scieee Open visual document viewer

Žodžio „augalas“ samprata (remiantis studentų apklausa)

Anželika Gaidienė; Danutė Liutkevičienė

Abstract

    Lithuanian explanatory dictionaries (Dictionary of Modern Lithuanian, Dictionary of the Lithuanian Language) usually define the word augalas (plant) as a botanical term by mentioning its essential features: ‘organism’, which feeds on ‘inorganic nutrients’ and requires ‘the energy of light’. However, augalas is not only a term but also a daily, usual word, which explanatory dictionaries could also define in a more mundane manner by recording its typical features, typical members of the category, etc. to make it easier for dictionary readers to understand it. To find out how the word augalas is understood, which features are more important and easily recognizable and which are less important, a student survey was conducted the findings of which could be of help in supplementing the traditional (more scientific) definition of the term augalas with more typical features.

Full text

S aipsniai / A icles 93 ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as As di eções de pesquisas acadêmicas: lexicog a ia, semân ica, lexicologia. DOI: h ps://doi.o g/10.35321all82-05 ZODŽIO AUGALAS SAMPRATA (REMIANTIS STUDENT APLAUSOS) Concep o he Wo d augalas (Based on S uden Su ey) ANOTACIA Línguas aiškinamieji joodynai (Daba inės lie u ių kalbos žodynas, Lie u ių kalbos žodynas) a pala a plan a ge almen e de ineja como bo anikos e miną mencendo seus essenciais a ibu os ‘o ganizmas, min an is ‘neo ganinėmis medžiagomis, ao qual essencial ‘š iesos ene gija. No en an o plan a é não só e mo, mas e diá io, habi ual pala a, que o aiškinamieji ocodynai pode ia de ini e bui iškiau, iksuodami ipiškus seus sinais, ipiškus ca ego ia memb os e e c., que o lei o do dicioná io es a pala a osse mais acilmen e pe cebido. Visi ando mais de alhadamen e esnag ina , como pe cebe-se a pala a plan a, que seus sinais são mais impo an es e acilmen e econhecí eis, e que são não ão impo an es, oi ealizada uma apelação de es udan es, cujos esul ados pode iam apildy i a plan a adicional (mais cien í ica) de inição pa a ajuda ipikes mais sinais. ESMINIAI VOODŽIAI: apelação, signi icação, ipiškiausias sinais, de inição, e mo, plan a. ANNOTATION Li huanian explana o y dic iona ies (Dic iona y o Mode n Li huanian, Dic iona y o he Li huanian Language) ge almen e de ine he wo d plan aas (plan ) as a bo anical e m by men ioning i s essen ial ea u es: ‘o ganism, which eeds on ‘ino ganic nu ien s and equi es ‘ he ene gy o ligh . Howe e , plan ais is no only a e m bu also a daily, usual wo d, which explana o y dic iona ies could also de ine in a mo e mundane manne by eco ding i s ypical ea u es, ypical membe s o he ca ego y, e c. o make i easie o dic iona y eade s ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 94 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII o unde s and i . To ind ou how he wo d augalas is unde s ood, which ea u es a e mo e impo an and easily ecognizable and which a e less impo an , a s uden su ey was conduc ed he indings o which could be o help in supplemen ing he adi ional (mo e sciKEYWORDS: su ey, meaning, mos ypical ea u e, en i ic) de ini ion o he e m augalas wi h mo e ypical ea u es. de ini ion, e m, plan . ĮVADINS PASTABOS Es e a igo é au o es de a igos ciclo, des i o a plan a e a alguns conc e mo Bend inė kalba lie u ių kalbos žodyne: augalai i gy ūnai publicado na Bend inė mokslo čių augalų samp a ai i i, dalis. Pi mas iš ciklo s aipsnis „Reikšmių apib ėži- žu nale (T. 90, 2017). Mencionado obje i o do a igo oi peculia umus Bend inės lie u ių kalbos žodyne ( oliau BŽ) e ap esen a p opos as sob e es es e ou os nomes daquela á ea de inições ap a i pasi ink ų augalus i gy ūnus pa adinančių žodžių eikšmių apib ėžimo o mulamen o. Um dos assun os do a igo oi de e mina , qualõs de inição de signi icados da pala a adicional ou kogni y inės ge almen e man ém-se BŽ de inindo comuns ca ego ias de plan as e animais nomes e a essas ca ego ias pe encen es animais (naminiais animais, á o es, u os e k .) e compa á-los com ou as de inições de diccioná ios de línguas li uanias, inglesas e usas. Ou a impo an e a e a do a igo oi examina , quais a ibu os ge almen e se escolhem BŽ de inindo pala as plan as1 e animal. Pa eceu, alando sob e plan a, que BŽ au o es escolhe am a adicional (mais cien í ica) dessas pala as de inições signi ica i as (como e DŽ7i, LKŽe e maio ia analisou ingles e usas línguas dicioná ios). BŽ ixam-se es es a ibu os da plan a: ‘o ganismo, min a ‘com ma é ias ino gânicas, necessá ia ‘ene gia de luz. Foi acessia à conclusão, que espécies de plan as na na u eza conhecida mui o mui o, po an o, ma y , se ia complicado es e pala a de ini po , po exemplo, izkilíssimos seus ipinių memb os a ibu os. A ciência bo ânica em mui o expandido sis ema e minológico, po isso pode se que os diccioná ios aiškinamieji das línguas li uãs de inêždes as pala as pe encen es a es a á ea mui as ezes baseiam-se do cien í ico ca ego izamen o (mokslinės nomenkla ū os) elemen os, mencendo ealijos pe encimen o a á ios einos, amílias, gen ims e e c., embo a [ ]ienas dos nių y a padė i žodyno skai y ojui a pažin i žodžiais žymimų ka ego ijų a s o us p incipais da de inição léxicog á ica da da i ik o ėje (Mikulskas 2009: 72). P ak ika de ini i bo anikos s i as pala as aiškinamuosiuose žodynuose kaip e minus a si ado nuo seno. 1 Remiamasi da nepaskelb u BŽ ank aščiu. S aipsniai / A icles 95 Žodžio augalas samp a a ( emian is s uden ų apklausa) Em enciclopédias da língua Li uânia, plan a é de inida mui o cien í icamen e, minin á ios e minos cien í icos do campo da bo ânica, plg.: plan as são o ganismos i os, cujas ląs elės pa edes o mam-se de celulozės2 e cujos mais al os ipos êm o mas umlį, šaknį e de ma é ia ino gânica o mam ma é ia o gânica, i. y. au o o iamen e (LE 1953: 392). Às ezes a de inição de plan a limi a-se menin sua pe ença a ce a ealis á (pelo pênal i a dis inção en e plan a e animal), plg.: plan as, o ganismos, o mando uma de duas ealys icas do mundo i o ( egnum ege abile; segunda ealys ė animais) (LTE 1976: 445); Plan as, o ganismos que compõem uma das duas mais impo an es i ao pasaup iklausymą a um ce o lio ka alysčių“ (ŽŪE 1998: 121). VLEe augalas aip pa apib ėžiamas minin jo einoimis e, plg.: o ganismos que compõem o eino das plan as (Regnum plan ae, Regnum ege abile)“3. nos dicioná ios de e mos da língua li uana (e em á ios es a u os) de inindo plan a ixa-se es es seus a ibu os ‘mi eba com ma é ias ino gânicas (aos con á ios aos animais, que p.p . alimen am com ma é ias o gânicas) e habilidade de ealiza o osín ese, pg.: O ganismo de o mas de ma é ia i a que exis em na e a, que men a com ma é ias ino gânicas e pa a o c escimen o u iliza p incipalmen e a ene gia da luz (Sliesa a ičius, Lazauskas, S anys, Keynes, Klimo ienė 2010); ainda plg.: 1. Daugialąs is o ganismo execu ado o ozin ezę ou suas pa es <...>, incluindo semen es, des inado a sėjai. 2. Daugialąs is o ganismo de ealização o ozin ezę ou suas pa es, incluindo š iežius isius e semen es (Li u os Respublikos i osani a ijos įs a ymo pakei imo įs a ymas; Lie u os Respublikos augalų apsaugos įs a ymo pakei imo įs a ymas įs a ymas). Palyginos de inição de plan a, ap esen ada enciclopedias da língua li uânica e e mos de diccioná ios, pode-se a i ma que lii uãs linguagem aiškinamieji joodynai (DŽ7i, LKŽe) a pala a plan a de inežia como e miną mencendo seus essenciais a ibu os ‘o ganizmas, men an is ‘neo ganicas ma é ias, ao qual essencial ‘lhos ene gia. De e ia en a iza -se que plan a é não só e mo, mas e co idiano, habi ual pala a, que o aškinamieji ocodyna pode iam de ini e bui iškiau, iksuoda ojui es a pala a se ia mi ipiškus jo požymius, ipiškus ka ego ijos na ius i pan., kad žodyno skai y- mais acilmen e comp eendida. Como Aloyzas Guda ičius a i ma (2009: 78), [p]a ikimas de inições de signi ica i os da ma é ia o necem associações ocodynai <...>. In o man ų sin agminės eações em dadas pala as con i ma o es sememų seman inį yšį, po emani, e bend ų semų bu imą. Assim, buscando mais de alhadamen e esnag ina , como pe cebido plan a, que seus a ibu os são mais impo an es e acilmen e econhecí eis, e que são não ão impo an es, 2 Rašoma como o iginale. 3 Mais amplamen e s . VLEe plan as: h ps://www. le.l /S aipsnis/augalai-66752. ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 96 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII oi decidida ealiza s uden ų4 enques a, cujos esul ados, espe a-se, ajuda á a apildy i a plan a adicional (mais cien í ica) de iniçãoí ipiškesniais sinais. O obje i o des e a igo examina a pala a plan ais pe cepção baseada em pesquisa dos es udan es. A igo são le an adas a e as: 1) iden i ica , classi ica e discu i os aços da plan a, cap ados nas espos as dos es udan es; 2) baseados nos dados da enque e ap esen adas p opos as quan o à de inição do signi icado des a pala a é cla i icada- jame Bend inės lie u ių kalbos žodyne. METODOLOGIA E TEORINS PRELAIDOS Do o al na enque e5 pa icipa am 1116 de di e en es pa opos e akul e as de es udan es da ijų Lie u os uni e si e ų – Vilniaus Gedimino echnikos uni e si e o, Mykolo Uni e sidade Rome io e Šiaulių Uni e sidade. Rep esen an es da di ecção de ciências exa as cons i uí am 30 p oc. de odos os enques ados, ep esen an es da di ecção de ciências sociais 61 p oc., ep esen an es da di ecção de ciências humani á ias 9 p oc. (plčiau consul e 1 abelę). Mulhe es cons i uí am 59 pe cen . (di eção de ciências sociais 85 pe cen ., di eção de ciências humanas 15 pe cen ., di eção de ciências p ecisas 0 pe cen .), homens 41 pe cen . de odos os en e is ados (di eção de ciências p ecisas ep esen an es 72 pe cen ., di eção de ciências sociais 28 pe cen ., di eção de ciências humanas 0 pe cen .). Mulhe es, que passa am in ância e p ecoce a ju en ude no campo, cons i uí am 23 po cen o. de odos apon ados mulhe es, homens 41 po cen o. de odos apon ados homens. Mulhe es, que passa am in ância e p ecoce a ju en ude na cidade, cons i uí am 77 po cen o. de odos apon ados mulhe es, homens 59 po cen o. de odos apon ados homens. 4 Os es udan es são escolhe po causa da composição di e sidade, po que podem ep esen a a oda a sociedade (Ru ko ska e k . 2017: 32). 5 Pesquisa ealizada em 2019 h. e e ei ogegužės mês. Au o ês since amen e ag adeceu Vilniaus Gedimino uni e sidade écnica p o esso es doc. d . Rasuolei Vlada skienei, Mykolo Rome io uni e si á ias p o esso as d . Ilonai Čiužauskai ei e Šiaulių uni e si á ia p o esso as doc. d . Jolan ai Vaskelienei, que ajuda am ealiza uma pesquisa de es udan es. 6 Como a i mam K is ina Ru ko ska, Ma ius Sme ona, I ena Sme onienė, [ ]o á se in es igadas g upos de es udan es, pelo menos 100 pessoas (Ru ko ska e k . 2017: 32). No deco e da in es igação en e is am mais de cem es udan es, pois expe iência au o es indica que ge almen e pa e dos dados é es agada es udan es de odo não espondem a pe gun as, a odas pe gun as espondem nežinau e e c. Decidiu-se deixa odos os ques ioná ios cujos dados não o am co ompidos, i. e. 111. A igos A icle 97 1 abela /. Responden es apa ilhamen o po sexo e Žodžio augalas samp a a ( emian is s uden ų apklausa) ciência di ecção, n . Ly is K yp is Mulhe es Homens Do o al de aldeia de cidade de aldeia de cidade Tiksliųjų mokslų di eção 0 0 11 22 33 Socialinių mokslų di eção 11 44 8 5 68 Humani a inių mokslų di eção 4 6 10 Do o al 65 Do o al 46 111 Pagal amžių mo e ys dažniausiai y a maždaug nuo 19 iki 25 me ų amžiaus, homens en e 18 e 25 anos de idade. E das mulhe es, e dos homens são mais elhos ( g. Tabelê 2). Tabela 2. Dis ibuição dos Responden es po e á ios Ly is K yp is Mulhe ys Hom ai Tí ulo das ciências 2123, 25, 41 Socialinių mokslų k yp is 19–23, 27–28 18–20 Humani á ias ciências 2225, 45 Do o al 111 esponden es O inqué i o oi o necido pe gun as de ipo abe o (um o al de 13), onde os esponden es inham de g a a a espos a au ônoma: 1. Nas suas pala as desc e a, o que Você é plan a. 2. Qual, em sua opinião, é a p incipal ca ac e ís ica de uma plan a? 3. Nomeie ou os aços da plan a. 4. Qual a pa e (o ganą) Você acha que de e e uma plan a pa a que ela possa se chamada de plan a? 5. Em que ocê acha que a plan a di e e do animal? 6. Em qual, sua opinião, e a em que uma plan a pode c esce ? 7. Acha Você que a plan a pode c esce em água? 8. Acha Você que odas as plan as são de co e de? 9. Acha Você que a plan a p ecisa de luz? 10. O que, Você acha, min a a plan a? 11. Você conhece o e mo o osín ese? Se sim, desc e a-o em suas p óp ias pala as. 12. A sua opinião é de que o cogumelo é uma plan a? 13. Quais é uma plan a mais ípisk pa a ocê? ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII Kaip ma y i, klausimai pa eik i nuo bend iausio, kai esponden ai u ėjo api- ca ac e iza , o que lhes é uma plan a, a é conc e e esnių, po exemplo, em que solo pode c esce a plan a; se a plan a pode c esce em água; se odas as plan as são de co e de e k . Pa a que os esponden es espondessem o mais de alhado possí el, as mesmas pe gun as o am ap esen adas po á ias ezes, só quan o di e en e o muladas. Po exemplo, ap esen a an as (Qual, Sua opinião, é o p incipal a ibu o de plan a?) e qua a (Qual a pa e (o ganą), Sua opinião, de e e uma plan a pa a que simai y a susiję, nes ikė asi, kad jų a sakymai bus panašūs, ačiau, kaip odo ezul a ai, aip nė a. Penk as klausimas (Kuo, Jūsų manymu, augalas ski iasi nuo a gen e possa chamá-la de plan a?) en e is as klaugy ūno?) enca egado com obje i o de escla ece , quais os p incipais ca ac e es dis in i os in adi ão esponden es, pois, p esumi elmen e, aqueles aços se iam não só dis inguamá eis, mas e mais ca ac e ís icos a plan a e animal. Sex a e sé ima ques ões são elacionadas p imei o caso ei au asi, em que em ge al e pėje pode c esce a plan a, an u ei au asi conc e amen e se a plan a pode c esce aquenyje. A oi a a ques ão em a e com a co da plan a, i. i. se odas as plan as são de co e de. Nona e décima ques ões da pesquisa elacionadas com a nu ição da plan a se à plan a necessá ia a luz e com que min a a plan a. Vienuolik as ques ão é de na u eza cien í ica, i. i. que ė a e i ica , se aos esponden es conhecidos o e mo o osin éses, po que aškinamieji li uãos pala as de linguagem pala a plan ais de inežia mencendo es e cien í ico e mą. A duodécima ques ão é ei a com o obje i o de escla ece , a qual einalis ei ou g upo os esponden es a ibuem cogumelos plan as ou k . Fo necendo illik ą pe gun a (Koks Jums é ipiškiausias augalas?) no ė a descob i , quais dos, espe adamen e, Li uânia c escen es plan as esponden es são ipiškiausi. Analisando e desc e endo dados de ques ioná ios as espos as dos esponden es inicialmen e o am esca adas po ciência di ecção, sexo e luga de ascensão, po ém cons a ou-se que ma cam de di e enças en e ap esen as espos as não. Foi decidida desc e e dados não di idindo de aco do mencionados c i é ios. Naqueles casos, quando esponden es, pe encen es a di e en es disciplinas cien í icas, espos as não coincidem, isso é ixada analisando a pe gun a. Apklausoje pa eik i duomenys bu o apdo o i ankiniu būdu. A sakymai pa- o nece numé ica e pe cen uale exp essão. Pa a a mesma pe gun a o necidas espos as o am di ididas po a ibu os, po exemplo, espos a plan a […] aiz endo ida em ais a ibu os ‘šaknis e ‘ i idade. Požymiai ag upados em maio es g upos (sob e elas esc e e-se abaixo) e dada a suas numé ica e pe cen ual k ieno požymio skliaus uose pa eik as skaičius odo, kiek ka ų požymis bu o exp essão. P iepa a ado espondendo à mesma pe gun a (p.ex., 54 de 81). Požymiai são o necidos meno ėjančia o dem. Assim con a os espos as à p imei aqua ada pe gun as. Respos as em penk ąšeš ą, dešim ą ienuolik ą e požymius, be nesug upuo i, nes šiuo a eju s a bu nus a y i, kokie požymiai elik ą pe gun as ambém desag upa em segundo y auja, e não es á ak ualu, a quais g upos elas pe encem. Sep in ode in o e A igos A icle 99 as espos as de dozenas pe gun as não di ididas segundo Žodžio augalas samp a a ( emian is s uden ų apklausa) a ibu os ( esponden es ge almen e ap esen a am a espos a sim ou não), po an o calculados o al pa a a mesma pe gun a espondidos pessoas do núme o. Segundo Rysza d Toka skyio (1993: 340341), as p op iedades da plan a, que são impo an es pa a o homem, podem se desag egadas em ês g upos: 1) p op iedades do ambien e (incluindo seu pe íodo de žydimen o, que é o mais impo an e ao desen ol imen o da plan a), 2) p op iedades ísicas e 3) p opósi o. P zemysławas Dębowiakas e Jadwiga Waniakowa (2019: 176) es udando seman ina de nomes de plan as7 mo i ação ap esen am al classi icação: 1) plan as de ínaizda (išo ė), 2) plan as de p op iedades, 3) luga de c escimen o de plan as e 4) des inação das plan as. Nus ačius aços da plan a, Зафиксированные в ответах студентов, можно выделить такие группы признаков: 1) растение в общем смысле, 2) внутренние признаки растения и 3) внешние признаки растения. Požymių plan a em sen ido ge al g upę inclui cien í icas classi icações (hipe oniminės) concei os, po exemplo, o ganismo, pa e da na u eza, ka alys ė e pan. Ca ac e ís icas in e nas de plan a aqueles aços que não se elacionam com egimoio de plan as, e e elam suas in e nas com p ocesso de c escimen o, ege a ie e, alimen ação, cân a a8 de gânglios e e c. elacionadas p op iedades, ex.: ‘dauginaçãois, ‘augimas, ‘ o osin ezė e e c. (plačiau e 3 abelê). Esses a ibu os no a igo a ibuem-se cien í icos, pois e le em conhecimen os cien í icos sob e a gimuoju, ly ėjimo, uodžiamuoju a k . būdais, p z.: ‘spal a’, ‘k apas’, ‘o ganai’ plan a. Ex e nos aços de plan a são chamados aqueles aços, que são pe cebidos, jun ados e- (‘šaknys, ‘s iebas (ko as)) e e c. (plačiau ž . 3 abelę). Es es sinais, de ou a o ma não- gu idiniai, emiasi labiau kasdieniniu, asmeniniu augalo pažinimu i pa y imu. 3 len elė. Augalo požymiai, dažnai iksuojami esponden ų a sakymuose POŽYMIŲ GRUPĖS AUGALO POŽYMIAI A plan a ‘o ganismo no sen ido gené ico 7 A pala a plan ais nos abalhos dos kalbininkų li uãos maio da a enção não sulaukęs. Pasqui ada á ios a igos sob e nomes de plan as indi iduais, po exemplo, Au elija G i ėnienė y ė žibuoklės (2014), she mukšnio (2016) imagens, Rū a Kazlauskai ė analisou žydinčios aguonos (2010), žydinčios saulėg ąžos imagens (2014), Sil ija Papau ėly ė es udou a pala a associações de madei a k ą (2011) e ques ão. 8 Po que su gi ia, Galalo ląs a a é a ibuída a sinais in e nos (não ex e nos) de plan as. Tokį ce nimen o lemb ou isso, que a plan a ląs elės sanda os não e a olho nu, ela de e minada in es igando ela cien í ickai. ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII POŽYMIŲ GRUPS AUGALO POŽYMIAI Ca ac e ís - icas in e nas da plan a ‘ciclo de ida ‘pagamen o ‘aumen o ‘mo is ‘ eno ação ‘mi yba ‘saulė ‘áduo (d ėgmė) "ma é ias ino gânicas ‘mais ingumas ‘ o osín ese ‘o as ‘gaminha ‘ espeição ‘aguga ie ê ‘ląs elės sanda a Exo inais de plan a požymiai ‘o ganai ‘šaknys ‘s iebas (ko as) ‘lapai spygliai / ‘xiedas, lo escimen o ‘kamienas ‘ isius ‘spal a ‘k apas ‘g ožis, puošmena’ Me odos de pesquisa: seman inė analizė, compa a amasis, compu ação, pesquisasų. STUDENT APLUAUSOS REZULTAT ANALIS Respondendo à p imei a pe gun a do inqué i o SAVAIS VOZŽIAIS APIBÚDINkITE, kAS JUMS YRA AUGALAS os esponden es indica am p incipalmen e o que é uma plan a em sen ido ge al (81, i.e. 36 % de odos os aços). Responden es plan a mais equen emen e9 9 Aiškinamieji lie u ių (DŽ7i, LKŽe), ingles (MERRIAM-WEBSTER, OXFORD, MACMILLAN, galas ambém COLLINS, CAMBRIDGE) i usų (СЕМ, МАКС, ТСОШ) kalbų žodynai apib ėždami žodį au- p incipalmen e indica que ele é ‘ i o (plačiau ž . Gaidienė, Liu ke ičienė 2017: 11–14). Os a igos A icles 101 são ‘o ganizmas (54 de 81), de modo que, i as10, plg. espos as: Žodžio augalas samp a a ( emian is s uden ų apklausa) i as o ganismo /; um o ganismo i o, sensí el; o ganismo em c escimen o; g upo o ganismos; meia su ė imo i o; o ganismo que encon amos na na u eza; i o; ida; o ma de ida; i aas is de o igem ege al; símbolo da ida. Ou os esponden es esponde am que a plan a é ‘pa e da na u eza (11 de 81), ex.: na u eza; pa e da na u eza; odo, es ando na na u eza. Pode aze -se suposição de que u e ada em men e bi oji (o ganinė) na u eza11. Rčiau (16 de 81) a plan a oi desc i a como ‘daik as, ‘objec as, ‘elemen as, ‘dalykas e k . Em espos a à p imei a pe gun a, os esponden es dão conside á el a enção e aos aços in e nos da plan a (102, i.e. 45 % de odos os aços) acen uando-a, como e qualque ou a c ia u a i a, ‘ciclo de ida (23 de 102): (a) ‘dauginaçãosi (besidaugan e; de semen e e oluído; ep oduz-se apenas em modos ca ac e ís icos das plan as; pode ep oduzi -se); b) ‘augimen o (c ecendo; c esce; que c esce; capaca sac a ; cons an emen e c esce); (c) ‘mo į (depois quan o empo numi š a) e d) ‘a senujimen o (a senujinan e; a gims an is). Também os esponden es mini plan a ‘mi enbą (21 de 102) pa a a ida sus en á ica da plan a é necessá ia: a) ‘luminosa ene gia ( i ência depende de luz; eage à luz; lhe é necessá ia a luz sola ), b) ‘água (d ėgmė) e c) que a a és da aiz ele abso e ‘ino gânicos ma e iais. Kêle esponden es esponde am que a plan a sua ida sus en a consumindo ma e iais o gânicos e ino gânicos e que a plan a se alimen a de ma e iais. As úl imas espos as não são o almen e p ecisas, pois as subs âncias podem se o gânicas e ino gânicas, e as plan as são p incipalmen e p odu o es de ma e iais o gânicos (a pa i de compos os ino gânicos sin e iza ma é ias o gânicas). A alimen ação pa yzdžiui, abzdžiaėdžiai augalai, ku ie min a smulkiais gy ūnais ( abzdžiais, ege al com ma é ias o gânicas não é ípica, po ém exis e na na u eza de ais plan as, o ais, e c.)12. Hou e e espos as elacionadas com a ‘nu ição de ege ais, ex: nu i i o pa a inse os; comida. Os esponden es ainda mini ‘ o osin ezę13 (19 de 102) ( o ei sob e o osin ezę e décimo p imei o ques ionamen o) e ‘auga ie ę (18 de 102). F equen emen e indica-se que a plan a pode c esce em á ios e enos e a, solo, água, em ce os casos ap esen a-se conc e o local de c escimen o da plan a miške, me oje, e c. 10 O ganismo i a essência, exis indo capaz de exis i sa a ankiamen e animais ou plan a (BŽ). 11 Plg. na u eza é ida, que exis e, excep o sociedade. Di ide-se não oji, ou neo ganigam a-102872). nė, gam a i gy oji, a ba o ganinė, gam a“ (plačiau ž . VLEe: h ps://www. le.l /S aipsnis/ 12 Mais amplamen e s . VLEe abzdžiaėdžiai plan as: h ps:www. le.l /S aipsnis/ abzdziaedziai-augalai- 98590. 13 Fo osín ese p ocesso, quando o ganismos (plan as con idas clo o ilo, e des e pu pu inas bac é ias) de al a alo ene gé ica compos os de sín ese usa egime da pa e do espec o Soles ene gia (plačiau e VLEe: h ps://www. le.l /S aipsnis o osin eze-41233). ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 108 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII espondeu que a plan a pode c esce em água (104, i. i. 94%), plg.: sim, po exemplo, álblia; sim, po exemplo, algas ma inhas; sim, essas plan as chamam almbliais. Também oi epliusių que a plan a não pode c esce em água (5, i. e. 4 %. Ou as opções de espos as: e sim, e não (1, i. e. 1 %); acho que alguns podem (1, i.e. 1%). Como sabe, as plan as podem c esce na água, plg. plan as aquá icas ( andens lelijos22, lo osai23). Responden es espondendo a pe gun a sim, as plan as podem c esce na água equen emen e mini dumblius. No en an o, en a iza-se que segundo a no a classi icação de plan as não odos dumbliai24 são a ibuídos a plan as. Passei u i AR, JūSų MINYMU, ALI JOGALAI YRA GREIOS SPALOS? os esponden es mais equen emen e esponde am não (89, i.e. 80%) adicionando, po exemplo, não, mas a co e de ainda igu uá po causa de ce as pa es con idas na memb ana da plan a clo o ilas; não, po ém ge almen e eles odos êm e de a co , po an o al ez às pessoas associazão, de que as plan as sejam só e des. Ou as opções de espos as: sim (8, i.e. 8%), não necessa iamen e (7, i.e. 6%), (5, i.e. 4%), quase odos (1, i.e. 1%), não odos (1, i.e. 1%). A espos a mais equen e dos esponden es, que não odas as plan as são de co e de, é con adi ó ia e algum gluminan e, po que, espondendo à pe gun a sob e o p incipal aço da plan a, p imei o menciona a plan a ‘spal ą (b . mais a segunda ques ão abo dando). De a o, no malmen e as plan as são de co e de (dėl pigmen o clo o ilo), po ém exama e de ou osokias co es de plan as. Na Li uânia encon a-se sob e in a espécies de plan as pa asi á ias25 que não con êm clo o ilo, po exemplo, ž ynšaknė26. À nona pe gun a da enque e AR, JūSų MANYMU, AUGALUI BÜTINA SHVIESA? os esponden es mais equen emen e esponde am sim (87, i.e. 78 %): sim, embo a haja exceções (p.ex., plan as do undo oceánico); alguns soles luzes, ou os di b inė š iesa (p z., lempos), po ém isso é necessá io. É a p incipal on e de iabilidade da plan a, ou a ez nãok ų o osín ese. Rečiau esponden es esponde am não (11, i.e. 10 %); não pa a odos (10, i.e. 9 %); maio ia das plan as essencial (2, i. e. 2 %); em pa e sim (1, i. e. 1 %. É e dade, as plan as p ecisam de luz, po que o pigmen o e de das plan as clo o ilas abso e a ene gia da luz sola e a usa em o osín ese (VLEe). Como já oi mencionado, não odas as plan as êm o e de pigmen á io clo o ilá, não odas ealizam o osín ese, 22 Vandens lelija <...> pe iamechas plan as aquá icas gen is (plačiau ž . VLEe: h ps://www. le.l / S aipsnis/ andens-lelija-99595). 23 Lo osas <...> pe ianeças plan as aquá icas gen is (plačiau ž . VLEe: h ps://www. le.l / S aipsnis/lo osas-17658). 24 Foi pensado que al iles pe encem a plan as subme sas, não possuindo olhas, caebos e o ganos de p oli e ação. Na a ual sis ema de classi icação, as di isões de dumblių pe encem a dis in os einos […] plan as, bac é ias, p o is as […]...> (VLEe). 25 Mais amplamen e s . VLEe pa asi iniai ege ais: h ps://www. le.l /S aipsnispa azi iniai-augalai-21/16. 26 Ž ynšaknė daugiame is, não endo clo o ilo, uma plan a pa asi á ia de co osada ou iole ina nešako u ou pouco šako u s iebu (VLEe). S aipsniai / A icles 109 Žodžio augalas samp a a ( emian is s uden ų apklausa) adinasi, y a i okių augalų (dažniausiai pa azi inių), ku iems nebū ina š ie- sa, po ém isso não é ipiška e mais cedo exceção, po que a inal uma das mais impo an es unções das plan as no ecossis ema e é a ealização da o osín ese. Pa a a décima pe gun a de pesquisa KUO, JūSų MANYMU, MINTA AUGALAS? ap esen adas as espos as dos esponden es podem se ag upadas como segue: • hideniu (60, i. e. 31 %): água, umidade, p ecipulios; • em ma e iais ino gânicos (55, i. e. 29 %): ma é ias ino gânicas; en ou ai- ūs mine alai, mine alinės medžiagos; di oje esančios medžiagos; mine alinės ąšos; • ene gia sola (45, i. e. 23 %): sol; luz do sol; aios do sol. Re mais esponden es esponde am que a plan a abso e dióxido de ca bono (17, i. e. 8 %); ma e iais o gânicos (15, i.e. 8 %, po exemplo: o ganiniai compoiniai (mediais); algumas plan as alimen am-se de o ganismos i os inszdžiais, mosėmis; ąšomis27. Fo am e não subme e am espos a (3, i. e. 1 %. Como is o, a alimen ação das plan as di e amen e elacionada com a o osín ese. Pa a se p oduzidas subs âncias o gânicas, as plan as do solo abso em água, do ambien e omam ca bono dióxido, e pos e io men e pa a a a mos e a sec e a oxigênio. Também as plan as min am po ma e iais ino gânicos p esen es no solo. Como já mencionado, a nu ição de plan as com ma é ias o gânicas não é ípica. Alguns dicioná ios ingleses e ussos, ao de ini em o signi icado de plan a, ixam sua alimen ação, exg.: ‘a a és da aiz abso e água e ino gânicos ma e iais (OXFORD), ‘ i a e maiky i bū ini água e luz do sol (MACMILLAN); ‘min a pela manei a de o osín ese e do solo ( ečiau − de ou a mais á ia e pês) (СЕМ), ‘min a com ma e iais ino gânicos do a e do solo (МАКС), ‘min a (di e en emen e dos animais) pela manei a de o osín ese e do solo (ТСОШ) (pl. e Gaidienė, Liu ke ičienė 2017: 1114). pala as da língua Li uãs de plan as midibos de inição não ixsuja. A única ques ão e a a seguin e: AR DUMS KNOOMAS TERMINAS FOTOSINTEzė? JEIGU TAIP, APIBÚDINKITE IÊ COM AS SUEIAS PALAŽES. A maio ia (93, i. e. 84%) dos a sakė, kad e minas o osin ezė jiems žinomas i sa ais žodžiais paaiškino, kaip esponden es en ende, например. : Fo osín ese p ocesso, du an e o qual a plan a passeibandando a ene gia sola p oduz oxigonį. Fo osín ese é uma eação ealizada pela plan a, quando usando luz sola ( am ce a pa e do espec o) e CO2 a plan a sec e a oxigonį. É um p ocesso, ao qual oco em plan as em suas olhas p oduzem išski ia deguonį. Tai saulės š iesos, andens i anglies dioksido e imas gliukoze i o gânicos nu ien es e oxigonimi chlo oplas uas. 27 T ąšos podem se an o ino gânicas como o gânicas, plg. ąšos mine alinhas e o ganicas subs âncias que con êm nu ien es necessá ios pa a as plan as (VLEe). ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 110 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII Em subs ância as espos as ap esen adas são co e as. Fo osín ese p ocesso, mai (chlo o ilo u in ys augalai, žaliosios i pu pu inės bak e ijos) didelės ene - quando o ganizginês alo de compos os sin ese usa a ene gia Sola da pa e egimosios do espec o. <...> Do dióxido de ca bono CO2 e da água H2O sin e izam-se hid oca bone os, e à a mos e a é libe ado o oxigénio O2 (VLEe). A o osín ese oco e em chlo oplas u28, con endo pigmen os (chlo o ilos, ca o inoides) que abso em a ene gia luminosa e a u ilizam pa a ab ica moléculas de açúca es (VLEe). Rečiau esponden es esponde am que o e mo o osín ese lhes é conhecido, po ém não podem explica (11, i. e. 10 %, eg. : Sim, conhecido. Não posso explica . Mui o a amen e (7, i. e. 6 %) os esponden es esponde am que es e e mo lhes é desconhecido, ou não o nece am nenhuma espos a. Os a ibu o ege al ‘ o osin ezę, como já mencionado, os esponden es indicam como uma das equen iá ias e espondendo à p imei a (seus pala as desc e am, o que Você é plan a), e à segunda (qual, Sua opinião, é o p incipal a ibu o ege al) pe gun as. Também ‘ o osin ezę indica como uma das dis inguí eis plan a e animal a ibu os. Os diccioná ios da língua Li uânia de inejando a pala a plan a menciona, que lhe é necessá ia ‘luminosa ene gia, po ém di e amen e o osín ese não deno a (plg. DŽ7i, LKŽe ‘o o subs âncias). Alguns ocabulá ios ingleses e ussos de inindo plan a a mini e o osin ezę, plg.: ‘a lieka o osin ezę (MERRIAM-WEBSTER), ‘lapuose mé odo de o osín ese usando o e de pigmen ão clo o ilá sin e ina nu ien es (OXFORD), ‘min a mé odo de o osín ese (СЕМ), ‘min a gy ūnų) o osin ezės būdu’ (ТСОШ) (plačiau ž . Gaidienė, Liu ke ičienė 2017: 11–14). D ylik as apklausos klausimas bu o su o muluo as aip: AR, JūSų MANYMU, GRYBAS YRA AUGALAS? Apklaus ų esponden ų nuomonės išsisky ė: a) socialinių i iksliųjų mokslų s ičių esponden ai dažniausiai a sakė, kad g ybas y a augalas (51, . y. 50 %), kiek mažiau esponden ų a sakė, kad (di e en emen e de ungos não é uma plan a (48, i. e 48%), dois (2%) esponden es não esponde am à pe gun a. b) a maio ia dos esponden es do domínio das ciências humanas acha que o cogumelo não é plan a (9, i. e. 90%), ambém ac escen a am que os cogumelos pe encem ao eino dos cogumelos; cogumelos pe encem à ca ego ia de cogumelos. Apenas um esponden e acha que o cogumelo é uma plan a. Dos esul ados ê-se que os esponden es de á eas de ciências sociais e p ecisas se dis ibuí am quase a edondadamen e 50 % conside am que o cogumelo é uma plan a, e 48 %, que não é plan a. A maio ia (90 %) dos esponden es de ciência humani á ia conside am que 28 Plačiau ž . VLEe chlo oplas ai: h ps://www. le.l /S aipsnis/chlo oplas ai-60470. A igos A icles 111 ungos não é plan a. De a o, os ungos pe encem ao eino Žodžio augalas samp a a ( emian is s uden ų apklausa) dos o ganismos, não das plan as (VLEe). Responden es oi pedido esponde à pe gun a kOkS JUMS YRA TIPIškiaus AUGALAS? A sakymai se dis ibuiu assim: • madei a (be žas, ąžuolas, obelis) (40, i. e. 34 %); • gėlė(es) ( odas žydinčios gėlės, ulpė, ožė, ugiagėlė, pienė, azoninės gėlės) (37, i.e. 31 %); • e a (pie os e a) (33, i.e. 27 %. Rečiau minimi a bus os (1, i.e. 1 %, almblías (1, i.e. 1 %, cac us (1, i.e. 1 %), Alguns esponden es esponde am abs acakčiau, plg.: pequena plan a, edondas olhas (1, i. i. 1 %) al ez u e ada em omenyje alguma alguma azoninė gėlė; e de co e c escendo (1, i. i. 1 %) maio ia das plan as; spygliuočiai (1, i. y. 1 %) eglės, pušys e k . ; não espondeu à pe gun a (3, i.e. 2%). AUGALO LEKSIKOGRAFINIS STRAIPSNIS P imin ina, que uma plan a nos dicioná ios explica i os da língua li uana é de inida como: o ganismo, min ando de ma e iais ino gânicos e pa a c escimen o mais equen emen e usando a ene gia da luz (DŽ7i); o ganismo, min ando não- o ganinėmis di os bei o o medžiagomis, pp . augan is nejudamoje padė yje“ (LKŽe). Como se ê, DŽ7i e LKŽe ap esen am as de inições de plan a são bas an e concisas, minima os seguin es a ibu os: ‘o ganismo, ‘men as com ma é ias ino gânicas, lhe essencial ‘ene gia de luz (DŽ7i; LKŽe ‘ma e iais de a ). LKŽe ixa-se mais um a ibu o da plan a ‘auga em posição imó el. Palyginando DŽ7i e LKŽe de inição de plan a com enciclopedias da língua li uânica29 e e mos dicynas30 ap esen adas de inições des a pala a, ê-se que em quase odas as on es a plan a de ine-se como e minas, minimi cien í icos (ne nėmis medžiagomis, ‘a lieka o osin ezę. Em kasdieniai i leng ai sup an ami) požymiai, plg.: ‘o ganizmas’, ‘min a neo gani- ou as pala as, o signi icado da plan a nesses dicioná ios escla ece-se o ien ando-se em educa usê o lei o do dicioná io. Segundo Guda ičiaus (2009: 75), do pon o de is a cien í ico essenciais de coisas e enômenos sinais de e iam a ospi á-se na de inição de signi icância apenas an o, quan o eles alan es uni e salmen e pe cebam. 29 Que as enciclopédias se baseia, eja mais amplamen e Į adines no as. 30 Em que e mos de glossá ios baseia-se, eja mais amplamen e Į adines no as. ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 112 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII Išanaliza os os dados da enque e ealizada cons a ou que os esponden es equen emen e mencionam ca ac e es cien í icos da plan a, ex.: ‘ o osin ezę, oplas us’, ačiau aip pa dažnai akcen uoja i nemokslinius požymius, p z.: ‘o o gamybą, ‘chlokad plan a não jud, i. e. ‘p isi i inęs à um luga (p iešp ieša ži ūnui), que equen emen e em ‘šaknis, ‘s iebą, ‘lapus, ‘žydi. A p imei a is a pa ece ia, que esponden es a is a em sinais de plan a e assim odos conhecidos, po ém nes e caso é impo an e, quais dos sinais de plan a são mais equen emen e a is ados, plg.: ‘šakos, ‘ aisiai, ‘pumpu ai pode iam se en e os mais equen emen e minimos sinais, po ém, como indica a pesquisa ealizada, assim não. Acon ecido es udo ambém ajudou a e ela , quais plan as pa a os li uanos são ipiškiausi isso madei a31, gėlė e g olė. Es es dados a é ago a não o am con i mados empi icamen e. Ob iamen e, que BŽ a e minologia de inidão de plan a de e ia combina com uma de inição mais cogni y ine. Siūloma de inição de plan a o mulá-lo incluindo mencionados ípiskíssimos seus a ibu os ‘šaknis, ‘s iebą, ‘lapus, ‘žydėjimą. Po cu iosidade, pode-se menciona que LKŽe cap ou um sinal de plan a ‘pp . c escendo em imó eis posição mui o equen emen e mini e esponden es, embo a des e a ibu o DŽ7i enha sido abandonada. Es e a ibu o é equen emen e mencionado esponden es de, po an o, o ale inclui em BŽ de inição de plan a. BŽ Assim, a de inição de plan a pode ia se assim: plan a o ganismo, min an e com ma e iais ino gânicos e pa a c escimen o mais equen emen e u ilizando a ene gia da luz, pp . apossado-se a um luga , mui as ezes con endo aiz, s iebą, olhas, žydin is (pgs.: á o e, gėlė, e olė). IŠVADOS 1. Es udo p ocu ou esp ei a o con empo âneo pala a plan ais pe cepção, de e mina , quais seus sinais são mais impo an es e acilmen e Taip pa siek a pa eik i pasiūlymų dėl žodžio augalas apib ėž ies aiškinama- econhecí eis, e quais não ão impo an es. nele Bend inés dicione da língua li uãs, pois es a pala a ge almen e a é e explškinamuosiuose diccioná ios de ineizado só como bo anikos s i es mokslo e mos semmin seus sinais de, elacionados com quo idiiniu, pessoal conhecimen o. De a o, plan a pode se de inida não só em e mos cien í icos, mas e mais acilmen e comp eendiamais, pala as comuns. 31 A á o e da pala a associações campo é pesquisada Sil ija Papau ėly ė (2011: 405416). Ela de e minou que p o o ipiškiausias Li u iško á o e é ąžuolas. A igos A icles 113 2. Išanaliza os dados de enque e de e minou que a plan a Žodžio augalas samp a a ( emian is s uden ų apklausa) mais equen emen e (z . 14 pe gun as) econhecí eis po ex e nos ( egimuosius) sinais (370, i. i. 52%), ge almen e elacionados com isí eis ó gãos da plan a. 3. Dos aços ex e nos da plan a os mais equen emen e minimos são: ‘šaknys (98, i.e. 27%), ‘lapai spygliai (72, i.e. 19%), ‘spal a (51, i.e. 14%), ‘ jedas, žydėjimas (4 i.e. 13%) e ‘s iebas (ko as) (47, i.e. 13%). ie elacionados com i albiamen e impo an es seus ciclos. 5. En e os aços 4. Augalas aip pa a pažįs amas pagal idinius požymius (256, . y. 36 %), ku- in e nos da plan a os esponden es mais equen emen e acen ua am a ‘ciclo de ida da plan a (64, i.e. 25%), ‘ o osín esis (52, i.e. 20%) e ‘ag a ie ê (30, i.e. 12%). 6. Re mais a plan a é iden i icada po aquilo que a plan a é no sen ido ge al (89, i. i. 12%). Es e g upo de sinais mais elacionado com os elemen os da classi icação cien í ica da plan a. 7.No que diz espei o à plan a, num sen ido ge al, a ca ac e ís ica cien í ica mais equen emen e ixada plan a é ‘o ganismo (61, i. y. 69%). 8. Respondendo a pe gun as do inqué i o esponden es mui as ezes con as am plan a e animal, assim p ocu ando acen ua suas di e enças essenciais. Mais equen emen e acen uados di e umai de mo imen o maio ia das plan as não podem a i amen e mo ė i, i. i. c esce nemo amoje posição, e animais ge almen e podem mo ė i. Também são acen uadas plan as e animais men ais di e umai plan as não podem pensa . 9. Responden esų a o a di a ípiskíssimas plan as são á o e, gėlė (-ės) e e olė. 10. Išanaliza os dados da enque e, ambém com base an e io au o es de a igo sob e plan a pe cepção em dicioná ios de línguas li uãs, ingles e usas, Bend inés dicioná io de línguas li uanas e minina de ini ão de plan a de e ia combina com mais kogni y ine de inição, plg. plan a o ganismo, min an e com ma é ias ino gânicas e c escimen o mais equen emen e usando ene gia da luz, pp . apossado-se a um luga , mui as ezes con endo aiz, s iebą, olhas, žydin is (pgs.: á o e, gėlė, e olė). ŠALTINIAI BŽ – Bend inės lie u ių kalbos žodynas, ed. kolegija D. Liu ke ičienė, G. Nak inienė, R. Pe okienė, D. S e ikienė, K. Vosyly ė, J. Zaba skai ė, y . ed. D. Liu ke ičienė, en- giamas, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://bkz.lki.l . CAMBRIDGE – Camb idge Dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://dic iona y.camb idge. o g/dic iona y/english/. COLLINS – Collins English Dic iona y. P ieiga in e ne e: h ps://www.collinsdic iona- y.com/dic iona y/english/. ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 114 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII DŽ7i – Daba inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. S . Keinys, 7-asis pa ais. i papild. leid., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2012, e. a ian as, 2015 (a naujin a e sija, 2017). P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l /daba inis. LE 1953 – Lie u ių enciklopedija ( . I: A), y . ed. V. Bi žiška, Bos on Mass.: Lie u ių enciklopedijos leidykla (J. Kapočius). P ieiga in e ne e: h p://li uapedija.ne /Pusla- pis:LE01.dj u/392. Lie u os Respublikos augalų apsaugos įs a ymo pakei imo įs a ymo p ojek as. P ieiga in e - ne e: h p:// e minai. lkk.l . Lie u os Respublikos i osani a ijos įs a ymo pakei imo įs a ymo p ojek as. P ieiga in e ne- e: h p:// e minai. lkk.l . LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas ( . I–XX, 1941–2002), ed. kolegija G. Nak inienė, J. Paulauskas, R. Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė, y . ed. G. Nak inienė, 2-asis leidimas, e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sija, 2008). P ieiga in e ne e: www.lkz.l . LTE 1976 – Lie u iškoji a ybinė enciklopedija ( . 1: A–bangis), Vilnius: Mokslas. MACMILLAN – Macmillan Dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://www.macmillandic- iona y.com/. MERRIAM-WEBSTER – Me iam-Webs e Dic iona y and Thesau us. P ieiga in e ne- e: h ps://www.me iam-webs e .com/. OXFORD – Ox o d Dic iona ies. P ieiga in e ne e: h ps://en.ox o ddic iona ies.com/. Sliesa a ičius Algi das, Lazauskas Juozas, S anys Vidman as, Keinys S asys, Klimo ienė Gied ė 2010: Žemės ūkio augalų selekcijos i sėklininkys ės e minų žodynas, Vilnius: In o as as. P ieiga in e ne e: h p:// e minai. lkk.l . VLEe 2019 – Visuo inė lie u ių enciklopedija: e. a ian as, Vilnius: Mokslo i enciklope- dijų leidybos cen as. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l . ŽŪE 1998 – Žemės ūkio enciklopedija ( . 1: abe dynai–Juškienė), Vilnius: Mokslo i en- ciklopedijų leidybos ins i u as. МАКС – Словарь русского языка, под ред. А. П. Евгеньевой. P ieiga in e ne e: h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068. СЕМ – Русский семантический словарь, oтв. ред. Н. Ю. Шведова. P ieiga in e ne e: h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068. ТСОШ – Толковый словарь русского языка, С. И. Ожегова и Н. Ю. Шведовой. P i- eiga in e ne e: h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068. A igos A icles 115 / Žodžio augalas samp a a ( emian is s uden ų apklausa) LITERATŪRA Dębowiak P zemyslaw, Waniakowa Jadwiga 2019: Seman ic Mo i a ion o Plan Names as a Pa o hei E ymology. Villal a, A., Williams, G. (eds.). The Landscape o Lexikog aphy. P ieiga in e ne e: h ps://halshs.a chi es-ou e es. / halshs-02309857/documen . Gaidienė Anželika, Liu ke ičienė Danu ė 2017: Reikšmių apib ėžimo ypa ueiga na mai Bend inės lie u ių kalbos žodyne: augalai i gy ūnai. – Bend inė kalba 90, 1–47. P i- in e ne : h p://www.bend inekalba.l /?90. G i ėnienė Au elija 2014: Žibuoklės aizdinys mode na na p osa li uanas. Li u ians kalba 8, 111. acessí el na in e ne : h pwww.lie u iukalba.l index.php:// lie u iukalba/a icle/ iew/95/75. G i ėnienė Au elija 2016: Še mukšnio imagdinys Li u ianos linguagem dicodyne. Ob as da Nau osaca 52, 85104. Guda ičius Aloyzas 2009: E noling is ika: au a kalboje, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla. Kazlauskai ė Rū a 2010: Žydinčios aguonos imagdinys poesia li uãs. Filologia 15, 5370. Kazlauskai ė Rū a 2014: Žydinčios saulėg ąžos imagdinys poesia li uânica. Res Humani a iae XVI, 86107. Mikulskas Rolandas 2009: Kogni y inė ling is ica e leksikog a ijos p oblemos. Linba e pessoas, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla, 3980. Papau ėly ė Sil ija 2011: Ve dade madei a associações campos de língua li uanas mundialė aizdyje. Ac a humani ica uni e si a is Saulensis 13, 405416. Ru ko ska K is ina, Sme ona Ma ius, Sme onienė I ena 2017: Ve ybės lie u io pasaulė aizdyje, Vilnius: Akademinė leidyba. Toka sky Rysza d 1993: Słownic wo jako in e p e acja świa a. Ba miński, J. (ed.). Encyklopedia kul u y polskiej XX wieku, ol. II, W ocław: Współczesny język polski. ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ 116 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII Concep o he Wo d augalas (Based on S uden Su ey) SUMMARY The aim o he esea ch was o in es iga e he con empo a y unde s anding o he wo d plan a (plan ) and o de e mine which ea u es a e mo e impo an and easily ecognizable and which a e less impo an . The s udy also sough o p o ide some p oposals ega ding he de ini ion o he wo d augalas in he explana o y Dic iona y o S anda d Li huanian, because e en explana o y dic iona ies usually de ine his wo d solely as a bo anical e m by no men ioning he ea u es, which a e conce ned wi h daily and pe sonal knowledge. In ac , his wo d may also be de ined by mo e easily comp ehensible and usual wo ds a he han scien i ic e ms only. The analysis o he su ey da a e ealed ha he plan is usually ecognizable by ex e nal ( isible) ea u es (370, i.e. 52%), which a e usually associa ed wi h he isible pa s o he plan . Conce ning he ex e nal ea u es o he plan , he ollowing a e usually men ioned: ‘ oo s’, ‘lea es/needles, ‘colou , ‘blossom and ‘s alk (s em). The plan is also ecognizable by i s nal in e nal ea u es (256, i.e. 36%), which a e conce ned wi h i s i al cycles. As ega ds he in e - ea u es o he plan , he esponden s usually unde line he plan s ‘li e cycle, ‘pho osyn hesis and ‘habi a . The plan is less commonly ecognizable by wha i is in he gene al sense (89, i.e. 12%). The mos common ea u e pinpoin ed by his g oup: he plan is an ‘o ganism. Quando espondendo he ques ions o he su ey, he esponden s o en oppose he plan o he animal, hus ying o highligh hei essen ial di e ences. The di e ences o mo emen a e usually unde lined: mos plan s canno mo e ac i ely, i.e. hey g ow in a mo ionless posi ion, whe eas animals ha e he acul y o mo e. Men al di e ences be ween plan s and animals a e emphasized as well: plan s do no ha e minds; hey canno hink. The analysis o he su ey da a and he ea lie a icle o he au ho s add essing he pe cep ion o he plan in Li huanian, English and Russian dic iona ies en ail ha he de ini ion o he e m ege as in Dic iona y o S anda d Li huanian should be made mo e consis en wi h i s cogni i e de ini ion, c . ege as, um o ganismo, que alimen a-se em ino ganic nu ien es and ge almen e usa he ene gy o ligh o seu c escimen o; i is usually a ached o a single place, o en has oo s, a s em, lea es and he capaci y o bloom (e.g. ee, lowe , g ass). Į eik a 2019 m. no emb o 19 d. ANELIKA GUIDÍEN DANUT LIUTKEVIČIEN Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, Vilnius LT-10308, Li uânia [email protected] danu e.liu ke [email protected]