scieee Open visual document viewer

Word-formation Patterns of the German and Lithuanian Nomina Loci from the Dictionary of Seven Languages (Sieben-Sprachen-Wörterbuch)

Dalius Jarmalavičius; Danguolė Straižytė; Virginija Jūratė Pukevičiūtė

Abstract

    This article analyses place nouns (Nomina Loci) in German and their derivational equivalents in Lithuanian. The objective of the paper is to ascertain the similarities and differences between place nouns in German and Lithuanian. The research material was collected from a seven-language multilingual dictionary published in 1918, which was commissioned and compiled by the authorities of the 'Oberost' military administrative unit. On the basis of the selected data (in total, 253 German samples out of 8,OOO word tokens), the aim is to analyse the word-formation tendencies of Nomina Loci in both languages by comparing the German place nouns recorded in the dictionary at the beginning of the 2Oth century with their Lithuanian equivalents.     The Nomina Loci study is presented in the following order: first, the place nouns of the German language are analyzed, with the aim of finding out what proportion of the Nomina Loci consists of compounds, derivatives, and simple words (simplicia).     In the next stage of the analysis, the words recorded in the source are compared with the equivalents in the Lithuanian part of the dictionary. This part of the article aims at determining the word-formation patterns of Nomina Loci in Lithuanian and comparing them with the German compounds, derivatives, and simple words. The study revealed that out of 253 recorded examples of Nomina Loci found in the German section of the dictionary the majority is comprised of compound and simple words, however, the number of German Nomina Loci made up with affixes is considerably lower.     Mostly, German compound place nouns are represented by syntagmas in Lithuanian. German simple place nouns are translated into Lithuanian by using simplicia and less frequently by derivatives, while the Nomina Loci formed with affixes are mostly rendered into Lithuanian by employing derivatives or syntagmas.

Full text

28 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII DALIUS JARMALAVIČIUS Vilnius Uni e si y ORCID id: o cid.o g./0000-0002-6755-6316 Campo de in es igação: o mação de pala as sinc ónicas e diac ónicas; his ó ia das línguas bál icas e ge mânicas; análise da o mação de pala as de compos os nominais em dicioná ios manusc i os bilíngues das línguas bál icas; p oblemas de adução de e minologia especí ica, me odologia de ensino da Língua alemã. DANGUOLĖ STRAIŽYTĖ Vilnius Uni e si y Campo de pesquisa: o mação nominal de pala as, análise compa a i a de Nomina Loci en e as línguas bál icas e ge mânicas, me odologia de ensino de ESP (Inglês pa a ins especí icos) e ensino de inglês como língua es angei a (EFL); Teo ia e p á ica da adução; e minologia médica. VIRGINIJA JŪRATĖ PUKEVIČIŪTĖ Vilnius Uni e si y ORCID id: o cid.o g/0000-0002-3219-2794 Campo de in es igação: aplicação dos mais ecen es mé odos no ensino de línguas es angei as; didá ica das línguas es angei as, o mação de pala as no ensino e ap endizagem de línguas es angei as. DOI: doi.o g/10.35321/all88-02 Pad ões de o mação de pala as DO GERMANO E NOMINA LOCI li uano Do dicioná io de equi alen es em li uano. O objec i o do a igo é de e mina as semelhanças e S aipsniai A igo 29.o Wo d- o ma ion Pa e ns o he Ge man and Li huanian Nomina Loci om he Dic iona y o Se en Languages (Sieben-Sp achen-Wö e buch) SETE LINGUAS (SIBEN- SPRACHEN-WÖRTERBUCH1) (em inglês) Sep yniakalbio žodyno (Sieben-Sp achen- Wö e buch) okiečių i lie u ių kalbų ie ų pa adinimų (nomina loci) da yba ANNOTATION This a icle analyses place nouns (Nomina Loci) in Ge man and hei de i a ional ecolhe um dicioná io mul ilíngue em se e línguas publicado em 1918, que oi encomendado e di e ences be ween place nouns in Ge man and Li huanian. The esea ch ma e ial was compilado pelas au o idades da unidade adminis a i a mili a "Obe os ". Com base nos dados selecionados (no o al, 253 amos as alemãs de 8.000 okens de pala as), o obje i o é analisa as endências de o mação de pala as de Nomina Loci em ambas as línguas, compa ando os subs an i os de luga alemães egis ados no dicioná io no início do século XX com seus equi alen es li uanos. O es udo de Nomina Loci é ap esen ado na seguin e o dem: p imei o, os subs an i os de luga da língua alemã são analisados, com o obje i o de descob i que p opo ção do Nomina Loci consis e em compos os, de i ados e pala as simples (simplicia). Na e apa seguin e da análise, as pala as egis adas na on e são compa adas com os equi alen es na pa e li uana do dicioná io. Es a pa e do a igo em como obje i o de e mina os pad ões de o mação de pala as de Nomina Loci em li uano e compa á-los com os compos os, de i ados e pala as simples alemães. O es udo e elou que, de 253 exemplos egis ados de Nomina Loci encon ados na seção alemã do dicioná io, a maio ia é compos a de pala as compos as e simples, no en an o, o núme o de Nomina Loci alemães compos os com a ixos é conside a elmen e meno . P incipalmen e, os subs an i os de luga compos os alemães são ep esen ados po sin agmas em li uano. Os subs an i os de luga simples alemães são aduzidos pa a o li uano usando simplicia e menos equen emen e po de i ados, enquan o os Nomina Loci o mados com a ixos são p incipalmen e aduzidos in o Li huanian by employing de i a i es o syn agmas. KEYWORDS: Nomina Loci (place nouns), wo d- o ma ion, a ixes, compounds, dic iona y o se en languages. 1 Sieben-Sp achen-Wö e buch: Deu sch Polnisch Russisch Weiß u henisch Li auisch Le isch Jiddisch (1918), he ausg. (em po uguês) (em inglês) Em o dem do Comandan e-Ge al Os , Be lim, Heidelbe g: Ve lag, em 2014. DALIUS JARMALAVIČIUS, DANGUOLĖ STRAIŽYTĖ, VIRGINIJA JŪRATĖ PUKEVIČIŪTĖ 30 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII ANOTACIJA bos a i ikmenys lie u ių kalboje. (em inglês) Ty imo medžiaga bu o ink a iš Šiame s aipsnyje ap ašomi okiečių kalbos ie ų pa adinimai (Nomina Loci) i jų da y- g e iminio sep yniakalbio žodyno, ku io engimą inicija o ka inio adminis acinio iene o Obe os o aldžia, o leidinys bu o publikuo as 1918 me ais. A ink ų pag indu, ku į iš šal inyje į auk ų 8000 lemų suda o 253 okiečių kalbos ie ų pa adinimai, siekiama išanalizuo i abiejų kalbų nomina loci da ybą, palygin i žodyne už iksuo ų okiečių kalbos ie ų pa adinimų i XX amžiaus p adžiai būdingų lie u iškųjų a i ikmenų da ybines ypa ybes. A lik as y imas p is a omas okia a ka: p adžioje ap a iami okiečių kalbos ie os pa adinimimai, u in ikslą išsiaiškin i, kokią šios kalbos nomina loci dalį suda o dū iniai, ediniai i pap as ieji žodžiai. Po o šal inyje už iksuo i žodžiai palyginami su lie u iškoje žodyno dalyje esančiais a i ikmenimis. A pa e do a igo p e ende de e mina , como é que u ių kalbos ie ų pa adinimų da ybos būdas a i inka okiškuosius kompozi us, de i a us i simplicijas. Iš žodyne už iksuo ų 253 okiečių kalbos nomina loci daik a a džių, didžiąją jų dalį su- da o dū iniai i pap as ieji žodžiai, daug mažiau as a ie ų pa adinimų, ku iems būdinga a iksacija. Vokiškuosius sudu inius nomina loci lie u ių kalboje a i inka žodžių junginiai mos), o pap as ieji ie ų pa adinimai e čiami į lie u ių kalbą simplicijomis, ečiau – de i- a ais. A iksiniai okiečių kalbos nomina loci da iniai žodyne pa eikiami dažniausiai lie u- (sin ag iškais ediniais a žodžių junginiais. ESMINIAI ŽODŽIAI: Nomina Loci ( ie ų pa adinimai), žodžių da yba, a iksai, dū iniai, sep yniakalbis žodynas. INTRODUCTION Du ing he Fi s Wo ld Wa , he Kaise ’s Ge man a my occupied pa o he e as ociden ais do Impé io Russo Tsa is a, com base nas quais oi o mada uma unidade adminis a i a mili a , […]Obe os […] (alemão: Obe Os ) ( e Figu a 1). Como indicado na publicação do Depa amen o de Imp ensa do Obe os , Das Land Obe Os (a segui […] DLOO), as decisões e o denanças de go e nança no e i ó io que o am disseminadas o almen e ou a a és de ca azes exibidos publicamen e acaba am po se de e icácia limi ada. Po an o, após a es au ação das imp esso as, oi decidido publica documen os e in o mações impo an es em jo nais (DLOO 1917: 128). No início, pensou-se que oda a imp ensa de e ia usa a on e F ak u usada na língua alemã, que ambém e a usada pa a imp imi publicações no Spi Cu onian. No en an o, as ou as línguas da á ea de Obe os usa am o al abe o la ino (An ik a) e as le as esla as (ci ílico), de modo que o equipamen o de imp essão oi ins alado pa a a publicação de ex os nessas on es, e sua eo ien ação pa a F ak u e ia S aipsniai A igos 31 e 31 Wo d- o ma ion Pa e ns o he Ge man and Li huanian Nomina Loci om he Dic iona y o Se en Languages (Sieben-Sp achen-Wö e buch) sido inancei amen e não luc a i a. Assim, decidiu-se con inua a publica em la im an igo e usa le as heb aicas pa a a língua iídiche (DLOO 1917: 136 […] 137). De ido à lei ma cial, publicações e anúncios o am censu ados, o que esul ou no es abelecimen o do Depa amen o de Imp ensa Obe os (alemão: P esseab eilung) compos o po depa amen os locais (alemão: P esses ellen). A Unidade de T adução do Depa amen o de Imp ensa (alemão: Übe se zungss elle de P esseab eilung) supe isiona a os jo nais imp essos em línguas locais e p epa a a aduções das o dens mais impo an es das au o idades do Obe os pa a línguas indi iduais. Pa a acili a o abalho dos adu o es, oi compilado um di e ó io de pala as alemãs e suas aduções pa a o le ão, o li uano, o polonês, o iídiche, o bielo usso e o usso. Consis ia em ce ca de 8.000 pala as (DLOO 1917: 147 […] 14), com base nas quais um dicioná io de se e línguas (alemão: SiebenSp achen-Wö e buch, a segui […] SSW) oi p epa ado e imp esso em 1918; es e dicioná io oi usado como on e de dados pa a seleciona o ma e ial de pesquisa desc i o nes e a igo. FIGURE 1. Adminis a i e e i o y o Obe os ( he sou ce: Das Land Obe Os 1917: 345) DALIUS JARMALAVIČIUS, DANGUOLĖ STRAIŽYTĖ, VIRGINIJA JŪRATĖ PUKEVIČIŪTĖ 32 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII Como indicado na sua seção in odu ó ia, a p epa ação e publicação do dicioná io oi iniciada pelas au o idades da Eu opa O ien al ocupadas pela Alemanha du an e a P imei a Gue a Mundial, esponsá eis pelos meios de comunicação e pela adução de á ios documen os adminis a i os pa a as línguas locais (SSW 1918: 5). No en an o, segundo os compilado es do dicioná io, esse abalho lexicog á ico oi ealizado sem a pa icipação de especialis as des e campo da linguís ica, de modo que de e se econhecido que isso, sem dú ida, eduz seu alo cien í ico. No en an o, apesa des a de iciência, o signi icado p á ico do dicioná io é inques ioná el, pois melho ou a comunicação das au o idades mili a es com a população local (SSW 1918: 5[…]6). Os undamen os dos equi alen es de pala as alemãs consis iam nos ca ões de pala as ca alogados em seis línguas, que a é en ão inham sido usados pa a aduzi á ios esc i os adminis a i os pa a as línguas locais dos e i ó ios ocupados. Os au o es des e dicioná io ambém en en a am algumas di iculdades, pois as línguas locais não inham equi alen es pa a os e mos alemães de adminis ação, di ei o ou mili a . Nesses casos, no as pala as o am cunhadas de aco do com as es u u as da língua local, p esumi elmen e em consul a com alan es na i os. Assim, es e dicioná io mul ilíngue oi escolhido como on e de dados de pesquisa de ido às pala as coloquiais e casos de c iação de pala as egis ados nele, o que pe mi iu de e mina as p op iedades de de i ação dos nomes de luga li uanos usados no início do século XX. Po ou o lado, es e es udo pode ia se ala gado pa a inclui mais línguas (po exemplo, le ão e usso), o que o na ia possí el compa a e iden i ica os ipos de o mação de pala as mais p odu i os de subs an i os de luga nessas línguas espec i as. O objec o da p esen e in es igação é a o mação de Nomina Loci (a segui […] NL) em alemão e li uano. O es udo p e ende examina as ca ac e ís icas de o mação de pala as dos equi alen es alemães em língua li uana. Pa a alcança o objec i o da in es igação, o am ixados os seguin es objec i os: 1) e e a eo ia da o mação de pala as em inglês; 2) analisa a es u u a de o mação de pala as do NL em alemão; 3) in es iga as peculia idades da o mação de pala as li uanas NL egis adas no dicioná io; 4) compa a e desc e e os pad ões de o mação de pala as do alemão NL com os seus equi alen es em li uano. The NL esea ch esul s a e desc ibed in he ollowing o de : i s , an o e iew o he NL o ma ion heo y is p o ided; hen, he peculia i ies o he wo d o ma ion o NL in he Ge man and Li huanian languages eco ded in O dicioná io é ap esen ado, pe mi indo-nos des aca os ipos p edominan es de S aipsniai / A icles 33 Wo d- o ma ion Pa e ns o he Ge man and Li huanian Nomina Loci om he Dic iona y o Se en Languages (Sieben-Sp achen-Wö e buch) de i ação de subs an i os nes a ca ego ia. Finalmen e, a o mação de pala as do alemão NL é compa ada com as con apa es li uanas NL da pa e li uana do dicioná io. As p incipais conclusões e e e ências são ap esen adas no inal do a igo. 1. P es a a enção à o mação das pala as NOMINOS DE LOCO (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) Nomes de luga (NOMINA LOCI) T adi ionally, he e seems o be a gene al consensus in he academic communi y ega ding he o e all basic de ini ion o Nomina Loci. Bo h F anz Raine and Hans C. Luschü zky (2013: 1302) e Bogdan Szymanek (2015: 1328) de inem Nomina Loci p incipalmen e como uma ca ego ia de subs an i os den o de um sis ema de o mação de pala as, pa icula men e como casos de de i ação de e bal. No en an o, os au o es econhecem que a ca ego ia de subs an i os de luga ab ange subs an i os p imá ios, compos os e ou os ipos de de i ações ambém 1302; Szymanek 2015: 1329). P o o ypical de i a i es o NL end o ollow he pa e n o de e bal (Raine , Luschü zky 2013: nominalização, po exemplo. Li h, po a o . di b- u ė ‘wo kshop ( abalha ‘pa a abalha ); Ing. e ina ia (pa a e ina ). Os ipos denominacionais de NL ambém são gene alizados, po exemplo: Li h, po a o . dilgėl-ynas ‘ne le sh ubbe y (( dilgėlė ‘ne le), klamp-ynė ‘bog (( klampus, -i ‘boggy); Ing. pigg-e y (po co). Conside a-se que a p incipal o ma de de i a NL é a su ixação; No en an o, a con e são, a de i ação pa adigmá ica ou a composição ambém são u ilizadas (Kas o sky 1985: 224; Szymanek 2015: 1334). Na língua inglesa, a ca ego ia de NL é pouco p odu i a; pa a no as moedas NL, são emp egados o su ixo, a con e são e a composição. O su ixo -(e) y, que é emp es ado da língua ancesa, pode se usado pa a o ma de i ados de e bais ou denomina i os, po whe e he basis can be bo h a e b and a noun, such as e.g. Eng. boil-e y (← o boil), pigg-e y (← a pig) (Ma chand 1969: 284). O he NL su ixes o ele ance a e as ollows: -(e)( )e ia, e.g. chocola -e ia (← chocola e); -age, exemplo, o phan-age (o phan) (Kas o sky 1985: 223; Szymanek 2015: 1335) e o o ma i o -dom, po exemplo, king-dom king (James P. Ble ins (2006: 526) classi ies as he ype o semi-a ixes.2 As Rochelle Liebe (2004: 150) obse es, 2 In he wo d- o ma ion heo y, semi-a ixes a e gene ally conside ed o be cons uc i e elemen s ha occupy an in e media e posi ion be ween a ixes and indi idual lexemes. Howe e , esea che s ha e no eached a unanimous opinion on he s a us o a ixes, and he issue o sepa a ing hem om o he means o wo d- o ma ion emains a poin o discussion ( o mo e de ail, see Ja mala ičius 2017: 75[…]88; Ja mala ičius, S aižy ė 2020: 123[…]127). DALIUS JARMALAVIČIUS, DANGUOLĖ STRAIŽYTĖ, VIRGINIJA JŪRATĖ PUKEVIČIŪTĖ 34 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII o su ixo -age não é um a ix p odu i o da o mação NL, mas com o su ixo -e y uma sé ie de pala as des a ca ego ia são o madas em inglês. No en an o, en e os su ixos ingleses p odu i os, Ingo Plag (2006: 541 […] 545) não mencionou nenhum su ixo que aça a de i ação de NL, suge indo que a su ixação como um meio de i a i o de o ma NL em inglês é menos comum. No en an o, o NL o mado com o su ixo -men (acampamen o, assen amen o) ambém oco e (Kas o sky 1985: 225). Além disso, pa a p oduzi NL em inglês, a con e são pode se emp egada, po exemplo, um s op (pa a pa a ), bem como a composição, po exemplo, com o segundo cons i uin e shop (book-shop), house (slaugh e -house) (Ma chand 1969: 375). Embo a ap oximadamen e 60% dos subs an i os alemães sejam de i ados usando su ixo (Fleische , Ba z 1995: 84), essa o ma de de i ação não é p edominan e no campo do NL. Apenas alguns a ixos são usados na o mação de NL, sendo os mais comuns a de i ação de e bal ou denominacional. Wol gang Mo sch (2004: 352) menciona alguns subs an i os p odu i os […] mais equen emen e de e bais que indicam um luga onde uma a i idade acon ece (Mo sch 2004: 337), po exemplo, o su ixo -(e )ei D uck-e ei […]p ess, imp ensa[…] (( d ucken […] o p ess[…]). No en an o, o su ixo -e ei ambém pode se usado na língua alemã pa a o ma de i ações denominacionais, po exemplo, Käs-e ei […]cheese shop[…] (← Käse […]cheese[…]), -(l)e ei: Fö s -e ei ‘ o es y’ (← Fö s -e ‘ o es e ’), Tisch-le ei ‘ca pen y’ (← Tisch-le ‘ca pen e ’). A de e bal de i a ion o NL wi h he su ix -e is also possible: Kipp-e ‘ga bage dump’ (← kippen ‘ o ip’), Schwemm-e ‘ loodbank’ (← schwemmen ‘ o lood’) (Fleische , Ba z 1995: 146; Mo sch 2004: 353). Além disso, apenas algumas pala as de i adas com ou os a ixos são encon adas: su ixos -ich , -nis, -ung, - e p e ixo u -, po exemplo. Dick-ich […] hicke […] ( dich […] hick[…]), Ge äng-nis […]p ison[…] ( ge angen pas pa iciple o m […] o ‘caugh ’), Ansiedl-ung ‘se lemen ’ (← ansiedeln ‘ o se le’), Buch- ‘bay’ (← biegen bend[…]), U -wald […]jungle[…] ( Wald […] o es , wood[…]) (Fleische , Ba z 1995: 35, 163, 166, 176, 203; Mo sch 2004: 353). Uma p opo ção signi ica i a de componen e alemão de um compos o; No nouns a e o med by compounding. Any pa o speech can become he i s en an o, os compos os de e mina i os co esponden es ao ipo de o mação de pala as N + N3 são al amen e p odu i os (Fleische , Ba z 1995: 84). Embo a os au o es des e a igo não enham conseguido encon a nenhuma pesquisa especí ica sob e a composição de NL no alemão, os a os mencionados acima suge em que es e mé odo de cons ução de pala as é mais comum do que a a ixação, como mos ado pela análise da o mação de pala as NL. Tal como acon ece com ou os subs an i os, os p imei os elemen os do compos o NL podem se adje i os, po exemplo: Flach-küs e […] cos a plana[…], 3 Nos dicioná ios bilíngues das línguas bál icas, os compos os alemães do ipo N + N cons i uem 78,9[…]83,2 po cen o, V + N 9,4[…]12,6 po cen o, A + N 5,2[…]6,9 po cen o e os subs an i os compos os com os p imei os cons i uin es de ou as pa es da ala comp eendem 1,3[…]3,2 po cen o (S undzia, e bos, po exemplo. Koch-ecke "ki chene e", Ja mala ičius 2019: 64, 301, 319). S aipsniai / A icles 35 Wo d- o ma ion Pa e ns o he Ge man and Li huanian Nomina Loci om he Dic iona y o Se en Languages (Sieben-Sp achen-Wö e buch) T eib-haus "es uá ia" (Mo sch 2004: 353) ou Gemeinde-wald " lo es a comuni á ia". Es e pad ão p eposi ions, e.g. Vo -ga en ‘ on ya d’, bu also a la ge g oup o NL consis s o bo h noun elemen s, e.g. Schuß- eld ‘ ield o i e’, Unglücks-s elle ‘acciden si e’ é especialmen e p e alen e en e os Países Baixos, com o segundo componen e indicando a localização, po exemplo: S elle […] luga […], Wald […] lo es a […], Feld […] campo […], e c. In Li huanian, NL is a ela i ely new ca ego y o nouns o med om nomina collec i a (Amb azas 2000: 63, 207) and cha ac e ised by a e age p oduc i i y. A maio ia dessas pala as é o mada pelo emp ego de su ixos. Os a ixos mais p odu i os pa a o ma NL são os seguin es: Li h. -ynas, po exemplo, be ž-ynas […] bi ch g o e[…], -ynė, po exemplo, dyk-ynė […] emp y place[…], -inė, po exemplo, malk-inė […] wood shed[…], -ykla, po exemplo, mokykla- […] school[…] moky i […] o each[…], -idė, po exemplo, kiaul-idė kiaul […] pigge y, -uma, e.g. saus-uma […] sausas, […] a ew […] d y […]) e alguns ou os, sendo os ês p imei os o ma i os os mais p odu i os. De aco do com a G amá ica do Li uano Mode no (Daba inės lie u ių kalbos g ama ika (a segui […] DLKG) 1997), os su ixos menos p odu i os são: -u a, po exemplo, ž alg-u a […]scou ing g ound[…] ((ž algy i […] o scou […]), -lis, po exemplo, sandė-lis […]wa ehouse[…] ((sudė i, -jo […] o s o e[…]), -einė, po exemplo, bu -einė […]dwelling place[…] (( bū i, - o […] o be[…]), -imys (-imis), po exemplo, paplūd-imys […]beach[…]. paplūs i, […]do […] o o e low[…]), - ė, e.g. kal- ėsmi he y[…] ((kal i, -ė o coin)) e -udė, po exemplo. dė ‘bee house’ (← alus ‘bee ’), which a e esponsible o p oducing only a ew wo ds (Amb azas 2000: 63). Taking in o accoun he wo d- o ma ion o NL, de i a ional in lec ions, Li h, po a o . p ieplauk-a […]dock[…] (( p iplauk i, -ė […] o dock[…]), são in equen es (Ul ydas 1965: 396). De aco do com a G amá ica do Li uano Mode no (DLKG 1997: 137), são ep esen ados pelos de i ados das e minações -a, -is, -ė e -as, po exemplo, pe ėj-a […]passage[…] (← pe ei i, -jo […] o pass[…]), guol-is […]den[…] (← gulė i, -jo […] o lie[…]), plyn-ė […]wilde ness (← plynas […]ba e[…]), nuo ak-as […]d ain[…] nu ekė i, -jo […] o d ain[…]. Ou o meio de o mação de pala as da ca ego ia de NL desc i o na G amá ica do Li uano Mode no (DLKG 1997: 145) é o p e ixo. O p e ixo pais ap esen ado como a o mação de p e ixo mais p odu i a, po exemplo, pa-kalnė […]slope[…] (← kalnas […]hill[…]), pa-kelė […]sideway[…] (← kelias […]way[…]). A G amá ica do Li uano Mode no (DLKG 1997: 145147) ambém o nece o ma i os des e p e ixo como už, po exemplo, už-s alė […] a ás da mesa[…], an , po exemplo, an -kapis […] lápide[…], kapas, po exemplo, p ie-pi is […]an e-sauna[…], į, po exemplo, į-kalnė […]ascensão[…], apy, e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g., e.g. DALIUS JARMALAVIČIUS, DANGUOLĖ STRAIŽYTĖ, VIRGINIJA JŪRATĖ PUKEVIČIŪTĖ 36 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII Em con as e com as línguas ge mânicas, como o inglês e o alemão, o li uano não é abundan e em compos os nominais, po que, de aco do com a G amá ica do Li uano Mode no (DLKG 1997: 151), os subs an i os compos os comp eendem apenas ce ca de 5% de odas as pala as egis adas no dicioná io, e seu pad ão dominan e é com o segundo subs an i o. As pala as do ipo N + N são mais p odu i as, enquan o os subs an i os compos os de ou as es u u as são menos comuns (S undžia, Ja mala ičius 2019: 26[…]28). Na ausência de dados e pesquisas su icien es, é di ícil de e mina a ex ensão em que os NL são ep esen ados pela composição na língua li uana, mas dado o núme o ela i amen e pequeno de compos os de subs an i os, supõe-se que ha e á mui o menos NL exp essos po compos os do que aqueles o mados po a ixação. Em esumo, pode-se a gumen a que a a ixação não é uma o ma comum de o ma NL em inglês e alemão; ce amen e não é ão equen e como a composição, que é uma o ma ge almen e p odu i a de o mação de pala as denominacionais em alemão. A o mação de NL na língua li uana é dominada pela su ixação, com signi ica i amen e menos p e ixos e in lexões de i a i as emp egadas. No en an o, na ausência de pesquisas mais ap o undadas, con inua a se di ícil de e mina com p ecisão a p opo ção da o mação de pala as em língua li uana ocupada pela composição. 2. A Fo mação das Pala as dos Subs an i os de Luga (NOMINA LOCI) no Alemão Seção do dicioná io Es a pa e do a igo desc e e o NL na seção alemã do dicioná io, que consis e em 253 exemplos egis ados com oco em sua o mação e es u u a de de i ação. De e no a -se que, no p ocesso de ecolha des es exemplos, o am encon adas algumas di iculdades na dis inção da NL de ou as ca ego ias de subs an i os. Como obse a Vincas U bu is (2009: 194), não exis em limi es ígidos pa a dis ingui en e ca ego ias sepa adas, po an o, na ausência de um con ex o mais amplo, é di ícil de e mina se, po exemplo, B ücke […], Boh u m […](oil) de ic[…], Abweg […]w ong way[…], Eisenbahn […] ailway, ail oad[…], Feldbe es igung […] ield as ening[…], T eppe […] NL […] de em se conside ados como ou as ep esen ações de ca ego ias de subs an i os que deno am edi ícios ou ins umen os. Po es a azão, pala as semelhan es pe manecem o a dos limi es da análise de i ada. Além disso, subs an i os como Anwal skamme […]Câma a de Ad ogados[…], Behö de […]agência, esc i ó io, ó gão go e namen al[…], Fakul ä […] aculdade[…], Gene als ab […]Gene al S a […], Spa kasse […]banca de poupança[…], e c., ambém são excluídos do es udo, pois não S aipsniai A igo 43.o Wo d- o ma ion Pa e ns o he Ge man and Li huanian Nomina Loci om he Dic iona y o Se en Languages (Sieben-Sp achen-Wö e buch) Ge almen e, a de i ação (especialmen e a su ixação) é uma manei a p odu i a de o ma subs an i os alemães, no en an o, a escolha de p e ixos e su ixos na o mação de NL é bas an e limi ada. Um g ande g upo de subs an i os alemães é compos o de pala as po meio de composição, que é um ipo pa icula men e p odu i o de o mação N + N. Embo a haja uma al a de pesquisa ap o undada sob e os subs an i os de luga alemães, a análise da on e suge e que a composição é um mé odo bas an e signi ica i o de o mação de NL em alemão. Em li uano, a ca ego ia NL pode se ca ac e izada como sendo de p odu i idade média, e a maio ia dessas pala as é o mada po a ixação. 2. O es udo da pa e alemã do dicioná io mos ou que: 2.1 Mais de 50% de odos os NL egis ados no dicioná io são pala as compos as, o que con i mou a a i mação de que a composição é uma o ma p odu i a de o ma NL em alemão. A maio ia dessas pala as pode se ca ac e izada pelo a o de que ambos os seus cons i uin es são subs an i os. Fo am iden i icados conside a elmen e menos compos os NL co esponden es ao ipo de V + N; Além disso, os compos os com o p imei o cons i uin e pe encen es a ou as pa es da ala (adje i os, p eposições e p onomes) são mui o a os. 2.2 Uma p opo ção signi ica i a do ocabulá io em ques ão consis e nos que são unidades léxicas simples, ou seja, pala as não mo i adas, que cons i uem ap oximadamen e 35% do NL encon ado no dicioná io. 2.3 Não há an os NL alemães o mados po a ixação […] 14,2% no o al. A análise das pala as em oco e elou que alguns a ixos (po exemplo, -ung, -e, -s ä e/-s a , -we k, -e ei, Haup -) são usados com mais equência, enquan o ou os (ich , -nis, -ei, Ob-) o am encon ados apenas uma ez. Es e a o suge e que a a ixação não é uma manei a comum de o ma NL em alemão. 3. Após a análise dos equi alen es em nee landês da secção alemã do dicioná io em li uano, obse ou-se que: 3.1 Os compos os alemães NL são mui o equen emen e ep esen ados po sin agmas ou de i ados, e menos equen emen e os equi alen es em li uano são pala as simples e compos os. 3.2 As pala as alemãs simples endem a se aduzidas pa a o li uano usando simplicia, com a a ixação NL ambém usada com bas an e equência; ou quando são ap esen adas á ias a ian es de adução, es es dois mé odos podem se u ilizados lado a lado. 3.3 Os de i ados alemães são ep esen ados p incipalmen e em li uano po su ixos, p e ixos ou de i ados pa adigmá icos, e menos equen emen e po sin agmas. DALIUS JARMALAVIČIUS, DANGUOLĖ STRAIŽYTĖ, VIRGINIJA JŪRATĖ PUKEVIČIŪTĖ 44 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII ABBREVIATIONS A + N adjec i e + noun Eng. (em inglês) Língua inglesa Li h, po a o . Língua li uana N + N subs an i o + subs an i o NL nomina loci (= subs an i os de luga , subs an i os de localização) P + N p eposição + subs an i o pl. plu al P + N p onoun + noun V + N e b + noun REFERENCES Amb azas Saulius 2000: Daik a a džių da ybos aida 2, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Ble ins James P. 2006: English In lec ion and De i a ion. – The Handbook o English Linguis ics, eds. B. Aa s, A. McMahon, Malden: Blackwell Publishing, 507–536. DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas, 3-iasis pa ais. leidimas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 1997. DLOO – Das Land Obe Os . Deu sche A bei in den Ve wal ungsgebie en Ku land, Li auen und Bialys ok=G odno, he ausg. im Au ag des Obe be ehlshabe s Os , bea bei e on de P esseab eilung Obe Os , S u ga , Be lin: Deu sche Ve lags=Ans al , 1917. Fleische Wol gang, Ba z I mhild 1995: Wo bildung de deu schen Gegenwa ssp ache, Tübingen: Max Niemeye Ve lag. Ja mala ičius Dalius 2017: Dėl žodžių da ybos eo ijoje a ojamų e minų i da ybinių elemen ų klasi ikacijos. – Ac a Linguis ica Li huanica 76, 75–88. Ja mala ičius Dalius, S aižy ė Danguolė 2020: Dispu able aspec s o he his o ical de elopmen o cons i uen s in Ge man compounds. – Educa ional, linguis ic and media discou ses, eds. R. K iaučiūnienė, Camb idge: Camb idge Schola s Publishing, 118–131. Kas o sky Die e 1985: De e bal nouns in Old and Mode n English: om s em- o ma ion o wo d- o ma ion. – His o ical Seman ics, His o ical Wo d-Fo ma ion, eds. J. Fisiak, Be lin, New Yo k, Ams e dam: De G uy e Mou on, 221–261. Liebe Rochelle 2004: Mo phology and Lexical Seman ics, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. S aipsniai / A icles 45 Wo d- o ma ion Pa e ns o he Ge man and Li huanian Nomina Loci om he Dic iona y o Se en Languages (Sieben-Sp achen-Wö e buch) Ma chand Hans 1969: The Ca ego ies and Types o P esen -Day English Wo d Fo ma ion. A Synch onic-Diach onic App oach, 2nd edi ion, München: Ve lag C.H. Beck. Mo sch Wol gang 2004: Deu sche Wo bildung in G undzügen, Be lin, New Yo k, Ams e dam: De G uy e Mou on. Plag Ingo 2006: P oduc i i y. – The Handbook o English Linguis ics, eds. B. Aa s, A. McMahon, Malden: Blackwell Publishing, 537–557. Raine F anz, Luschü zky Hans C. 2013: Ins umen and place nouns: A ypological and diach onic pe spec i e. – Linguis ics 51(6), Be lin, New Yo k, Ams e dam: De G uy e Mou on, 1301–1359. SSW – Sieben-Sp achen-Wö e buch: Deu sch / Polnisch / Russisch / Weiß u henisch / Li auisch / Le isch / Jiddisch (1918), he ausg. im Au ag des Obe be ehlshabe s Os , Be lin, Heidelbe g: Sp inge -Ve lag, 2014. S undžia Boni acas, Ja mala ičius Dalius 2019: Daik a a džių dū yba okiškuose XVII–XVIII a. bal ų kalbų žodynuose, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Szymanek Bogdan 2015: Place nouns. – Wo d-Fo ma ion. An In e na ional Handbook o he Languages o Eu ope (Handbüche zu Sp ach- und Kommunika ionswissenscha / Handbooks o Linguis ics and Communica ion Science 40(2)), eds. P. O. Mülle , I. Ohnheise , S. Olsen, F. Raine , Be lin, New Yo k, Ams e dam: De G uy e Mou on, 1327–1339. U bu is Vincas 2009: Žodžių da ybos eo ija, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Sep yniakalbio žodyno (Sieben-Sp achen- Wö e buch) okiečių i lie u ių kalbų ie ų pa adinimų (Nomina Loci) da yba SANTRAUKA Šiame s aipsnyje ap ašomi 1918 me ais išleis o sep yniakalbio žodyno okiečių kalbos ie ų pa adinimai i jų lie u iški a i ikmenys. Kaip pa odė a lik as y imas, daugau nei pusė isų šal inyje už iksuo ų okiečių kalbos Nomina Loci y a dū iniai, kiek mažiau jų suda o pap as ieji žodžiai. Vokiečių kalbos ie ų pa adinimų, pasida y ų a iksacijos būdu, ė a 14,2 p oc. DALIUS JARMALAVIČIUS, DANGUOLĖ STRAIŽYTĖ, VIRGINIJA JŪRATĖ PUKEVIČIŪTĖ 46 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXVIII Analizuojan okiškosios žodyno dalies a i ikmenis lie u ių kalboje pas ebė a, kad okiečių kalbos sudu iniai ie ų pa adinimai labai dažnai pe eikiami sin agmomis a ba pasi elkiama de i acija, o ečiau dū inių a i ikmenys y a pap as ieji žodžiai i dū iniai. Pap as uosius okiečių kalbos nomina loci links ama į lie u ių kalbą e s i simplicijomis, aip pa dažnai pasi elkiama a iksacija a ba, kai žodis u i kelis e imo a ian us, pap as ieji, da ybiškai nemo y uo ieji, daik a a džiai i a dažodžių ediniai a ojami pag ečiui. Vokiškuosius ie ų pa adinimų da inius dažniausiai lie u ių kalboje a i inka p iesagų, p iešdėlių a galūnių ediniai, ečiau žodžių junginiai (sin agmos). Į eik a 2022 m. ou ub o 28 d. DALIUS JARMALAVIČIUS Vilnius Uni e si y Facul y o Philology, Ins i u e o he Languages and Cul u es o he Bal ic Uni e si e o g. 5, LT-01131 Vilnius, Lie u a dalius.ja mala[email p o ec ed]u.l DANGUOLĖ STRAIŽYTĖ Vilnius Uni e si y Faculdade de Filologia, Ins i u o de Línguas Es angei as Uni e si e o g. 5, LT-01131 Vilnius, Li uânia danguole.s aizy [email p o ec ed] VIRGINIJA JŪRATĖ PUKEVIČIŪTĖ Vilnius Uni e si y Faculdade de Filologia, Ins i u o de Línguas e Cul u as da Uni e sidade do Bál ico g. 5, LT-01131 Vilnius, Li uânia i ginija.puke iciu [email p o ec ed]