152), ensinou na Uni e sidade de Kazan 1912 Sla s li e a u a e línguas, puikiai išmanęs Czechs, bulga os, polkų, se bų, c oa ų e ou as nações eu opeias. Ano A. Mockaus, in es igandoėjusio a chi inius on es, aculdade in e essėjosi possibilidade à publicação língua li uãs p idė i e imą į usų kalbą (Mockus 2003: 110). No en an o, de ido a seny o idade e al a de empo Juškoms nãoús ico oma al abalho mais a essa ques ão neg įž a, e sob e ki iliką nem sežmin a. 1879 m. mês de ma ço Uni e si e o conselho de ap esen ado conside a a coleção de canções, J. Baudouins de Cou enay já no p óximo dia conselho p opôs ao p og ama de examinos magis o da His o ijas- ilologia aculdade inclui línguas li uãs, como an aeilį assun o. A. Mockaus opinou, isso oi p o esso us passo akcen uo i dainų leidinio, kaip šal inio, po eikį ne ik mokslui, be i s udijoms (Mockus 2003: 111). Uni e si e o a yba i pi miausia jai ado a ęs ek o ius es a égico siekė Eug a as Osokinas (Загоскин, ed., 1900: 112), p o esso de economia polí ica, di ei o e inanças his o iado , eu opie iško išsila inimo (não ez ealiza a em longaikes s ažuo es ao es angeí) e amplos pažiū ų asmenybė, nep ieš a a o, que a língua li uanas osse incluída no p og ama da uni e sidade (p imei o caso na p á ica acadêmica do impé io usso), e Juškoms concedeu pe missão pa a imp ensdi a dainas sem ins uções. Įpusėjusius spaus u ėje dainyno publicação abalhos suspendeu Kazanės cenzo iaus Se gejaus Špile skio (Загоскин, ed., 1900: 119), ao qual alcançou in o mação sob e uni e si e e pe mi ama lie u išką li e a ū ą, o icialmen e pa eikš as d audimen o. Publicação e a ês cenzó io Kazanê conhecido ad ogado, ex-p o esso uni e si á io, undado da Sociedade de A queologia, his ó ia e e nog a ia (Шпилевский), au o de mui os a igos da e is a ema da his ó ia (Катанов 1907) unciona inalmen e não pôde não eagi à eclamação, po ém sua decisão nega i a ambém não undamen ou e abe amen e nenu odê a azão (daino MARGARITA MATULYTĖ 206 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI imp ensada le as la ynas), e e i amen e en endendo que, segundo es a us, ele não em pode es de kiš is em in e nos assun os de ciência da uni e sidade. O p ocesso du ou odos os anos desde 1878 m. dezemb o a é 1879 m. mês de dezemb o (Mockus 2003: 109124), a é inalmen e após a His ó ia- ilologia da Faculdade es abelecidas posições i mes e J. Baudouino de Cou enay a gumen adas, que censo ia iola os es a u os da uni e sidade, as canções li uanias imp imiam a abêcêlo cien í ico, além disso, os assun os da ciência em la iniço já o am publicados e ou as publicações, a Uni e sidade decidiu ap esen á-se e ap oba a li uãs da publybayn lo as abêcêlo 1882 m. Na u almen e, nemaž in luência ao lo am decisão ez da Academia de Ciências da Rússia 1865 m abc To ynsle publicados (Donale, Lias, ca as) (Donalei is e Liaudies) cuja publicação oi econhecida como c í ica. À pe gun a e o ica le an ada pelo au o anônimo, po que Sank Pe e bu ge po usos dinhei o edi e um edicin a indi o lenkiškomis, e não usiškomis li e ām (Голос... 1865), eaguodama edi o ia ap esen ou s a ių a gumen s: ex os com especialmen e compa iu o diccioná io das línguas Li uãs omečius p epa ou p o esso Augus as Schleiche is, comp eendendo a publicação linguís ica e e nologica poemos; es e abalho é a ase p epa a ó ia do cien is a começė ų de pesquisa de linguo i a compa ada, co esponden es aos obje i os da academia: Pasauliniai linguo y os conquis as amp amen e elacionados com a Rússia signi ica i os in e esais y inė i inių laikų pasaulio y imams (Об издании... 1866: 6162). A maio nuopelnai nes e b eakžyje cabea lie u ių e nosą, labai a imą sla ų au oms i labai s a bų usų–sla ų p iešis o- J. Baudouinui de Cou enay be cien í ico engažuo umo, p o esso iaus posição lėmė e pá ias. Ele nunca econheceu a p oibição da imp ensa li uana e da linguagem disc iminação sua isão exp essou em abalho Li u ians abėcėlės p oblema no Es ado usso e sua solução (Baudouin de Cou enay 1904), e elação com a es a al línguas uncionamen o egulamen o decla ou em conside ações sob e Nacional e e i o ial au ônomo sinal abe amen e e isiona iamen e pasisakê con a al polí ica de colonização de pequenas nações do impé io usso: Qual das g andes gen es c iou, se é ealmen e a sua c iada? C iado gigan esniška p isão não só pa a odos os ou os gen es e nações, mas ambém e p čiai usų nau a, p isão, que ago a demiaunan p ecisa an o es o çosos e í imas, e ainda ques ão, se consegui á des ui es a p isão de modo que jun o com ele ambém nãop ag ų e odo nelem as usiškas als ybingumas (Бодуэн де Куртенэ 1913: 56). Além disso, como jus amen e nesses li os olcló icos li uanos em Kazan (1880 1882 m.) as unções de ei o da uni e sidade ėjo p o esso de medicina Nikolajus A igos A icles 207 / An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje ideologiniai kon eks ai Kowalewskis, ex- iloma os companhia de ma io, exm inio Kazanėje Józe o Kowalewskio sãos. Adminis ação Uni e si e o e cien is as man i e am-se de um só: nãosuleido poli ico do seus egulamen os de a i idades e apgynê in e essesus cien í icos. KAZANS KRAŠTO KRIKŠČIONIZIMAS IRUSIFIKAVIMAS: SOCSLO IR POLITIKOS SVEIKA Fa o á el coincidência, que os i mãos Juškų p epa o cole ão de canções liaudies li uanas não pa icipou islamologis a, ilólogo Nikolajus Ilminskis, ex-p o esso da Faculdade de His o ijas- ilologia, que em 1872 m. ensinou uni e si e e u co- o o ių, desde 1861 m. ėjęs e desde 1867 m. Mokslo zá ašų edi o as. Uni e si á ele deixou em 1872, ecebendo designação pa a di igi o seminá io de p o esso es de Kazanês (Загоскин, ed., 1900: 41). 1875 m. J. Juškai chegando em Kazanę, N. Ilminskis já e a bem conhecido na academica local como eó ico e p a ican e da ki ilização. m. N. Ilminskis jun amen e com o local misionie iaujancíco sace do e Vasilij Timo eje u emi iu o p imei o k ešenams (k isš y iem o o iams) elemen o ių ki ilika (Букварь... 1862 1862). Tom is des e abalho iu k das línguas g upo sin aksês conheco á e e imologá N. Ilminskį incen i ou não só in e esses cien í icos, mas e do es ado poli ical obje i os: Rússia his ó ica con li os com O da Dou ada expe iências e pos e io es elações su o o iais plė o ė, Vidu inio Pa olgio egione papli usio islamo į akos ma- žinimas (Ильминский 2011: 11–13). Mokslininko pas angos pi miausia bu o di ecionadas em k ešenam des inadas à li e a u a eligiosa acessibilidade e comp eensamidade. Ele p opôs não só enuncia à g a ica á abe, mas e ci ilika p epa ados ex os usa šnekamąją o o ių linguagem, que, p ese a a au en išką pasaulėjau ą, explicionišką pala a ansmi ik ų a imesnėmis asociacijomis, sub ilmen e e mais (Исхаков 2015: 319). To o ių línguas a abų aš o, como e lie u ių línguas la yniškos aš ijos, ansli e ação ki ilika sie inas com e ninės kul ū os asimilia im e musulmanų kon esijos kei imu į s ačia ikybę. Adap ada aos o o ianos ba is ados do Medi ínio Pa olgio Ilminskio abėcėlė se nauja a é šiol, embo a en ymų passa pa a le as la inas e á abes enha sido não um3. Pode-se a i ma que XIX a. yko segundo humani á io 3 1999 m. Ta a s ano República Conselho de Es ado (Государственный Совет Республики Татарстан) adop ou a lei sob e a passagem ao o o ių aidyno la ynų g a ikos pag indu (Закон Республики Татарстан от 15 сентября 1999 г. № 2352 О восстановлении татарского al abe a em base da g á ica la ina), que en ou em igo a pa i de 2001., e a e o ma de ia se ealizada a é 2011., po ém o cump imen o des a lei oi suspenso em 2002. Fede ação da Rússia MARGARITA MATULYTĖ 214 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI Po ou o lado, he Cy illic ansli e a ion o he sc ip s o he na ions colonised by he Empi e is associa ed wi h he p ocesses o es ablishing he iden i y loyal o he Tsa is go e nmen and supp essing he opposi ion. Du an e a implemen ação do Cy illic sc ip in he No hwes e n K ai he i s and o emos e o s we e placed in o dis ancing Li huanian cul u e om he Poles who we e nou ishing he idea o he ees ablishmen o he PolishLi huanian Commonweal h. Meanwhile, in he case o he T ans olga Region i mean he educ ion o he in luence o he O oman Empi e, he cen e o Islam. Thus, he publishing o Li huanian olklo e in Kazan, which was dis an om he sociocul u al ho bed (Li huania) and poli ical cen e (Sain Pe e sbu g), was ega ded as a solely schola ly p ojec . Į eik a 2019 m. 1 de se emb o d. MARGARITA MATULYTĖ Lie u os kul ū os y imų ins i u as Sal oniškių g. 58, LT-08105 Vilnius, Lie u a ma ga i [email p o ec ed]