Kiprijono Lukausko „Pamoksło ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinastes“ (1797) atitiktis Juozapo Legavičiaus „Powinnosci Gaspodarzow Wieyskich“ (1779) tekstams

S aipsniai / A icles 85 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0003-1542-2866 Les di ec ions de eche ches scien i iques: anosios e ac uelles langues Li uènes synaksė e séman ique, e noling is ica, Li uanie cul u elle e bažny inių eks ų is o ija. DOI: doi.o g/10.35321/all87-04 Il es p obable que l'on ai ou é une solu ion à ce p oblème. KIPRIJONO LUKAUSKO La Commission es in i ée à p ésen e une p oposi ion de décision conce nan la mise en place d'un sys ème de su eillance e de su eillance de la pêche. PAMOKSŁO APE KIEMIONISZKAS NAMINIKU PAWINASTES (1797) ATITIKTIS Il es à no e que JUZAPO LEGAVIČIAUS Il es POWINNOSCI GASPODARZOW WIEYSKICH (1779) TEXTLAMS Co espondence be ween Pamoksłas ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (1797) by Kip ijonas Lukauskas wi h he ex s om Powinnosci Gospoda zow Wieyskich (1779) by Juozapas Lega ičius ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme. L'a icle pou sui de Kip ijono Lukausko 71815) Pamokslų (ž . Ka aciejus, pa ., 1996) sanklodos mul iasluoksnińs wa e con o mémen sou ces, à pa i desquelles a é é adui e, é ude (apie p incipale 312 pages de Lukausko manusc i s pa ie Pamoksłas (175 Isz P isakimu Diewa a i ik į Ka olio Fabiani li es Missyi Apos olski Część II (1783) ex ams Pajž ( . Pajėdienė 2022). Ce e ois es exposé Pamokslu ape Kiemioniszkas Naminiku pawinas es di e pa ie du manusc i (p. 352378) e Juozapo Lega ičiaus (17431812) li egelės Powinnosci Gospoda zow Wieyskich (1779) ex es co espondic is. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 86 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII ESMINIAI VOODŽIAI: Kip ijonas Lukauskas (17571815), Juozapas Lega ičius (Józe Legowicz, 17431812), Ka ol Fabiani (17161786), se mon comme se mon, ka alikiškos li e a ū os e imai į lie u ių kalbą: XVIIIe siècle. ANNOTATION This a icle con inues he esea ch add essing he mul ilaye ed s uc u e o Pamokslai by Kip ijonas Lukauskas (17571815) (see Ka aciejus, ed., 1996) and i s co espondence wi h he sou ces om which i was ansla ed (on he co espondence be ween he main pa o Lukauskas manusc ip Pamoksłas Isz P isakimu Diewa (p. 312) wi h he ex s om he book Missy Apos olskie II (1783) by Ka ol Fabiani (see Czędienė Pajani). This ime, he a icle e eals he co espondance be ween he pa o he manusc ip en i led Pamoksłas ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (p. 352378) and he ex s om he book Powinnosci Gospoda zow Wieyskich (1779) by Juozapas Lega ičius (17431812). KEYWORDS: Kip ijonas Lukauskas (17571815), Juozapas Lega ičius (Józe Legowicz, 17431812), Ka ol Fabiani (17161786), se mon as an ac o eaching, ansla ions o Ca holic li e a u e in o Li huanian, 18 h cen u y. ĮVADAS Paaiškėjus p incipale de Kip ijono Lukausko (1771815) du ecueil manusc i 1 de la pa ie, in i ulée Pamoksłas Isz P isakimu Diewa Ape Pawinascias Giwenima K ikscioniszka [...] (III; 1310), e du li e de Ka olio Fabiani MISSY APOSTOLSKIEY CZ II. w k się p zekładaią NaUki z p zykazaN boskich oN powiciach zycia ch zesciaNskiego [...] (17583) 2 Nosąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąą- ąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąą- ąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąą- moksłu3 ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (LP 352–378), sąsaja su 1779 m. Vilniuje išleis a knygele POWINNOSCI GOSPODARZOW WIEYSKICH w k o kosci zeb aNe p zez X. Legowicza pLebaNa ko kozyskiego y dLa wygody ąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąąą Ce e ois discu é es LP g oupe de ex es, di s { umpai su ink u} pa1 conse é à la biblio hèque de l'uni e si é de Vilniaus manusc i F1D654 manusc i du 409 pages de collec ion, oi . Ka aciejus, pa ., 1996, con inue LP. 2 oi Plus. Pajėdienė 2022. 3 Plg. Lukausko manusc i du ph ases numanau paduo y [...] umpay assemb a pamoksła ape Naminiku pawinas es LP 352. A icles A icles a icles 87 / Kip ijono Lukausko Pamoksło ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (1797) a i ik is Juozapo Lega ičiaus Powinnosci Gaspoda zow Wieyskich (1779) eks ams Kiemioniszkas swoich pa iaNow do d UkU podaNe4. An ach ée indiqué Ka kažiškių klebon es Juozapas Lega ičius5 (Józe Legowicz, 17431812). Kul ū ologų il es déc i comme alen ueux e agiles, mais non mé ny i oubliš š XVIII a. II pusės XIX a. p . lenkiškai ašęs lie u iškosios (placéeja sensei6) pe sonnage cul u el, héologie sciences dak a as7. Nou eaux é udes de ie e d'œu es c éa i es Lega ičiaus manusc i es e imp imdin s 8 on ou ni des connaissances su beaucoup bien plus g and de ses p épa ées olumes imp imés (même 18 uni és)9, acili é leu pa ie d'accessibili é10 e pe mises sans di icul é de ou e enco e une seule Lukauskošy o su ašy o manusc ip u o iginal e de pe ce oi Lega ičiaus œu e comme signi ica i emen accep able dans Li u iškoje a. XVIII II de pa à l'en i onnemen . Le bu de ce a icle mon e le manusc i de Lukausko de la oisième pa ie, soin ina Pamoksłu ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (p. 352378), e Lega ičiaus knygelės Powinnosci Gospoda zow Wieyskich (1779) de la pa ie p incipale (I; 138) ex s essen ielle co espondi . Dans le bu de cela b iè emen appelé Lukausko su achy ame manusc i 11, s uc u e mon ée selon eiliškumą oisième LP manus aščio eks ų g upės (p. 352378) géné ale co espondance indiy osios ičiaus knygelės Lega pa ie p incipale aux ex es e déc i uamas Lukausko su ašy ame e ime apa ai ančių nuk ypimų nuo lenkiškojo o iginalo pobūdis. 4 Dans les ci a ions sui an es, l'ab é ia ion LegP es u ilisée. Da plg. K is inos Mačiuly ės (2005: 111112) Li u iquemen ou nie le nom de ce e li egelée Kaimo ūkininkų pa eigos. 5 Ce au o iaus lie u iškasis in odui ijim dans kul ū ologų a aux combien chi ėsi, plg. : Juozas Lego ičius (Mačiuly ė 2005), Juozapas Lego ičius (Pace ičius 2005), Juze as Lego ičius (Rokas 2010). Là es enu comp e dans les de niè es é udes ou ni du anspona ion Juozapas Lega ičius (plg. Bimbi y ė- Macke ičienė 2017; Gi ininkai ė 2017). 6 Dans les a aux de Ju gio Lebedžio (1776: 115116) dans les no es su les li es li a iškas 1782 m. T oškūnų monas e olyno biblio eka knygų ka aloge es indiqué Lega ičiaus Ka echizm dla ludz wieyskich [...]. Da plg. Pace ičius 2005: 241, 242. 7 Ž . Mačiuly ė 2005: 5556; Pace ičius 2005: 242; Bimbi y ė-Macke ičienė 45. 2017: 8 Pou les eche ches de Bogdano Roko oi . Mačiuly ė 2005: 18; enco e oi . 2010. Da e de in Ve onikas Gi ininkai ės (2017: 193199) e ec uée l'analyse du pa imoine imp imé e manusc i a pe mis de pa iksline e Juozapo Lega ičiaus biog am, de men ionné p imin ini ces ai s de la biog aphie de Lega ičiaus: spėjama que né en 1743 m., é udié à l'académie des jésui es de Vilnius, le p emie diplôme de science philosophique (bakalau o) s'es consac é à pa i de 1766 m., les é udes de l'Académie son inies en 1786, les p emie s son de enus 1768 m., le kunigu m., 1772 m., di igean u mai jusqu'à la mo (1812 m.). 9 Ž . Gi ininkai ė 2017: 200210. Gi ininkai ė 2017: 200210. Gi ininkai ė 2017: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. Gi ininkai ė: 200210. 10 À p opos des publica ions numé iques des Lega ičiaus édi ions e des possibili és de eche ches liées à ce pa imoine c éa i oi Gi ininkai ė 2017: 205. 11 Užuominų su LP cons i uan des pa ies (Bi žiška [1963] 1990: 171) e di é en s ni eauxis (Lebedys 1976: 41, 48, 51; Te eškinas 1992: 155) de alesnį desc ip ion oi Pajėdienė 2022: 75. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 88 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII 1. K. LUKAUSKO RANKRAŠTINIO RINKINIO Il es à no e que le Pa lemen eu opéen a adop é le p oje de ésolu ion in i ulé DAUGIASLUOKSNIŠKUMAS A an de passe à la ques ion d'o igine du g oupe ex s LP j'adme s e eni à Lukausko Pamokslais in i ulé du manusc i collec ion sanda a, é élan e le ai que dans ce manusc i le mo pamoksłas es le plus sou en u ilisé au sens ‘enseignemen 12. D'un poin de ue héma ique Lukausko manusc i es composé de cinq pa ies: 1) collec ionnez Pamoksłas Isz P isakimu Diewa Ape Pawinascias Giwenima K ikscioniszka LP III; La socié é a é é cons i uée en 2004 e es ac uellemen dé enue pa la socié é K ikscioniszka LP. 1–310; 2) des i es a ec le mo Pamoksłas u in ys ka eche iniai pamokymai su les ondemen s de la oi e les de oi s des éléspec a eu s e po e ių, P isakymų, sak amen ų i maldų eks ai LP 311351; 3) b e assemb u Pamoksłu ... appelé 5 boy èles compilinys su les de oi s des ikinčiųjų LP 352378; 4) biblinė is o ija apie Pasaulio sukū imą His o ia łabay g azi y un Zinoima kiekwienam eykalinga LP 379400; 5) P iedo kas isz Knigu Mund ibes. Padeimy 1; 3; 7; 8; 20; 23; 24; 25 LP 401–407. LP e ou an ejopos ex e c éûmen des é é ences. Le i e de la p emiè e pa ie e le p ologue me en l'accen su (su)mode d'éc i u e (Pamoksłas [...] Su asi as13. Me usy K is a 1797; Tu i Małonus Skay i ojau unku asi a Kniga14 LP I), le p a a mèse de la oisième pa ie le ai même (numanau paduo i wisi Gaspado ems umpay), une nou elle aduc ion de la qua ième pas de Kiemioniszkas Naminiku pawinas es (Daba na Lie ujey Lie iszuwkay LP 379). C'es ce e p akalbom commençan les pa ies du ecueil manusc i Lukausko (I, III e IV selon eiliškumą dans le ecueil) se ca ac é ise e pou suis ine les cons i uan des scy èles nume acija (ž . 1-ą len elę). Tai a um mon e de ou es ces ois pa ies LP conséqueklią sąsają a ec lenkiškais o iginalais. Deux des 12 éc i s li uaniens de la pé iode des Enligh enemen s le mo pamoksłas es u ilisé de deux signi ica ions, qui sie ines a ec des mo s de langue lenkų kazań ‘pamokslas, kunigo sakoma eligieux con enu kalba e ‘ nauka(pa)mokymas (plg. Gidžiūnas 1994: 269; S e diolas 2006: 50; Pajėdienė 2022: 74). Reikšmė ‘(pa)mokymas pa iculiè emen yški LP du i e de la p emiè e pa ie e du p a a mée de la oisième pa ie. Depuis la sen ence kunigo sakomą kalbą Lukauskas nomme e le mo žu kozonius (plg. Mačiuly ė 2005: 2021), mais l'u ilisa ion de ce mo LP excep ionnellemen a e (app op ié peu -ê e seulemen Fabiani p akalbos e ime, plg. : Wa o y ju gale wie oy Nedieliniu Kozoniu Kunigay Plebonay LP III, Użyć ich können s a Niedzielnych Kazań Ichmość XX. Plebani FP a2 -a2 ). 13 Plg. la ph ase co espondan e Fabiani li e dans l'in oi : nauki [...] napisane. 14 Plg. sakinį Fabiani p akalboje: Masz Łaskawy Czy elniku d ugą Częśź ey Apos olskiey Missyi FP I. S aipsniai / A icles 89 Kip ijono Lukausko Pamoksło ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (1797) a i ik is Juozapo Lega ičiaus Powinnosci Gaspoda zow Wieyskich (1779) eks ams leu s son déjà clai s. Comme men ionné, le p emie g oupe de manusc i s ex s de Lukausko (III; 1310) déli ie Li uanienne du li e Ka olio Fabiani Missyi Apos olskiey Część II (1783) e sion, e la oisième qua eu is Juozapo Lega ičiaus knygelės Powinnosci Gospoda zow Wieyskich chapi e. LENTEL 1. K. Lukausko Manusc ip ions composan es pa ies e leu s souscy ques Le poin de ue héma iquemen di é en du LP manusc i s (su a inis anges numbe is i paginacija) Exis an (po en iel) i e de pa ie du manusc i A ski a sec ion du manusc i chy iai I LP III; 1–31015 Pamoksłas Isz P isakimu Diewa Ape Pawinascias Giwenima K ikscioniszka. Pe Kuniga Cyp iona Łukawski Plebona T aszkunu Su asi as. Me usy 1797. P akałba Pas Małona Skay i oi LP III Pamoksłas 130 LP 1308 Reges as pamoksłu LP 309310 II 311351 Pamoksłas Pamoksłas LP 311339 LP Pawinas es LP 339341 Pa ogus Spasabas Kałbieima Po e u Baźnicioy a ec moniemis Lie uwiszkay LP 342351 III 352378 {T umpai assemblé p éoksłas} ape Kiemioniszkas Naminiku pawinas es Kada wisa łaymibe Kiemioniszku moniu [...] LP 352 Padie 1; 2; 3; 4; 5 LP 353–378 IV LP 379–401 His o ia łabay g azi y un Zinoima kiekwienam eykalinga Małonam Skay i ojuy LP 379 His o ia 1–22 LP 380–401 V 401408 P iedo kas isz Knigu Mund ibes Jésus Sunaus Sy ach, qui wadinam LP Ecclesias icus Padeimy 1; 3; 7; 8; 20; 23; 24; 25 LP 401408 15 Seule ce e pa ie du manusc i a la p op e main Lukausko insc is les numé os de pages de 1 à 308, P akalbą [III] e Reges ą [309310], les au es euilles du manusc i non numé o ées. Il peu ê e que la i euse Lukausko indiquée 1797 m. da e sie ina seulemen a ec Fabiani li e de Missyi Apos olskie Część II ex es pe ašu ( e imu), e d'au es dans le ecueil sudė i eks ai aien pu ê e éc i e non seulemen 1797 m., mais e combien plus ô ou plus a d (1796 m.) Ak e de isi a ion du decana de Ukme gė indique que klebon Cyp yan {Łukowski} pa le depuis la ma e nelle a ec les mo s li ou iquemen e l'enseignemen leu con ien y Naukę miewa s osownedys (pl: 1976; 187}. enco e su ce ac e de isi a ion dans aissan basé su un ape çu oi . Te eškinas 1992: 136, 144; 1996: 6; Bogušis 1996: 1516; Mačiuly ė 2005a). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII 2. BENDROJI K. LUKAUSKO PAMOKSŁO APE KIEMIONISZKAS NAMINIKU PAWINASTES IR J. LEGAVIČIAUS POWINNOSCI GOSPODARZOW WIEYSKICH TEKST ATITIKTIS La aie oisième pa ie du manusc i de Lukauska s'explique sug e in les a ec les ex es de Legacia Powus Wieinnosci Gospoda zowyskich. Une illus a ion de la con o mi é du con enu géné al e des ex es sanklodas dans le ableau 2 son ou nis: indic ées Lega ičiaus knygelės p a a mė Ponieważ wzelka zczęśliwość Wieykich Ludzi i Lukausko su ašy as Kada iškasis son équi alen wisa łaymibe Kiemioniszku moniu, les chapi es des e sions des deux lenkiškos e lie u iškos œu es, ainsi que les chapi es dependan s des pa ag aphes qui in i ulen e e minen . Pe ašan ci as yškesni lenkiško e lie u iško ex e a ian ų nesu apimai ou papildymai a é é pab auk i, ski umų (pa yimui, leksinį duble ą) p a a mėje pa yškin as. Apa aissan des cas de non-conco dance s uc u el e lexicinien son abo dés dans un au e chapi e. u inčios azės paspal in os, o LegP an aš ės pažodinis a spindys LP III dalies LENTEL 2. J. Lega ičiaus Powinnosci Gospoda zow Wieyskich e K. Lukausko Manusc i u e de la oisième pa ie s uc u e des ex es e con enu co espondance (sky iés i es, chaque chapi e commencemen e in pa ag aipes a ka pos) Nomina ion16 ex es en olumes i POWINNOSCI GOSPODARZOW WIEYSKICH Il es à no e que le w k o kosci zeb ane p zez X. Legowicza pLebaNa ko kozyskiego y dLa wygody swoich pa a iaNow do d UkU podaNe LP 352378 LegP i; 1–39 P a a mė (complè e ex e ansc ip ion) Pa ce wzelka zczęśliwość Kada wisa Ludzi Duchowna i doczesna, kayp zczegulnie zawiła od dob ego nuog gie a Gopoda zò y w Domu, Gaspado iu doczeności: p iebine za giima, puis p ide uzayciey Kwon Waiszku podmonie ądzę, o he bes iend o o Ch eściańkich, i Gospo da kich w k ò kości Naukę. LegP i pawinas es, da ima p ide uncios łaymibe Kiemioniszku moniu, Wieykich Diewiszka eyp i kuniszka zaczyna aysimos y ipaciey iedimos ządzenia ię Namusy, pagał Diewa względem Boga, i p zyzny , i y wamniewoyy go now dać milia ze ealizing should be he name assemb a pamoksła ape Kiemioniszkas Naminiku Gaspado is es, uzłaykima en e namusy wisiems Gaspado ems umpay sawęs wiezliba g azuma, a olinima da i as p iezas is p isime ima ligu, sup a ima y nu egieima nesuskay i u p iepuoliu. 352 LP 16 LP Le i e de la pa ie III n'exis e, il peu ê e econs ui du p a a mie ex e. A icles A icles a icles 91 / Kip ijono Lukausko Pamoksło ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (1797) a i ik is Juozapo Lega ičiaus Powinnosci Gaspoda zow Wieyskich (1779) eks ams chapi e I o poWinnosCiaCH CHRZesCianskiCH. LegP 113 Pie wzą i nayi o nieyzą jes powinnością Gopoda zow Wieykich, względem samych wiecznego, i domownikòw ich zbawienia, umieć g un ownie Tajemmnice Wia y Swię ey; P awidła Ch ześciańkiey Obyczayności; i a ać ię żeby dzieci, czeładż, i cała d użyna domowa one g un ownie i nałeżycie umiała. […] W en czas dla was wieyscy ludzie, zło e zczęśliwości zakwi ną wieki, k ó ey wam K òlowie świa a i Xiążę a zazd oscić będą, kiedy wyż wy ażone zb odnie i wy ępki u was z g un u wyple e, znieione, znizczone, i wyko zenione będą. ROZDZIAŁ I. Padieimas 1. Pawinas es K ikscion Apeiszkas. 353360 LP Wisu Gaspado iu pi miause y ipaciause i a pawinas ys, kaypo pa iu, eyp y namiszkiu mokie y g un aunay Tajemnicias Wie os Szwę os eykalingas umzinuy dusios izganimuy. Taysikłus K ikscioniszka wiezlibuma. Rupin ies y s o o ies, idun Waykay Sieymina y wisy namay anus g un aunay mokie u. [...] Tuome dieł jusu kiemioniszki mones auksa sciesliwas ios y łaymibes uz ekies umziey, quiu ous Ka aley Swie a Kun y igayksz ey ziames uzwidies, quand isz ozi as y ap eyksz as, złas es y kał ibes jusu en e bus wisiszkay isz au as iszmes as, iszgaysin as y isznaykin as. chapi e II ROZDZIAŁ II. o poWinnosCiaCH GospoDaRskiCH. LegP 1323 Jako Ch ześciańkich, ak i Gospoda kich należycie pełnienie powinności, niemniey po zebne je wam naymili Gopoda ze do doczeney, i wieczney nabycia mam ʃzczęśliwowości. P ze o w k ò kości je p zedięwzięcie p zełożyć. […] Niech que ci Pan Błogoławi z Syonu, á ogłąday dob a Je uzalem, po wzy kie jou s de ie wego. Padiemen 2. Pawinas es Gaspado Apeiszkas. 361367 LP Kaypo K ikscioniszku, eyp y Gaspado iszku p igulin iey pildimas pawinasciu ne mazay eykalingas i a dayk as. Jums milausy Gaspado ey un ap u ieima umzinos y me inios łaymibes. T umpay alo s cionay anas iźguldi y pas anawijau. [...] Teguł pałaymina aw Ponas Diewas isz Siona, o egiesi gie ibes Je uzolimos wisosy dienosy giwenima awa. chapi e III ROZDZIAŁ III. oCHDoSTWIE. LegP 2428 Dieu wzy kim, ce es na Ciel, i na e e z a an ziwną oz ządzający mąd ością, i po ządkiem, eu que ię u ludzi wzys ko ucziwie i po ządnie działo, 1. Co : 14. V. 40. Nie ylo w duchownych i Bokich; lecz i doczesnych zeczach. […] Padiemen 3. Ape G aziby. 368370 LP Ponas Diewas wisus dayk us, qui i a un Dungaus y un Ziames s abuklingu iedidamas mund iby y pa ogibiu, no ia, idun pas mones wis g aziey wieźlibay y pa ogiey da i umes. 1. Co . : 14. Ne ik ay dwasiszkusy, mais y Kuniszkusy dayk usy. [...] JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 92 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII 5. Naoʃ a ek powinni ʃię uʃilnie ʃ a ać ludzie Wieyʃcy, żeby ʃię, jako we wną z p zez duszę ozumną, i nieśme elną; ak zwie zchnie p zez powie zchowne ochędo wo ciała, jedzenia, odzenia, miezkania &c. p zy oyność, poczciwość w myślach, łowach, p awach, po ępkach, an ich daleko ię òżnił od anu źwie zą i bydlą . 5. Un gała upey u ia Ƶmones Kiemioniszky s o o ies, idun kaypo widu iey si dies y sumnenios pa duszy azumna e nesme ełna, eyp y isz wi szaus pa wi szu iny g aziby kuna walgimusy ubusy giwenimy uzłayki y, p ide ieima wiezlibuma y monis y, mysłosy, zodziusy, da busy apsieimusy. Nes ju s onas olesney ski umes nuog s ona zwie u galwiju, bundisciu y wisokiu bes iju. chapi e IV ROZDZIAŁ IV. o PRZYCZYNACH CHOROBY w Ape p iezas es Ligu Kiemioniszkusy moniesy. łabay beaucoup Kiemioniszku moniu pe y nesa giby unkiey ing ludzi p zez amę ozmaimus, iłgas bayses nieo òżność czę o w łabości, niemocy, długie, y sme i ciesa nieuleczone nawe uz didziausi y eykalingiausi umpay su asi as wisiem moniem isz p zed gidi oju iszmanima naypo zebniezą zecz p iezas es Ligu, idun wo y k ó kości zeb ane, i poli isaugey gali. i zdania doświadczenia cho ob; iżby ię ym ku eczniey, onych unikać i [...] Padiemen 4. WIEYSKICH LUDZIACH. 371376 LegP 2837 Kada Ponieważ ba zo wiele Wieykich pa y ne numony niebaczność, i ułus siłpnumus, neigałe Ligi e y ne iszgidi as impuoł y p ip un a pie w ayy LP gauna. Dieł o niebeśpieczne, i numanau cia cho oby wpadać zwykli, i śmie ci czaem p ę kie: Za ym za da i ima y wisu osądziłem, u isz eyksz y y su asi y naypoze z z czego g eyciaus anue u iszs powzechnego [...] Dok o ów wyliczyć p zyczyny kajać mogli. A icles A icles a icles 93 / Kip ijono Lukausko Pamoksło ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (1797) a i ik is Juozapo Lega ičiaus Powinnosci Gaspoda zow Wieyskich (1779) eks ams 12. Jak ię macie obchodzić z cho emi osobliwie względem ich poka mu, i napoju, ę wam naypo zebnieyzą daję adę, i p ze ogę powzię ą od naydokonalzych Dok o ów, czyli Leka zow. A 1. Cho ych ani w zby nim go ącu, ani zimności, ale w le nim i pomie nym zymać zeba powie zu. [...] Wzy kich go ących unkow b onić cho emu, jako o: go zalki, ino, miodu pi ego, piwa chmielnego; gdyż pomienione unki nieuśmie zają, lecz pomnażjąc go ączke dobijają cho ego. Lezc dawać do picia wodę czy ą zd ową, k yniczną, w ga ku nowym chędogim, wywa zoną, z w ucieniem do niey po wygo owaniu kawałka chłeba p zed ogniem ouzonego i od udzoną. Abo nayzd owzy napoy pou cho ych nazwanny TIZANNA, qui ię ak de ai ai e [...]17. 12. Kayp eykia apsiey y a ec ligonays, ipaczey pagał ju walgimu y gie imu, celle wisiems eykalingiausy oda y pe se gieima paduodu. 1. Ligonius ney didzioy siłumoy, ney szal iey, mais łyngwami y ligiemy eykia u ie y o y. [...] Wisokiu ka s u gie imu Ligonams d aus y, kaypo ay: A iełkos, Wina, Midaus, macna ałaus. Nes paminie y gie imay ne numazina ka sz ines, mais mul iplian amas, g eyciaus p ibayga Ligona. Be eykia duo y wundeni cis a, sweyka, giwos we smes. Puodeliey nauiemy cis amy wi in a iszga awoius y a wiesinus imes y ing wi in a wundeni szmo eli duonos p i ognies dziowin os. Appendice / chapi e IV SRZODKI USTRZEZENIA La Commission es in i ée à p ésen e une p oposi ion de décision conce nan la mise en place d'un égime d'aide à la pêche à l'in é ieu de l'Union eu opéenne. SI ZARAZI OD CHORYCH Ape ZARAZLIW MAICYCH CHOROB. LegP 3739 1. Nie być bojaźliwym, i nielękać ię za ażenia ię; bo zby nia bojaźń i lękanie ię w ażenia zkodliwie czynić zwykła; [...] 10, Ba zoby zecz dob a i beśpieczna była, gdyby cho zy za aźliwą mający cho obę od zd owych oobną izbą oddzieleni bywali, [...] Zyczylbym, gdyby e nayi o nieyze, acz w powzechności, i k ò ko w ey Kiążecce zeb ane powinności woje, Gopoda ze umiejący czy ać, jak nayczęściey obie w ażali, M†D eyże ozmowy Glo udzielali. Padieme 5. Iszsisaugoima y uzk ie ima Ligoniu p isime uncias Ligas u inciu. 376378 LP 1. Ne bu y d ebulingu y nesibaydi y p isime ima Ligos, ca didzia bayme y ne ikie as baydimos p ip un a uzk ie ima Ligos da i y. […] 10. Łabay gie as dayk as bu u, quand Ligonay p isime un es Ligas ayan un nuig sweyku ipacioy Seklicioy ou G icioy a ski y bu u, No iecio, idun Gaspad skay i y mok, kayp unkey as sawa pawinas es pe s i u, un pomie es iszsimoki u, y au es o moksła, kałbosy, y pasakosy 17 Luka [...] Luka Luka LukauskoP IV le e se du chapi e se e mine jus e a an le passageku ine dans LP Legacy il n'y a ai pas de léguisci a ions su les béné ices e le bien (plg. 36P37). paduo u. p zeczy ywali, w pamięć Ad nauczali ię, i d ugim umieję ności p zez JŪRATĖ PAJĖDIENĖ 100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVII Co espondence be ween Pamoksłas ape Kiemioniszkas Naminiku Pawinas es (1797) by Kip ijonas Lukauskas wi h he ex s om Powinnosci Gospoda zow Wieyskich (1779) by Juozapas Lega ičius SUMMARY The a icle discusses he o igin o ye ano he g oup o ex s om he manusc ip i led Pamokslai by Kip ijonas Lukauskas (17571815) (Ka aciejus, ed., 1996), which has ecen ly come o ligh . The g oup o ex s, which is called Pamoksłas ape Kiemioniszkas Naminiku pawinas es (LP 352378) in he p e ace, p o ides he ansla ion o he main pa (LegP I; 138) o he ex s om he book Powinnosci Gospoda zow Wieyskich (1779) by Juozapas Lega ičius (Józe Legowicz, 17431812). Occasional dig essions om he Polish o iginal ound in Lukauskas manusc ip a e ela ed o he ep esen a ion o he ma e s unde discussion in he manne ypical o he manusc ip (no he p in ed ma e ) and he usual o m o he Li huanian ex . The manusc ip nea ly w i en by Lukauskas p o ides he lexical pa allelisms o ce ain wo ds and con ains unexpec edly ‘disobedien (no ansla ed wo d- o -wo d) concep s; i omi s o e-loca es ce ain ph ases and chooses a sligh ly di e en o de o wo ds in a sen ence. The abo e ea u es cha ac e is ic o he pa o LP unde discussion allow us o conside his pa o he manusc ip no a d a bu a ai copy. Mise à disposi ion 2022 m. oc ob e 2 d. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie ju a [email protected]