Petro Gotlybo Milkaus verstos giesmės Prūsijos Lietuvos oficialiajame evangelikų liuteronų giesmyne: kiekybinis aspektas

98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV BIRUTĖ TRIŠKAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0003-2286-4080 Les di ec ions de eche ches scien i iques: XVIXVIII a. P ūsijos Lie u os aš ija, d ikalbės lie u ių leksikog a ijos i ašomosios lie u ių kalbos is o ija. DOI: doi.o g/10.35321/all85-05 Il es p obable que l'on ai ou é une solu ion à ce p oblème. PETRO GOTLYBO MILKAUS VERSTOS GIESMS PRÊSIJOS Les LIETUVOS OFFICIALJAME Il es à no e que la Commission n'a pas é é en mesu e d'exécu e les obliga ions qui lui incomben en e u de l'acco d. EVELANG LUTERON GIESMYNE: KIEKYBINIS ASPEKTES The Hymns T ansla ed by Pe e Go lieb Mielcke in he O icial Hymn Book o P ussian Li huania’s E angelical Lu he ans: Quan i a i e Aspec ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme. L'a icle analyse l'appo de Pe e Go lybo Milkaus (Pe e Go lieb Mielcke, 16951753) en giesmyne de Jono Be en (Johann Beh end , 16671737) Iß naujowei pé dė os i pagé in os Giesmû=Knygos (Ka aliaučius, 217732,2135 e k .) giesmių dans le épe oi e quan i a i , en plus, discu ai les ecep ions des giesmių des e s ys dans les édac ions e édi ions o icielles du P ussia Li uanien e angelikal liu e on. XVIIIXX a. giesmynų épe oi e analyse a é élé que s a iausiai Milkaus giesmėmis a é é complé é la p emiè e édi ion du ecueil diesmių Be en o, e dans ce aines édi ions plus a des une Milkaus e s a giesmė a é é a ibuée Adom F yd ichui Šimelpenigiu (Adam F ied ich Schimmelp ennig, 16991763). ESMINIAI VOODŽIAI: XVIII siècle Li uiniens aš ija, Pe as Go lybas Milkus (Pe e Go lieb Mielcke), P ūsie Li uanie o iciusis e angelikų liu e onų giesmynas, A icles A icles a icles 99 / Pe o Go lybo Milkaus e s os giesmės P ūsijos Lie u os o icia- liajame e angelikų liu e onų giesmyne: kiekybinis aspek as Jono Be en o giesmynas Iß naujo pé weidė os e pagé in os Giesmû=Knygos (11732). ANNOTATION The a icle analyse he con ibu ion made by Pe e Go lieb Mielcke (16951753) o he iew. Il epe oi e o hymns in Johann Beh end ’s (1667–1737) hymn book Iß naujo pé weiʒdė os i pagé in os Gieſmû=Knygos (Königsbe g, 11732, 21735, e c.) om he quan i a i e poin o discu e aussi he inclusion o he hymns ansla ed by Mielcke in he la e edi ions analysis o and e sions o he O icial Hymn Book o P ussian Li huania’s E angelical Lu he ans. The he epe oi es o hymns comp ising he hymn books o he 18 h20 h cen u y shows ha Mielcke made he mos signi ican inpu in o he i s edi ion o Beh end s hymn book. Besides, he e was a hymn ansla ed by Mielcke and e oneously a ibu ed o Adam F ied ich Schimmelp ennig (16991763) in ce ain subsequen edi ions o he hymn book. KEYWORDS: Li huanian w i ings o he 18 h cen u y, Pe e Go lieb Mielcke, O icial Hymn Book o P ussian Li huanias E angelical Lu he ans, Johann Beh end s hymn book Iß naujo pé weidė os i pagé in os Giesmû=Knygos (11732). K aliaučiaus uni e si é aulė inis, p emie connu enykščio Li u iens langue semina o docen , Ju ba ko ( ok. Geo genbu g) e Mielkiemio e angelikų liu e onų kunigas Pe as Go lybas Milkus (Pe e Go lieb Mielcke, 16951753), pè e du célèb e can o iaus Pilkalnio K is ijono Go lybo Milkaus (Ch is ian Go lieb Mielcke, 17331807) é ai l'un des p emiè es ac i es puoselec eu s de l'éc i u e Li uanienne de la moi ié XVIII. Ses nuopelnais son p incipalemen associés au collec i du che du plus g and palais p édoc inai e e p o esseu de héologie Jono Jokūbo K an o (Johann Jacob Quand , 16861772) di igu u p oje d'édi ion des li es eligieux Li uaniens: Milkus es connu comme l'un des co ec eu s de la p emiè e imp imée Li u iška Biblija (11735) e de ou e la nou elle aduc ion, l'un des co ec eu s o iciels du giesmyno (11732) e du giesmyno, le Noujo Tes amen (11727). An ai Go ydas Os e meje is (Go ied Os e meye , 17161800) au magasin E s e Li auische Liede geschich e, e plus a d Mykolas Bi žiška dans le li e D'ap ès no e his oi e de la cul u e e de la li é a u e Cla is Ge manico-Li h ana (XVII–XVIII a. sandū a) (T iškai ė 2013: 39–86). Šiame s aipsnyje dėmesys elkiamas į ieną Milkaus li uanis inės eiklos k yp- čių – giesmių e imą. Lie u ių aš ijos is o iog a ijoje nu odomas Milkaus iš e s ų i paskelb ų min 18 (Os e meye 179 253; Bi žiška 2006: 243), Ansas B užisė Mažosios Lie u os bu usios ašy ojai i s udes Lie u ių lie u ių mylė ojai abou 18 ([B užis] 19343), BIRUTĖ TRIŠKAITĖ 100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV Vaclo as Bi žiņš Aleksand yne (117) 17 (117) 52 47 (BLEA II 52 o Bos one), ainsi que le Mažinė enciklopedija e l'Encyclopédie de la langue Li uanienne (M. 1853, M. 47; M. 18). En ou e, sui an Os e meje ie , géné alemen sans condi ions ien omasi opinion, que Jono Be en o 16991763) (plg. Schimmelp ennig ha u dem Beh end schen Gesangbuch das meis e gelie e , Os e meye 1793: 130; Os e meje is 1996 364: L'objec i de ce a icle é alue quan i a i emen Pe o Go lybo Milkaus appo dans Jono Be en o giesmyno epe ua ą é élan ela ion a ec au es aduc eu s con ibušu, ainsi que é abli Milkaus e s ų giesmių ecep ions dans les ul é ieu es édi ions e (Johann Beh end , 1667–1737) suda y am giesmynui daugiausia giesmių pa- eikęs Adomas F yd ichas Šimelpenigis (Adam F ied ich Schimmelp ennig, édi ions du P ussiano o icialiojo e angelikų liu e onų giesmyno Li uanie. En e ec uan l'analyse appuie- -on his o ique g e inamasis e analy ique desc ipomasse mé hodes. 1. PETRO GOTLYBO MILKAUS GIESMS 1732 M. GIESMYNO LeIDIME La p emiè e ois Ju ba ko kunigo Pe o Go lybo Milkaus e s os giesmės épuisées dans la p emiè e Įs u ies ( ok. Ins e bu g) le g and p ê e Jono Be en o p épa e nou eau o iciel du P ūsie Li uanien é angéliques liu e ones giesmyno Iß naujo pé weidė os e pagé in os Giesmû=Knygos édi ion. Il appa u é en 1732 m. Ka aliaučiue, Johanno F ied icho Reussne io (?1742) imp us u ėje ( oliau G1732). Naujas giesmynas commencé à p épa e éalisan le p og amme de Jono Jokūbo K an o Li u iques eligieux li es d'édi ion. Selon Os e meje , Be en ui p épa an une nou elle giesmyną Milkus é é uolus alkininkas: Pe e Go lieb Mielcke [...] [w]a [...] beym damaligen Gesangbuch [...] Beh end s o nehms e Gehl e (Os e meye 1793: 253; Os e meje is 1996: 418). Ces deux p ê es coopé è en non seulemen à le giesmyno, mais e à la Li u iška Bible les condi ions é aien a o ables, ma de 1726 m. p in emps jusqu'à a il Milkus son indélî dans le nou eau giesmyn Pa s nou eau 1735 m. pabaigos Milkus a na o Ju ba ke, įsikū usiame ne oliese bažny inės apsk i ies cen o Įs u ies, ku kuniga o Be en as. menè en 1731 m. 23 d. demande, ad esso ame au gou e nemen de P usse à Ka aliauči. Il a a i mé que giesmyną pa aisęs, pe asiès e aduisi beaucoup de nou eaux giesmių: habe ich das Li ausche Gesang=Buch e beße , abgesch ieben, und iele neue Liede übe se e A icles A icles a icles 101 / Pe o Go lybo Milkaus e s os giesmės P ūsijos Lie u os o icia- liajame e angelikų liu e onų giesmyne: kiekybinis aspek as (Mielcke 1731-04-23: 21 ; aksimilę, pe ašą i e imą oi T iškai ė, Sidab ai ė 2019: 9899, 105). Son adui e e ins iquées giesmių nomb eus il n'a pas nommé, cependan cela é èle jusqu'à nos jou s su écu e ac uellemen jusqu'alo s le seul connu de p emiè e édi ion exemplio ius, conse é au pa imoine cul u el de P usse S a ybliche Biblio hek zu Be lin P eußische Kul u besi z; SLB: En PK 98 (BBP 18, No. 13520)), ma aduc eu s p ès giesmių k ip onimais. A in d'é alue la quan i a i e con ibu ion de Milkaus en nou eau giesmyną, il au eni en comp e le ai que Be en as ėmėsi XVIII s. appa u au débu du Būd iečių F yd icho Zigman o Šus e io (F ied ich Sigmund Schus e , 1671–1750) pa- p ies o ganiz u giesmynu Naujos pagé in os Giesmjû=Knygos (1705, ci-ap ès G1705) oisième Daniel Kleinus (16091666) giesmyno Naujos Giesmju Knygos (1666) édi ion, don ois ansmise qua adaliai gies (LB I 45; Michelini 2009: 97). Ainsi Milkaus appo e alidé à deux ni eaux, plus p écisémen disan , il es impo an dé e mine sa con ibu ion à la nou elle giesmyno épe oi e e en géné al à ou épe oi e, comp enan an nou elles que ieilles giesmes. M. 1732 édi ion e plus a d Milkaus es os giesmės ma ée os k ip onimu P. G. M. P. G., . y. P[e e ] G[o lieb] M[ielcke,] P[as o ] G[eo genbu gensis] (Pe as Go lybas Milkus, ju ba ko kunigas). Il es égalemen connu sous le nom de G[eo genbu gensis]. Dans la p emiè e édi ion du nou eau giesmyne imp imés les i es des giesmies Milkaus donnés 1 ableauelle ( a dijama abėcėliškai selon le p emie mo de giesmės). De ceux-ci 6 on é é publiées dans la p incipale pa ie giesmyno, e 13 annexe Appendix ou Ki os naujos Giesmes ßwėey ajou ées1 (ž . 3 ableelę). 1 LENTEL. G1732 publiuées Pe o Go lybo Milkaus e s os giesmės e okiški leu s o iginales G1732 publiées Milkaus lie u iškų e imų (s o ų skaičius) G1732 donne okiškų o iginalų nominimai (s o ų skaičius) Vokiškų o iginalų au o iai nominimai IE Ponys Diews nous Lu he gélbe u (3 p.) ne ← W GO nich diese ei (3 p.) mi uns Ma in (14831546) IEau K is au, ku s u (3 c.) Ras gawai ← De Du HE (3 c.) IEsu Ruh und Geo g We ne (15891643) 1 E ec i emen che che à publie comme possible plus de nou eaux giesmių lėmė 1732 m. Be en o giesmyno sanda ą: il émis n'es pas comme ien isas eikalas, e composé de la pa ie p incipale (G1732 1358, No. 1301) e annexes (G1732 359408, No. 302335). Ma y , donnan en imp us u e la p incipale pa ie giesmyno, les au es nou elles giesmies ebe eng es p esse, donc elles épuisdin es plus a d annexe. BIRUTĖ TRIŠKAITĖ 102 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV Iau K is au, awsp s .) u di ßaukiu ← HE IEėsu (13 c) (13 Ch is ich sch ey anonimas Iėau, u Dangaus (8 pages) Linksmyb ← IEsu meines (8 pages) Lebens Leben E ns Ch is oph Hombu g (1607–1681) KAd G ies mann Gesenius nô (8 p.) kankin i ← Wenn meine k ncken (8 p.) (16011673) Snd mich Jus us LAupsinki Diew K ikßćionis (8 s .) Danguje, ← Lob GO allʒug[leich] (8 s .) ih Ch is en Nicolaus He man (∼1500–1561) MAłonus mumus buk Diewe (3 g .) ← Es wol uns GO gendig seyn (3 g .) Ma in Lu he MIeli K ikßćionis (10 p.) daukimės ← Nun eu Ch is en (10 p) euch lieben Ma in Lu he MIeli K ikßconis (5 c) daugki ies ← Sey Ch is enhe- eudig a me Valen in Thilo i (5 c) (16071662) MIels Iėau saw man Małon (9 c.) dein su ek ← Laß mich je E ba men (9 c.) sph en IEsu Hein ich Bussenius (∼1626–1665) PAgá bin s Diewe buk Lu he laupsin as (3 aussi ← GO sey p.) gebenedeye (3 p.) gelobe und Ma in PAliecawôk mielamui sa Kellwous Diewui ← Be iehl du (12 c.) (12 c.) deine Wege Paul Ge ha d (16071676) PRieß Diew saw mielaj s .) ich ← Ich habs e dien / doch (9 p.) (9 was will Paul Ge ha d RYkáuki jus (6 c) wie nieji ← Nun F ommen (6 jauch e all ih Michael Schi me c) (16061673) SU Dekawone déjà Ge ha d laupsinki linksmay ← Nun (9 p.) b inge Eh (9 p.) dancke all und Paul Si dingay p i aisyki , sawo Si d (4 konas ← Mi E ns o pages) Kinde (4 pages) Menschen Valen in Thilo Swen a Dwase nous (7 pages) aplankyk ← O Heilge uns ein (8 pages) Geis keh bey Michael Schi me TU, miels Iėau, Duß (12 s .) mon ← IEsu/ de du (12 s .) meine Seele Johann Ris (16071667) WIssgálys aminassis sussimilk su musû (3 Tėwe, ← O allmch ige g .) e ba m dich ewige Va e /Johann Ho n unse (3 g .) (14901547) Comme on oi , Milkaus en e ai des okiques giesmių au eu s on é é les plus célèb es XVI e XVII a. c éa eu s. Il a adui qua e de Ma in Lu he (14831546) e ois S aipsniai / A icles 103 Pe o Go lybo Milkaus e s os giesmės P ūsijos Lie u os o icia- liajame e angelikų liu e onų giesmyne: kiekybinis aspek as Paul Ge ha d (16771676) chésmes, po deux Michael Schi me (16061603) e Valen ino Thilo (16071662) chésmes e po un Johannes Ho no (14901547)2, Nicolaus He man (15001671), Geo go We ne (15891643), Hein ich Bussenijaus (16261665), Jus uso Gesenijaus (16011673), Johannes Ris o (16071667), Ch is opho Hombu go (16071681) chésme, aussi anoniminé3 (ž 1 len elę). Il a é é é abli que 15 gênies d'allemands en Li uanien langue à Milkus adui pou la p emiè e ois, e 4 ses aduc ions son nou elles déjà des e sions an é ieu es (Michelini 2010: 133161, aussi 225226). Di i 1732 m. au o i é men ionnés k ip onimai émoigne que, sans Milkaus, à Be en giesmyno nou eaux aduc ions giesmių con ibué enco e quelques P ūsie Li uanie kunigai. K ip onimais J. B. A ch. Ins ., I. B. A ch. I. e J. B. A. J. pakunigas Ab aomas Do ydas Liunebu gas (Ab aham Da id Lünebu g, 1670 1743), J. J. S. Pas . Russ. žymė as giesmes iš e ė pa s Be en as, „A. F. S. P. P.“ – Papelkių kunigas Adomas F yd ichas Šimelpenigis, „P. R. P. W.“ – Val a kiemio kunigas Pilypas Ruigys (Philipp Ruhig, 1675–1749), „C. S . P. S.“ – Žel os kunigas K is ijonas Š ime is (Ch is ian S ime , S imeh , 1676–1750), „A. L. P. M.“ – Klaipėdos Rusnės p ê e Jonas Jakūbas Špe be is (Johann Jacob Spe be , 16791741). Be en as son giesmynée complé a e pa quelques giesmées du alo s déjà décédés ois in e p è es hymnodinien hé i age: Ka yčių kunigo Jono And iaus Ceza io (Johannes And eas Caesa , ~16501710), Pilupėnų kunigo K is upo Polio (Ch is oph Poll,?1693) e Na kyčių kunigo F yd icho K is upo Rabės (F ied ich Ch is oph Rabe, 16691720) (p ie leu s e s ų giesmių en egis ée J. espec i emen . A. Cæs. P. C., J. And . Cæsa . Pas . Coadju . ; Ch is oph. Poll. P. Pillupp., Ch is oph. Pollii. Pas . Pillup., C. Poll. P. P. ; F. C. R. P. N.) (plg. LB I 46). Be en en 1732 giesmyne a publié 335 ieilles e nou elles giesmes (G1732 1408, No. 1335; Quand 1735-12-01: [VI]). S'appuyan Guido Michelinio des eche ches, la p emiè e édi ion giesmyno de Be en , compa é a ec son šalallmch ige ewige Va e / e ba m dich unse au o ys ė a ibuée iniu – Šus e io giesmynu, bu o papildy as 81 giesme, iš ku ių 75 giesmės e s os 2 Milkaus e s õs giesmės „WIſſgálys aminaſſis Tėwe, ſuſſimilk an muſû“ okiško o iginalo „O Ho n à base des données de Philippo Wacke nagelio (ž . Wacke nagel 1870: 356, No. 427; aussi oi Michelini 2010: 226). 3 Milkaus e s õs giesmės Iėau K is au, awsp ßaukiu okiško o iginalalo HE IEsu Ch is ich à son ſch ey ʒu di “ au o iumi ėlesniuose giesmynuose (p z., 1877, 1936 m.) nu odomas „Janssen“. Galimas dalykas, kad gal oje u ė as giesmių e ėjas Pe usas Janssenas (1698–1770) (plačiau suje oi Koch 1973: 3435). BIRUTĖ TRIŠKAITĖ 104 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV dixim ies P ūsijos Lie u os kunigų, e 6 son anoniminės4. De la 1732 m. publica ion p ésen ée des k ip onimes on oi que Be en as a publié 18 e imes, Schimelpenigis 15, Ruigys 9, Š ime is 4, Liunebu g e Špe be is pa une. En ou e, Be en as à son giesmyną inclusa 8 nou eaux chan s des p ê es alo s déjà mo s: Ceza io e Polio po 35, e Rabės 2. Tous ces aduc eu s giesmių nomb eciumi lenkia Milkus son e imų publiée 19 (ž . 1 len elę), i. i. une giesme plus que Be en o. Ainsi é aluan le nou eau épe oi e giesmyno quan i a i emen , au emen di , comp e enu du nomb e de nou eaux giesmies, no e qu'en 1732 d. des aduc eu s uomečių Milkaus e imų publiée p incipalemen : dans la p emiè e édi ion ses aduc ions cons i uen 23,45%, ou p esque un qua , du nou eau épe oi e giesmies e 5,67% en géné al de ous les giesmies publiés plus a d dans ce e édi ion ( iens, o icielis giesmynas oujou s é aien emplis de nou eaux giesmies d'au es aduc eu s, adka Milkaus dansnašas diminuai , oi plus loin). 2 Re ou nan à l'a i ma ion d'Os e meje , que Be en o giesmynu p incipalemen giesmių pa eikęs Šimelpenigis (Os e meye 1793: 130; Os e meje is 1996: 364), alloi cons a e que dans l'édi ion 1732 m. selon publie ai giesmių nomb e il é ai enco e oisième. 2. PETRO GOTLYBO MILKAUS GIESMS 1735 M. GIESMYNO LeIDIME Neu asis Be en o giesmynas leiss ous quelques années. Li e Milkaus mo 1753 m. juin 9 d. il appa u enco e cinq ois: deuxième édi ion imp imé 1735, oisième 1738, qua ième 1740, cinquième 1745, sixième 1748 m. (LB I 45–47, N . 135–140)6. 4 Tiek giesmių (75 + 6 = 81) susida o susuma us Michelini’o monog a ijoje Jono Be en o Iß naujo pé weizdė os i pagé in os Giesmû Knygos. Mö lino ak a o p i aikymas poezijoje publikuo us nau- juosius G1732 eks us (Michelini 2010: 67–209; plg. Michelini 2009: 104). 5 L'une de ces ois Giesmės de Jono And iaus Ceza io Kam u mogau wa gingas u p emiè emen publiée Jono Riko ijaus (Johann Richo ius, 16521703) giesmyne (ž . Kám eaisi iwa a, G1685 Diewe miels 522–524), ėliau paka o a F yd icho Zigman o Šus e io (ž . G1705 407–408), o 1732 m. pasi- odė s ip iai edaguo a, ad laikoma nauju e imu (Michelini 2010: 185–186). Da iena giesmė ß ay Taw Paklán a é é pe sécu din a des Giesmynas de Šus e i Riko ijaus (ž G1685 367368, G1705 566568), aigi 1732 m du 4ème édi ion du Ceza io. 6 P idu ine que enco e des édi ions plus a di es, bien e issueg oées de Be en giesmyno e main enuée pou suis ine nume a ion (p.ex., 1750 m. édi ion considé é sep in ueux, e 1753 aš un uoju), on é é p épa ées Adomo F yd icho Šimelpenigio e son appelés Šimelpenigio giesmynu (ž . LB I 386, No 1097 1098 e k . ; plus loin su Schimelpenigio cons i uée classique modèle du o iciųjį lie u išką giesmyną oi Michelini 2009: 132153). A icles A icles a icles 105 / Pe o Go lybo Milkaus e s os giesmės P ūsijos Lie u os o icia- liajame e angelikų liu e onų giesmyne: kiekybinis aspek as Les bibliog aphes Li uans e les che cheu s de l'éc i u e Li uènes n'é ai connu aucun jusqu'à nos jou s su écu du second (1735) édi ion exemplio ius (Bi žiška 1924: c. 54, 45, No. 153; LB I No. 136). Ce e édi ion es considé ée comme n'ayan pas su écu (Michelini 2010: 49; Michelini 2013: 84). Récemmen un exemplio ius de la deuxième édi ion e ou é à P ague, Čekijas Republiky nacionalnej biblio eke (ček. Ná odní kniho na České epubliky; NK ČR: 33 K 139; en i on 1735 m. giesmyną comme sou ce e comme eikalą oi T iškai ė 2020: 3382). Bien que la deuxième édi ion appa û passée à peine ois ans depuis la p emiè e édi ion, cependan la compa a i e analyse des deux édi ions é èle qu'il y ai eu d'impo an s changemen s quan i a i s e quali a i s. M. 1735 appa us deuxième édi ion giesmyno a é é non seulemen complé é pa de nou elles giesmées, mais e pe a ky a sa s uc u e, edaguée giesmių kalba. Palli i a ec la p emiè e édi ion, le second a é é complé é pa 26 nou elles giesmées, e uneõs p écéden es abandonnée. En d'au es e mes, le nomb e d'hiesmiques giesmyne de 335 a augmen é à 360 (plg. G1732 1408, No. 1335 e G1735 1432, No. 1360). Toji dans 1735 m. édi ion nepa ekusi giesmė é ai Milkaus MIeli K ikßćionis daukimės populai es Ma ino Lu he io giesmės Nun eu euch lieben Ch is en e imas. M. 1732 publie même deux ses aduc ions ne pas seulemen Milkaus, mais aussi Be en IAu mes mielėji K ikßconis linksmay, e à pa i de 1735 m. giesmyne es a seulemen la seconde (plg. G1732 171172, N . 161; 389390, 323 e G1735 196197, k . 182; oi aussi G1832 N . 208 e 225).226, N . Une impo an e nou eau é leidimo p iede „Appendix a ba Ki os naujos Gieſmes ßwėey p idė os“ (G1732 359–408, N . 302–335) publikuo os giesmės, a p jų i Milkaus, 1735 m. bu o é ai e ce que ou es en 1732 on é é déplacées dans la pa ie p incipale giesmyno, à la co espondan e héma ique g oupe giesmių, e p épa é une nou elle annexe Ki os naujos Giesmes ßwėey p idė os (G1735 3982, No 335360). Il y con ien ou es 26 nou elles giesmies, don les in e p è es e oien deux: Fabijonas Ul ichas Glaze is (Fabian Ul ich Glase , 16881747), p emiè e ois ici 8 naujus e imus (išsamiau apie Be en o giesmyno an ojo leidimo naujo es ž . T iškai ė 2020: 55–67). Naujų Milkaus e imų nei pag indinėje giesmyno publié 18 giesmių, e Adomas F yd ichas Šimelpenigis, donné dans la pa ie, ni à la nou elle composée annexée cesspasi odée. Comme seulemen m. 1735 publiés hiesmies nomb eum Milkų aplenkė Šimelpenigis: la deuxième édi ion a publié 18 Milkaus e imų, e Šimelpenigio 23 (sans men ionnées ajou ées 8 nou eaux hiesmies, dans la pa ie p incipale du hiesmyno a é é ep ise 15 de ses hiesmies de la p emiè e édi ion). Ainsi Os e meje is, eignan que Be en o giesmynu p incipalemen des giesmyns endu pa Šimelpenigis (Os e meye 1793: 130; Os e meje is 1996: 364), d oi s eubui en pa ie, ma Šimelpenigis is gausėjančiais e imais pe s a ą acqui depuis 1735 m. An ajame publiime publiuo es Milkaus giesmės cons i ué 16,98 p oc. du nou eau épe ua des giesmyns e 5 p oc. du o al du épe ua du giesmy. BIRUTĖ TRIŠKAITĖ 106 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV On s'a end à ce qu'équi ablemen au an du Milkaus giesmių publiée dans la oisième (38) e qua ième édi ions usses, desquelles l'ins an ne ou e aucun exemplio ious, ainsi que dans le cinqu ajame (1745), don ežinomas un exempli Sank Sank , s ocomas à la biblio hèque de l'académie des sciences Pe e bu ge (Lb (174) (LB I 4647, No 139), e dans le sixième (1740) don connuomi du P omas ie : 104 en la biblio hèque du pa imoine cul u el de l'É a de Be lin (SBB PK: En 9822) (LBP 18, No 140), au e, de ek o ius, 140 (VUBV: I, No 140). Ce e p émisse sou ien Milkaus giesmyns pe imamume dans des giesmynes plus a des analyseé (ž . ensui e 3 c.). Ki o seulemen p opo ions pa appo à d'au es aduc eu s apêli, ca le épe oi e des nou elles édi ions is plė è en , pa exemple, qua ième édi ion cons i uée 400 giesmių (Os e meye 1793: 111; Os e meje is 1996: 356), cinquième 4097, six ème 417 (G1748; aussi oi Quand 1748-03-01: [VII]). 3. PETRO GOTLYBO MILKAUS POESMI RÉCEPTION VLESNIUOSE OFFICIALOJO GIESMYNO LEIDIMUOSE Il es Milkaus e s os giesmės on é é pe sécu ées e plus a dnées o icialojo giesmyno edac ions e édi ions. 1750 m. appa é Adomo F yd icho Šimelpenigio p épa é édi ion o icieux giesmyno a ec ajou ée seconde pa ie, qui commencés classique modèle giesmių collec ion adi iona ion (plačiau oi Michelini 2009: 132153). Depuis jusqu 1776 m. so i le sep ième ilik sis édi ions o iciellejo giesmyno, e 1791 m., manome, épé i inai pa ué oš un asis (ž LB I 386388, No. 10971104; LBP 68, 1750 No. 1097, 1102). a. la p emiè e moi ié une édi ion giesmyno (11832) p épa ée de Ka olio Go ha d Kebe (Ka l Go ha d Kebe , 17561835) a é é imp imée a ec sa ajou ée oisième pa ie (ž . leis a F yd icho Ku šaičio LB I 191–192, N . 533–535), o šim mečio an ojoje pusėje kas kele ius me us (F ied ich Ku scha , 180618) édi ion XIX (ž . LB I 204205, No. 217; LB I 215, No. 595188), qui a é é imp imée a ec sa composée oisième pa ie dès 5701. Tou es de ces édi ions p mioses deux pa ies on é é ep ises de Šimelpenigio p épa é un modèle classique giesmyno, don p emie õsies pa ie ondemen Be en giesmynas, e secondeoses Glaze io gies inkmiųinys. 7 K an as p a a mée men ionnée 408 de ce e édi ion giesmes (ci a é oi Michelini 2010: 49, issun. 279), mais de ai s le cons i ue 409 (LB I 46, No. 139; Kaunas 1996: 166; Michelini 2009: 115). A icles A icles A icles 113 / Pe o Go lybo Milkaus e s os giesmės P ūsijos Lie u os o icia- liajame e angelikų liu e onų giesmyne: kiekybinis aspek as Dußû Ißgánimo pod aug su Maldû=Knygomis ku ůse ne ik ay sénos, mais e nou elles Maldos andamas son . Ka alaucuie Anno Anno 1732. Isspaus os Iono P ide iko Reusne o; SBB PK: En 9820. G1735 Iß nou eau pé weidė os e pagé in os Giesmû=Knygos ku ůse b angiáusos sénos e nou elle Giesmes su aßy os Diewui an Ga bês, e P usû Ka alis eie es Li huwninkams an Dußû / Ißgánimo, pod aug a ec Maldû=Knyg Mald, où où ne ik ay sénos, mais aussi de nou elles andamas son . Ka ißspáus os Ka aláucuje An Mé e 1735. [...]; NK ČR: 33 K 139. G1748 Iß nou eau pé weidė os e pagé in os Giesmû=Knygos, ku ůse b angiáusos sénos e no ej Giesmes su aßy os, Diewui an Ga bês e P usû Ka alys ée es Li uwninkams an Dußû Ißgánimo pod aug su Maldû=Knyg, où Mald ůse ne son pas seulemen sénos, mais i ayes nou elles andamas son . Seß Ka ißpáus os. K aláucuje, Mé e 1748. Raß ais Ka alaus; SBB PK: En 9822. G1753 [Iß nou eau pé weidė os e pagé in os Giesmû=Knygos, ku ůse b angiáusos sénos e naujos Giesmes su aßy os, Diewui an Ga bês e P usû Ka alys ée es Li huwninkams an Dußû Ißgánimo pod aug su Maldû ay=Knygomis, où Mald ůse ne ik sénos, mais e nou elles andasamas son . (...) K aláucuje, Mé e 1753]; LLTIB: B 1956 (de ., nom donné selon l'au o isa ion 1748). G1776 Iß nou eau pé weidē os e pagé in os Giesmjû=Knygos, ku osa b angiáusos sénos e nou elle Giesmes su aßy us Diewui an Ga bês e P usû Ka alys ēje és Mald Mald Maldi inkams an Dußû Ißgánimo pod aug suû=Knygomis, ku osa ne pas seulemen sénos, mais i ayos andamus son nou elles. Ka aláucuje, Ißspáus os ka alißkoje Knyg=D ukkawonéje A ungo [1776] (www.epa eldas.l ). Il es à no e que l'a icle 2 de la loi n'a pas é é modi ié. G1832 Iß nou eau pé weidė es e pagé in os Giesmjû=Knygos, ku osa b angiáusos sénos e nou elle Giesmes su aßy us Diewui an Ga bês e P usû Ka alys ėje ės Mal Mal Mal iniams an Dußû Ißgánimo pod aug suû=Knygomis, ku osa ne pas seulemen sénos, mais i ayos andamus son nou elles. Ka aláucuje, Ißpáus os ka alißkoje Knyg=D ukkawonéjo A ungo [1832] (www.epa eldas.l ). Il es à no e que l'a ê de la p océdu e a é é annulé. G1877 Pagé in os Giesmjû=Knygos, ku iosia b angiáusios sénos in no ej Giesmēs su aßy os Diewui an Ga bês e P usû Ka alis ēje ésan iemsiems Lie uwininkams an Dußiû Ißganimo pod aug su Maldû=Knygos, lesquelles Maldia ne ik ay sénos, mais e nou elles Maldos andamas son . Iß Naujo pé weide os pa F. Ku ßa , Lie uwininkû Kunigą Ka aliauciuje. Königsbe g, 1877. Ha ungsche ei ungs= und Ve lags=D ucke ei (www.epa eldas.l ). Il s'agi d'une en ep ise de ab ica ion e de dis ibu ion de papie à base de papie à base de papie . G1936 Page in os Giesmių Knygos, dans lesquels les plus che s ieux e nou eaux Giesmēs su aßy os Diewui an Ga bēs e Lie uwininkams an Dußių Ißganymo pod aug a ec Maldų Knygomis ainsi que nou eau eciosios Dalies supplemen emen . Noujai ißleido Klaipėdos K aß o Ewangelißkoji BIRUTĖ TRIŠKAITĖ 114 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV Konſiſ o ija 1936 Me ais. Spauſdin a ſpauſ uwėje „Li uania“. Klaipēda, Palangos ga wē 23/24 (www.epa eldas.l ). Il s'agi d'un p oje qui ise à amélio e la mise en œu e de la législa ion eu opéenne en ma iè e de p o ec ion des d oi s de l'homme. Kaunas Domas 1996: Mažosios Lie u os knyga. Lie u iškos knygos aida 15471940, Vilnius: Bal os lankos. Koch Edua d Emil 1973: Geschich e des Ki chenlieds und Ki chengesangs de ch is lichen, insbesonde e de deu schen e angelischen Ki che 6. Il a é é édigé pa le p o esseu Emil Koch e a é é publié en 1973. E s e Haup heil. Die Dich e und Sänge , Hildesheim, New Yo k: Geo g Olms Ve lag. LB I Bibliog aphie de la TSR du Li uanie. Se ija A. Knygos lie u ių kalba 1. 15471861, Vilnius: Min is, 1969. LBP Li uania bibliog aphija. Se ija A. Knygos lie u ių kalba 1. 1547–1861. Papildymai, Vilnius: Min is, 1990. LE XVIII Encyclopédie Lie u ių 18. Mau aiMin auja, Bos onas: Li u iens encyclope- dijos leidykla, 1959. Michelini Guido 2009: Mažosios Lie u os giesmynų is o ija: nuo Ma yno Maž ydo iki XX a. pabaigos, Klaipėda: Klaipėdos uni e si e o leidykla. Michelini Guido 2010: Jono Be en o Iß naujo pé weizdė os i pagé in os Giesmû Knygos. Mö lino ak a o p i aikymas poezijoje, Vilnius: Li uanie académie des sciences édi eu . Michelini Guido 2013: P ūsijos Lie u os giesmynai Donelaičio laikais. Michelini Guido 2013: P ūsijos Lie u os giesmynai Donelaičio laikais. Michelini Guido 2013: P ūsijos Lie u os giesmynai Donelaičio laikais. Michelini Guido 2013: P ūsijos Lie u os giesmynai Donelaičio laikais. Ac a His o ica Uni e si a is Klaipedensis 26. Il es à no e que l'acco d de licence es alable jusqu'à l'année 2000. K is ijono Donelaičio epochos cul u elles inno a ions, 7989. Mielcke Pe e Go lieb 1731-04-23: Pe i ion au gou e nemen p ussienne Ka aliaučiuje pou la emise de la amende, Ju ba kas (nuo ašas); GS A PK: XX. HA His . S A Königsbe g, EM 46 e, No 53, 20 21 , 22 . MG1806 Sénos e nou elles k ikßconißkos Giesmės, ypacey Senniemsiems an Gé o a ec dideleis Raß ais ißspáus os d aug a ec naujoms Maldû Knygélemis. Ka aláucuje, Knygd ukawonej Leb ek o E ingo, Me e 1806; VUB: 777 LR (www.epa eldas.l ). MLE III Mažosios Lie u os encylopedia 3. MecRag, Vilnius: Mažosios Lie u os ondas, Mokslo e encyclopedijų leidybos ins i u as, 2006. MLEŽ – Mažosios Lie u os enciklopedinis žinynas, Vilnius: Mažosios Lie u os ondas, Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as, 2015. Os e meye Go ied 1793: E s e Li auische Liede geschich e, ans Lich ges elle on Go ied Os e meye , de T empenschen Gemeine Pas o e senio e und de Königl. Gesellscha Deu schen u Knigsbe g Eh enmi glied. Knigsbe g, ged uck mi D ies ischen Sch i en. A icles A icles a icles 115 / Pe o Go lybo Milkaus e s os giesmės P ūsijos Lie u os o icia- liajame e angelikų liu e onų giesmyne: kiekybinis aspek as Os e meje is Go ydas 1996: Rink iniai aš ai, pa . e adui L. Ci a ičiū ė, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Quand Johann Jacob 1735-12-01: I. N. I. In Ch is o he lich gelieb e Lese ! Ißnou eau pé weidė es e pagé in os Giesmû=Knygos, ku ůse b angiáusos sénos e nou elles Giesmes su aßy os Diewui an Ga bês, e P usû Royaume Mald dans les Li uwniks su Dußû Ißgánimo, pod aug suû=Knygomis, ku ůse non seulemen sénos, mais i ayos andamos son nou elles. Ka ißspáus os Ka aláucuje An Mé e 1735. [...], [IIIX]. Quand Johann Jacob 1748-03-01: I. N. I. In Ch is o he lich gelieb e Lese ! Ißnou eau pé weidė es e pagé in os Giesmû=Knygos, ku ůse b angiáusos sénos e nou elles Giesmes su aßy os, Diewui su Ga bês e P usû Ka alys ée esan s Li uwninkams su Dußû Ißgánimo pod aug a ec Maldû=Knygos, ku ůse ne ik ay sénos, mais e nou elles Maldos andamas son . Seß Ka ißpáus os. K aláucuje, Mé e 1748. Raß ais Ka alaus, [IIIXIV]. T iškai ė Bi u ė 2013: Pe o Go lybo Milkaus p ie ašai au manusc i du mo Cla is Ge manico-Li h ana. A chi um Li huanicum 15, 3986. T iškai ė Bi u ė 2020: Jono Be en o giesmyno Iß naujo pé weizdė os i pagé in os Giesmû-Knygos i maldyno Maldû-Knygélos deuxième édi ion (1735): inconnu exemplio ius P ahoje. A chi um Li huanicum 22, 3382. T iškai ė Bi u ė, Sidab ai ė Ža in a, pa ., 2019: Li uanis inio sąjūdžio XVIII amžiaus P ūsijoje a odangos 2. documen ai e Milkų amille hé i age = Die Hin e g ünde de li uanis ischen Bewegung im 18. Jah hunde in P ußen 2. Das dokumen a ische E be de Familie Mielcke, Vilnius: Li u iens li é a u es e nau osakos ins i u . Wacke nagel Philipp 1870: Das deu sche Ki chenlied on de l es en ei bis u An ang des XVII. 3, Leipzig: Jah hunde s D uck und Ve lag on B. G. Teubne . The Hymns T ansla ed by Pe e Go lieb Mielcke in he O icial Hymn Book o P ussian Li huania’s E angelical Lu he ans: Quan i a i e Aspec SUMMARY The a icle analyses he con ibu ion made by Pe e Go lieb Mielcke (Li h. Pe as Go lybas Milkus, 1695–1753) o he epe oi e o hymns in Johann Beh end ’s (Li h. BIRUTĖ TRIŠKAITĖ 116 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXV Jonas Be en as, 16671737) hymn book Iß naujo pé weidė os i pagé in os Giesmû=Knygos (Re iewed and Imp o ed Hymn Book) (Königsbe g, 11732, 21735, e c.) om he quan i a i e poin o iew. I also discusses he inclusion o he hymns ansla ed by Mielcke in he la e edi ions and e sions o he O icial Hymn Book o P ussian Li huanias E angelical Lu he ans. The quan i a i e analysis o Mielckes hymns, which appea ed in he i s edi ion o Beh end s hymn book (1732) o he i s ime, e ealed ha hey signi ican ly con ibu ed he new o he enewed epe oi e o he hymn book: ou o all he ansla o s o ha ime, mos ansla ions we e p o ided by Mielcke (19 hymns); hey accoun ed o nea ly one- ou h o epe oi e o hymns. Mielckes hymn MIeli K ikßćionis daukimės ansla ed om Ma in Lu he s Nun eu euch lieben Ch is en was no included in he second edi ion o Beh end s hymn book (1735), meaning ha he e was a o al o 18 hymns ansla ed by him in his edi ion. Insequen édi ions, he numbe o Mielckes ansla ions did no change, i.e., he no longe con ibu ed o he expansion o he hymn book wi h new ansla ions, and he a o emen ioned 18 hymns cons i u ed a s able pa o he o icial epe oi e o he hymn book un il he e e o Wo ld Wa II. Mielckes hymn IEau K is au, ku s u gawai, which was ansla ed om Geo g We ne s De Du HE su IE Ruh und Ras and published in he i s edi ion (1732) o Beh end s hymn book o he i s ime, was e oneusemen a ibué à Adam F ied ich Schimmelp ennig (Li h. Adomas F yd ichas Šimelpenigis, 16991763) in ce ain la e edi ions, seemingly da ing om he second hal o he 18 h cen u y. The e o e, hey include only 17 hymns bea ing he c yp onym P. G. M. P. G.. L'é alua ion de Mielckes inpu dans le épe oi e de la o icial hymn book om he quan i a i e pe spec i e e sa compa aison a ec les con ibu ions d'au es aduc eu s con empo ains conduisen à la conclusion que Mielcke p i la ê e pa le nomb e de hymns publiés in he i s (1732) edi ion, oùas sa con ibu ion diminua p og essi emen de la second (1735) edi ion quand he hymn book was con inuellemen complé é a ec new hymns o o he ansla o s. Mise à disposi ion 2021 m. oc ob e 9 d. BIRUTĖ TRIŠKAITĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, Vilnius LT-10308, Li uanie bi u e. iskai [email p o ec ed]