scieee Open visual document viewer

Envy as a Psychological and Cognitive Phenomenon in Ukrainian and Slovak Linguistic Consciousness (Based on the Associative Experiment)

Andrea Grominova; Oleh Tyshchenko; Igor Korolyov; Myroslava Fabian

Abstract

The complex psychological, sociocultural and semiotic phenomenon of ENVY is explored in the paper. It is regarded as a mental correlating factor of cultural signs and symbolic stereotypes, norms and values. Additionally, it serves as the element of cognitive and evaluative experience, ethical, and religious customs and beliefs, such as the naive model of the world in the magic texts, body and evaluative metaphors of up and down, the concepts of success, wealth, poverty, the domestic and the strange, etc. A linguistic-cognitive analysis of the conceptual sphere of ENVY has been conducted. It is based on the associative experiment on its stimuli reactions, their frequency as well as national and cultural specificity received from Ukrainian and Slovak respondents. The frame model of ENVY has been developed according to gender, associative imagery, evaluative and metaphoric features. The obtained results have been interpreted in cognitive, quantitative and qualitative terms, sustained by the proverbs and sayings actualizing the notion of ENVY. The empirical material has been modelled as corresponding subframes. Zones of their semantic interconnections with the concepts of HATRED, JEALOUSY and GREED have been identified.

Full text

S aipsniai / A icles 301 ANDREA GROMINOVA Uni e si y o Ss. Cy il and Me hodius in T na a, Slo akia ORCID id: o cid.o g/0000-0002-2384-6880 Campos de pesquisa: es udos de adução, ecepção da adução da li e a u a ussa no con ex o cul u al eslo aco, li e a u a ussa con empo ânea, poesia ussa e eslo aca con empo ânea. OLEH TYSHCHENKO Uni e si y o Ss. Cy il and Me hodius in T na a ORCID id: o cid.o g/0009-0009-0811-2123 Campos de pesquisa: e nolingüís ica esla a, aseologia compa a i a, linguocul u ologia, linguís ica cogni i a, linguís ica ge al e compa a i a- ipológica, adu ologia. IGOR KOROLYOV Ta as She chenko Na ional Uni e si y o Kyi ORCID id: o cid.o g/0000-0003-0436-5923 Campos de pesquisa: linguís ica ge al, comunicação linguís ica, psicolinguís ica. MYROSLAVA FABIAN Uzhho od Na ional Uni e si y ORCID id: o cid.o g/0000-0002-3351-1275 Campos de pesquisa: semân ica léxica, semân ica compa a i a, p agmá ica, comunicação en e línguas e cul u as, sociolingüís ica. DOI: doi.o g/10.35321/all90-12 (em inglês) ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN 302 Ac a Linguis ica Li uanica XC In eja como um psicológico E cogni i o Fenômeno em uc aniano E LINGUÍSTICA Eslo aca Consciência (baseada Sob e o associa i o EXPERIMENTO)1 Pa ydas kaip psichologinis i kogni y inis eiškinys uk ainiečių i slo akų kalbinėje sąmonėje ( emian is asociaciniu ekspe imen u) Ano ação The complex psychological, sociocul u al and semio ic phenomenon o ENVY is explo ed in he pape . I is ega ded as a men al co ela ing ac o o cul u al signs and symbolic s e eo ypes, no ms and alues. Addi ionally, i se es as he elemen o cogni i e Foi ealizada uma análise linguís ico-cogni i a da es e a concei ual do ENVY. Baseia-se no model o he wo ld in he magic ex s, body and e alua i e me apho s o up and down, he concep s o success, weal h, po e y, he domes ic and he s ange, e c. expe imen o associa i o sob e as suas eacções a es ímulos, a sua equência, bem como a especi icidade nacional e cul u al ecebida dos inqui idos uc anianos e eslo acos. O modelo de quad o do ENVY oi desen ol ido de aco do com o gêne o, a imagem associa i a, as ca ac e ís icas a alia i as e me a ó icas. Os esul ados ob idos o am in e p e ados em e mos cogni i os, quan i a i os e quali a i os, sus en ados pelos p o é bios e di os que ac ualizam a noção de ENVY. O ma e ial empí ico oi modelado como subquad os co esponden es. Zonas de suas in e conexões semân icas com os concei os de ódio, ciúme e GREED o am iden i icados. 1 O es udo é publicado com o apoio do p ojec o de sub enção in e nacional E asmus+ KA220-HED No 2021-1-SK01-KA220-HED-000022917 in i ulado […]A ino ação do concei o e do cu ículo dos p og amas de dou o amen o e o aumen o da sua e icácia[…] (A. G omino a, sios pa i ies, e iniai i eliginiai no mų O. Tyshchenko). S aipsniai / A icles 303 En y as a Psychological and Cogni i e Phenomenon in Uk ainian and Slo ak Linguis ic Consciousness (Based on he Associa i e Expe imen ) Pala as-cha e: concei o de ENVY, expe imen o associa i o, quad o, subquad o, en e is ados uc anianos e eslo acos. ANOTACIJA (em inglês) S aipsnyje nag inėjamas sudė ingas psichologinis, sociokul ū inis i semio inis eiški- nys PAVYDAS. Jis laikomas psichiniu eiksniu, ko eliuojančiu su kul ū iniais ženklais i simboliniais s e eo ipais, no momis i e ybėmis. Be o, jis y a kogni y inės i e inamo- bei ikėjimo elemen as, pa yzdžiui, nai usis modelis magijos eks uose, elo i inamės me a o os, nu odiniai k yp iniai aukš yn a ba žemyn, elo i ės, sku dos, bui ės, s e imy są okos i k . A lik a ling okogni y inė koncep ualiosios PAVYDO s i ies analizė. Ji g indžiama uk ainiečių i slo akų esponden ų asociacinio expe imen o eakcijų į s imulus, jų dažnu e inamųjų i me a o inių ypa ybių požymius. Remian is pa a lėmis i p iežodžiais, ak ualizuojančiais koncep ą PAVYDAS, gau i mo, aip pa au inės i kul ū inės jų speci ikos duomenimis. Koncep o PAVYDAS eimų modelis bu o suku as pagal ly ies, asociacinių aizdinių, ezul a ai bu o in e p e uojami kogni y i niu, kiekybiniu i kokybiniu požiū iu. Empi inė medžiaga bu o modeliuojama kaip a i inkami po eimiai. Nus a y os jų seman inių sąsajos su koncep ais NEAPYKANTA, PAVYDAS i GODUMAS á eas. ESMINIAI ŽODŽIAI: concei oas PAVYDAS, asociacinis ekspe imen as, eimas, po eimis, uk ainiečių i slo akų esponden ai. 1. INTRODUCTION A consciência linguís ica em sido o obje o cen al da pesquisa psicolinguís ica em es udos con empo âneos. De e minou seu es udo mul i- ec o ial a pa i de á ias pe spec i as: me odológica, cogni i a, semió ica, e nolinguís ica, axiológica, lexicog á ica, e c. A in eja como uma das ca ego ias an opológicas básicas é um enômeno mul i uncional, cul u al, men al e linguís ico complexo que p ecisa de conside ação sepa ada. A econs ução axiomé ica e semân ica do campo associa i o do ENVY eque ca ac e ís icas e nocul u ais e e no-psicológicas econs uc ion o emo ions by ocusing on 1) bo h common and dis inc i e de imagens de consciência linguís ica peculia es aos ep esen an es de di e en es nações; 2) o es udo e a comp eensão da iden idade e da memó ia his ó ica do e nos; 3) os alo es e os es e eó ipos cul u ais da e nia a a és da aplicação de écnicas psicolingüís icas e cogni i as. ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN 304 Ac a Linguis ica Li uanica XC The men ioned cogni i e echniques p o e Ku e ’s s a emen (1998: 72– 73) ha “ENVY is a g eed engo ging a pe son om inside […] i u ns in o a esen men which F ied ich Nie zsche e med as “exis en ial ENVY” (Ge m. Lebensneid).” The des uc i e seman ics o ENVY and HATRED a e highligh ed by Ma ia Szymkowska (1989: 27) who ega ds he emo ional s a es h ough he p ism o “psychological hygiene”: hey ha e “ he sense o des uc ion and disease bo h om he poin o soma ic heal h o hose who expe ience hem and hose o whom hey a e di ec ed. They cons i u e a h ea o he physical heal h.” Como uma ca ego ia mul idimensional, ENVY semp e a aiu a a enção de es udiosos que en am encon a espos as a pe gun as sob e sua composição e mani es ações. Do pon o de is a da ciência da en e magem, a análise do ENVY baseia-se no desejo de comp eende os se es humanos da pe spec i a da saúde e da doença subje i as (Maijala, Munnukka, Nikkonen 2000). Es udos semelhan es se concen am no es udo da in eja e do ciúme, e como seus aspec os posi i os e nega i os en e os acadêmicos de en e magem a e am o local de abalho (Clea y, Wal e , Halcomb, Lopez 2016), e en am p o a que não apenas os pacien es podem in eja a c ia i idade de seus analis as, mas que os e apeu as e analis as podem in eja a c ia i idade de seus pacien es (Sa án-Ge a d 2019; Hupka, Zaleski, Ju gen, Reidl, Ta ab ina 1997). Oleh Tyshchenko (2020: 248) descob iu as ca ac e ís icas da compa ibilidade dos lexemas com o ENVY e JEALOUSY em línguas esla as. Em nume osos abalhos é ap esen ada uma e lexão compa a i a e ipológica do concei o conside ado: I ina Nes e ajlo a (2010), I ina Kol uckaja (2014), Na alija Šap an (2015), Ta jana G igo jano á, Ma ina Ma y cina (2018). Com base nas ca ego ias de an opologia cul u al e psicologia humana, Schoeck p o a que o MEDO e a in eja são componen es in eg ais do se humano ela ionships exis ing in mode n and p imi i e cul u es whe e ele an ep esen a ions and concep s ca ego ize and egula e a ious mani es a ions o ENVY (Gawa kiewicz 2008: 11). A in eja é um dos Se e Pecados Mo ais, e o mais e gonhoso, de i a do la im in idia, "não- is a". Es á p o undamen e en aizada na psique humana, sendo comum a odos os empos e pessoas. Ge almen e é di ecionado pa a as pessoas que se compa am ou sen em que compe em. As pessoas in ejosas endem a se hos is, zangadas, essen idas e i i á eis. Pa a uma delineação mais cla a dessas nuances nas emoções in es igadas, os pesquisado es usam o p incípio das p imi i as semân icas, suge ido po Wie zbicka: 1) X sen e in eja: […]Algo bom acon eceu a ou a pessoa. Não me acon eceu a mim. Não que o que seja esse o caso. Que o que essas coisas boas acon eçam comigo, não com ou a pessoa. Po isso, eu so o e odeio os ou os. 2) X sen e ciúmes: "Temo que a pessoa que é que ida pa a mim possa pe de bons pe son who is dea o me has good eelings o someone else. I’m a aid ha he S aipsniai / A icles 305 En y as a Psychological and Cogni i e Phenomenon in Uk ainian and Slo ak Linguis ic Consciousness (Based on he Associa i e Expe imen ) sen imen os pa a comigo. Não que o que seja esse o caso. Quem me de a que a pessoa que me é que ida i esse bons sen imen os só po mim. Po an o, eu so o e odeio o ou o […] (Wie zbicka 2006: 123). A in es igação ap esen ada isa c ia a imagem linguís ica e cul u al do ENVY com base na expe iência associa i a, bem como ap esen a o seu " e a o psicológico" no âmbi o das p á icas discu si as es abelecidas e, em pa icula , no seu uncionamen o na consciência co idiana do indi íduo, em a os subje i os e indi iduais de ala, e elando a sua equência e c iando a sua ipologia em es udan es uc anianos e eslo acos. Pa a alcança o objec i o da in es igação, o am ap esen adas as seguin es a e as: aze uma b e e isão ge al do ENVY como um enómeno psico-cogni i o e social; ap esen a a es e a concei ual de ENVY dos en e is ados uc anianos e eslo acos na o ma de es u u a de quad o e encon a o con eúdo e bal de cada um, dada a equência e a composição quali a i a das eações; endo es abelecido o índice de conexão de concei os associa i os mú uos, pa a encon a as á eas de in e seção semân ica nos pa es associa i os ENVY GREED, ENVY JEALOUSY den o da ede associa i o- e bal; desc e e a ipologia de eação den o de cada um dos subquad os o e ecidos (cená io, axiológico, pa amé ico, causa i o, e c.) dada a sua uni e salidade, singula idade e ma cado nacional e cul u al; isualiza as eações ecebidas aos es ímulos-pala as na o ma g á ica ap op iada e comen a sob e eles. 2. Base me odológica da in es igação No p esen e a igo, a modelagem do quad o de ENVY na consciência linguís ica dos uc anianos e eslo acos baseia-se na noção de um quad o como uma es u u a axonômica complexa. O sociólogo ame icano Go man in e p e a o quad o como a capacidade da consciência p á ica de "mon a o mundo em um odo o ganizado sem a pa icipação do con ole discu si o", como "uma ce a pe spec i a de pe cepção que c ia uma de inição o mal da si uação", ou seja, os quad os são elemen os básicos que um pesquisado pode iden i ica den o do quad o de si uações. As si uações es ão sujei as a p incípios o ganizado es que "gene am" di e en es e en os, po exemplo, e en os sociais. Os mesmos p incípios ambém egulam nossa pa icipação subje i a em e en os (Go man 1974: 10[…]11; Sinele a 2014: 78). Como é comumen e econhecido, um expe imen o associa i o é uma écnica pa a es uda eações de ala a pala as ou combinações de pala as (es ímulos), e elando conexões empo á ias e lexi as de sensações, sen imen os, imagens, concei os e designações no léxico men al de alan es na i os. ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN 306 Ac a Linguis ica Li huanica XC An associa i e expe imen in ol es in o man s ques ioning wi h a lis o es ímulos e, pos e io men e, es abelecendo as eações mais equen es (Gal on, Tumb, Ma be). O obje i o é modela o sis ema linguís ico na o ma de uma ede associa i a- e bal (Yu. N. Ka aulo ) ou campos associa i os de ocabulá io, a o mação de um "pe il associa i o" de imagens de consciência (U imce a ele ancia das 2008: 20). Fu he mo e, he associa i e expe imen “allows o con i m he psychological suposições eó icas do pesquisado , ou seja, ep esen a a ede associa i a de signi icados [...] como um e lexo de es u u as concei uais hie á quicas na men e de um alan e) (Po apenko 2013: 20), e as eações a um es ímulo especí ico podem se conside adas como um e lexo do co esponden e Zinaida Popo a e Josi S e nin (2007: concep ual s uc u es, which o some ex en a e accompanied by emo ions and e alua ions ollowing in o man ’s concep ual pic u e o he wo ld. 20). A linguagem é um e lexo do nosso sis ema concei ual (Tyshchenko, Ko olyo , Palche ska, 2021), e conduzindo expe imen os associa i os psicolinguís icos cogni i os, bem como usando ou as me odologias, podemos encon a uma imagem mi ológica e in e p e a ion o associa es”. Acco ding o Roman Gawa kiewicz (2008: 7), “associa i e expe imen aims o analyze he ways o desc ibing, in e p e ing and mode na do mundo. Tes es associa i os undamen almen e con as an es são ealizados em á ios g upos emá icos de ocabulá io em línguas es ei amen e elacionadas, bem como es u u almen e e geog a icamen e dis an es. Po exemplo, Pe o a (2018: 14) ap esen ou o campo associa i o de nomes de es ímulos de FOOD em uc aniano, inglês e g ego mode no, iden i icando os seguin es ipos de eações: complex solu ion o he language o hough concep ual aming oge he wi h i s sub ames. The emo ional componen plays a leading ole in shaping bo h sin agmá ica, pa adigmá ica, emá ica, oné ica, o mação de pala as, eminiscen e (ci ação), hiponímica, pe sonalidades, ma cas geog á icas, nacionais e cul u ais. No o al, o am o e ecidos a 194 inqui idos uc anianos e a 127 inqui idos eslo acos 67 incen i os, ais como in eja (n), in eja ( ); in ious(adj) like/as que no ag egado das eações ecebidas c iam a ede e bal associa i a da es e a do concei o ENVY. Assim, um o al de 145 eacções de inqui idos uc anianos, incluindo 104 únicas, e 536 eacções de inqui idos eslo acos ecebidas no p ocesso de expe iência associa i a o am ap esen adas nas Figu as 1 e 2, espec i amen e. O luxo do expe imen o mos a que e alua i e, indi idual (subjec i e) associa ions. Fo a comple e analy ical e iew o his issue in Uk ainian and compa a i e psycholinguis ics, see (Le chenko, Tyshchenko, Dilai 2020). S aipsniai A igos 307 e 307 En y as a Psychological and Cogni i e Phenomenon in Uk ainian and Slo ak Linguis ic Consciousness (Based on he Associa i e Expe imen ) 3. PROCÉDURO DE INVERSIÃO E RESULTADAS The empi ical basis o he esea ch comp ises he esul s o he associa i e expe imen conduc ed in 2019. The gene al scena io o he ee-associa i e os pa icipan es (enques ados uc anianos) eagi am sem pe de os es ímulos, p incipalmen e em di eção ao meio do dado, pa icipa am mais a i amen e e en a am da espos as a odos os es ímulos de pala as igualmen e du an e a pesquisa. Assim, o am dadas á ias eações de espos a pa a a maio ia dos es ímulos de pala as. Es e a o subje i o pode se u ilizado pa a explica as espos as de á ios en e is ados com base no seu géne o. Ac edi amos que a in es igação des e aspec o jus i ica um es udo sepa ado. lis ; by he end o he lis , he numbe o eac ions signi ican ly dec eases (o is limi ed o one esponse o a s imulus wo d). Se e al esponden s indica ed “no associa ion” e en a he beginning o he lis o pu a line indica ing he absence o any eac ion. On he con a y, Slo ak s uden s (despi e he smalle numbe o esponden s) disp opo ions o he ecei ed answe s om Uk ainian and Slo ak esponden s. In he esea ch p esen ed, he expe imen and analysis o e bal esponses did no in ol e he ask o de e mining he co ela ion and speci ici y o No en an o, no p ocesso do expe imen o de associação di igida, uma a e a sepa ada oi aça a ipologia de eações dependendo do pad ão de compa ação (com que obje os ENVY é compa ado em combinações de pala as "in ejosas como" masculine o m and ‘en ious as’ in eminine o m). To ensu e he uni e sali y o he indings and highligh he social componen , pa icula ly he gende em a o ), no segmen o ele an e do expe imen o, conside amos essencial o nece comen á ios sob e a equência de associações e bais em cada uma das línguas compa adas, jun amen e com a especi icação do núme o de espos as masculinas e emininas, espec i amen e. Um aspec o da me odologia o e ecida é a de e minação da dis ância "associa i a" en e os concei os u ilizando a análise de dados sob e os seus associados comuns. ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN 308 Ac a Linguis ica Li uanica XC (o índice de conexão associa i a mú ua), bem como os esul ados da isualização do expe imen o associa i o, o que o na possí el iden i ica ais á eas comuns (po exemplo, en e ENVY e ganância, ENVY e ciúme). A Fig. 3[…]4 mos a a seção in es igada da ede associa i a- e bal. O índice de ligação de concei os mu uamen e associa i os oi calculado a a és da de ecção da co elação en e o núme o de eacções idên icas e o núme o o al de eacções ecebidas. An e io men e, uma écnica semelhan e oi o e ecida (Ulano ič 2010: 214). É impo an e a i ma que nem odas as eações ecebidas o am le adas em con a pa a a desc ição dos esul ados ob idos, mas apenas aquelas que co espondem ao mé odo de dis ibuição de eações (po subquad os den o dos quad os) o e ecido pelos au o es, uma ez que essas associações e bais êm o maio alo p agmá ico e ele ance o he ob ained esul s. Thus, he desc ip ion does no include he eac ion esul s associa ed wi h decla a i e, pa iciple, and possessi e (belonging cogni i o de ENVY pa a um de e minado obje o) subquad os. Po conseguin e, é eac ions p esen ed in he main pa o he in es iga ion is much smalle han he ecei ed lis o eac ions in gene al. FIG. 1. Reac ions o заздрість ‘ENVY’ s imulus S aipsniai / A icles 309 En y as a Psychological and Cogni i e Phenomenon in Uk ainian and Slo ak Linguis ic Consciousness (Based on he Associa i e Expe imen ) FIG. 2. Reac ions o zá isť ‘ENVY’ s imulus To commence, an in-dep h analysis o he axiological and colou sub ames. o necido o núme o desc i o. A classi icação de ENVY den o da ca ego ia BOM-MAL assume p incipalmen e o polo nega i o da escala axiológica. Ele mani es a p incipalmen e o incen i o pa a in eja nas ca ego ias de iolações de no mas a uais, a aliação é ica, ejeição, às ezes com uma mani es ação signi ica i a de nega i idade (nos pensamen os ou ações de uma pessoa): uc aniano não ale a pena ( 1, 3, mui o mau), pensa mui o mal ( 0, 65), pensa mal ( 6, 0, 5), mal ( 1, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 3, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, Reacções semelhan es são obse adas pa a o es ímulo de ENVÍDEZ: o pio (m 0,69), o pio (m 0,69), o pio (m 0,69), o melho (m 0,69), o pio (m 0,69), o pio (m 0,69), o pio (m 0,69). Obse amos eações semelhan es ao es ímulo de in eja ( 3,9 m 2,6): podanê (m 1,38), baixa média (m 0,69), baixeza ( 1,38), inadequação ( 0,69), inú ilidade ( 0,69), amo de Deus ( 0,69). Es e concei o é in e p e ado den o dos limi es das no mas é icas e eligiosas como uma iolação de ce as p oibições e egulamen os: гріх/sin ( ipicamen e um su icien emen e p odu i o ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN Ac a Linguis ica 316 Li uanica XC isolado, e i ado ( 0,65). As eações ao es ímulo in ejo como ( o ma eminina) associado à pob eza são menos equen es (m 0,65). Em ge al, as eações an opocên icas ob idas con endo um e mo gené ico de se humano (p edominan emen e eminino) às ezes com adje i os pejo a i os, a pessoa mais ulga , a única mulhe in eliz, a mulhe soli á ia ambém es ão ligadas ao olho mau ( 0,65). 8. O subquad o compa a i o: REACÇÕES A STIMULUS ENVIOUSAS (em o ma masculina) E ENVIOUS AS/LIKE (IN FORM FEMININE) Pa aska (p esumi elmen e sob a in luência da Ra e and a ypical eac ions a e connec ed wi h he names o plan s. Acco ding o he ob ained da a, a single emale eac ion o his ype морква/ca o ( 0,65) has been eco ded, he sense o which is ha d o explain a ionally. We can speak abou si ua ional o highly subjec i e eac ions. Only emale esponden s compa e an en ious woman wi h a wi ch/відьма ( 1,56), an h oponym Параска/ icção), com um o oquei o плитка/рка scandalmonge ou com um sujei o inde inido не знаю кто/не знаю кто ( 0,78); Enquan o os homens […] com ilhos e alguns alo es uni e sais humanos i ais, como a ida e a bondade (m 0,78). Além disso, as eações masculinas es ão ligadas aos concei os de JUSTIÇA e VERDADE: виправдання и хотеть чи бажати чегось/jus i ica ion e que e ou deseja algo (m 0,78). As mulhe es endem a elaciona a in eja com a hones idade ( 0,78) e a conside am es á el e imu á el semp e ( 0,78). Também podemos obse a espo adicamen e a conexão com co elações me a ó icas somá icas, como жало/s ing (m 0,65). Algumas eações in e ex uais alusi as elacionadas a desenhos animados (поштар Пєчкинпочтман Печкин […]/ apenas pa a eações emininas 0,65), à an onomasia Леськахвеська/Leskah eska (só pa a eações emininas 0,65), a alguns concei os eligiosos Буда/Buda (m 0,78) são bas an e exp essi as. Reacções de o igem aseológica жаба/жаба ou compa ações Os olhos saí am do choque e e em-se às espos as emininas. Mui as eações ep esen am elações amilia es ou in e pessoais ( ic a 0,78), imagens co idianas de a edo es p óximos (сусиди, сосед, сосед […] m 0,78, combinações de pala as a ibu i as e p onominais соседи, моя соседка зла соседка, соседка соседка, мой сосед - плохой сосед, сосед 6,25 3,13 в функции стандартного сравнения), ca ac e ís icas sociais e de idade (разлучена 0,78), p o issão продавец (m 0,78), s a us social de деканканов жена ( 0,65). São ambém ípicas da S aipsniai / A icles 317 En y as a Psychological and Cogni i e Phenomenon in Uk ainian and Slo ak Linguis ic Consciousness (Based on he Associa i e Expe imen ) Eslo acos: chcem o, čo sused/Eu que o o que o meu izinho que ( 2,00), suseda/ izinho masculino (m 23,53/ 8,00), susedka/ izinho eminino ( 2,00). As eações associa i as de s a us na língua eslo aca es ão ligadas à amília e às elações de pa en esco […] sog a ou pa en e em ge al: sú odenec/a i mão, s ok a/mo he -in-law ( 2,00), which se e as an e alon o he compa ison in he cons uc ions like zá is li ý ako. No en an o, os animais e inse os e ocam as associações mais o es: en ida […] a ENVY […]: bjílka/abelha (m 0,78), вовчица/ ela-lobo (m 0,78), sem cono ações emocionais вовк, ворона/lobo, co o ( 1,56), гусеница, пантера/ laga a, pan e a ( 0,7). De aco do com os esul ados da expe iência associa i a, mosca ( 0,78), e o a snake is conside ed o be a s anda d o emale ENVY змія ( 3,13/m 0,78), less ypical лисиця/ ox ( 1,56/m 0,78), миша/mouse ( 0,78/m 1,56), муха/ menos comum […] zozuela, кішка, кобра, криса/cuckoo, ga o, cob a, a o ( 0,78). As eações masculinas, pelo con á io, a ualizam imagens de cobila, ku ka, мавпа, павлин, сорокка/ma e, galinha, macaco, pa ão, u aca (m 0,78), and собакa/dog (m 1,56). The la e male eac ion can be conside ed a ypical nega i e e alua ion o a male olen pe son. O subquad o compa a i o cons uído du an e um inqué i o associa i o di e o sob e as espos as baseadas no géne o ambém me ece a enção. Aqui, o ENVY oi compa ado com ou os obje os, e os en e is ados eslo acos e ela am as seguin es conexões associa i as: a animais com as denominações gené icas e especí icas B i ská mačka/ga o b i ânico ( 2,00), ho ädo/b u e ( 2,00), hus/a ganso, (m 5,88), laň/a doe, zmija/a snake ( ipe ) ( 2,00), líška/a ox ( 6,00), mačka/ ca , kamoška/ iend, ( 2,00), s aka/magpie ( 4,00), o he s imulus zá is li á ana/a c ow ako; býk/a ou o ( 2,00), pes/cão ( 4,00), s aka/magpie ( 2,00), pa a o es ímulo zá is li ý ako. A espos a da B i ská mačka pode se in e p e ada em e mos de saída da G ã-B e anha da UE; e papel social, bem como associações de gêne o e idade, homem (m 5,88/ 4,00), malé decko/a c iança pequena, moja s a ámy elha senho a, s a ý člo ek elha pessoa (m 5,88), baba/a elha mulhe , s a á babka/ elha a ó, šľach ica nob e, p ia eľka a iend, jednoduchá osobaa/a pessoa sol ei a ( 2,00), nep ia eľka/enemy, nad iadená supe io /m (m 5,88). Pa a o es ímulo zá is li á ako não só eal, como os an ônimos Slo ák ( 2,00), cham i ec/a ganancioso, pe son, bu also imagina y, ic i ious associa i e connec ions ha e been ixed: maniak/maniac, h áč/playe ( 2,00), including some my hological pe sonages s igôň/a male old wi ch, lkodlak/we ewol ( 2,00). Pu ely emale eac ions in a língua eslo aca ab ange as eações emocionais que con êm os nomes das pessoas names, o example, babizňa/a hag, hlupák/a ool, paž a ica/clo e, za pknu á žena/bi e woman, zlá k áľo ná/E il Queen. Conce ning he s imulus zá is li ý ako, he mos p ominen e bal associa ions include no only he people’s ou eações a alia i as (menos equen es, mas exp essi as chudák/pob e homem ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN 318 Ac a Linguis ica Li uanica XC (m 11,7 2,00), mas ambém as nomeações dos obje os de ENVY e balizadas po pala as ou p onomes quan i a i os inde inidos (ca ac e ís icas p incipalmen e de eações emininas: ja nie/I do no me, mnohí/many ( 2,00), enquan o každý naokolo/e e yone a ound (m 5,88) é ipicamen e uma espos a masculina. Fig. 1 e 2. 5. ENVY em compa ação com ou os obje os: eações aos es ímulos zá isť, zá idieť e zá is li ý ako/zá is li á ako Exis em ambém algumas eações únicas que con êm nomes p óp ios e denominações é nicas Fe o/Fe o (nome), Slo ák/Slo ak (pessoa) ( 2,00). Assim, Fe o é um diminu i o de F an išek, ambém pode se um sob enome. Es a eação pode se e e ida a uma eação indi idual ou pessoal. S aipsniai A igos 319 e 319 En y as a Psychological and Cogni i e Phenomenon in Uk ainian and Slo ak Linguis ic Consciousness (Based on he Associa i e Expe imen ) 9. CONCLUDING REMARKS The a icle p esen s a linguocogni i e analysis o he ENVY concep osphe e como uma emoção-cha e com base nos dados de um expe imen o associa i o ealizado com es udan es uc anianos e eslo acos. A ipologia da eação e bal é iden i icada no âmbi o das es u u as de quad o e subquad o co esponden es, a sua ipicidade pa a and uniqueness a e highligh ed, and cha ac e is ics a e p esen ed in e ms o equency and quan i a i e pa ame e s. By es ablishing a mu ual associa i e concep connec ion index, a mechanism a modelagem da ede associa i a- e bal é ap esen ada (de aco do com o mé odo de Ulano ič, Ka aulo , e c.). Es a abo dagem pe mi iu-nos es abelece os casos de coincidência de eação aos es ímulos ENVY e GREED e ap esen á-los isualmen e nas colunas 3 e 4. A ende-se às di e enças de eação de aco do com a cul u a da imagem and alue cha ac e is ics. The na ional and cul u al speci ici y o he ob ained associa es is aced, conside ing he ealia cha ac e is ics o a pa icula linguis ic associa i a ( eações aseológicas e me a ó icas, alusões, compa ações). De aco do com a análise, as mais equen es são as eações com a ca ego ização de alo es, a a aliação ENVY nos polos de bom-mal, bom-mau (subquad o axiológico) e a sua pa ame ização (in ensidade de exp essão, em pa icula a a és de associações de co es). Além disso, alem a pena conside a as eações ípicas comuns a ambas as línguas. Eles são ca ac e izados po cla as oposições p agma ic ma kedness and a connec ion wi h he concep s o success, ca ee , and luck, which usually e oke ENVY in o he s (causa i e sub ame) o he ico-pob e, que são ep esen adas po á ias eações an ônimas com cono ação emocional e exp essi a dis in a (blahoby bem-es a eslo aco, maje ok, mansion, pienaze, dinhei o uc aniano, dinhei o uc aniano, ou o uc aniano, biodoha, homem pob e, biodosia, coisa pob e). As úl imas eações uc anianas e eslo acas demons am semelhanças ipológicas, ob iamen e de ido a um sis ema social, é ico e c is ão comum de alo es e ideias. Os dados ob idos são apoiados po con ex os pa emial e aseológicos dos dicioná ios em ambas as línguas. As eações pu amen e eslo acas ep esen am o nega ion o alsehood and lie ( he concep ualiza ion o he TRUTH and PRIDE) ou o des espei o pelo o gulho nacional. Mui as eações e le em emoções de so imen o e es ado ísico e men al dolo oso. Eles exibem aços de ca á e , onde ENVY é pe cebido como uma en idade des u i a. As eações mais ípicas dos en e is ados uc anianos são opp ession, туга/sadness, біль/pain, щеміти/hu , страждати/be o men ed, мучитись/su e ; in Slo ak – тортура/ o u e, тужити/yea n, гнів/ de ai a, ódio, pecado, alsidade, egoísmo e egoísmo; Menos ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN 320 Ac a Linguis ica Li huanica XC o en- eac ions associa ed wi h men al abili ies – дурість/s upidi y, дурниці/ nonsense and hlupák/ ool. Se e al eac ions belong o he scena io ame ( hey a e some imes classi ied as eac ions o he syn agma ic ype). Such eac ions a e he ac i a ion o he co esponding ph aseological uni s and simila me apho ical compounds in wo languages in he esponden s’ memo y: Uk ainian руйнувати/des oy, точить soulsha pens a alma (p eocupações), душевна пустота/ azio da alma, жаба душить/ he og s angles ( eeling ENVY), eslo ak zožie a dušu člo eka/ea s up he soul o a pe son, duša p ázdna/anima azia. Nes e caso, a pe soni icação de ENVY é obse ada (modelo me a ó ico ENVY IS A BEING) den o da es u u a cogni i a do CORPO como um local especí ico. Tan o os es udan es uc anianos como os eslo acos esponde am de o ma semelhan e às pe gun as do inqué i o elacionadas aos es ímulos de compa ação. Suas eações es a am p incipalmen e elacionadas a di e en es animais. No en an o, associações únicas podem se as eadas com a semelhança de eações associadas ao ENVY de izinhos (menos equen emen e ENVY a izinhos). Po exemplo, en e os es udan es eslo acos, são mais equen emen e obse adas as eações associadas aos e mos de pa en esco e laços amilia es (sú odenec/i mão, s ok a/pai-de-lei, baba/ elha, s a á babka/ elha, uc aniana тітка/ e a), com ealidades sociais, his ó icas e mi ológicas (nad iadenáboss, šľach icnobleman, maniakmaniac, s igôň wampi , lkodlak/we ewol ). As espos as dos en e is ados uc anianos ambém o am únicas. Essas espos as podem se co elacionadas com ex os p eceden es (em conexão com ilmes de animação in an is […] поштар Пєчкин/поштар Печкин ou apelidos associados a nomes de jogo de and s yliza ion as olk speech (Леськахвеська/Leskakh eska e c.). The Slo ak s uden s’ eac ions in hei connec ion wi h e hnonyms and iconic p ope pala as ambém são as eados aqui. Fon es ČRFS […] Mokienko Vale ij, Wu m Al éd. Česko- uský azeologický slo ník, Olomouc: Uni e sidade Palackého Olomouci, 2002. Gawa kiewicz Roman 2008: Polski słownik asocjacyjny z suplemen em, Szczecin: G upo de Imp essão Sp. O.O. NKPP III Nowa księga p zysłów i wy ażeń p zysłowiowych polskich 3 (RŻ), w opa ciu o dzieło Samuela Adalbe ga op ac. Zespół Redakcyjny pod kie unkiem J. K zyżanowskiego, ed. haseł omu 3 D. Świe szczyńska, S . Świ ko, I. Woj owicz, Va só ia: Pańs wowy Ins y u Wydawniczy, 1972. S aipsniai A igos 321 e 321 En y as a Psychological and Cogni i e Phenomenon in Uk ainian and Slo ak Linguis ic Consciousness (Based on he Associa i e Expe imen ) Nomys Ma ij 1993: Номис, Матвій. Українські приказки, прислів’я і таке інше [Uk ajinski p yznaky, p isli ’ja i ake inše], cер. Литературні пам’ятки України [se . Li e a u ni pamja ky Uk ajiny], Kie : Либiдь [Kyji : Lybid]. SAFS […] F onek Jose , Mok áň Pa el. Slo ensko-anglický azeologický slo ník (eslo eno-anglês azeológico eslo eno). G ande escolha de ligações eslo enas, B a isla a: No á P áca, 2018. Zá u ecký Adol Pe e 2018: Slo enské p íslo ia, po ekadlá, úslo ia a hádanky, B a isla a: Ta an. REFERENCES Clea y Michelle, Wal e Ga y, Halcomb Elizabe h, Lopez Viole a 2016: An Examina ion o ENVY and Jealousy in Nu sing Academia. – Nu se Resea che 23(6), 14–19. Go man E ing 1974: F ame Analysis: An Essay on he O ganisa ion o Expe ience, New Yo k: Ha pe & Row. G igo jano á Ta jana, Ma y cina Ma ina 2018: Concep ualiza ion o Nega i e Emo ions in Mode n Linguis ic Consciousness (on he Ma e ial o Russian, English and Slo ak Linguis ic Cul u es: a Con as i e Analysis). – Jou nal o Language and Cul u al Educa ion 6(2), 82–98. A ailable a : h ps://www.x-mol.com/ pape /1358814120744796160. Hupka Ralph B., Zaleski Zbigniew, Ju gen O o, Reidl Lucy, Ta ab ina Nadia V. 1997: The Colo s o Ange , ENVY, Fea , and Jealousy: A C oss-Cul u al S udy. – Jou nal o C oss-Cul u al Psychology 28(2), 156–171. A ailable a : h ps:// jou nals.sagepub.com/doi/10.1177/0022022197282002. Kol uckaja I ina 2014: Колтуцкая, Ирина. Эмоциональные концепты «радость / зависть» в славянском мифологическом дискурсе и языковой картине мира [Ѐmocional’nye koncep y “ ados ’ / za is ’” sla ianskom mi ologičeskom disku se i jazyko oj ka ine mi a]. – Visnyk Dnip ope o skoho uni e sy e u imeni Al eda Nobelya 2(8), 202–206. A ailable a : h ps://phil.duan.edu.ua/images/PDF/2014/2/31.pd . Кu e Pe e 1994: Liebe, Hass, Neid, Ei e such . Eine Psychoanalyse de Leidenscha en, Go ingen: Vandenhoeck & Rup ech . Le chenko Olena, Tyshchenko Oleh, Dilai Ma ianna 2020: Associa i e Ve bal Ne wo k o he Concep ual Domain БІДА (MISERY) in Uk ainian. – Compu a ional Linguis ics and In elligen Sys ems, 106–120. A ailable a : h ps://ceu - ws.o g/Vol-2604/pape 9.pd . ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN 322 Ac a Linguis ica Li huanica XC Maijala Hanna, Munnukka Te u, Nikkonen Me ja 2000: Feeling o “lacking” as he Co e o ENVY: a Concep ual Analysis o ENVY. – Jou nal o Ad anced Nu sing 31(6), 1342–1350. Nes e ajlo a I ina V. 2010: Несветайлова, Ирина В. «Зависть» и «ревность» как эмоциональные концепты русской и английской лингвокультур [“Za is ’” i “ e nos ’” kak èmocional’nye koncep y usskoj i anglijskoj ling okul’ u ]: автореферат диссертации кандидата филологических наук [a o e e a disse acii kandida a ilologičeskich nauk], Армавир [A ma i ]. Pe o a Halyna L. 2019: Петрова, Галина Л. Національно-культурна специфіка мовної свідомості носіїв української, англійської та новогрецької мов (на матеріалі рекламного дискурсу продуктів харчування) [Nacional’no-kul’ u na specy ika mo noji s idomos i nosiji uk ajins’koji, anhlijskoji a no og ec’koji mo (na ma e iali eklamnoho dysku su p oduk i cha ču annia)]: автореферат диссертации кандидата филологических наук [a o e e a disse acii kandida a ilologičeskich nauk], Київ: Київский национальный лінгвістический университет [Kyji : Kyji skyj nacional’nyj ling is yčeskyj uny e sy e ]. Popo a Zinaida D., S e nin Josi A. 2007: Попова, Зинаида Д., Стернин, Иосиф А. Когнитивная лингвистика [Kogni i naja ling is ika], Москва: АСТ Восток-Запад [Mosk a: AST Vos ok-Zapad]. Po apenko Se gij I. 2013: Потапенко, Сергій И. Вступ до когнітивної лінгвістики: навчальний посібник [Vs up do kohni y noji ling is yky: na čal’nyj posibnyk], Ніжин: Видавництво НДУ імені М. Гоголя [Nižyn: Vyda nyc o NDU imeni M. Hoholia]. Sa án-Ge a d Desy 2019: Vic ims o ENVY. – The Psychoanaly ic Re iew 106(3), 225–245. Schoeck Helmu 1987: ENVY: A Theo y o Social Beha iou , Indianapolis: Libe y Fund. Sinele a Anas asija V. 2014: Синелева, Анастасия В. Формально-логическое представление семантики и системности терминов философии и логики [Fo mal’no-logičeskoe p eds a lenie seman iki i sis emnos i e mino iloso ii i logiki]: автореферат диссертации кандидата филологических наук [a o e e a disse acii kandida a ilologičeskich nauk], Нижний Новгород [Nižnij No go od]. Szymkowska Ma ia 1989: Nienawiść i zawiść, Wa szawa: Ins y u Wyd. Związków Zawodowych. Šap an Na alija V. 2015: Шапран, Наталія В. Семантико-когнитивная структура концепта ЗАВИСТЬ в лингвокультурологичном освещении (на S aipsniai / A icles 323 En y as a Psychological and Cogni i e Phenomenon in Uk ainian and Slo ak Linguis ic Consciousness (Based on he Associa i e Expe imen ) материале английского, немецкого и украинского языков) [Seman iko-kogni i naja s uk u a koncep a ZAVIST’ ling okul’ u ologičnom os eščenii (na ma e iale anglijskogo, nemeckogo i uk ainskogo jazyko )]: автореферат диссертации кандидата филологических наук [a o e e a disse acii kandida a ilologičeskich nauk], Одеса: Південноукраїнський національний педагогічний університет імені К. Д. Ушинського [Odesa: Pi dennouk ajins’kyj nacional’nyj pedagogičnyj uni e sy e imeni K. D. Ušyns’kogo]. Tyshchenko Oleh 2020: Концептуалізація емоції та ціннісних концептів в слов’янських пареміях та фраземах: від совісті до заздрості [Koncep ualizacija emociji a cinnisnych koncep i slo ’jans’kych pa emijach a azemach: id so is i do zazd os i]. – Scien i ic Bulle in o Sou h Uk ainian Na ional Pedagogical Uni e si y named a e K. D. Ushynsky 29, 248–272. Tyshchenko Oleh, Ko olyo Igo , Palche ska Oleksand a 2021: Cul u al and Cogni i e S uc u e o he Omen: Epis emology, Axiology and P agma ics. – Wisdom 2(18), 137–151. Ulano ič Oksana I. 2010: Уланович, Оксана И. Психолингвистика [Psicholing is ika], Минск: Изд-во «Гревцова» [Minsk: Izd- o “G e co a”]. U imce a Na al’ia V. 2008: Уфимцева, Наталья B. Ассоциативные словари славянских языков [Associa i nye slo a i sla ianskich jazyko ]. – Polski słownik asocjacyjny z suplemen em, au o R. Gawa kiewicz, odpowiedzialność R. Gawa kiewicz, I. Pie zyk, B. Rodziewicz, Szczecin: P in G oup Sp. z o.o., 15–31. Wie zbicka Anna 2006: Seman yka: jednos ki elemen a ne i uniwe salne, Lublin: Wydawnic wo Uniwe sy e u M. Cu ie-Sklodowskiej. Pa ydas kaip psichologinis i kogni y inis eiškinys uk ainiečių i slo akų kalbinėje sąmonėje ( emian is asociaciniu ekspe imen u) SANTRAUKA (em inglês) S aipsnio objec i o baseado nos esul ados expe imen ais dos esponden es uc anianos e eslo acos, no concei o de isnag inė i PAVYDAS como complexo psicocogni y inį e semio inio eiškinį. Taip pa siekiama paaiškin i žodinių asociacijų ipologiją i jų seman ines sanki as su ki omis koncep ualiosiomis s i imis (PAVYDAS, GODUMAS i k .). ANDREA GROMINOVA, OLEH TYSHCHENKO, IGOR KOROLYOV, MYROSLAVA FABIAN 324 Ac a Linguis ica Li uanica XC Remian is kogni y inės an opologijos, iloso ijos, sociologijos i kogni y inės seman ikos y imais, p is a omas koncep o PAVYDAS eimo modelis lyginamose kalbinėse kul ū ose, ku is a spindi uk ainiečių i slo akų kalbinės asmenybės kogni y inių s e eo ipų, no mų i e ybių sis ema. Su elkus dėmesį į asociacinį kompleksą pa yko a skleis i pag indinius ski umus a p y ų i mo e ų eakcijų (lyginamajame po eimyje panaudojus) s imulus pa ydus kaip ( y iškosios giminės o ma) i pa ydi kaip (mo e iškosios giminės o ma)). Taikan eimų modelia imo me odą, ap ašy os pag indinės me a o inės koncep o PAVYDAS ak ualizacijos s i ys, okios kaip koncep ualioji i asociacinė- igū a y ioji koncep o komponen inė dalis, nus a y as jų yšys su spal ų asociacijomis (aspek inis po eimis), a lik a jų kiekybinė analizė, ku i apibend in a penkiose diag amose i g a ikuose. A lik a bend ų, ipinių i unikalių, au inių i kul ū inių asociacijų a anka a skleidė uk ainiečių i slo akų men alinio žodyno ypa umusojus pag indinių panaudamų nega emocijų aksonome iją. Į eik a 2023 m. no emb o 3 d. ANDREA GROMINOVA Uni e sidade de Ss. Ci ilo e Me ódio em T na a, na Eslo áquia 5772, Nâm. Rua Joze a He du 91701, Eslo áquia, T na a and ea.g omino[e-mail p o egido] OLEH TYSHCHENKO Uni e si y o Ss. Cy il and Me hodius in T na a 5772, Nâm. Rua Joze a He du 91701, Slo akia, T na a olko iszcz[email p o ec ed]om IGOR KOROLYOV Ta as She chenko Na ional Uni e si y o Kyi 14, Ta as She chenko Boule a d S . 01601, Uk aine, Kyi igo .ko olyo @knu.ua MYROSLAVA FABIAN Uzhho od Na ional Uni e si y 14, Rua Uni e sy e ska. 88000, Uc ânia, Uzhho od my osla a. [e-mail p o egido]